Η Ιταλία έδωσε ένα αιφνιδιαστικό χτύπημα στις τράπεζές της και προκάλεσε σοκ σε ολόκληρο τον κλάδο στην Ευρώπη, θέτοντας εφάπαξ φόρο 40% στα κέρδη που αποκομίστηκαν εξαιτίας των υψηλότερων επιτοκίων, ενώ επέπληξε τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για το ότι δεν επιβράβευσαν τους καταθέτες.
Τα απότομα υψηλότερα επίσημα επιτόκια έχουν αποφέρει κέρδη ρεκόρ για τις τράπεζες, καθώς το κόστος των δανείων εκτινάχθηκε στα ύψη, ενώ οι δανειστές δεν πληρώνουν περισσότερα για τις καταθέσεις.
Οι μετοχές των ευρωπαϊκών τραπεζών υποχώρησαν την Τρίτη. Ο δείκτης τραπεζών της ευρωζώνης υποχώρησε 4,5% και έδειξε έτοιμος για τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση του από την περίοδο της αναταραχής στον τραπεζικό τομέα τον Μάρτιο, όταν κατέρρευσε η Credit Suisse.
Η κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Giorgia Meloni είχε διατυπώσει την ιδέα νωρίτερα μέσα στο έτος, αλλά φαινόταν να έχει αποφύγει να εφαρμόσει το σχέδιο της. Έκτοτε, ωστόσο, τα ισχυρά αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου από τις τράπεζες επανέφεραν το θέμα στο επίκεντρο και ώθησαν την κυβέρνηση να δράσει την παραμονή της παύσης λειτουργίας της βουλής εξαιτίας του καλοκαιριού.
Όλοι οι κύριοι ιταλικοί δανειστές ανέφεραν πολύ καλύτερα από τα αναμενόμενα αποτελέσματα για τους πρώτους έξι μήνες και αναβάθμισαν τις προοπτικές κερδών τους χάρη στα υψηλότερα επιτόκια.
Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην Ιταλία μετακύλισαν στους καταθέτες κατά μέσο όρο το 12% της αύξησης των επιτοκίων, έναντι 22% στη ζώνη του ευρώ, υπολόγισε η αμερικανική πολυεθνική ανεξάρτητη επενδυτική τράπεζα και εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Jefferies.
«Κάποιος αρκεί μόνο να εξετάσει τα κέρδη του πρώτου εξαμήνου των τραπεζών… για να συνειδητοποιήσει ότι δεν μιλάμε για μερικά εκατομμύρια, αλλά… για δισεκατομμύρια», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Matteo Salvini σε συνέντευξη Τύπου στη Ρώμη αργά τη Δευτέρα.
Ο δείκτης τραπεζικών μετοχών της Ιταλίας σημείωσε βουτιά 7,7% την Τρίτη, με τον ηγέτη του κλάδου Intesa Sanpaolo (IITSF) να υποχωρεί 8,4% και την ανταγωνιστική UniCredit (UNCFF) 7%.
«Αυτές οι κρατικές παρεμβάσεις στην Ευρώπη δεν βοηθούν στην παροχή της απαραίτητης σταθερότητας για τη μείωση του ασφάλιστρου κινδύνου που συνδέεται με την ευρωζώνη. Αυτό δεν είναι μόνο ιταλικό ζήτημα, η Ισπανία είχε κάνει το ίδιο πέρυσι», δήλωσε ο Gilles Guibout, επικεφαλής στρατηγικών μετοχών στην Axa Investment Managers στο Παρίσι.
Αναλυτές της Bank of America εκτίμησαν ότι ο νέος φόρος θα μπορούσε να κοστίσει στις ιταλικές τράπεζες μεταξύ 2% και 9% των κερδών τους.
Η πτώση άγγιξε και άλλες τράπεζες του νομισματικού μπλοκ, συμπεριλαμβανομένης της ισπανικής Banco Santander (BCDRF) και της γερμανικής Deutsche Bank (DB), οι οποίες υποχώρησαν και οι δύο περισσότερο από 4%.
Μόνο για το 2023, η Ιταλία θα φορολογήσει το 40% του καθαρού επιτοκιακού περιθωρίου των τραπεζών, ένα μέτρο του εισοδήματος των τραπεζών που προέρχεραι από το χάσμα μεταξύ των επιτοκίων δανεισμού και καταθέσεων. Η κυβέρνηση αναμένει να εισπράξει λιγότερα από 3 δισεκατομμύρια ευρώ (3,3 δισεκατομμύρια δολάρια) από το μέτρο, ανέφεραν στο Reuters πηγές σχετικές με το ζήτημα.
Τα έσοδα από τον απροσδόκητο φόρο θα χρησιμοποιηθούν για να βοηθήσουν τους κατόχους στεγαστικών δανείων και να μειώσουν τους φόρους, δήλωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της Ιταλίας.
«Ο φόρος που έχει επιβάλει η Ιταλία στα υπερκέρδη που θεωρούνται ότι πραγματοποιούν οι τράπεζες έχει προκαλέσει έκπληξη και πιθανότατα προκαλεί ανησυχίες ότι και άλλες χώρες θα μπορούσαν να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Ιταλίας», δήλωσε ο Stuart Cole, επικεφαλής μακροοικονομικός στην Equiti Capital.
Η Ιταλία δεν είναι η μόνη χώρα που επιβάλλει απροσδόκητους φόρους ή δασμούς ειδικά για τις τράπεζες στην Ευρώπη. Τον Δεκέμβριο του 2022, η Ισπανία ενέκρινε μια προσωρινή τραπεζική εισφορά για την άντληση 3 δισεκατομμυρίων ευρώ έως το 2024, με στόχο τη λήψη μέτρων για τη μείωση των πιέσεων στο κόστος ζωής.
