Οι Κεντρικές Τράπεζες της ζώνης του Ευρώ θα αποκαλύψουν τις επόμενες εβδομάδες τις πρώτες σημαντικές απώλειές τους έπειτα από μια δεκαετία άφθονης εκτύπωσης χρήματος, προαναγγέλλοντας ουσιαστικά μια νέα εποχή οικονομικού ελέγχου, κάτι που ίσως σημαίνει ότι το λογαριασμό θα τον πληρώσουν οι φορολογούμενοι.
Από τους Philip Aldrick και Jana Randow/Bloomberg News
Όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποκαλύψει τα ετήσια αποτελέσματα της την Πέμπτη, οι αξιωματούχοι αναμένεται να προειδοποιήσουν για μεγάλες ζημίες φέτος και του χρόνου σε ολόκληρη την περιοχή, καθώς τα υψηλότερα επιτόκια αυξάνουν το κόστος εξυπηρέτησης των καταθέσεων που δημιουργείται μέσω της ποσοτικής χαλάρωσης.
Η ανακοίνωση της ΕΚΤ θα προμηνύει μια σειρά από αμήχανες εθνικές εκθέσεις, με τη γερμανική Bundesbank να δέχεται πιθανότατα το ισχυρότερο πλήγμα όλων.
«Τα οικονομικά αποτελέσματα είναι ήδη αρνητικά για πολλές τράπεζες το 2022, λόγω της αναντιστοιχίας των επιτοκίων στα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις», δήλωσε ο διοικητής της Τράπεζας της Πορτογαλίας Mario Centeno σε συνέντευξή του. «Χρηματοδοτούμε τους εαυτούς μας τώρα με υψηλότερα επιτόκια, τα οποία δεν ανταποκρίνονται στην απόδοση των ομολόγων και κάθε είδους χρέους στον ισολογισμό των κεντρικών τραπεζών» ανέφερε.
Οι απώλειες των Κεντρικών Τραπεζών της ευρωζώνης θα προστεθούν σε μια λίστα παραδειγμάτων παγκοσμίως, με τη γειτονική Εθνική Τράπεζα της Ελβετίας να ξεχωρίζει για το έλλειμμα ρεκόρ της τον περασμένο μήνα. Η προοπτική έχει αφήσει ορισμένους αξιωματούχους νευρικούς για την κριτική που θα ασκηθεί, αλλά και για τις επιπτώσεις που θα υπάρξουν.
Η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών επέμεινε αυτόν τον μήνα ότι τέτοια αποτελέσματα δεν έχουν σημασία, ότι οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να λειτουργούν με αρνητικά ίδια κεφάλαια και ότι δεν μπορούν να χρεοκοπήσουν. Πάνω από όλα, αξιωματούχοι τονίζουν ότι οι απώλειες δεν έχουν καμία σχέση με τη νομισματική πολιτική.
Ακόμα κι έτσι, η ΕΚΤ έχει επικρίνει τα ελλείμματα σε άλλους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι δικοί της κανόνες μπορούν να απαιτήσουν από τις κυβερνήσεις να διαθέσουν χρήματα για τις εθνικές κεντρικές τράπεζες, χωρίς, ωστόσο, να αποκλείεται και η ίδια η ΕΚΤ να χρειαστεί βοήθεια.
Η Bundesbank πιθανότατα θα έρθει αντιμέτωπη με μικρές ζημίες για το 2022, οι οποίες ωστόσο θα διογκωθούν στα 26 δισ. ευρώ το 2023, εάν τα επιτόκια της ΕΚΤ παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα, όπως εκτιμά ο Daniel Gros, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Κέντρου Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής στις Βρυξέλλες.
Ο Gros αναμένει μια προειδοποίηση στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις και η Bundesbank «να προσπαθήσει να διαπραγματευτεί αθόρυβα μια έγχυση κεφαλαίων από το Βερολίνο» αργότερα μέσα στο έτος.
Την ίδια στιγμή, και άλλες κεντρικές τράπεζες θα δεχθούν ισχυρές πιέσεις το 2023. Ο Gros αναμένει «τρύπα» 17 δισ. ευρώ στον ισολογισμό της νομισματικής αρχής της Γαλλίας, 9 δισ. ευρώ στον ισολογισμό της κεντρικής τράπεζας της Ιταλίας και 5 δισ. ευρώ της Ολλανδίας.
Τον Σεπτέμβριο, ο επικεφαλής της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας Klaas Knot προειδοποίησε την κυβέρνησή του για «σωρευτικές απώλειες που θα είναι σημαντικές» τα επόμενα χρόνια. «Σε μια ακραία περίπτωση, μια εισφορά κεφαλαίου» από τους φορολογούμενους «μπορεί να είναι απαραίτητη», είπε.
Ο Jerome Haegeli, επικεφαλής οικονομολόγος της Swiss Re και πρώην στέλεχος της SNB, τόνισε ότι οι απώλειες είναι πιθανό να υποβάλουν τις κεντρικές τράπεζες και τα προγράμματά τους όσον αφορά την εκτύπωση χρημάτων σε στενότερο πολιτικό και δημόσιο έλεγχο.
Ο συνδυασμός του υψηλού πληθωρισμού -που μερικοί κατηγορούν εν μέρει για την ποσοτική χαλάρωση- και οποιεσδήποτε μεταφορές φορολογουμένων που απαιτούνται για την αντιστροφή των αρνητικών κεφαλαιακών θέσεων μπορεί να θεωρηθεί ως «ένας υπερφόρος για τις οικονομίες», είπε. «Μαζί με τις κεντρικές τράπεζες που δεν παρέχουν πλέον απροσδόκητα κέρδη σημαίνει ότι το δημόσιο έλλειμμα αυξάνεται», πρόσθεσε. Στη χειρότερη περίπτωση, το γέμισμα οικονομικών τρυπών στις κεντρικές τράπεζες θα μπορούσε να σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις «χρειάζονται ακόμη υψηλότερους φόρους».
Ο διπλός αντίκτυπος θέτει σε κίνδυνο το «σημαντικότερο περιουσιακό στοιχείο των κεντρικών τραπεζών, που είναι η de facto ανεξαρτησία τους», ανέφερε ακόμα ο Haegeli.
Οι απώλειες προκύπτουν επειδή η ΕΚΤ δημιούργησε ρευστότητα αγοράζοντας 5 τρισεκατομμύρια ευρώ σε κυρίως κρατικά ομόλογα για να τονώσει τον πληθωρισμό και να σταθεροποιήσει τις χρηματοπιστωτικές αγορές μέσω της πανδημίας. Ένα μεγάλο μέρος αυτών των κεφαλαίων επιστράφηκε ως καταθέσεις. Οι εθνικές κεντρικές τράπεζες πληρώνουν τους τόκους με το επιτόκιο της ΕΚΤ, τώρα 2,5%. Τα αντίστοιχα περιουσιακά στοιχεία είναι ομόλογα σταθερού τοκομεριδίου που πληρώνουν μόλις 0,5% κατά μέσο όρο, σύμφωνα με τον Gros.
