Το 2021, οι ειδικοί ταρίχευσης άρχισαν να αναφέρουν κάτι που δήλωναν ότι δεν είχαν ξαναδεί: μακριές, λευκές, ελαστικές δομές (ή σχηματισμοί) μέσα στα αιμοφόρα αγγεία.
Από την Jill Erzen/The Defence
Οι αναφορές αυτές εμφανίστηκαν λίγο μετά την έναρξη της διάθεσης των εμβολίων κατά της COVID-19. Έκτοτε, παρόμοιοι θρόμβοι έχουν εντοπιστεί σε ζωντανούς ασθενείς καθώς και στους σωλήνες παροχέτευσης ασθενών σε μονάδες παρηγορητικής φροντίδας, ωθώντας μια μικρή ομάδα επιστημών να διερευνήσει τη φύση, τον τρόπο σχηματισμού και τη συχνότητα εμφάνισής τους.
Ο ιατρικός σχολιαστής Dr. John Campbell πήρε πρόσφατα συνέντευξη από δύο από αυτούς τους επιστήμονες: τον Dr. Daniel Santiago, φαρμακολόγο από τη Φλόριντα, και τον Greg Harrison, Αυστραλό οργανικό χημικό.
«Δεν πρόκειται για την κλασική περίπτωση θρόμβου», δήλωσε ο Santiago.
Ακολουθούν τα βασικά συμπεράσματα από τις συνεντεύξεις τους.
Πώς διαφέρουν αυτοί οι θρόμβοι από τους συνηθισμένους θρόμβους αίματος;
Οι λευκές αυτές δομές είναι μακριές, έχουν ανοιχτό χρώμα και υφή καουτσούκ. Έχουν χαρακτηριστεί ως «ινώδη εκμαγεία» (fibrous casts), καθώς διασπώνται δύσκολα και ορισμένες διατηρούν το σχήμα των αιμοφόρων αγγείων στα οποία σχηματίστηκαν.
Ο Harrison ανέφερε ότι οι θρόμβοι αυτοί μπορούν να τεντωθούν και να αντέξουν ακόμη και το βάρος ιατρικών λαβίδων. Τους περιέγραψε περισσότερο ως τεχνητά πλαστικά ή καουτσούκ «που παρήγαγε ο οργανισμός» παρά ως συνηθισμένους θρόμβους αίματος.
Επιπλέον, οι δομές αυτές αντιστέκονται στους φυσιολογικούς μηχανισμούς του οργανισμού για τη διάσπαση των θρόμβων αίματος.
«Δεν μοιάζουν καθόλου με τους φυσιολογικούς θρόμβους αίματος, είτε πριν είτε μετά τον θάνατο», δήλωσε ο Campbell. «Πρόκειται για κάτι εντελώς διαφορετικό».
Από τι αποτελούνται οι θρόμβοι;
Οι επιστήμονες εντόπισαν εκατοντάδες διαφορετικές πρωτεΐνες στις δομές αυτές, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων ποσοτήτων ινωδογόνου, μιας πρωτεΐνης που εμπλέκεται στη φυσιολογική διαδικασία πήξης του αίματος. Βρήκαν επίσης ενδείξεις ότι ορισμένες από τις πρωτεΐνες παρουσιάζουν ασυνήθιστο σχήμα λόγω λανθάνουσας αναδίπλωσης, το οποίο περιέγραψαν ως «τύπου αμυλοειδούς» (amyloid-like).
Το αμυλοειδές είναι ένας τύπος μη φυσιολογικής συσσώρευσης πρωτεϊνών που συνδέεται με διάφορες ασθένειες, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, ο Harrison τόνισε ότι οι ερευνητές δεν ισχυρίζονται πως έχουν αποδείξει οριστικά ότι οι δομές περιέχουν αμυλοειδές.
«Είμαστε πολύ προσεκτικοί σε αυτό το σημείο. Η έκθεση αναφέρει συγκεκριμένα ότι πρόκειται για δομές “τύπου αμυλοειδούς”», δήλωσε.
Οι ερευνητές επισήμαναν ότι αυτή η διάκριση είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς περιγράφουν την εμφάνιση των πρωτεϊνών και όχι την ακριβή τους ταυτότητα ή τον ρόλο που επιτελούν.
Ο Santiago δήλωσε ότι οι μη φυσιολογικές αλλαγές στις πρωτεΐνες μπορεί να έχουν σημαντικές συνέπειες, επειδή οι πρωτεΐνες επιτελούν πολλές από τις απαραίτητες λειτουργίες του σώματος.
«Αυτές οι πρωτεΐνες αποτελούν τους βασικούς εργάτες του οργανισμού και, αν συμβεί κάτι σε αυτές, τότε καταλήγουμε σε κατάσταση νόσου», δήλωσε ο ίδιος.
Οι ερευνητές ανέφεραν επίσης ότι οι δομές αυτές φαίνεται να σχηματίζονται πολύ ταχύτερα από τη συσσώρευση αμυλοειδούς που συνήθως συνδέεται με ασθένειες όπως το Αλτσχάιμερ. Ο Harrison χαρακτήρισε αυτό το στοιχείο ως μία από τις πιο ανησυχητικές πτυχές των ευρημάτων.
«Εδώ έγκειται το τρομακτικό κομμάτι… απαιτούνται χρόνια για να συσσωρευτεί στον εγκέφαλο τέτοια ποσότητα πλάκας ώστε να εκδηλωθεί ως Αλτσχάιμερ», είπε. Ωστόσο, οι λευκοί θρόμβοι «εμφανίζονται σε μεγάλες ποσότητες».
Πόσο μεγάλες μπορούν να γίνουν;
Ορισμένες από αυτές τις δομές είναι εντυπωσιακά μεγάλες. Ο Campbell περιέγραψε εκμαγεία που, όπως είπε, ήταν αρκετά μεγάλα ώστε να φράξουν πλήρως την αορτή, τη μεγαλύτερη αρτηρία του σώματος.
«Και αν φράξεις ολόκληρη την αορτή σου, τα πόδια σου θα μαυρίσουν πολύ γρήγορα. Έτσι, η δική μου εκτίμηση ήταν ότι πρέπει να σχηματίζονται μετά τον θάνατο», είπε.
Ο Harrison πρότεινε μια διαφορετική εξήγηση. Ανέφερε ότι οι δομές αυτές ενδέχεται να ξεκινούν ως πολύ μικρότεροι θρόμβοι ή εναποθέσεις, οι οποίες προσκολλώνται σε κατεστραμμένα σημεία των αιμοφόρων αγγείων και σταδιακά μεγαλώνουν.
«Τελικά, θα φράξουν πλήρως το αγγείο μόλις φτάσουν σε ένα ορισμένο μέγεθος, αλλά μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να φτάσουν στο στάδιο όπου αυτό όντως συμβαίνει», είπε.
Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν ακόμη πόσο γρήγορα αναπτύσσονται αυτές οι δομές, γιατί ορισμένες μεγαλώνουν ενώ άλλες όχι, ή τι καθορίζει το σημείο όπου σχηματίζονται.
Ο Campbell έθεσε επίσης ένα άλλο ενδεχόμενο: ότι πολλοί άνθρωποι μπορεί να αναπτύσσουν μικρότερους μικροθρόμβους, οι οποίοι δεν έχουν εξελιχθεί στις μεγάλες δομές που παρατηρούν οι ειδικοί ταρίχευσης.
«Αυτό είναι το ανησυχητικό κομμάτι και γι’ αυτό το ζήτημα πρέπει να διερευνηθεί», δήλωσε ο Harrison.
Είναι καινούργιο φαινόμενο;
Οι ερευνητές εντόπισαν τουλάχιστον ένα ιστορικό προηγούμενο που αφορά ασυνήθιστους λευκούς θρόμβους με ελαστική υφή.
Ο Harrison εντόπισε αναφορές από την περίοδο 1988-1992 που περιέγραφαν το «σύνδρομο λευκού θρόμβου» (white clot syndrome), το οποίο συνδεόταν με τη χρήση ηπαρίνης υψηλού μοριακού βάρους — ενός φαρμάκου που χρησιμοποιείται για την πρόληψη ή τη θεραπεία των θρόμβων αίματος.
Στη συνέχεια, τα νοσοκομεία στράφηκαν στη χρήση ηπαρίνης χαμηλού μοριακού βάρους.
Οι ερευνητές δηλώνουν ότι, έκτοτε, δεν έχουν βρει άλλα συγκρίσιμα στοιχεία που να αφορούν αυτές τις λευκές, ινώδεις δομές.
Ο Santiago δήλωσε ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να υποδεικνύουν «μια νέα παθολογική κατάσταση που εξετάζουμε».
Ο Campbell προχώρησε ένα βήμα παραπέρα: «Κάποιοι προσπαθούν να υποστηρίξουν ότι αυτές οι δομές παρατηρούνται εδώ και δεκαετίες, αλλά κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Είναι κάτι καινούργιο».
Οι παλαιότερες αναφορές καθιστούν ανακριβή τον ισχυρισμό ότι δομές αυτού του είδους δεν έχουν παρατηρηθεί ποτέ στο παρελθόν. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι δομές που αναφέρονται τώρα είναι αρκετά ασυνήθιστες —και ενδεχομένως αρκετά διαδεδομένες— ώστε να δικαιολογούν περαιτέρω διερεύνηση.
«Ακόμη κι αν εξαφανιζόταν αύριο… το φαινόμενο υπάρχει εδώ και πόσο, πέντε χρόνια; Πρέπει οπωσδήποτε να εξηγηθεί», είπε ο Campbell.
Πόσο συχνό είναι το φαινόμενο;
Ένα από τα μεγαλύτερα κενά στην έρευνα αφορά τις βασικές πληροφορίες σχετικά με τη συχνότητα εμφάνισης αυτών των δομών. Ο Campbell αναφέρθηκε σε τέσσερις ετήσιες έρευνες —βασισμένες σε αυτοαναφορές— μεταξύ ταριχευτών, οι οποίες διεξήχθησαν την περίοδο 2022-2025. Στο πλαίσιο των ερευνών συγκεντρώθηκαν 808 απαντήσεις από πέντε χώρες.
Ποσοστό που κυμαίνεται από 66% έως 83% των ταριχευτών που συμμετείχαν ανέφερε ότι εντόπιζε τους ασυνήθιστους θρόμβους, τουλάχιστον κατά καιρούς. Το ποσοστό των σορών στις οποίες οι ταριχευτές ανέφεραν την παρουσία τους κυμάνθηκε από 19% έως 27%.
Οι εν λόγω έρευνες δεν προσδιορίζουν τη συχνότητα εμφάνισης αυτών των σχηματισμών στον γενικό πληθυσμό, ενώ οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι οι σχετικές αναφορές παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις.
Ο Harrison δήλωσε ότι ορισμένοι ταριχευτές ανέφεραν πρόσφατα την παρουσία των σχηματισμών σε ποσοστό έως και 80% των σορών, ενώ άλλοι εκτιμούν ότι εμφανίζονται στο 30% με 40% αυτών.
«Δυστυχώς, είτε το φαινόμενο παρουσιάζει ύφεση είτε όχι, εξακολουθεί να υφίσταται σε συγκέντρωση τέτοια που καθιστά απαραίτητη τη μελέτη του», δήλωσε ο Harrison.
Τι μπορεί να τις προκαλεί;
Η χρονική στιγμή εμφάνισης του φαινομένου έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με τα εμβόλια κατά της COVID-19 και τον ίδιο τον ιό.
Οι ερευνητές δεν ισχυρίζονται ότι έχουν αποδείξει κάποια σύνδεση μεταξύ των εμβολίων κατά της COVID-19 και των λευκών θρόμβων. Ο Harrison προειδοποίησε συγκεκριμένα να μην αποδίδεται η ευθύνη στα εμβόλια ή στην πρωτεΐνη-ακίδα (spike protein).
«Δεν επιρρίπτουμε ευθύνες στα εμβόλια και σίγουρα δεν τις επιρρίπτουμε στην πρωτεΐνη-ακίδα αυτή καθαυτή. Αυτό όμως που λέμε είναι ότι το φαινόμενο φαίνεται να σχετίζεται με τον ίδιο τον ιό», δήλωσε. «Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί σε αυτό, διότι θέλουμε να παραμείνουμε εντός των ορίων των επιστημονικών δεδομένων που διαθέτουμε».
Ο Harrison ανέφερε ότι τα στοιχεία υποδεικνύουν πως η ίδια η λοίμωξη από COVID-19 ενδέχεται να συμβάλλει στον σχηματισμό μικροθρόμβων που μοιάζουν με αμυλοειδείς σχηματισμούς. Επεσήμανε ευρήματα σύμφωνα με τα οποία αυτοί οι ασυνήθιστοι, κολλώδεις μικρόθρομβοι εντοπίστηκαν σε ζωντανό άτομο που είχε νοσήσει προηγουμένως από COVID-19, αλλά δεν είχε εμβολιαστεί κατά της νόσου.
Ο Campbell έθεσε το ενδεχόμενο ο εμβολιασμός και η λοίμωξη να έχουν συνδυαστική επίδραση.
«Αν σκεφτόμουν φωναχτά, θα έλεγα ότι ακούγεται σαν να πρόκειται για διπλό πλήγμα. Θα μπορούσε να είναι ο συνδυασμός εμβολίου και φυσικής λοίμωξης», είπε.
Υπάρχουν ακόμη «κομμάτια του παζλ που μας λείπουν», δήλωσε ο Santiago.
Γιατί δεν μελετώνται πιο ενδελεχώς αυτοί οι θρόμβοι;
Τόσο ο Santiago όσο και ο Harrison δήλωσαν ότι δυσκολεύτηκαν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση και επιστημονική υποστήριξη για το έργο τους. Έχουν καλύψει οι ίδιοι μεγάλο μέρος του κόστους της έρευνας και, μέχρι στιγμής, τα επιστημονικά περιοδικά έχουν αρνηθεί να αξιολογήσουν ή να δημοσιεύσουν τα ευρήματά τους.
«Προσπαθήσαμε να υποβάλουμε τη μελέτη σε περιοδικό παθολογίας, αλλά δεν λάβαμε καμία απάντηση», είπε ο Santiago.
Ο Harrison ανέφερε ότι οι ερευνητές αναγκάστηκαν να απευθυνθούν σε αυτό που ο ίδιος αποκάλεσε —«ας τολμήσουμε να το πούμε»— περιοδικό ελαφρώς χαμηλότερου κύρους, προκειμένου να δημοσιευθεί η εργασία.
Περιέγραψε επίσης μια περίπτωση επικοινωνίας με έναν ταριχευτή, ο οποίος προσφέρθηκε να παρέχει δείγματα, αλλά σταμάτησε να απαντά όταν οι ερευνητές προσπάθησαν να κανονίσουν συνάντηση.
Ο Campbell δήλωσε ότι είχε ακούσει αναφορές για παρόμοιες εμπειρίες, υπονοώντας ότι «σε κάποιους ανθρώπους φαίνεται να δόθηκε εντολή να σιωπήσουν».
«Ακούγεται σαν να υπάρχει κάποια συντονισμένη αντίθεση» στη μελέτη του θέματος, είπε.
Ο Campbell διερωτήθηκε επίσης γιατί περισσότεροι ιατροδικαστές δεν ερευνούν αυτούς τους σχηματισμούς. «Γιατί οι παθολογοανατόμοι σε όλο τον κόσμο δεν αντιδρούν έντονα;» αναρωτήθηκε. «Η σιωπή στην κοινότητα των παθολογοανατόμων είναι εκκωφαντική».
Οι επιστήμονες ζητούν από παθολογοανατόμους, πανεπιστήμια και κυβερνητικούς φορείς να συλλέξουν και να μελετήσουν ανεξάρτητα τους θρόμβους.
«Είναι πολύ απλό να αρχίσει κανείς να ερευνά τη σύσταση αυτού του υλικού», δήλωσε ο Harrison. «Αν ακολουθήσεις τη λογική πορεία… θα καταλήξεις στο ίδιο συμπέρασμα με εμάς. Είναι αναπόφευκτο».
Ο Campbell δήλωσε ότι οι κυβερνητικοί φορείς —συμπεριλαμβανομένων των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), του Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ και της Υπηρεσίας Θεραπευτικών Προϊόντων της Αυστραλίας— θα έπρεπε να διερευνούν αυτές τις δομές.
«Αποτελεί απόλυτη διεθνή ντροπή το γεγονός ότι αυτό δεν συμβαίνει», είπε.
Γιατί έχει σημασία;
Ο Santiago δήλωσε ότι η έρευνά του σχετικά με τους θρόμβους ξεκίνησε λίγο μετά την έναρξη της διάθεσης των εμβολίων κατά της COVID-19, όταν ασθενείς και άλλοι πολίτες άρχισαν να αναφέρουν ασυνήθιστα προβλήματα υγείας που ο ίδιος δεν είχε συναντήσει ποτέ στο παρελθόν.
Υποστήριξε ότι οι ερευνητές δεν πρέπει να αγνοούν τις εμπειρίες των ανθρώπων εξαιτίας πολιτικών αντιπαραθέσεων γύρω από τα εμβόλια.
«Δεν μπορούμε να υποβαθμίζουμε αυτό που βιώνουν οι άνθρωποι», είπε ο Santiago. «Έχετε δει αυτές τις ιστορίες… στο X, τις έχετε δει στο Facebook… Συμβαίνει όντως».
Προειδοποίησε επίσης να μην επιτραπεί στο φαινόμενο να γίνει αποδεκτό ως κάτι φυσιολογικό, απλώς και μόνο επειδή εξακολουθεί να υφίσταται.
«Δεν θέλω, με την πάροδο του χρόνου, αυτό να θεωρηθεί κάτι το φυσιολογικό», δήλωσε.
Το βασικό συμπέρασμα των ερευνητών είναι απλό: Υπάρχουν αρκετές αναφορές για αυτές τις ασυνήθιστες δομές, ώστε να δικαιολογείται η διερεύνηση της ακριβούς φύσης τους και των αιτιών εμφάνισής τους. «Είναι ένα ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί», τόνισε ο Santiago.
