Κανείς δεν περίμενε ότι η αμερικανική ομοσπονδιακή τράπεζα θα ήταν σε θέση να καταπνίξει τον πληθωρισμό τόσο γρήγορα. Όμως, μετά από επτά μήνες ραγδαίας αύξησης των επιτοκίων, η κεντρική τράπεζα δεν έχει λύσει σχεδόν κανένα πρόβλημα.
Από την Allison Morrow/CNN Business
Σύμφωνα με τα στοιχεία των τιμών καταναλωτή του Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ, η κατάσταση σήμερα δεν είναι πολύ καλύτερη από ό,τι τον Μάρτιο, όταν η Fed ξεκίνησε την επιθετική νομισματική σύσφιξη. Τότε, οι συνολικές τιμές καταναλωτή είχαν αυξηθεί κατά 8,5% σε ετήσια βάση. Σήμερα, κατά 8,2%.
Οι βασικές τιμές, οι οποίες δεν περιέχουν τις ασταθείς κατηγορίες τροφίμων και ενέργειας και θεωρούνται ευρέως ως το πιο αξιόπιστο βαρόμετρο του υποκείμενου πληθωρισμού, έφτασαν το 6,6% ετησίως τον Σεπτέμβριο, στο υψηλότερο επίπεδο από το 1982.
«Η νέα έκθεση για τον πληθωρισμό είναι μια ανεξέλεγκτη καταστροφή», έγραψε ο Christopher S. Rupkey, επικεφαλής οικονομολόγος στην Fwdbonds, μια εταιρεία έρευνας χρηματοοικονομικών αγορών. «Δείχνει ότι ό,τι κάνουν οι αξιωματούχοι της Fed, απλώς δεν λειτουργεί».
Η Fed έχει ενισχύσει κατά πολύ τα σχέδιά της να μειώσει τον πληθωρισμό στην οικονομία των ΗΠΑ με κάθε απαραίτητο μέσο, εφαρμόζοντας μαζικές αυξήσεις επιτοκίων με την ελπίδα να περιορίσει τη ζήτηση για αγαθά και υπηρεσίες. Ωστόσο, παρά την αύξηση των επιτοκίων με πρωτοφανή ταχύτητα, υπάρχουν ελάχιστα σημάδια χαλάρωσης των τιμών. Παρ’ όλα αυτά, η Fed είναι αποφασισμένη να παραμείνει στον ίδιο δρόμο, στοιχηματίζοντας ότι η ισχυρή αγορά εργασίας των ΗΠΑ μπορεί να ανεχθεί το άγχος του υψηλότερου κόστους δανεισμού.
«Η Fed θα το δει ως μία ακόμα ισχυρή ένδειξη προκειμένου να παραμείνει επιθετική», έγραψε ο Jan Szilagyi, Διευθύνων Σύμβουλος της Toggle AI, μιας εταιρείας επενδυτικής έρευνας.
Η πιο καυτή από το αναμενόμενο έκθεση για τον πληθωρισμό της Πέμπτης είναι το τελευταίο σημαντικό οικονομικό στιγμιότυπο που θα λάβουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Fed πριν από την επόμενη συνάντησή τους στις αρχές Νοεμβρίου, και εγγυάται άλλη μια αύξηση των επιτοκίων κατά 0,75%. Οι επενδυτές πλέον θεωρούν με πιθανότητα 97% ότι θα πραγματοποιηθεί τέταρτη συνεχόμενη αύξηση κατά τρία τέταρτα της ποσοστιαίας μονάδας.
«Κάποιος πόνος»
Η Federal Reserve στηρίζεται στο πιο ισχυρό όπλο στο οπλοστάσιό της προκειμένου να διασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών: τα επιτόκια. Είναι μια χοντροκομμένη προσέγγιση για την επίλυση ενός ευαίσθητου οικονομικού παζλ. Ο πρόεδρος της Fed, Jerome Powell αναγνώρισε πρόσφατα ότι ο ευρύς αντίκτυπος του υψηλότερου κόστους δανεισμού θα φέρει «κάποιο πόνο στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις» -ένα ευφημιστικό νεύμα στην αύξηση της ανεργίας και μια πιθανή ύφεση.
Το να προκαλείς πόνο τώρα αντί να αφήνεις τον πληθωρισμό να εισχωρήσει στην ψυχή των καταναλωτών έχει γίνει το μάντρα της Fed. Με άλλα λόγια, η Fed θα προτιμούσε να συντρίψει την οικονομία των ΗΠΑ σε ύφεση (και ενδεχομένως να παρασύρει μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας μαζί της) παρά να καταλήξει σε μια πληθωριστική ύφεση. Όμως, στο μεταξύ, αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές υφίστανται τον πόνο της ταυτόχρονης ύπαρξης υψηλών τιμών και του υψηλού κόστους δανεισμού.
Σύντομα, αυτός ο πόνος θα μπορούσε να επιδεινωθεί από την απώλεια θέσεων εργασίας, σύμφωνα με την ίδια την τράπεζα.
Η Fed πιστεύει ότι η ισχυρή αγορά εργασίας έχει συμβάλει στον πληθωρισμό, μαζί με ένα σωρό παράγοντες πολύ έξω από τη δικαιοδοσία της κεντρικής τράπεζας, όπως τις διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας, τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις εταιρείες που διατηρούν τις τιμές υψηλές ακόμη και όταν το κόστος τους μειώνεται.
Και ενώ το ιδανικό αποτέλεσμα θα έφερνε ελάχιστες απώλειες θέσεων εργασίας και χαμηλότερες τιμές -η λεγόμενη ήπια προσγείωση- η πιθανότητα αυτού του σεναρίου είναι πλέον πρακτικά ανύπαρκτη.
«Αντί να βαδίζει σε τεντωμένο σκοινί μεταξύ μιας «ήπιας προσγείωσης» και της ύφεσης… η Fed αντιμετωπίζει τώρα τη δυνατότητα να εξοντώσει την ώθηση της οικονομίας για τη δημιουργία θέσεων εργασίας πέρα από μια απλή εξισορρόπηση της αγοράς εργασίας στο όνομα της εξισορρόπησης του πληθωρισμού», δήλωσε ο ανώτερος οικονομολόγος της PNC, Kurt. Rankin.
Χάνει η Fed τον αγώνα ενάντια στον πληθωρισμό;
Μέχρι στιγμής, σίγουρα δεν έχει κερδίσει. Αλλά οι επιπτώσεις των αυξήσεων των επιτοκίων μπορεί να χρειαστούν μήνες για να γίνουν αισθητές στην πραγματική οικονομία. Ή, όπως είπε η αντιπρόεδρος της Fed, Lael Brainard, σε μια ομιλία της αυτή την εβδομάδα: «Η συγκράτηση της ζήτησης λόγω της σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής έχει πραγματοποιηθεί μόνο εν μέρει μέχρι στιγμής».
Τα επιτόκια στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ, τα οποία επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από το βασικό επιτόκιο της Fed, έχουν υπερδιπλασιαστεί φέτος. Το μέσο επιτόκιο σταθερού στεγαστικού δανείου 30 ετών ήταν κατά μέσο όρο 6,9% αυτήν την εβδομάδα -το υψηλότερο που υπήρξε τα τελευταία 20 χρόνια. Πριν από ένα χρόνο, το ποσοστό αυτό ήταν λίγο πάνω από 3%.
«Συνεχίζουμε να βλέπουμε μια ιστορία δύο οικονομιών στα δεδομένα», δήλωσε ο Sam Khater, επικεφαλής οικονομολόγος του Freddie Mac. «Η ισχυρή αύξηση της απασχόλησης και των μισθών διατηρεί θετικούς τους ισολογισμούς των καταναλωτών, ενώ ο παρατεινόμενος πληθωρισμός, οι φόβοι ύφεσης και η οικονομική προσιτότητα κατοικιών οδηγούν τη ζήτηση κατοικιών απότομα σε πτώση».
Τελικά, ορισμένοι λένε ότι το πρόβλημα του πληθωρισμού της εποχής της πανδημίας είναι πολύ περίπλοκο για να διορθωθεί με τα αμβλέα εργαλεία της Fed.
«Τα σημεία συμφόρησης της εφοδιαστικής αλυσίδας, η ασταθής παγκόσμια αγορά ενέργειας και η αχαλίνωτη εταιρική κερδοσκοπία δεν μπορούν να επιλυθούν με πρόσθετες αυξήσεις επιτοκίων», δήλωσε ο Rakeen Mabud, επικεφαλής οικονομολόγος της ομάδας πολιτικής Groundwork Collaborative των Δημοκρατικών. «Είναι καιρός ο πρόεδρος Powell και η Fed να παραμερίσουν και να παρέμβει το Κογκρέσο».
