Οι καταναλωτές στην Κίνα, αν και επιφυλακτικοί στις μεγάλες αγορές όπως τα αυτοκίνητα ή τα διαμερίσματα, ξοδεύουν ξανά. Επίσης, αν και πολλά εργοστάσια εξακολουθούν να υπολειτουργούν εξαιτίας της έλλειψης προσωπικού, οι εξαγωγές ενισχύονται. Παρόλο που η κατασκευή νέων κατοικιών επιβραδύνεται, οι επενδύσεις σε υποδομές και μεταποίηση είναι ισχυρές. Τι πραγματικά συμβαίνει στην κινεζική οικονομία;
Από τον Keith Bradsher/New York Times
Παρά τους πολλούς θύλακες οικονομικής αδυναμίας, η Κίνα ανακάμπτει ταχύτερα από το αναμενόμενο μετά την απότομη άρση της κυβέρνησης των αυστηρών μέτρων της «μηδενικής Covid» στις αρχές Δεκεμβρίου.
Η κινεζική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 4,5% από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο σε σύγκριση με τους ίδιους μήνες του 2022, ανακοίνωσε την Τρίτη η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της χώρας. Η ανάπτυξη οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στους καταναλωτές: Οι λιανικές πωλήσεις, ένα βαρόμετρο για τις δαπάνες, εκτινάχθηκαν κατά 10,6% τον Μάρτιο σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος παρά την πτώση στις πωλήσεις αυτοκινήτων.
Τα διακυβεύματα για τον υπόλοιπο κόσμο είναι υψηλά αφού η Κίνα γνώρισε το 2022 μία από τις χειρότερες οικονομικές επιδόσεις της εδώ και χρόνια. Για το μεγαλύτερο μέρος των τελευταίων δύο δεκαετιών, ήταν η μόνη μεγαλύτερη κινητήρια δύναμη της παγκόσμιας ανάπτυξης. Παρά τις εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις αυξανόμενες διαφωνίες με την Ευρώπη, η χώρα παραμένει σε υψηλό βαθμό στενά συνδεδεμένη και με τις δύο οικονομίες σε μια δύσκολη στιγμή. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ότι ο κόσμος αντιμετωπίζει αυξανόμενο κίνδυνο επώδυνης επιβράδυνσης φέτος καθώς οι κεντρικοί τραπεζίτες στη Δύση αυξάνουν τα επιτόκια και οι τράπεζες παραπαίουν.
Η έκθεση της Τρίτης για το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν δείχνει ότι η Κίνα, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, επανέρχεται στη ζωή.
«Η τριμηνιαία ανάπτυξη αρχίζει να δείχνει μια αναμενόμενη υγιή ανάκαμψη», δηλώνει η Louise Loo, οικονομολόγος που ειδικεύεται σε θέματα Κίνας από την Oxford Economics στη Σιγκαπούρη. «Ένας πολύ αξιοπρεπής ρυθμός ανάπτυξης 4,5 τοις εκατό από έτος σε έτος σε αυτό το πρώιμο στάδιο της επαναλειτουργίας παρέχει επίσης τον χώρο στις αρχές να παράσχουν υποστήριξη σε ασθενέστερα τμήματα της οικονομίας, όπως απαιτείται».
Η Κίνα έχει λάβει ήδη μέτρα για την τόνωση της ανάπτυξης. Η κυβέρνηση επενδύει σε σιδηροδρομικές γραμμές υψηλής ταχύτητας, αυτοκινητόδρομους και γέφυρες, χρήματα που βοηθούν στην ενίσχυση των θέσεων εργασίας και των καταναλωτών. Η κεντρική τράπεζα, η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας, ανακοίνωσε στις εμπορικές τράπεζες τον περασμένο μήνα ότι θα μπορούσαν να διατηρούν ελαφρώς μικρότερα αποθέματα έναντι πιθανών απωλειών, επιτρέπωντας τες να δανείσουν περισσότερα.
Η ανάπτυξη τους πρώτους μήνες του 2022 έδειξε μια σημαντική βελτίωση σε σχέση με το ρυθμό του 2,9% του τελευταίου τριμήνου του περασμένου έτους, όταν ένα κύμα ασθενειών σάρωσε τη χώρα μετά την άρση των ελέγχων της πανδημίας και είναι κοντά στον στόχο του 5% που έχει θέσει το Πεκίνο για το 2023.
Οι δαπάνες ήταν μεγαλύτερες για υπηρεσίες όπως ταξίδια και γεύματα. Τα ξενοδοχεία στο Πεκίνο και τη Σαγκάη που έκλειναν τους ανελκυστήρες πέρυσι και επέτρεπαν στα εστιατόρια τους να διαθέτουν ελάχιστα τραπέζια για τους πελάτες, βρίσκονται τώρα με ουρές ανθρώπων να περιμένουν για ένα τραπέζι πρωινού. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της δραστηριότητας οφείλεται σε Κινέζους καταναλωτές, καθώς οι πτήσεις στη χώρα άργησαν να επανεκκινήσουν.
Ταυτόχρονα, η Κίνα αντιμετωπίζει αρκετούς σοβαρούς αντίθετους οικονομικούς ανέμους, συμπεριλαμβανομένου ενός διευρυνόμενου χάσματος στους κρατικούς προϋπολογισμούς, καθώς καθυστερούν τα έσοδα και οι δαπάνες αυξάνονται. Αλλά και η τεράστια πτώση στην αγορά κατοικιών παραμένει τροχοπέδη για την οικονομία. Μάλιστα, η κατασκευή νέων κατοικιών, γραφείων και καταστημάτων συρρικνώθηκε κατά 5,8% το πρώτο τρίμηνο σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.
Η τοπική οικονομία στο Σουτσόου, μία πόλη στο νοτιοανατολικό άκρο της επαρχίας Τσιανγκσού, στην ανατολική Κίνα, δίπλα στο δήμο της Σανγκάης, απεικονίζει πολλές από τις εθνικές τάσεις. Οι καταναλωτές εκεί και οι εταιρείες ξοδεύουν. Υπάρχουν όμως σημαντικές διαφορές από γειτονιά σε γειτονιά και ακόμη και από επιχείρηση σε επιχείρηση. Ναι, οι καταναλωτικές δαπάνες αυξάνονται, αλλά άνισα.
Σε μια υπαίθρια αγορά στο Σουτσόου, ένας κρεοπώλης ονόματι Jiang Yongming στέκεται πίσω από ένα τραπέζι καλυμμένο με λωρίδες ωμού χοιρινού κρέατος και παραπονιέται για την παρατεταμένη λιτότητα που πλήττει τους κατοίκους της γειτονιάς του. Οι άνθρωποι που αγοράζουν κρέας του ζητούν να κόψει ένα μεγάλο φιλέτο σε δύο ή τρία κομμάτια και στη συνέχεια αγοράζουν μόνο ένα από αυτά, λέει.
Ο Liu Zhongyou, ένας πωλητής ψαριών και αχιβάδων στην ίδια αγορά στο Σουτσόου, έχει όμως μια πολύ διαφορετική εμπειρία. Έχασε όλες τις πωλήσεις για ένα μήνα πέρυσι, όταν τα κοντινά εστιατόρια έκλεισαν λόγω των περιορισμών της πανδημίας, αλλά τώρα τα ίδια εστιατόρια έχουν ξαναρχίσει να κάνουν μεγάλες παραγγελίες. «Χάσαμε πολλά χρήματα κατά τη διάρκεια της επιδημίας -δεν είχαμε πελάτες», λέει ο Liu. «Αλλά είναι καλά τώρα».
Οι ετερόκλητες εμπειρίες δύο μικρών επιχειρήσεων στην ίδια αγορά είναι ενδεικτικές της ανάκαμψης της Κίνας, η οποία ενισχύεται αλλά άνισα.
Οι λιανικές πωλήσεις στη χώρα αυξήθηκαν κατά 3,5% τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο σε σύγκριση με τους ίδιους μήνες πέρυσι. Έτσι, η μεγάλη αύξηση τον Μάρτιο (4,5%) αντιπροσωπεύει το πρώτο σημάδι μιας ισχυρής ανάκαμψης. Αλλά το άλμα συγκρίνεται με την τεράστια πτώση του Μαρτίου του 2022, όταν αυξάνονταν τα κρούσματα της Covid, οδηγώντας στην έναρξη του δίμηνου lockdown στη Σαγκάη.
Και ορισμένοι κλάδοι δεν έχουν ανακάμψει καθόλου από την πανδημία. Για παράδειγμα, το ένα τρίτο των κινηματογραφικών αιθουσών σχεδόν κατέρρευσε. Τα έσοδα από τα εισιτήρια μειώθηκαν κατά 55% τον Μάρτιο σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα πριν από τέσσερα χρόνια, σύμφωνα με τη Maoyan Entertainment, μια διαδικτυακή εταιρεία έκδοσης εισιτηρίων στο Πεκίνο που παρακολουθεί τη βιομηχανία.
Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και όταν η οικονομία της Κίνας αρχίζει να ανεβάζει ξανά στροφές, υπάρχουν ελάχιστα σημάδια πληθωρισμού. Σε αντίθεση με τη Δύση, η Κίνα απέφυγε να προσφέρει οικονομική υποστήριξη και κουπόνια στα νοικοκυριά εξαιτίας της πανδημίας. Έτσι, οι άνθρωποι εκεί έχουν περιορισμένη δυνατότητα να αυξήσουν τις τιμές των αγαθών. Οι τιμές καταναλωτή ήταν μόλις κατά 0,7% υψηλότερες τον Μάρτιο σε σύγκριση με πέρυσι, και οι τιμές που χρεώνουν οι παραγωγοί στους πελάτες τους για βιομηχανικά προϊόντα στην πραγματικότητα μειώθηκαν.
«Η ανεπαρκής εγχώρια ζήτηση παραμένει εμφανής και τα θεμέλια για την οικονομική ανάκαμψη δεν είναι ακόμη στέρεα», δήλωσε ο Fu Linghui, αξιωματούχος της στατιστικής υπηρεσίας.
Τα εισοδήματα εκατομμυρίων Κινέζων αντιμετώπισαν σοβαρές μειώσεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας και παραμένουν αδύναμα. Η ανεργία μεταξύ των ατόμων ηλικίας 16 έως 24 ετών αυξήθηκε τον Μάρτιο, στο 19,6%, από 18,1% τον Φεβρουάριο, καθώς πολλοί πρόσφατοι απόφοιτοι κολεγίου δυσκολεύονται να βρουν θέσεις εργασίας και είναι επιφυλακτικοί στο να εργαστούν σε εργοστάσια. Στα θετικά, η ανεργία μεταξύ των ηλικιών 25 έως 59 ετών μειώθηκε στο 4,3% τον Μάρτιο, από 4,8% τον Φεβρουάριο.
Δίπλα σε ένα από τα εμβληματικά κανάλια του Σουτσόου, στις εκβολές του ποταμού Γιανγκτσέ, βρίσκεται ένα συνεργείο ηλεκτροκινητήρων. Το κατάστημα προμηθεύει τα πολλά μικρά εργαστήρια κοντά που φτιάχνουν καρφιά και βίδες για τις τεράστιες βιομηχανικές επιχειρήσεις της πόλης. Ο ιδιοκτήτης, ο οποίος ονομάζεται Guo, λέει ότι ορισμένες επιχειρήσεις σαν τη δική του κατέρρευσαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αλλά ότι οι «επιζώντες» επέστρεψαν. «Βασικά είναι πολύ καλύτερα από πριν, και αυτά τα συνεργεία που δεν έκλεισαν ουσιαστικά έχουν ανακάμψει», λέει ο ίδιος.
Η βιομηχανική παραγωγή —η παραγωγή εργοστασίων, ορυχείων και σταθμών ηλεκτροπαραγωγής— αυξήθηκε κατά 3,9% τον Μάρτιο από πέρυσι, σημειώνοντας βελτίωση από 2,4% τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Αλλά η βιομηχανική ανάπτυξη είναι ακόμα αναιμική σύμφωνα με τα πρότυπα της Κίνας. Η απότομη επιβράδυνση της αυτοκινητοβιομηχανίας είναι μία από τις κυριότερες αιτίες.
Οι πωλήσεις αυτοκινήτων μειώθηκαν κατά 13,4% το πρώτο τρίμηνο. Στα τέλη Δεκεμβρίου, η Κίνα επέτρεψε να λήξουν οι επιδοτήσεις για ηλεκτρικά αυτοκίνητα και επανέφερε τον φόρο επί των πωλήσεων στα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα που είχαν ανασταλεί.
Συνολικά, οι εξαγωγές ανακάμπτουν και αυξήθηκαν κατά 14,8% τον Μάρτιο. Τα εργοστάσια καλύπτουν τις καθυστερήσεις σε ένα πλήθος παραγγελιών που είχαν συσσωρευτεί κατά τη διάρκεια του lockdown της «μηδενικής Covid».
Ωστόσο, η Κίνα κατασκευάζει σιδηροδρομικές γραμμές, όχι διαμερίσματα. Οι επενδύσεις σε νέες πολυκατοικίες, δρόμους, εργοστάσια και άλλα λεγόμενες κρατικές δομές είναι εδώ και καιρό ο βασικός πυλώνας της κινεζικής οικονομίας. Οι επενδύσεις για τέτοιες κατασκευές αυξήθηκαν κατά 5,1% το πρώτο τρίμηνο σε σύγκριση με πέρυσι. Ωστόσο, οι επενδύσεις δεν ακολουθούν ένα μοτίβο που επικροτεί το Πεκίνο.
Οι κρατικές δαπάνες για νέες σιδηροδρομικές γραμμές, δρόμους και άλλες υποδομές αυξήθηκαν κατά 8,8% το πρώτο τρίμηνο σε σύγκριση με πέρυσι. Οι επενδύσεις στη μεταποίηση αυξήθηκαν κατά 7%.
Λίγοι τομείς απεικονίζουν τις προκλήσεις που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η Κίνα περισσότερο από τα ακίνητα.
Μετά την εξάντληση των μετρητών τα τελευταία δύο χρόνια και την αθέτηση υποχρεώσεων σε δεκάδες ομόλογα στο εξωτερικό, οι κατασκευαστές κατοικιών ξεκινούν πολύ λίγα νέα έργα, αν και οι τιμές έχουν αρχίσει να σταθεροποιούνται. Οι επενδυτές στο χρηματιστήριο παραμένουν επιφυλακτικοί: Η τιμή της μετοχής ενός μεγάλου κατασκευαστή, της Sunac China Holdings, υποχώρησε 59% την περασμένη εβδομάδα όταν ξανάρχισε τις διαπραγματεύσεις μετά από αναστολή για ένα χρόνο.
Ακόμη και οι άνθρωποι που παραδίδουν νέα διαμερίσματα από κατασκευαστές είναι συχνά απρόθυμοι να ξοδέψουν χρήματα για βάψιμο και επίπλωση. Σε ένα χρωματοπωλείο κάτω από το ηλεκτρικό συνεργείο του κυρίου Guo, οι πελάτες έχουν εξαφανιστεί. «Δεν έχουμε καμία δουλειά τώρα», λέει η ιδιοκτήτρια του καταστήματος, η οποία έδωσε το οικογενειακό της όνομα, Lu. «Κανείς δεν έρχεται».
H Li You συνέβαλε στο ρεπορτάζ.
