Για μεγάλο μέρος του κλάδου της παγκόσμιας τεχνολογίας αυτό το καλοκαίρι ήταν μια εποχή οικονομικής αβεβαιότητας –μία περίοδος που προκάλεσε την πτώση της τιμής του bitcoin, εκατοντάδες απολύσεις προσωπικού και την πρόσληψη ενός. Για την πλατφόρμα βίντεο TikTok ήταν επίσης αυτό το καλοκαίρι που οι ρυθμιστικές αρχές των ΗΠΑ ξεκίνησαν ενέργειες προκειμένου να επιβάλουν αυστηρότερους κανονισμούς…
Από την Johana Bhuiyan/The Guardian
Από τότε που το BuzzFeed ανέφερε τον Ιούνιο ότι οι υπάλληλοι της κινεζικής μητρικής εταιρείας του TikTok, ByteDance, είχαν πρόσβαση σε δεδομένα καταναλωτών των ΗΠΑ, το TikTok βρέθηκε στο επίκεντρο και των δύο αμερικανικών κομμάτων προκειμένου να ερευνηθεί και να εφαρμοστούν νέες ρυθμίσεις λειτουργίας. Αυτές οι έρευνες δέχθηκαν περαιτέρω πίεση όταν τον Ιούλιο, ο διευθυντής του FBI, Christopher Wray, χαρακτήρισε την κινεζική κατασκοπεία ως «τη μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη απειλή για την… οικονομική ζωτικότητα του έθνους μας».
«Εάν είστε ενήλικας Αμερικανός, υπάρχει μεγαλύτερη πλέον πιθανότητα η Κίνα να έχει κλέψει τα προσωπικά σας δεδομένα», ανέφερε ο Wray. «Σήμερα έχουμε φτάσει στο σημείο όπου το FBI ανοίγει μια νέα υπόθεση αντικατασκοπείας που σχετίζεται με την Κίνα κάθε 10 ώρες».
Το TikTok είναι ένας σχετικά νέος παίκτης στον παγκόσμιο χώρο της πλατφόρμας κοινωνικών μέσων μαζικής ενημέρωσης, αλλά έχει ήδη τραβήξει τα βλέμματα των ρυθμιστικών αρχών στην Ευρώπη. Οι νέοι νόμοι σχετικά με την ασφάλεια των παιδιών και τη γενική ασφάλεια στο διαδίκτυο στο Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ ανάγκασαν την εταιρεία να γίνει πιο διαφανής σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας της και τον τρόπο διάδοσης του περιεχομένου στην πλατφόρμα της.
Στις ΗΠΑ, τα μέτρα για τον περιορισμό των πλατφορμών βίντεο έχουν αποκτήσει δυναμική σχετικά πρόσφατα, αν και υπάρχει ελάχιστη συζήτηση εάν δικαιολογείται μία περίοδος έντονης ρυθμιστικής πίεσης. Με 1 δισεκατομμύριο χρήστες, η πλατφόρμα, η οποία χρησιμοποιεί αλγοριθμικές ροές για να προωθήσει βίντεο σύντομης μορφής στους χρήστες, έχει το μερίδιο της σε σοβαρότατατες ανησυχίες σχετικά με την παραπληροφόρηση, το απόρρητο δεδομένων και την ασφάλεια των παιδιών.
Το TikTok ανέκαθεν έλεγε ότι τα δεδομένα των χρηστών του στις ΗΠΑ αποθηκεύονται σε κέντρα δεδομένων στη Βιρτζίνια και δημιουργούνται αντίγραφα ασφαλείας στη Σιγκαπούρη. Τον Ιούνιο, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι όλα τα δεδομένα χρηστών των ΗΠΑ θα δρομολογηθούν μέσω των διακομιστών της Oracle, του αμερικανικού γίγαντα υπολογιστών. Ωστόσο, οι ηχογραφήσεις των στελεχών του TikTok που διέρρευσαν στο BuzzFeed News δείχνουν ότι οι υπάλληλοι της ByteDance με έδρα την Κίνα είχαν πρόσβαση σε δεδομένα χρηστών στις ΗΠΑ πολλές φορές μεταξύ Σεπτεμβρίου 2021 και Ιανουαρίου 2022. «Τα πάντα φαίνονται στην Κίνα», φέρεται να είπε ένας υπάλληλος της TikTok σε μια συνάντηση.
Μετά από αυτή την αναφορά, τα μέλη του Κογκρέσου ανέλαβαν δράση. Στις 23 Ιουνίου, μια δικομματική ομάδα πέντε γερουσιαστών πρότεινε ένα νέο νομοσχέδιο που θα απαγορεύει στις εταιρείες να στέλνουν δεδομένα χρηστών των ΗΠΑ σε «ξένες χώρες υψηλού κινδύνου». Και τον Ιούλιο, οι γερουσιαστές Mark Warner και Marco Rubio κάλεσαν την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (FTC) να ξεκινήσει έρευνα για το TikTok.
«Η TikTok, η μητρική της εταιρεία ByteDance και άλλες κινεζικές εταιρείες τεχνολογίας υποχρεούνται από την κινεζική νομοθεσία να μοιράζονται τις πληροφορίες τους με το Κομμουνιστικό Κόμμα», δήλωσε ο Warner. «Το να επιτρέπεται η πρόσβαση σε δεδομένα των ΗΠΑ, σε βιομετρικά στοιχεία, όπως η εκτύπωση προσώπου και το φωνητικό αποτύπωμα, ενέχει μεγάλο κίνδυνο όχι μόνο για το προσωπικό απόρρητο αλλά και για την εθνική ασφάλεια».
Ο Brendan Carr, ανώτερος ρεπουμπλικανός επίτροπος για την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών (FCC), ανέφερε ότι η αποκάλυψη του BuzzFeed σηματοδότησε μια καμπή στην προσέγγιση των νομοθετών ως προς το TikTok. «Αυτό που άλλαξε πραγματικά την κατάσταση είναι ότι δεν επρόκειτο για στελέχη που μιλούσαν θεωρητικά ή κυβερνητικοί αξιωματούχοι που έλεγαν διάφορα, για τα οποία δεν θα ήμασταν ποτέ σίγουροι. Ήταν ένα ρεπορτάζ που περιείχε ηχητικά ντοκουμέντα, τα οποία διέρρευσαν…».
Ο Carr, ο οποίος υποστηρίζει ότι θα πρέπει η Google και η Apple να πετάξουν το TikTok από τις πλατφόρμες τους, ανέφερε ότι οι αποκαλύψεις έκαναν τις ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια σε σχέση με το TikTok πιο πραγματικές από ποτέ. «Οι άνθρωποι μπορούν να με κοιτάξουν και να πουν, είσαι Ρεπουμπλικανός, είσαι μέλος της FCC, δεν σε εμπιστεύομαι για αυτούς τους λόγους. Αλλά ο Mark Warner είναι ένας σοβαρός βετεράνος εθνικής ασφάλειας. Λαμβάνει καθημερινές ενημερώσεις για αυτό».
Η TikTok ανέφερε ότι οι νομοθέτες των ΗΠΑ έχουν υψηλές ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια και ότι η πλατφόρμα δεν μοιράζεται δεδομένα χρηστών με την κινεζική κυβέρνηση. «Ούτε, αν μας ζητηθεί, δεν θα το κάναμε», δήλωσε η εκπρόσωπος της εταιρείας Maureen Shanahan. Η ίδια τόνισε ότι η εταιρεία έχει μιλήσει ανοιχτά για τις προσπάθειές της να περιορίσει την πρόσβαση των εργαζομένων στα δεδομένα χρηστών των ΗΠΑ και η αναφορά του BuzzFeed News υποδηλώνει ότι η TikTok «κάνει αυτό που είπε».
«Το 2021, η TikTok διόρισε συμβούλους προκειμένου να βοηθήσουν στην αξιολόγηση του καλύτερου τρόπου περιορισμού της πρόσβασης δεδομένων στα δεδομένα χρηστών των ΗΠΑ», δήλωσε συγκεκριμένα η Shanahan σε μια ανακοίνωση. «Από τις 80 συναντήσεις που διέρρευσαν, μόνο 14 δηλώσεις έδειξαν ότι τεχνικοί στην Κίνα είχαν πρόσβαση στα δεδομένα των ΗΠΑ… Είναι ατυχές το γεγονός ότι το BuzzFeed επέλεξε αποσπάσματα από συναντήσεις σχετικά με τις ίδιες προσπάθειες και απέτυχε να παράσχει επαρκές πλαίσιο».
Η εταιρεία είπε ότι διαθέτει αυστηρό έλεγχο σχετικά με το ποιος έχει πρόσβαση στα δεδομένα χρηστών των ΗΠΑ και ότι οι τεχνικοί εκτός ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, μπορούν να έχουν πρόσβαση όπως απαιτείται. «Η TikTok, όπως πολλές παγκόσμιες εταιρείες, έχει ομάδες τεχνικών σε όλο τον κόσμο», είπε η Shanahan. «Χρησιμοποιούμε στοιχεία ελέγχου πρόσβασης, όπως κρυπτογράφηση και παρακολούθηση ασφάλειας για την ασφάλεια των δεδομένων των χρηστών και η διαδικασία έγκρισης πρόσβασης επιβλέπεται από την ομάδα ασφαλείας μας που εδρεύει στις ΗΠΑ» τόνισε η ίδια.
Μεγαλύτερο πρόβλημα ακόμα και από την ίδια την Κίνα
Οι ειδικοί με τους οποίους μίλησε ο Guardian δεν αμφισβήτησαν την απειλή για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο που θέτει η Κίνα στις ΗΠΑ. Αν και ορισμένοι τόνισαν ότι ανησυχούν πως η υπερβολική εστίαση θα μπορούσε να αποσπάσει την προσοχή από άλλες πιεστικές ανησυχίες, συμπεριλαμβανομένων των αλγορίθμων του TikTok και του πόσα δεδομένα χρηστών συλλέγει ή αποθηκεύει η εταιρεία, ενώ υπάρχει και το ζήτημα με την κοινή χρήση μέσω άλλων υπηρεσιών ή εταιρείες.
Πράγματι, ως προς το τελευταίο, ελάχιστα είναι γνωστά για τον όγκο των δεδομένων χρηστών που συλλέγει και μοιράζεται το TikTok με εταιρείες στις ΗΠΑ. Ακόμη και η Oracle, η εταιρεία που χρησιμοποιήθηκε για να ελέγξει τους αλγόριθμους και τις πολιτικές απορρήτου δεδομένων της προκειμένου να διαβεβαιώσει τους Αμερικανούς νομοθέτες ότι η πλατφόρμα είναι απαλλαγμένη από την κινεζική επιρροή, αντιμετωπίζει τα δικά της προβλήματα, έχοντας καταγγελθεί ότι έχει τοποθετήσει φακέλους για 5 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Επί του παρόντος δεν υπάρχουν ομοσπονδιακοί κανονισμοί που να προστατεύουν τέτοιες πληροφορίες.
«Για μένα το ζήτημα της Κίνας είναι παραπλανητικό γιατί γενικά λίγα γίνονται για την προστασία του απορρήτου των χρηστών στις ΗΠΑ», δήλωσε η Sarah Collins, ανώτερη σύμβουλος πολιτικής στη μη κερδοσκοπική ομάδα δημοσίου συμφέροντος Public Knowledge. «Αυτό για το οποίο θα ανησυχούσα περισσότερο είναι ότι τα ίδια συμβαίνουν τόσο με το Facebook ή όσο και με τη Google. Αφορά τις πρακτικές απορρήτου των δεδομένων τους, τι κάνουν με αυτά τα δεδομένα, πώς δημιουργούν έσοδα από αυτά και τι αρνητικές επιπτώσεις έχει η όλη κατάσταση στους χρήστες».
Ένα μέτρο που μπορεί να αρχίσει να αντιμετωπίζει αυτές τις ανησυχίες είναι ένα ομοσπονδιακό νομοσχέδιο για την προστασία της ιδιωτικής ζωής που περνάει από το Κογκρέσο. Ο Αμερικανικός νόμος περί απορρήτου και προστασίας δεδομένων (ADPPA) «θα δημιουργήσει πραγματικά ένα πλαίσιο απορρήτου για όλες αυτές τις εταιρείες που θα επηρεάσει την TikTok και το επιχειρηματικό της μοντέλο», δήλωσε η Collins, της οποίας ο εργοδότης εργάζεται σε θέματα ελέγχου και ρύθμισης περιεχομένου γνώσης (ωστόσο, η Public Knowledge έχει δεχτεί δωρεές από το TikTok).
Εν τω μεταξύ, οι αμερικανικές Πολιτείες παίρνουν ήδη την κατάσταση στα χέρια τους. Η Καλιφόρνια ψήφισε ένα νομοσχέδιο ορόσημο για την ασφάλεια μόνο για παιδιά, το οποίο απαιτεί από πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram να εφαρμόζουν προεπιλεγμένα μέτρα προστασίας απορρήτου για νεαρούς χρήστες πριν κυκλοφορήσουν προϊόντα που έχουν σχεδιαστεί για παιδιά.
Ο Mark Fadoul, συν-διευθυντής του TrackingExposed, ενός οργανισμού που παρακολουθεί τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι αλγόριθμοι του TikTok, πιστεύει ότι η εστίαση των ηγετών του Κογκρέσου στη σύνδεση της πλατφόρμας στην Κίνα θα βοηθήσει στην ώθηση για περισσότερες απαντήσεις σχετικά με τους αλγόριθμους της εφαρμογής. «Για μένα, αυτό που λείπει από το ραντάρ των ρυθμιστικών αρχών είναι ότι το μεγαλύτερο σημείο μόχλευσης στον πολλαπλασιασμό του διαδικτυακού περιεχομένου είναι οι μηχανισμοί της αλγοριθμικής προώθησης και του αλγοριθμικού υποβιβασμού ως κατάργηση ενός μεμονωμένου τμήματος περιεχομένου, ειδικά εάν έχει ήδη διαδοθεί», είπε ο Fadoul. Υποστηρίζει ότι οι αδιαφανείς μηχανισμοί αποτελούν τον «μεγαλύτερο κίνδυνο από την άποψη της παρέμβασης στην εσωτερική πολιτική ή τη λαϊκή γνώμη».
Δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες σχετικά με το πώς ο αλγόριθμος αποφασίζει ποιο περιεχόμενο θα προωθήσει στην κορυφή κάθε μεμονωμένης σελίδας χρήστη. Αλλά αυτό το υλικό έχει αποδειχθεί ότι έχει επιπτώσεις στον πραγματικό κόσμο σε πολλές περιπτώσεις. Για παράδειγμα, ένα έγγραφο πληροφοριών του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας δείχνει ότι εγχώριοι εξτρεμιστές χρησιμοποίησαν το TikTok για να τροφοδοτήσουν τη βία και κάλεσαν τους οπαδούς τους να φέρουν όπλα στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ ενόψει των ταραχών της 6ης Ιανουαρίου. Το έγγραφο αναφέρει επίσης ότι η πλατφόρμα είναι γεμάτη με βίαιο εξτρεμιστικό περιεχόμενο.
Η TikTok λέει ότι χρησιμοποιεί «έναν συνδυασμό τεχνολογίας και χιλιάδων επαγγελματιών ασφάλειας» προκειμένου να εντοπίσει και να αφαιρέσει βίντεο που παραβιάζουν τις πολιτικές της. Η Abby Obi-Okoye, εκπρόσωπος της εταιρείας, δήλωσε ότι το TikTok θα συνεχίσει αυτές τις προσπάθειες, ελέγχοντας το περιεχόμενο σε περισσότερες από 30 γλώσσες. «Ο έλεγχος δεδομένων είναι μόνο ένα στοιχείο του τρόπου με τον οποίο εποπτεύουμε το περιεχόμενο. Χρησιμοποιούμε έναν συνδυασμό δημοσίως διαθέσιμων πληροφοριών καθώς και πληροφοριών που λαμβάνουμε από τους συνεργάτες μας στον έλεγχο δεδομένων για να μας βοηθήσουν να αξιολογήσουμε το περιεχόμενο», πρόσθεσε.
Είναι επίσης σημαντικό να μάθουμε λεπτομέρειες για το πώς λειτουργεί ο αλγόριθμος του TikTok, είπε ο Fadoul. Όπως ανέφερε αρχικά ο Guardian, η εταιρεία στο παρελθόν είχε δώσει εντολή στους συντονιστές της να λογοκρίνουν ορισμένες αναρτήσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν περιεχόμενο που αναφέρει για παράδειγμα την πλατεία Τιενανμέν ή ζητήματα σχετικά με την ανεξαρτησία τολυ Θιβέτ. Ωστόσο, η Obi-Okoye τόνισε ότι αυτές οι πολιτικές είναι ξεπερασμένες και δεν εφαρμόζονται.
