Όταν το Ισραήλ ξεκίνησε τον τελευταίο του πόλεμο εναντίον της Hezbollah τον Μάρτιο, οι πρώτοι στόχοι που ο στρατός προειδοποίησε ότι θα χτυπήσει δεν ήταν αποθήκες όπλων ή υπόγεια κέντρα διοίκησης.
Ήταν τράπεζες.
Από τους Euan WardEric SchmittRonen Bergman και Hwaida Saad/The New York Times
Ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη ισοπέδωσαν περισσότερα από δώδεκα υποκαταστήματα ενός σκιώδους χρηματοπιστωτικού ιδρύματος γνωστού ως Al-Qard al-Hassan, το οποίο κατηγορείται εδώ και καιρό ότι λειτουργεί ως τράπεζα της Hezbollah στον Λίβανο. Ακολούθησαν περισσότερες αεροπορικές επιδρομές σε ανταλλακτήρια που χρησιμοποιούσε το Ιράν για να διοχετεύει χρήματα στη Hezbollah, τον λιβανέζικο πληρεξούσιό της, και σε βενζινάδικα που απέφεραν έσοδα στην τρομοκρατική ομάδα.
Με αυτά τα χτυπήματα, το Ισραήλ έστελνε ένα σαφές μήνυμα: Τα χρήματα της Hezbollah, όχι μόνο το οπλοστάσιό της, ήταν στο στόχαστρο.
Οι βομβαρδισμοί ολοκλήρωσαν την πιο επιθετική εκστρατεία μέχρι σήμερα από το Ισραήλ, την κυβέρνηση Trump και την ίδια την κυβέρνηση του Λιβάνου προκειμένου να πιέσουν οικονομικά τη Hezbollah, διακόπτοντας τα κανάλια χρηματοδότησης της ομάδας, ιδίως από το Ιράν.
Για μήνες πριν από τον πόλεμο, η κυβέρνηση του Λιβάνου, υπό την πίεση της κυβέρνησης Trump, εργάστηκε για να καταπνίξει τις διαδρομές που χρησιμοποιούσε η ομάδα για να λαμβάνει και να μεταφέρει χρήματα, όπως το διεθνές αεροδρόμιο της Βηρυτού. Η Ουάσινγκτον άσκησε επίσης πιέσεις στην κεντρική τράπεζα του Λιβάνου να αυστηροποιήσει τους ελέγχους στην οικονομία μετρητών της χώρας, την οποία η Hezbollah εκμεταλλευόταν εδώ και καιρό.
Τώρα, η Hezbollah αντιμετωπίζει την πιο σοβαρή οικονομική πίεση εδώ και χρόνια, σύμφωνα με έγγραφα που εξέτασαν οι New York Times και συνεντεύξεις με Λιβανέζους, Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους και άτομα από την Hezbollah. Οι περισσότεροι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, επικαλούμενοι εμπιστευτικές εκτιμήσεις πληροφοριών, διπλωματικό πρωτόκολλο ή φόβο αντιποίνων.
Ο πόλεμος που ξεκίνησε τον Μάρτιο ήταν ο δεύτερος σε λιγότερο από τρία χρόνια μεταξύ του Ισραήλ και της Hezbollah, μιας από τις πιο βαριά οπλισμένες πολιτοφυλακές στον κόσμο. Στην προηγούμενη σύγκρουση, η οποία ξεκίνησε στα τέλη του 2023, το Ισραήλ σκότωσε τον επί χρόνια ηγέτη της Hezbollah, Hassan Nasrallah, μαζί με πολλά άλλα κορυφαία στελέχη του κινήματος.
Αδράχνοντας αυτή τη στιγμή, οι ηγέτες στην Ουάσινγκτον και το Ισραήλ διαισθάνθηκαν ότι η Hezbollah ήταν ευάλωτη και συντόνισαν τις προσπάθειές τους για να περιορίσουν τη χρηματοδότησή της. Επιτέθηκαν στα χρηματοοικονομικά δίκτυα που εδώ και καιρό στήριζαν την εξουσία της ομάδας, ενώ παράλληλα αύξησαν την πίεση στην κυβέρνηση του Λιβάνου να αφοπλίσει τη Hezbollah.
Ενώ οι πόλεμοι με τη Hamas στη Γάζα και το Ιράν έχουν προσελκύσει την παγκόσμια προσοχή, η οικονομική πίεση στη Hezbollah αντιπροσωπεύει ένα πιο ήσυχο μέτωπο σε μια εκστρατεία της Ουάσινγκτον και του Ισραήλ που στοχεύει στην παρακώλυση της ικανότητας της Τεχεράνης να προβάλλει την εξουσία μέσω των πολιτοφυλακών-πληρεξουσίων της σε όλη τη Μέση Ανατολή.
Ιδρυμένη το 1982, η Hezbollah αποτελεί εδώ και καιρό το κόσμημα αυτού του δικτύου.
Τα οικονομικά της ομάδας είναι μυστικά και ο πλήρης βαθμός στον οποίο η καταστολή έχει επηρεάσει τις τεράστιες δραστηριότητές της παραμένει ασαφής. Τόσο η Hezbollah όσο και ο κύριος υποστηρικτής της, το Ιράν, έχουν επίσης αποδειχθεί ανθεκτικοί απέναντι στις προσπάθειες αποδυνάμωσής τους, ικανοί να ανακάμψουν στρατιωτικά και να βρουν νέους τρόπους για να διατηρήσουν τη ροή των χρημάτων.
Παρ’ όλα αυτά, η Hezbollah αγωνίζεται να χρηματοδοτήσει το εκτεταμένο δίκτυο κοινωνικής πρόνοιας, το οποίο εδώ και καιρό στηρίζει την υποστήριξή της μεταξύ της σιιτικής μουσουλμανικής βάσης της στον Λίβανο. Η ομάδα δίνει επίσης ολοένα και μεγαλύτερη προτεραιότητα στις στρατιωτικές δαπάνες, αφότου οι ισραηλινές επιθέσεις επηρέασαν σημαντικά τις δυνατότητές της.
Ο κύριος εκπρόσωπος της Hezbollah, Youssef al-Zein, δήλωσε στους New York Times τον Μάιο ότι η ομάδα είχε σταματήσει τις πληρωμές αποζημιώσεων που είχε υποσχεθεί στους υποστηρικτές της, καθώς αγωνίζεται να καλύψει τις ανάγκες εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων που εκτοπίστηκαν από τον πόλεμο.
Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ εκτίμησε πριν από τον πόλεμο ότι η χρηματοδότηση του Ιράν προς τη Hezbollah ήταν περίπου 700 εκατομμύρια δολάρια ετησίως, παρέχοντας το μεγαλύτερο μέρος του ετήσιου προϋπολογισμού δισεκατομμυρίων δολαρίων της ομάδας. Το Ιράν έχει αυξήσει την οικονομική του υποστήριξη προς τη Hezbollah τον τελευταίο χρόνο, σύμφωνα με Λιβανέζους, Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους, αλλά τα χρήματα δεν επαρκούν ακόμη για να καλύψουν τα σημαντικά έξοδα της Hezbollah που σχετίζονται με τον πόλεμο.
«Η κλίμακα των απαιτήσεων της μάχης και ο εκτοπισμός έχουν επιβαρύνει σημαντικά τη Hezbollah», δήλωσε ο al-Zein. Ως αποτέλεσμα, «οι πόροι διαχειρίζονται σύμφωνα με την προτεραιότητα», πρόσθεσε. «Υπάρχει αναμφίβολα πίεση, αλλά η Hezbollah είναι σε θέση να την ξεπεράσει».
Οι ΗΠΑ πιέζουν τον Λίβανο να γίνει πιο σκληρός
Η καταστολή των οικονομικών της Hezbollah ξεκίνησε σε πιο σοβαρή βάση στα τέλη του 2024. Λίγο αφότου μια εκεχειρία με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ σταμάτησε τον πόλεμο Ισραήλ-Hezbollah, ενώ η ξαφνική πτώση του καθεστώτος του δικτάτορα Bashar al-Assad στη γειτονική Συρία άφησε την ομάδα πιο απομονωμένη από ποτέ από την Τεχεράνη.
Η Hezbollah είχε χάσει μια κρίσιμη οδό λαθρεμπορίου ακριβώς τη στιγμή που χρειαζόταν χρήματα για να ανοικοδομήσει και να διατηρήσει τις δραστηριότητές της.
Για δεκαετίες, η Hezbollah επέβλεπε ένα κράτος εν κράτει στον Λίβανο, ένα κράτος που έθρεφε, στέγαζε και πλήρωνε τους πιστούς οπαδούς της. Δημιούργησε ένα δίκτυο μέσων ενημέρωσης, ίδρυσε νοσοκομεία και σχολεία, αντλούσε έσοδα από βενζινάδικα και φαρμακευτικές εταιρείες και συγκέντρωσε ένα οπλοστάσιο πιο ισχυρό από τον ίδιο τον στρατό του κράτους με την οικονομική υποστήριξη του Ιράν.
Αλλά όταν η συριακή χερσαία οδός προς τον Λίβανο ουσιαστικά διακόπηκε, το Ιράν έσπευσε να βρει άλλες μεθόδους για να χρηματοδοτήσει την ομάδα, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους και άτομα που γνωρίζουν τα οικονομικά της Hezbollah.
Το Ιράν στράφηκε στο αεροδρόμιο της Βηρυτού, το οποίο επί χρόνια λειτουργούσε ουσιαστικά υπό τον έλεγχο της Hezbollah και χρησιμοποιούνταν για την παραλαβή ιρανικής χρηματοδότησης και όπλων, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο και έναν ανώτερο Λιβανέζο αξιωματούχο.
Ωστόσο, Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι παρακολουθούσαν στενά αυτό το θέμα.
Στις αρχές του περασμένου έτους, Αμερικανοί αξιωματούχοι μετέφεραν μια ισραηλινή προειδοποίηση στην κυβέρνηση του Λιβάνου. Το Ιράν έστελνε βαλίτσες γεμάτες με αμερικανικά δολάρια στη Hezbollah με πολιτικές πτήσεις προς τη Βηρυτό, σε ορισμένες περιπτώσεις μεταφέρονταν από Ιρανούς διπλωμάτες, σύμφωνα με δύο Λιβανέζους αξιωματούχους και έναν Ισραηλινό αξιωματούχο. Αμερικανοί αξιωματούχοι αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Η προειδοποίηση οδήγησε τον Λίβανο να αναστείλει όλες τις πτήσεις από το Ιράν, ένα μέτρο που παραμένει σε ισχύ.
Το προσωπικό του αεροδρομίου που συνδέεται με τη Hezbollah απομακρύνθηκε επίσης από τους ρόλους του και οι λιβανέζικες αρχές εγκατέστησαν αξιωματικούς ασφαλείας που συνεργάζονται με Αμερικανούς αξιωματούχους, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο και δύο Λιβανέζους αξιωματούχους.
Όταν ο Ali Larijani, επικεφαλής εθνικής ασφάλειας του Ιράν, επισκέφθηκε τον Λίβανο τον περασμένο Αύγουστο, η συνάντησή του με τον πρωθυπουργό, Nawaf Salam, έδειξε πόσα πολλά είχαν αλλάξει στο εσωτερικό της χώρας.
«Το μήνυμά μας προς τους Ιρανούς ήταν πολύ σαφές», δήλωσε ο Nawaf Salam σε συνέντευξή του στους Times λίγο μετά την επίσκεψη. «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στους Ιρανούς να παρεμβαίνουν στις εσωτερικές μας υποθέσεις», πρόσθεσε. «Αυτό δεν ήταν μουσική στα αυτιά τους», είπε.
Ο Larijani σκοτώθηκε μήνες αργότερα στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν.
Karim Souaid
Ο Λίβανος εντείνει την εποπτεία της οικονομίας των μετρητών
Η Ουάσινγκτον στη συνέχεια έστρεψε το βλέμμα της στην κεντρική τράπεζα του Λιβάνου, ένα αδιαφανές ίδρυμα που λειτουργούσε εδώ και καιρό με ελάχιστο έλεγχο. Ο Λίβανος λειτουργεί σε μια οικονομία που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα μετρητά, την οποία το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ λέει ότι η Hezbollah έχει εκμεταλλευτεί για να ξεπλένει παράνομα κεφάλαια και να διοχετεύει χρήματα από το Ιράν.
Πέρυσι, η κυβέρνηση Trump προσπάθησε να επηρεάσει τον διορισμό ενός νέου διοικητή της κεντρικής τράπεζας του Λιβάνου, σύμφωνα με έναν ανώτερο Λιβανέζο αξιωματούχο που είναι ενημερώμενος για τη διαδικασία. Αξιωματούχοι της κυβέρνησης των ΗΠΑ δεν απάντησαν σε αιτήματα των New York Times για σχολιασμό του ρόλου τους.
Ο νέος διοικητής, Karim Souaid, αποδείχθηκε γρήγορα πρόθυμος να κινηθεί εναντίον της Hezbollah. Παραμέρισε ή απέλυσε κορυφαίους τραπεζικούς αξιωματούχους που ήταν ύποπτοι για δεσμούς με την ομάδα, διατάζοντας τον έλεγχο του γραφείου του και αρνούμενος να χρησιμοποιήσει υπολογιστές εν μέσω φόβων για παρακολούθηση, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της κεντρικής τράπεζας και ένα εσωτερικό υπόμνημα που έλαβε η εφημερίδα The Times.
Με τον νέο διοικητή που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ στη θέση του, η κεντρική τράπεζα ξεκίνησε έρευνα για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις παροχής χρηματικών υπηρεσιών της χώρας και την ύποπτη χρήση τους από τη Hezbollah για τη μεταφορά κεφαλαίων, σύμφωνα με εσωτερικά έγγραφα που είδαν η εφημερίδα The Times και ο ανώτερος αξιωματούχος της κεντρικής τράπεζας. Από την έναρξη της έρευνας, οι λιβανέζικες αρχές έχουν αυστηροποιήσει την εποπτεία των μεταφορών χρημάτων.
«Η Hezbollah ήταν σε θέση να διοχετεύει συνεχώς σημαντικά χρηματικά ποσά μέσω της κατάχρησης αυτών των δικτύων», δήλωσε σε συνέντευξή του ο Brian E. Nelson, πρώην ανώτατος αξιωματούχος του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ που επέβλεψε τις κυρώσεις στην ομάδα υπό την κυβέρνηση Biden.
Το γραφείο Τύπου της Hezbollah χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς ότι είχε εκμεταλλευτεί την οικονομία του Λιβάνου που βασίζεται σε μετρητά «ψευδείς και εντελώς αβάσιμους».
Καθώς οι μεγάλες επιχειρήσεις παροχής χρηματικών υπηρεσιών τέθηκαν υπό αυστηρότερο έλεγχο, η Hezbollah συνέχισε να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ένα λιγότερο ρυθμιζόμενο δίκτυο ανταλλακτηρίων, το οποίο έχει γίνει γρήγορα το κύριο κανάλι μέσω του οποίου το Ιράν χρηματοδοτεί την ομάδα, σύμφωνα με έναν ανώτερο ισραηλινό αξιωματούχο άμυνας και ένα άλλο άτομο που γνωρίζει τα οικονομικά της Hezbollah.
Τα κεφάλαια μετακινούνται από το Ιράν μέσω των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Τουρκίας και του Ιράκ, χρησιμοποιώντας το hawala, ένα άτυπο σύστημα μεταφορών από μεσίτη σε μεσίτη χωρίς τα υποκείμενα μετρητά να διασχίζουν απαραίτητα τα σύνορα, ανέφεραν αυτά τα δύο άτομα.
Όταν το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις στα Λιβανέζικα ανταλλακτήρια συναλλάγματος τον περασμένο Νοέμβριο, ανέφερε ότι το Ιράν είχε ήδη διοχετεύσει περίπου 1 δισεκατομμύριο δολάρια στη Hezbollah εκείνο το έτος, κυρίως μέσω της μεθόδου hawala.
Ο Hassan Moukalled, ένας επικεφαλής ανταλλακτηρίου στον οποίο το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις και τον περιέγραψε ως «βασικό οικονομικό σύμβουλο της Hezbollah», δήλωσε στους Times ότι η διεθνής πίεση είχε δυσχεράνει τη μεταφορά χρημάτων, αλλά ότι η Hezbollah προσαρμόζεται.
«Σε μια χώρα όπως ο Λίβανος, όπου υπάρχει μεγάλο ποσό μετρητών, υπάρχουν πάντα δυνατότητες», είπε.
Η Hezbollah Νιώθει την Πίεση
Καθώς η καταστολή επιταχύνθηκε, το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας της Hezbollah άρχισε να δείχνει σημάδια πίεσης. Αξιωματούχοι και δικαιούχοι της Hezbollah δήλωσαν στους Times ότι ενώ οι μισθοί εξακολουθούν να καταβάλλονται σε μεγάλο βαθμό στους δεκάδες χιλιάδες μαχητές της, ορισμένες κοινωνικές υπηρεσίες έχουν μειωθεί καθώς η ομάδα αξιολογεί τις δαπάνες της.
Η Hezbollah προσπάθησε να συγκεντρώσει μετρητά από όπου μπορεί.
Τον Φεβρουάριο, εβδομάδες πριν από την έναρξη του τελευταίου πολέμου Ισραήλ-Hezbollah, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δήλωσε ότι ανώτεροι αξιωματούχοι από την Al-Qard al-Hassan, την de facto τράπεζα της Hezbollah, είχαν δημιουργήσει μια αλυσίδα εταιρειών εμπορίας χρυσού για να συγκεντρώσουν μετρητά. Τα λογιστικά βιβλία που εξέτασαν οι Times και οι αξιολογήσεις αναλυτών που παρακολουθούν την οικονομία μετρητών της Hezbollah έδειξαν ότι οι πωλήσεις χρυσού έχουν αυξηθεί τον τελευταίο χρόνο.
Ένας λόγος για τον οποίο η Hezbollah ήθελε να μετατρέψει τον χρυσό σε μετρητά ήταν ότι οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές είχαν καταστρέψει μεγάλο μέρος των αποθεμάτων ξένου νομίσματος και χρυσού της Hezbollah, σύμφωνα με Ισραηλινούς και Αμερικανούς αξιωματούχους.
Πέρυσι, ο Λίβανος απαγόρευσε στις τράπεζες και τα χρηματιστηριακά γραφεία της χώρας να συναλλάσσονται με την Al-Qard al-Hassan, απομονώνοντας περαιτέρω τη Hezbollah από το επίσημο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Εκατοντάδες χιλιάδες Λιβανέζοι, πολλοί από τους οποίους υποστηρικτές της Hezbollah, βασίζονται στην Al-Qard al-Hassan για άτοκα δάνεια και πληρωμές αποζημιώσεων που σχετίζονται με τον πόλεμο. Η οργάνωση αυτοαποκαλείται φιλανθρωπικός οργανισμός δανεισμού και όχι τράπεζα, και ο διευθυντής της έχει δηλώσει ότι η Hezbollah διατηρεί ξεχωριστά οργανωτικά οικονομικά.
Ωστόσο, η κυβέρνηση Trump πιέζει τώρα την κυβέρνηση του Λιβάνου να την κλείσει εντελώς.
Η Hasan, οδηγός ταξί από το νότιο Λίβανο, της οποίας η κόρη ήταν παντρεμένη με έναν μαχητή της Hezbollah που σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια των πρόσφατων πολέμων, δήλωσε ότι παρόλο που εξακολουθούσε να λαμβάνει το επίδομα που προορίζεται για οικογένειες νεκρών μαχητών, η οργάνωση δεν καλύπτει πλέον ορισμένες ιατρικές διαδικασίες. Όπως χιλιάδες υποστηρικτές των οποίων τα σπίτια καταστράφηκαν, η Hasan είπε ότι εξακολουθούσε να περιμένει την υποσχεθείσα οικονομική υποστήριξη.
Μετά τον πόλεμο του 2024, η Hezbollah δήλωσε ότι η Al-Qard al-Hassan θα διανείμει 12.000 έως 14.000 δολάρια ανά νοικοκυριό σε οικογένειες των οποίων τα σπίτια καταστράφηκαν. Ωστόσο, αυτές οι πληρωμές αποζημιώσεων, που έχουν επανειλημμένα καθυστερήσει, έχουν πλέον σταματήσει εντελώς, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Hezbollah, al-Zein.
«Είναι εντελώς σιωπηλοί», είπε η Hasan.
