Μετά τη σημαντική εκλογική του νίκη πέρυσι, ο Recep Tayyip Erdoğan κατέστησε σαφές ότι η οικονομική και πολιτική δύναμη της Τουρκίας ήταν τα επόμενα στο στόχαστρο του. «Είμαστε έτοιμοι να κερδίσουμε ξανά την Κωνσταντινούπολη;» ρώτησε ο Τούρκος ηγέτης ρώτησε το κοινό του που πανηγύριζε καθώς γιόρταζε τον θρίαμβό του στην προεδρική κούρσα της χώρας τον Μάιο του 2023. «Ξεκινήσαμε με την Κωνσταντινούπολη, θα συνεχίσουμε με την Κωνσταντινούπολη».
Από την Elçin Poyrazlar/POLITICO
Η περσινή προεδρική αναμέτρηση ήταν καταστροφική για την κοσμική αντιπολίτευση της Τουρκίας, η οποία θεωρούσε την ψηφοφορία ως την καλύτερη ευκαιρία να απομακρύνει τον Erdoğan από τότε που ανέλαβε την εθνική εξουσία το 2003. Οι εκλογές αυτής της Κυριακής στην Κωνσταντινούπολη, οι οποίες πραγματοποιούνται την ίδια μέρα με τις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές σε ολόκληρη την Τουρκία, είναι μια περίπτωση του όλα ή τίποτα.
Εάν ο χρισμένος υποψήφιος του Erdoğan αρπάξει πίσω τη σημαντικότερη μητρόπολη της χώρας, όπου ο ίδιος ο πρόεδρος έφτιαξε το όνομά του, θα εξαλείψει το εναπομείναν προπύργιο της αντιπολίτευσης.
Αλλά εάν ο αντιπολιτευόμενος δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης κρατήσει και διατηρήσει τον έλεγχο της πόλης, η οποία αντιπροσωπεύει το 18 τοις εκατό του πληθυσμού της Τουρκίας και το ένα τρίτο της οικονομίας της, θα μπορούσε να του προσφέρει ένα σκαλοπάτι για την εθνική εξουσία.
Σύμφωνα με τις συχνά αναξιόπιστες δημοσκοπήσεις της Τουρκίας, η κούρσα φαίνεται να είναι κοντά.
Πρόσφατες έρευνες δίνουν στο αντιπολιτευόμενο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα ένα προβάδισμα που κυμαίνεται από εννέα μονάδες έως λιγότερο από μία μονάδα. Μια άλλη έρευνα έδωσε ένα λεπτό πλεονέκτημα μιας μονάδας στο -με ισλαμιστικές ρίζες- AKP του Erdoğan.
Το διακύβευμα, τόσο πρακτικό όσο και συμβολικό, δύσκολα θα μπορούσε να είναι υψηλότερο για τους πολιτικούς που αγωνίζονται για το μέλλον της Τουρκίας. Οι εκλογές θα αποφασίσουν εάν ο Erdoğan θα εμβαθύνει και θα εδραιώσει την αυταρχική και ισλαμιστική διακυβέρνησή του ή εάν εξακολουθεί να υπάρχει ένας εναλλακτικός δρόμος.
Για τη Selin Nasi, επισκέπτρια συνεργάτρια στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο του London School of Economics, «η Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο ο εμπορικός και οικονομικός κόμβος της Τουρκίας, αλλά και η πολιτιστική και πνευματική καρδιά της χώρας… ένας μικρόκοσμος της Τουρκίας». Ως αποτέλεσμα, είπε, «η νίκη της Κωνσταντινούπολης θεωρείται νίκη της Τουρκίας» —εν μέρει λόγω της οικονομικής επιρροής που συνοδεύει τον έλεγχο του προϋπολογισμού της πόλης και εν μέρει λόγω της «βαθιάς συμβολικής σημασίας» της για τον ίδιο τον Erdoğan, ο οποίος ξεκίνησε την καριέρα του με νίκη-έκπληξη στις δημαρχιακές εκλογές της πόλης πριν από ακριβώς 30 χρόνια.
Αυτοί οι δεσμοί είναι μεταξύ των λόγων που ο Erdoğan έμεινε τόσο έκπληκτος από τον θρίαμβο στην τελευταία αναμέτρηση για τη δημαρχία του υποψηφίου του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος Ekrem İmamoğlu —ενός πολιτικού της αντιπολίτευσης που, για κάποιους, έχει αναδειχθεί σε σούπερ σταρ της τουρκικής πολιτικής.
Πράγματι, ήταν τόσο σοκαρισμένο το ΑΚΡ με τη νίκη σοκ του İmamoğlu στην Κωνσταντινούπολη το 2019 που σχεδίασε μια επανάληψη της ψηφοφορίας —την οποία όμως παρόλα έχασε. Παραμένει μια από τις πιο άδοξες ήττες του κυβερνώντος κόμματος μέχρι σήμερα.
Πέντε χρόνια μετά, ο Erdoğan προσπαθεί να «τελειώσει» τον νεότερο αντίπαλό του -και μαζί του την αντιπολίτευση της Τουρκίας.
«Εάν ηττηθεί ο İmamoğlu, η κοσμική αντιπολίτευση δεν θα μπορέσει να συγκεντρώσει τις δυνάμεις της, θα είναι σε πλήρη σύγχυση και ανίκανη να αμφισβητήσει το σημερινό κυβερνητικό μπλοκ και την εδραίωση ενός ολοένα πιο εξισλαμιστικού και αυταρχικού συστήματος», δήλωσε ο Soli Özel, ανώτερος πολιτικός αναλυτής στο Πανεπιστήμιο Kadir Has στην Κωνσταντινούπολη.
Ο Özel προέβλεψε ότι θα μπορούσε να χρειαστεί μια δεκαετία για να συνέλθει η αντιπολίτευση από την ήττα στην Κωνσταντινούπολη και σε άλλες μεγάλες πόλεις όπως η Άγκυρα.
Αντίστροφα, εάν ο İmamoğlu επικρατήσει, θα προσθέσει περαιτέρω στη φήμη του ως του μοναδικού πολιτικού του τελευταίου τετάρτου του αιώνα που κατάφερε να κερδίσει τρεις φορές τον Erdoğan —και ίσως να τον βάλει τον ίδιο σε μια πορεία προς την εθνική εξουσία.
«Εάν ο İmamoğlu κερδίσει ξανά, αυτή θα είναι η τρίτη του νίκη εναντίον του Erdoğan και μετά από αυτό θα βαδίσει προς την προεδρία», δήλωσε στο POLITICO ένας πολιτικός από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα του İmamoğlu, υπό τον όρο της ανωνυμίας.
«Ο Erdoğan το βλέπει αυτό και θέλει να το σταματήσει εκεί».
Για να εκπροσωπήσει το AKP σε αυτόν τον καθοριστικό αγώνα, ο Erdoğan χρησιμοποίησε τον Murat Kurum, έναν πρώην υπουργό Περιβάλλοντος και προηγουμένως ένα μέλος της κυβέρνησης που έπαιξε πρωταρχικό ρόλο στα μέτρα-απάντηση στους κατακλυσμικούς σεισμούς του Φεβρουαρίου του 2023 στην Τουρκία που σκότωσαν περισσότερους από 50.000.
Οι επικριτές τότε είχαν επιτεθεί σφοδρά στην τουρκική κυβέρνηση ότι ήταν πολύ αργή για να ανταποκριθεί σε αυτή την καταστροφή. Ο Erdoğan και ο Kurum είπαν ότι προσπάθησαν να ξαναχτίσουν από την αρχή αυτό που καταστράφηκε.
Ο Τούρκος πρόεδρος δεν απέφυγε να κάνει εκστρατεία για τον υποψήφιό του, καλώντας το εκλογικό σώμα της Κωνσταντινούπολης να τιμωρήσει την αντιπολίτευση για την υποτιθέμενη ανικανότητά της και την αποτυχία να στηρίξει σωστά την υποδομή της πόλης. «Ας τους δώσουμε το μάθημα που τους αξίζει στις 31 Μαρτίου», δήλωσε σε συγκέντρωση στην Κωνσταντινούπολη αυτόν τον μήνα, ενώ περιέγραψε τους αγώνες της Κυριακής ως «κρίση» και «εκλογές της μοίρας».
Ο Τούρκος πρόεδρος έριξε όλο το πολιτικό του βάρος στον αγώνα, στέλνοντας όχι λιγότερους από 17 υπουργούς της κυβέρνησης σε προκελογική εκστρατεία στην Κωνσταντινούπολη.
Πολλοί σχολιαστές προβλέπουν ότι ο Erdoğan θα χρησιμοποιήσει μια τυχόν νίκη στις ψηφοφορίες της Κυριακής, που θα καθορίσουν ποιος έχει εξουσία και οικονομικούς πόρους σε πόλεις και περιοχές σε όλη τη χώρα, ως σημείο εκκίνησης για την τροποποίηση του συντάγματος ώστε να μπορεί να υπηρετήσει περισσότερες θητείες ως πρόεδρος.
Ως δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης και στέλεχος της αντιπολίτευσης, ο İmamoğlu είναι αναμφισβήτητα το κύριο εμπόδιο στην αλλαγή του συντάγματος από τον Erdoğan για να επεκτείνει την κυριαρχία του.
Την ίδια στιγμή, ο ρόλος του δημάρχου ενισχύθηκε από το χάος στις τάξεις της αντιπολίτευσης.
Μετά την ήττα της στις προεδρικές εκλογές του περασμένου έτους, η πολυκομματική συμμαχία κατέρρευσε και ο πρώην ηγέτης του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος Kemal Kılıçdaroğlu αναγκάστηκε να αποχωρήσει. Όμως ο İmamoğlu αρνείται ότι έχει σχέδια για την προεδρία.
Ερωτηθείς για τις φιλοδοξίες του από το POLITICO, είπε σε δήλωση μέσω του συμβούλου του: «Η διαχείριση της Κωνσταντινούπολης είναι ιερό καθήκον… Δεν υπάρχει άλλο θέμα στην ατζέντα μου αυτή τη στιγμή».
Ο İmamoğlu παλεύει ήδη με αγωγές που επιδιώκουν να τον αποκλείσουν από το δημόσιο αξίωμα λόγω δήθεν προσβλητικών σχολίων που έκανε για τους αξιωματούχους που ακύρωσαν την αρχική του εκλογή ως δημάρχου. Ερωτηθείς ο ίδιος για το τι θα κάνει αν χάσει από τις δυνάμεις του Erdogan, είπε: «Δεν βασίζω το σχέδιο καριέρας μου στην αποτυχία».
