Για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της Βρετανίας, φαίνεται ότι έφτασε η στιγμή της τελικής αναμέτρησης.
Αυτόν τον μήνα, οι νομοθέτες, οι κεντρικοί τραπεζίτες και η δημοσιονομική εποπτική αρχή της χώρας αντιμετωπίζουν όλοι τις προκλήσεις μιας οικονομίας που αναπτύσσεται αλλά επιβαρύνεται επίσης από τον υψηλό πληθωρισμό, τα υψηλά επίπεδα χρέους και τη χαμηλή παραγωγικότητα.
Αυτό το δίλημμα φαίνεται οικείο στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, όπου τα επίπεδα χρέους είναι υψηλά και η κυβέρνηση και το κοινό δεν έχουν συμφωνήσει για το πώς να το αντιμετωπίσουν.
Αλλά για τη Βρετανία, ένα ιστορικό αργής αύξησης της παραγωγικότητας, μη ικανοποιητικού βιοτικού επιπέδου και ασθενών επενδύσεων έχει φτάσει στο αποκορύφωμά του.
Οι οικονομολόγοι πιέζουν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να κάνουν επιλογές, οι οποίες θα μπορούσαν να είναι βαθιά αντιδημοφιλείς, οι οποίες ελπίζουν ότι θα κάνουν τα οικονομικά της χώρας πιο βιώσιμα και θα δημιουργήσουν τα θεμέλια για ταχύτερη οικονομική ανάπτυξη.
«Το κόστος της μη δράσης τώρα είναι αρκετά υψηλό», δήλωσε ο Benjamin Caswell, οικονομολόγος στο Εθνικό Ινστιτούτο Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών.
Μόλις τρεις εβδομάδες πριν ανακοινώσει τον δεύτερο ετήσιο προϋπολογισμό της, η Rachel Reeves, υπουργός Οικονομικών, έδωσε μια απροσδόκητη ομιλία την Τρίτη, στην οποία προειδοποίησε ότι θα λάβει αποφάσεις προς το «εθνικό συμφέρον» και όχι για πολιτική σκοπιμότητα.
«Όταν διορίστηκα υπουργός Οικονομικών, ο κόσμος έδειξε την εμπιστοσύνη του σε μένα για να πάω τη χώρα μας μπροστά, να μην επηρεάζομαι από την πολιτική ευκολία, να μην κάνω πάντα αυτό που είναι δημοφιλές, αλλά να κάνω αυτό που είναι σωστό», είπε.
Στον προϋπολογισμό, η Reeves αναμένεται είτε να αυξήσει τους φόρους είτε να μειώσει τις δαπάνες, προκειμένου να βρει δεκάδες δισεκατομμύρια λίρες, αν θέλει να τηρήσει τους αυτοεπιβαλλόμενους κανόνες για τη μείωση του χρέους.
Αλλά η υπουργός Οικονομικών παρουσίασε πρόσφατα τα σχέδια δαπανών της, επομένως η αύξηση των φόρων φαίνεται να είναι ο μοναδικός τρόπος για να ξεφύγει από αυτό το αδιέξοδο.
Η Reeves δεν είπε στην ομιλία της ότι οι φόροι θα αυξηθούν, αλλά οι αναλυτές έχουν δηλώσει ότι φαίνεται να προετοιμάζει τα νερά για μια αντιδημοφιλή απόφαση. Το Εργατικό Κόμμα υποσχέθηκε πριν εκλεγεί στην κυβέρνηση πέρυσι ότι δεν θα αυξήσει τους φόρους στους εργαζόμενους. Η παραβίαση αυτής της δέσμευσης είναι πιθανό να εξοργίσει πολλούς ψηφοφόρους και να δώσει «πυρομαχικά» στους πολιτικούς της αντιπάλους.
Οικονομολόγοι στο Εθνικό Ινστιτούτο Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών και στο Resolution Foundation, ένα άλλο think tank, είναι μεταξύ εκείνων που προτείνουν στην Reeves την αύξηση του φόρου εισοδήματος.
Η Βρετανίδα υπουργός Οικονομικών έχει επιδιώξει να μεταμορφώσει τη στάσιμη οικονομία της Βρετανίας χωρίς να έχει πολλά χρήματα για να το κάνει. Έχει ξοδέψει περισσότερα για το Εθνικό Σύστημα Υγείας και έχει αυξήσει τους μισθούς του δημόσιου τομέα, μια σπατάλη που έχει βοηθήσει την οικονομία της Βρετανίας να αναπτυχθεί. Αναμένεται να είναι η δεύτερη ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία στην Ομάδα των 7 φέτος, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, τα μέτρα – που χρηματοδοτήθηκαν με την αύξηση των φόρων σε ορισμένες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων, των αγροτών και των πλούσιων αλλοδαπών κατοίκων – δεν ήταν αρκετά για να ενισχύσουν την ανάπτυξη ή να καλύψουν άλλες ανάγκες δαπανών, όπως για την κοινωνική πρόνοια και το υψηλότερο κόστος δανεισμού. Η Reeves αναμένεται να επιστρέψει στο κοινό στο τέλος του μήνα για να τους ζητήσει περισσότερα.
Την Πέμπτη, η Τράπεζα της Αγγλίας έκανε τη δική της δύσκολη επιλογή. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής διατήρησαν τα επιτόκια σταθερά στο 4%, σπάζοντας το πρόσφατο μοτίβο τριμηνιαίων μειώσεων των επιτοκίων, εν μέσω ανησυχιών για τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό.
Οι τιμές αυξήθηκαν κατά 3,8% τον Σεπτέμβριο σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα, σχεδόν διπλάσια από τον στόχο της κεντρικής τράπεζας. Για μεγάλο μέρος του τρέχοντος έτους, η εννεαμελής επιτροπή καθορισμού επιτοκίων ήταν βαθιά διχασμένη σχετικά με τον καλύτερο τρόπο διαχείρισης μιας οικονομίας όπου οι πιέσεις στις τιμές είναι δυσάρεστα υψηλές, αλλά η αγορά εργασίας δείχνει σημάδια αδυναμίας, με το ποσοστό ανεργίας να αυξάνεται.
Έτσι, τα πέντε μέλη της Κεντρικής Τράπεζας ψήφισαν υπέρ της διατήρησης των επιτοκίων.
Ο Andrew Bailey, διοικητής της τράπεζας, δήλωσε: «Πρέπει να περιμένουμε και να δούμε ότι η καθοδική πορεία του πληθωρισμού θα εδραιωθεί περισσότερο πριν μπορέσουμε να μειώσουμε ξανά το τραπεζικό επιτόκιο».
Ένας από τους λόγους για τους οποίους η Reeves πρέπει να βρει τόσα πολλά περισσότερα χρήματα είναι η προσδοκία ότι το Γραφείο Προϋπολογιστικής Ευθύνης, το οποίο παρέχει ανεξάρτητες αναλύσεις της οικονομίας, θα μειώσει τις προβλέψεις του για την αύξηση της παραγωγικότητας της Βρετανίας από 1% ετησίως. Αυτό θα υποδήλωνε ότι η συνολική οικονομία θα αναπτυσσόταν επίσης πιο αργά, και το βάρος του χρέους της Βρετανίας θα ήταν πιο δύσκολο να μειωθεί.
Αλλά για ορισμένους οικονομολόγους, αυτό είναι αναπόφευκτο. Οι προβλέψεις της εποπτικής αρχής για τη μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη ξεχώρισαν για την αισιοδοξία τους. Ευθυγραμμίζοντάς τες περισσότερο με άλλες προβλέψεις, οι οικονομολόγοι του Γραφείου Προϋπολογιστικής Ευθύνης, οι οποίοι επηρεάζουν τη δημοσιονομική πολιτική, θα αποδέχονταν ότι το μέλλον μπορεί να φαίνεται λιγότερο ρόδινο.
Αλλά δεν είναι δεδομένο πόσο μακριά θα φτάσουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Βρετανίας για να ξεπεράσουν τις οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα.
Η Reeves θα μπορούσε να αποφύγει την αύξηση των φόρων εισοδήματος ή άλλων μεγάλων φόρων και να προσπαθήσει ξανά για μια πιο στοχευμένη προσέγγιση που θα επικεντρώνεται, για παράδειγμα, στους φόρους κληρονομιάς ή στους φόρους κεφαλαιουχικών κερδών.
Αλλά αυτό θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ και να θέσει σε κίνδυνο την αξιοπιστία της κυβέρνησης στα μάτια των χρηματοπιστωτικών αγορών.
«Τα δημόσια οικονομικά του Ηνωμένου Βασιλείου δεν βρίσκονται σε βιώσιμη βάση και χρειάζεται να υπάρξει κάποια αξιόπιστη δημοσιονομική εξυγίανση», δήλωσε ο Caswell. «Πέντε χρόνια μετά την πανδημία, τώρα είναι η ώρα να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε τη μείωση αυτού του δείκτη χρέους».
