Οι Ισραηλινοί προσέρχονται σήμερα στις κάλπες για πέμπτη φορά μέσα σε τέσσερα χρόνια, καθώς στη χώρα διεξάγονται ξανά εθνικές εκλογές με στόχο τον τερματισμό του συνεχιζόμενου πολιτικού αδιεξόδου. Για πρώτη φορά εδώ και 13 χρόνια, ο πρώην πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu δεν είναι υποψήφιος ως εν ενεργεία. Ο Bibi, όπως είναι γνωστός στο Ισραήλ, ελπίζει να επιστρέψει στην εξουσία ως επικεφαλής μιας δεξιάς συμμαχίας, ενώ ο κεντρώος υπηρεσιακός πρωθυπουργός Yair Lapid ελπίζει ότι ο μανδύας της εν ενεργεία πρωθυπουργίας του θα τον βοηθήσει να κρατηθεί στη θέση του.
Από την Hadas Gold/CNN
Ωστόσο, αν οι πιο πρόσφτατες δημοσκοπήσεις αποδειχθούν σωστές, φαίνεται απίθανο και αυτές οι νέες εκλογές να έχουν πιο στέρεο αποτέλεσμα σε σχέση με τις τέσσερις προηηγούμενες καθώς προβλέπουν ότι το μπλοκ του Netanyahu θα υπολείπεται εδρών, έστω και μίας, από την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο.
Όπως και στις τέσσερις προηγούμενες εκλογές, ο ίδιος ο Netanyahu –και η πιθανότητα μιας κυβέρνησης υπό την ηγεσία του– είναι ένα από τα καθοριστικά ζητήματα, ειδικά καθώς η δίκη του για διαφθορά συνεχίζεται. Μια δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Δημοκρατίας του Ισραήλ (IDI) τον Αύγουστο βρήκε ότι το ένα τέταρτο των ερωτηθέντων δήλωσε ότι η ταυτότητα του αρχηγού του κόμματος που θα ψηφίσουν θα είναι ο δεύτερος πιο σημαντικός παράγοντας στην ψήφο τους.
Όμως κάποιοι κορυφαίοι πολιτικοί της κεντροδεξιάς, που συμφωνούν μαζί του ιδεολογικά, αρνούνται να συνεργαστούν μαζί του για προσωπικούς ή πολιτικούς λόγους. Έτσι, για να επιτύχει στην επίστροφή του, ο Netanyahu, ηγέτης του κεντροδεξιού κόμματος Λικούντ, είναι πιθανό να εξαρτηθεί από την υποστήριξη ακροδεξιών κομμάτων προκειμένου να σχηματίσει συνασπισμό –και αν πετύχει, μπορεί να αναγκαστεί να δώσει στους ηγέτες τους υπουργικές θέσεις.
Οι Ισραηλινοί ανησυχούν επίσης πολύ για το κόστος διαβίωσης, αφού είδαν τους λογαριασμούς κοινής ωφελείας και καθημερινών αγορών να αυξάνονται φέτος. Στην ίδια δημοσκόπηση του IDI, το 44% είπε ότι η πρώτη του προτεραιότητα είναι τα οικονομικά σχέδια των κομμάτων ως προς το κόστος ζωής. Ωστόσο, και η ασφάλεια, πάντα μείζον ζήτημα στην ισραηλινή πολιτική, είναι στο μυαλό των ψηφοφόρων καθώς το 2022 ήταν η χειρότερη χρονιά σε θανάτους που σχετίζονται με συγκρούσεις τόσο για Ισραηλινούς όσο και για Παλαιστίνιους από το 2015.
Ο Bibi στην κόψη μαχαιριού
Μια πρόσφατη συλλογή δημοσκοπήσεων που συγκεντρώθηκε από την εφημερίδα Haaretz δείχνει ότι το μπλοκ των κομμάτων του Netanyahu είναι πιθανό είτε να ξεπεράσει -είτε απλώς να φτάσει- τις 61 έδρες που απαιτούνται για να σχηματιστεί κυβερνητική πλειοψηφία, ενώ το μπλοκ υπό τον Lapid υπολείπεται περίπου τέσσερις με πέντε έδρες. Σύμφωνα με τους δημοσκόπους Joshua Hantman και Simon Davies, την τελευταία εβδομάδα της διεξαγωγής ερευνών παρατηρήθηκε μικρή άνοδος για το μπλοκ του Netanyahu, δείχνοντας ότι ξεπέρασε το όριο των 61 εδρών σε έξι δημοσκοπήσεις ενώ υστερούσε σε εννέα. Οι τρεις τελευταίες δημοσκοπήσεις που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή από τα τρία μεγάλα ισραηλινά ειδησεογραφικά κανάλια, έδειξαν ότι το μπλοκ του έχει 60 έδρες στην Κνεσέτ των 120 εδρών.
Αναγνωρίζοντας την ανάγκη να κερδίσει μόνο μία ή δύο ακόμη έδρες, ο Netanyahu εστίασε την εκστρατεία του σε μέρη που αποτελούν προπύργια του κόμματος Λικούντ. Αξιωματούχοι του κόμματος έχουν υποστηρίξει στο παρελθόν ότι εκατοντάδες χιλιάδες πιθανοί ψηφοφόροι του Netanyahu δεν προσέρχονται στις κάλπες.
Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας είναι η προσέλευση των Αράβων. Οι πολίτες που ταυτίζονται ως Άραβες και έχουν εθνικά δικαιώματα ψήφου αποτελούν περίπου το 17% του ισραηλινού πληθυσμού, σύμφωνα με την IDI. Η συμμετοχή τους θα μπορούσε να μειώσει τις πιθανότητες εκλογής του Netanyahu. Ένα από τα κόμματα, η Ηνωμένη Αραβική Λίστα, έχει προειδοποιήσει ότι εάν η συμμετοχή των Αράβων πέσει κάτω από το 48%, ορισμένα από τα αραβικά κόμματα ενδέχεται να αποτύχουν να περάσουν το όριο ψήφων του 3,25% που απαιτείται για να κερδίσουν έδρες στο κοινοβούλιο.
Το εκλογικό περιβάλλον
Μαζί με τους αυξημένους λογαριασμούς καθημερινών αγορών και υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και μιας αρκετά αδύναμης αγοράς κατοικίας, η σημερινή ψηφοφορία πραγματοποιείται στο πλαίσιο ενός ολοένα και πιο τεταμένου περιβάλλοντος ασφαλείας.
Νωρίτερα φέτος, ένα κύμα επιθέσεων με στόχο Ισραηλινούς προκάλεσε 19 θανάτους, συμπεριλαμβανομένων μαζικών επιθέσεων με στόχο αμάχους στο Τελ Αβίβ και σε άλλες πόλεις του Ισραήλ. Υπήρξε επίσης μια έξαρση σε ένοπλες επιθέσεις σε ισραηλινά στρατεύματα και αμάχους εποίκους από Παλαιστίνιους μαχητές στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη φέτος, με αποτέλεσμα να στοιχίσουν τη ζωή αρκετών ακόμη στρατιωτών και Ισραηλινών πολιτών. Σύμφωνα με τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις, υπήρξαν τουλάχιστον 180 περιστατικά πυροβολισμών στο Ισραήλ και τα κατεχόμενα φέτος, σε σύγκριση με 61 επιθέσεις με πυροβολισμούς το 2021.
Τα 24ωρα πριν από την ημέρα των εκλογών, ένας Ισραηλινός σκοτώθηκε και αρκετοί τραυματίστηκαν σε επίθεση με πυροβολισμούς στη Δυτική Όχθη κοντά στη Χεβρώνα. Την επόμενη μέρα, αρκετοί στρατιώτες τραυματίστηκαν σε επίθεση με αυτοκίνητο κοντά στην πόλη Ιεριχώ στη Δυτική Όχθη. Οι επιτιθέμενοι Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν και στις δύο περιπτώσεις.
Οι επιθέσεις Ισραηλινών εποίκων εναντίον Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη –και μερικές φορές εναντίον Ισραηλινών στρατιωτών– είναι επίσης σε έξαρση, σύμφωνα με την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων B’Tselem.
Πώς λειτουργεί η ψηφοφορία και ο σχηματισμός κυβέρνησης
Υπάρχουν 40 πολιτικά κόμματα με αντίστοιχα ψηφοδέλτια, αν και μόνο περίπου δώδεκα κόμματα αναμένεται να περάσουν το κατώφλι του ισραηλινού κοινοβουλίου. Αμέσως μετά το κλείσιμο των καλπών στις 10 μ.μ. τοπική ώρα, τα μεγάλα δίκτυα μέσων ενημέρωσης θα δημοσιεύσουν exit polls που θα δίνουν την πρώτη ματιά για το πώς πήγε η ψηφοφορία –αν και ο επίσημος αριθμός ψήφων μπορεί να διαφέρει από τα exit poll, συχνά σε μικρά αλλά κρίσιμα ποσά, κυρίως όσον αφορά τις εκλογές στο Ισραήλ.
Μόλις καταγραφούν επίσημα οι ψήφοι, ο Ισραηλινός Πρόεδρος Isaac Herzog θα παραδώσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον ηγέτη που θεωρεί πιο πιθανό να πετύχει την πλειοψηφία -ακόμα κι αν δεν είναι ο αρχηγός του μεγαλύτερου κόμματος.
Στη συνέχεια, αυτός ο υποψήφιος έχει συνολικά 42 ημέρες για να προσπαθήσει να μαζέψει αρκετά κόμματα προκειμένου να φτάσει στον μαγικό αριθμό των 61 εδρών του ισραηλινού κοινοβουλίου, για να σχηματίσει κυβέρνηση πλειοψηφίας. Εάν αποτύχει, ο Πρόεδρος μπορεί να μεταβιβάσει την εντολή σε άλλον υποψήφιο. Εάν αυτό το άτομο αποτύχει εντός 28 ημερών, τότε η εντολή επιστρέφει στο κοινοβούλιο, το οποίο έχει 21 ημέρες για να βρει καινούριο, μια τελευταία ευκαιρία πριν από την έναρξη νέων εκλογών. Ο Lapid θα παραμείνει ως προσωρινός πρωθυπουργός έως ότου σχηματιστεί νέα κυβέρνηση.
