Οι υφέσεις συχνά ξαφνιάζουν τους πάντες. Ωστόσο, υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα η επόμενη που θα πλήξει τις ΗΠΑ να μην το κάνει. Ως ύφεση θεωρείται μια παρατεταμένη επιβράδυνση της οικονομίας και συνήθως διαρκεί δύο τρίμηνα ή περισσότερο.
Από την Patti Domm/CNBC
Οι Αμερικανοί οικονομολόγοι προβλέπουν ύφεση εδώ και μήνες και οι περισσότεροι βλέπουν ότι θα ξεκινήσει στις αρχές του επόμενου έτους. Το αν είναι βαθιά ή ρηχή, μακριά ή σύντομη, είναι προς συζήτηση, αλλά η ιδέα ότι η αμερικανική οικονομία περνά σε μια περίοδο συρρίκνωσης είναι λίγο-πολύ η συναινετική άποψη μεταξύ των ειδικών.
«Ιστορικά, όταν έχουμε υψηλό πληθωρισμό και η αμερικανική ομοσπονδιακή τράπεζα (Fed) αυξάνει τα επιτόκια για να τον καταπνίξει, αυτό οδηγεί σε ύφεση», αναφέρει ο Mark Zandi, επικεφαλής οικονομολόγος στη Moody’s Analytics. «Αυτό συμβαίνει πάντα -το κλασικό σενάριο υπερθέρμανσης μιας οικονομίας που οδηγεί σε ύφεση. Έχουμε δει αυτή την ιστορία στο παρελθόν. Όταν ο πληθωρισμός αυξάνεται και η Fed ανταποκρίνεται ανεβάζοντας τα επιτόκια, η οικονομία τελικά υποχωρεί κάτω από το βάρος των υψηλότερων επιτοκίων».
Ο Zandi ανήκει στη μειοψηφία των οικονομολόγων που πιστεύουν ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ μπορεί να αποφύγει την ύφεση αυξάνοντας τα επιτόκια για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα ώστε να αποφευχθεί η καταστολή της ανάπτυξης. «Συνήθως οι υφέσεις μας βρίσκουν αιφνιδιαστικά. Οι διευθύνοντες σύμβουλοι δεν μιλούν ποτέ για ύφεση. Τώρα όλοι οι διευθύνοντες σύμβουλοι λένε ότι “μπαίνουμε” σε ύφεση… Κάθε άτομο στην τηλεόραση λέει ύφεση. Κάθε οικονομολόγος λέει ύφεση. Δεν έχω ξαναδεί κάτι τέτοιο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Κατά ειρωνικό τρόπο, η Fed επιβραδύνει αυτή την φορά την οικονομία, σε αντίθεση με τις δύο προηγούμενες υφέσεις. Στο πρόσφατο παρελθόν, η κεντρική τράπεζα συνέβαλε στην τόνωση του δανεισμού μειώνοντας τα επιτόκια στο μηδέν και ενίσχυσε τη ρευστότητα της αγοράς προσθέτοντας τρισεκατομμύρια δολάρια σε περιουσιακά στοιχεία στον ισολογισμό της. Τώρα κάνει το ακριβώς αντίθετο, αύξησε γρήγορα τα επιτόκια από το μηδέν τον Μάρτιο, σε ένα εύρος από 4,25% έως 4,5% αυτόν τον μήνα.
Αλλά στις δύο προηγούμενες υφέσεις, η κεντρική τράπεζα δεν χρειαζόταν να ανησυχεί για τον υψηλό πληθωρισμό.
Σήμερα, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ δίνει μια μάχη με την ακρίβεια. Οι αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας προβλέπουν ότι θα υπάρξουν κι άλλες αυξήσεις επιτοκίων, περίπου στο 5,1% μέχρι τις αρχές του επόμενου έτους, και οι οικονομολόγοι αναμένουν ότι η κεντρική τράπεζα θα διατηρήσει τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα για να ελέγξει τον πληθωρισμό.
Όμως, σε αυτές τις δύο τελευταίες υφέσεις, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν χρειαζόταν να ανησυχούν για τον υψηλό πληθωρισμό που δαγκώνει την καταναλωτική ή εταιρική καταναλωτική δύναμη και διέρχεται σε ολόκληρη την οικονομία μέσω της αλυσίδας εφοδιασμού και της αύξησης των μισθών.
Τα υψηλά επιτόκια έχουν επιβαρύνει την αγορά κατοικίας, με τις πωλήσεις κατοικιών να μειώνονται για δέκατο συνεχόμενο μήνα, κατά 35,4% σε σχέση με πέρυσι τον Νοέμβριο. Το επιτόκιο των 30ετών στεγαστικών δανείων είναι κοντά στο 7%, ενώ ο πληθωρισμός εξακολουθεί να «τρέχει» με το υψηλό 7,1%.
«Ελπίζω σε μια σύντομη, ρηχή (ύφεση), καθώς η ελπίδα πεθαίνει τελευταία», δήλωσε η Diane Swonk, επικεφαλής οικονομολόγος της KPMG. «Τα καλά νέα είναι ότι θα μπορέσουμε να ανακάμψουμε από αυτήν γρήγορα», συμπλήρωσε.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας, η οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 0,5% το 2023, αλλά δεν προβλέπει ύφεση.
Το πόσο καιρό θα κατορθώσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ να διατηρήσει τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα είναι ασαφές. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της κεντρικής τράπεζας η μείωση των επιτοκίων θα ξεκινήσει το 2024.
Η Swonk εκτιμά ότι η Fed θα πρέπει να υπαναχωρήσει από τα υψηλότερα επιτόκια κάποια στιγμή λόγω της ύφεσης, ενώ ο Simons εκτιμά ότι η ύφεση θα μπορούσε να διαρκέσει μέχρι το τέλος του 2024.
