Μεσημέρι στην Ουάσιγκτον, Σαββάτου 20 Ιανουαρίου 2029. Ημέρα Ορκωμοσίας. Ένας γενειοφόρος άνδρας προχωρά μπροστά από το Καπιτώλιο των ΗΠΑ και σηκώνει το δεξί του χέρι, τοποθετώντας το αριστερό πάνω στη Βίβλο.
Από τον Nick Allen/DailyMail.com
«Εγώ, ο James David Vance, ορκίζομαι επίσημα…».
Λίγες στιγμές αργότερα, με ένα συνειδητό χαμόγελο, ο νέος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δηλώνει: «Παραιτούμαι».
Ο υποψήφιος αντιπρόεδρος του τού κάνει μια μεγάλη αγκαλιά. Το πλήθος των εκατοντάδων χιλιάδων στο National Mall ξεσπά σε επευφημίες «Trump, Trump, Trump» και «Τέσσερα ακόμη χρόνια».
Ο Donald Trump γίνεται πρόεδρος για τρίτη φορά.
Όλο αυτό μπορεί να ακούγεται σαν μια θεωρία συνωμοσίας ή σαν ένα όνειρο των απανταχού MAGA. Άλλωστε, όπως γνωρίζουν όλοι όσοι ξέρουν το αμερικανικό Σύνταγμα, η 22η τροπολογία περιορίζει τους προέδρους σε δύο θητείες.
Θα μπορούσε όμως να συμβεί πραγματικά ένα σενάριο όπου ο Trump θα παραμείνει στον Λευκό Οίκο για τρίτη θητεία; Η εκπληκτική απάντηση από τους ειδικούς είναι -ναι.
Στην πραγματικότητα, ο δρόμος για τον Trump να υπηρετήσει μια τρίτη θητεία -και ενδεχομένως και μια τέταρτη μέχρι τον Ιανουάριο του 2037, όταν θα ήταν 90 ετών- δεν είναι μόνο εφικτός, αλλά και απλός, χάρη σε ένα κραυγαλέο κενό στην τροπολογία του Συντάγματος.
Η ιδέα της εκμετάλλευσης αυτού του κενού διαρρέεται εδώ και καιρό στους ακαδημαϊκούς κύκλους, στα παρασκήνια του Κογκρέσου και του Λευκού Οίκου, και πρόσφατα μεταξύ των πιο ένθερμων υποστηρικτών του Donald Trump.
Η υλοποίησή της δεν θα απαιτούσε έναν στρατό δικηγόρων να εκτελούν απόκρυφα νομικά ακροβατικά με το Σύνταγμα.
Αντιθέτως, η κίνηση είναι σε άμεση εξάρτηση με την ερμηνεία μιας λέξης, «εκλογή», στην 22η Τροποποίηση, και το βαθμό εμπιστοσύνης προς έναν άνθρωπο, τον Vance.
Θα απαιτούσε επίσης ο Trump να έχει αρκετή λαϊκή υποστήριξη για να κερδίσει μια τρίτη θητεία στην κάλπη.
Η 22η τροπολογία
Το πλήρες κείμενο της 22ης Τροποποίησης του αμερικανικού Συντάγματος αναφέρει τα εξής:
«Κανένα πρόσωπο δεν εκλέγεται στο αξίωμα του Προέδρου περισσότερες από δύο φορές και κανένα πρόσωπο που έχει ασκήσει το αξίωμα του Προέδρου ή έχει ασκήσει καθήκοντα Προέδρου για περισσότερα από δύο έτη θητείας, στην οποία κάποιο άλλο πρόσωπο εξελέγη Πρόεδρος, δεν εκλέγεται στο αξίωμα του Προέδρου περισσότερες από μία φορές».
Η τροποποίηση επικυρώθηκε το 1951 και ήταν μια άμεση απάντηση στο ότι ο Franklin Delano Roosevelt είχε εκλεγεί τέσσερις φορές -την τρίτη και την τέταρτη φορά κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ήταν ο μόνος πρόεδρος που το έπραξε αφότου ο θεσμός των δύο μόνο προεδρικών θητειών καθιερώθηκε από τον George Washington.
Το παραθυράκι
Το κενό στην 22η Τροποποίηση ορίζεται σε ένα άρθρο της Επιθεώρησης Νομικής της Μινεσότα του 1999 που συνυπογράφει ο καθηγητής Bruce Peabody και τιτλοφορείται «Ο δύο φορές και ο μελλοντικός πρόεδρος» («The Twice and Future President»).
Περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο η Τροποποίηση έχει υποστεί «ευρεία παρεξήγηση» και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ιδέα του να έχει εκλεγεί κάποιος δύο φορές πρόεδρος και να «απαγορεύεται συνταγματικά» να υπηρετήσει ξανά είναι «αναμφισβήτητα εσφαλμένη».
Σύμφωνα με το άρθρο: «Υποστηρίζουμε ότι η Εικοστή Δεύτερη Τροποποίηση απαγορεύει μόνο την επανεκλογή ενός ήδη δύο φορές εκλεγμένου Προέδρου». Η φράση κλειδί στην τροπολογία είναι -«Κανένα πρόσωπο δεν μπορεί να εκλεγεί στο αξίωμα του Προέδρου περισσότερες από δύο φορές…».
Αυτό υποστηρίζεται ότι σημαίνει ότι ένας δύο φορές εκλεγμένος πρόεδρος δεν μπορεί να αποκλειστεί από το να αναλάβει αργότερα το αξίωμα λόγω της παραίτησης ή του θανάτου ενός άλλου προέδρου.
Ως εκ τούτου, ο Trump θα μπορούσε να είναι υποψήφιος για Αντιπρόεδρος, με τον Vance ως ανοιχτά αναγνωρισμένο ονομαστικό πρόσωπο στην κορυφή της υποψηφιότητας.
Μόλις ορκιστεί ο Vance θα μπορούσε να παραιτηθεί, επιτρέποντας στον αντιπρόεδρό του, τον Donald Trump, να αναλάβει τον Λευκό Οίκο.
Η ίδια διαδικασία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε πολλαπλές εκλογές.
Για να κερδίσει μια τέταρτη θητεία ο Trump θα πρέπει απλά να παραιτηθεί από την προεδρία πριν από τις εκλογές του 2032 και να γίνει υποψήφιος για την προεδρία, είτε ο Vance είτε κάποιος άλλος.
Το Ανώτατο Δικαστήριο
Ωστόσο, οι αντίπαλοι του Donald Trump θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν μια τέτοια κίνηση στα δικαστήρια, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει την 22η Τροποποίηση.
Αλλά ο καθηγητής Peabody είπε στο DailyMail.com ότι θα ήταν «αρκετά δύσκολο» για το Ανώτατο Δικαστήριο να βρεθεί απέναντι.
Αυτό θα συνέβαινε ιδιαίτερα εξαιτίας της σύνθεσης του σημερινού δικαστηρίου και της τάσης του προς μια κειμενιστική ερμηνεία του Συντάγματος.
Οποιαδήποτε απόφαση είναι πιθανό να βασιστεί στον ορισμό της λέξης «εκλογή» και όχι σε αυτό που είχαν σαν στόχο οι συντάκτες της 22ης Τροπολογίας.
Επίσης, εάν το σχέδιο δεν είναι μυστικό, αλλά θα είχε αποκαλυφθεί στο εκλογικό σώμα πριν από την ψηφοφορία, θα είναι δύσκολο να υποστηριχθεί ότι δεν αποτελεί άσκηση δημοκρατίας στην πράξη.
Αν οι άνθρωποι ξέρουν τι ψηφίζουν, «Ψηφίστε Vance, θα εκλέξετε Trump», θα είναι δύσκολο για τους αντιπάλους να υποστηρίξουν στο δικαστήριο ότι το πνεύμα -πόσο μάλλον το γράμμα- του Συντάγματος καταπατείται.
«Νομίζω ότι είναι ένα από εκείνα τα εκπληκτικά ξεκάθαρα σενάρια», είπε ο καθηγητής Peabody. «Αυτό που φαινόταν τρελό πριν από μερικές δεκαετίες τώρα φαίνεται πολύ εύλογο».
Και ο Trump δεν θα είναι ο πρώτος πρόεδρος που θα εξετάσει την ιδέα.
Πώς είδαν οι άλλοι πρόεδροι την 22η τροποποίηση
Το άρθρο της Μινεσότα σκιαγράφησε πώς πολλοί πρόεδροι έχουν επίγνωση της δυνατότητας να υπηρετήσουν μια τρίτη θητεία με αυτόν τον τρόπο.
Λίγο μετά την επικύρωση της 22ης Τροποποίησης, ο Πρόεδρος Eisenhower είπε ότι δεν φαινόταν «εντελώς σοφή κίνηση», σημειώνεται στο άρθρο.
Ο Eisenhower είπε ότι το εκλογικό σώμα «θα πρέπει να μπορεί να επιλέξει για Πρόεδρό του όποιον θέλει, ανεξάρτητα από τον αριθμό των θητειών που έχει υπηρετήσει».
Έθεσε μάλιστα την πιθανότητα να θέσει υποψηφιότητα ως Αντιπρόεδρος το 1960 και στη συνέχεια να αναλάβει ξανά τα καθήκοντά του για τρίτη φορά ο ίδιος.
«Το μόνο πράγμα που ξέρω για την προεδρία την επόμενη φορά είναι το εξής: δεν μπορώ να θέσω υποψηφιότητα», είπε. «Αλλά κάποιος μου έθεσε το ερώτημα, προκαλώντας με. Ναι, θα μπορούσα συνταγματικά να υποβάλω υποψηφιότητα για Αντιπρόεδρος».
Αργότερα είπε ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης το εξέτασε και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι θα ήταν «απολύτως νόμιμο να το κάνω».
Στην περίπτωση του, δεν το έκανε.
Ο Πρόεδρος Truman παραπονέθηκε ότι η 22η Τροποποίηση κάνει κάθε πρόεδρο δεύτερης θητείας «κουτσό παπί».
Αργότερα, ο Πρόεδρος Reagan χαρακτήρισε την τροπολογία «γελοία» και υποστήριξε ότι «παρεμβαίνει στα δημοκρατικά δικαιώματα του λαού» να επιλέγει όποιον θέλει.
Το έγγραφο της Μινεσότα σημειώνει ότι η τελική γλώσσα της επικυρωμένης 22ης Τροποποίησης διέφερε από προηγούμενες εκδόσεις που απέκλειαν τη δυνατότητα τρίτης θητείας υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.
Στην αρχική διατύπωση διευκρινίζονταν ότι οποιοσδήποτε ήταν πρόεδρος «για 365 ημερολογιακές ημέρες ή περισσότερες σε κάθε μία από τις δύο θητείες δεν θα δικαιούται να ασκεί το αξίωμα του Προέδρου ή να ασκεί καθήκοντα Προέδρου για οποιοδήποτε μέρος μιας άλλης θητείας».
Αυτό αποδυναμώθηκε ίσως -αν και είναι εικασίες- για να επιτραπεί η δυνατότητα επανεκλογής ενός προέδρου, δύο φορές εκλεγμένου, σε περίοδο πολέμου ή έκτακτης ανάγκης.
Αφήνει όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο τρίτης θητείας για τον Trump.
Η δωδέκατη τροπολογία
Έχει υποστηριχθεί επίσης ότι η 12η Τροποποίηση του Συντάγματος θα εμποδίσει τον Trump να γίνει Αντιπρόεδρος.
Η τροπολογία αναφέρει εν μέρει: «Κανένας συνταγματικά μη επιλέξιμος για το αξίωμα του Προέδρου δεν θα είναι επιλέξιμος για το αξίωμα του Αντιπροέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών».
Ωστόσο, η 12η Τροποποίηση επικυρώθηκε το 1804, σχεδόν 150 χρόνια πριν από την 22η.
Το έγγραφο της Μινεσότα σημειώνει: «Την εποχή που γράφτηκε η δωδέκατη τροπολογία δεν υπήρχε, φυσικά, καμία Εικοστή Δεύτερη Τροποποίηση. Ως εκ τούτου, η δωδέκατη τροπολογία δεν θα μπορούσε αρχικά να αποκλείει από το να είναι κάποιος Αντιπρόεδρος που είχε εκλεγεί δύο φορές Πρόεδρος».
Αντίθετα, υποστηρίζει ότι η αναφορά της δωδέκατης τροπολογίας στην «επιλεξιμότητα» σημαίνει αυτό που υπήρχε ήδη στο Σύνταγμα εκείνη την εποχή -ότι κανείς δεν θα μπορούσε να υπηρετήσει εάν δεν ήταν γεννημένος Αμερικανός πολίτης και τουλάχιστον 35 ετών.
Το προηγούμενο Putin-Medvedev
Υπάρχει ένα σύγχρονο προηγούμενο για τον Trump να επιδιώξει μια τρίτη θητεία, η οποία μερικές φορές αναφέρεται ως μέθοδος Putin-Medvedev.
Το 2008 στον Putin απαγορεύτηκε συνταγματικά να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία ως πρόεδρος.
Ο πιστός του συνεργάτης Dmitry Medvedev στάθηκε δίπλα του και εξελέγη πρόεδρος, έχοντας δεσμευτεί δημόσια ότι θα διορίσει τον Putin ως πρωθυπουργό του.
Ο Putin άσκησε την εξουσία μέσω του Medvedev, για εκείνη τη θητεία, και στη συνέχεια ήταν ξανά πρόεδρος το 2012.
