Ο κ. Γάννης Στουρνάρας είναι εξαίρετος άνθρωπος. Και σπουδαίος αθλητής της κολύμβησης. Το γεγονός ότι διατηρεί τις ευαισθησίες του ευρισκόμενος στο συγκεκριμένο θώκο-του κεντρικού τραπεζίτη μίας χρεοκοπημένης χώρας με ιδιωτικό και δημόσιο χρέος που αγγίζει τα 700 δις ευρώ– κάνει ακόμη πιο σπάνιες και δυσεύρετες τις αρετές του.

Πριν μερικά 24ωρα η θανάσιμα έγκριτος Καθημερινή της Κυριακής δημοσίευσε άρθρο του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Στουρνάρα με τίτλο,

-Είναι η Ελλάδα μεταρρυθμίσιμη;

Με δεδομένη την εκτίμησή μας στο πρόσωπο του κ. Στουρνάρα αποφασίσαμε να απαντήσουμε στο άρθρο του και μάλιστα με στοιχηματισμό. Εάν πέσουμε έξω στις προβλέψεις μας και στην ανάλυσή μας θα τον πληρώσουμε με ψηφιακό νόμισμα (δεν θα του ανήκει τίποτε και θα είναι ευτυχής) κι εάν κερδίσουμε το στοίχημα θα μας αποζημιώσει με 11 αιγοπρόβατα και ένα τσοπανόσκυλο.

Ο κ. Στουρνάρας είναι ηθικός άνθρωπος και έντιμος. Αυτά που γράφει τα πιστεύει. Οι δε προθέσεις του είναι αγνές και έντιμες. Μόνο που ο δυτικός κόσμος ανήκει σε 3 εταιρίες και 2 τράπεζες. Είναι επίσης ιδιωτικός.

Γράφει ο κ. Στουρνάρας>

Στο ερώτημα εάν η Ελλάδα είναι μια χώρα που μπορεί να αλλάξει, η απάντησή μου είναι καταφατική. Ναι, η Ελλάδα είναι μια χώρα στην οποία μπορούν να γίνουν μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν την ποιότητα της δημοκρατίας, ενδυναμώνουν την οικονομία και αλλάζουν προς το καλύτερο τη ζωή των Ελλήνων.

Απαντάει το Κουρδιστό Πορτοκάλι>

Οι μεταρρυθμίσεις ήταν χθες. Η δημοκρατία ήταν χθες. Η προς το καλύτερο ζωή των Ελλήνων ήταν χθες. Τώρα είναι η ώρα της μείωσης του δυτικού πληθυσμού που έχει κυρήξει η παγκόσμια elite. Aυτός πλέον είναι ο στόχος μια και έχει σκάσει η φούσκα του παγκοσμίου χρέους και οι νόμοι που περνούν από τα Συντάγματα-κεφαλογραβιέρες των δυτικών κρατών το μόνο στόχο που έχουν είναι να πριονίσουν κάθε είδους ελευθερία, ακόμη και την πρόσληψη τροφής από μποστάνια και να τους εξοντώσουμε το συντομότερο δυνατόν σύμφωνα με την επικαιροποιημένη Ατζέντα 2030

Γράφει ο κ. Στουρνάρας>

Καλύτερη παιδεία και καλύτερη υγεία για όλους, αποτελεσματικότερη Δικαιοσύνη, καλύτερες δημόσιες μεταφορές, καλύτερο περιβάλλον, καλύτερες υποδομές, λιγότερη γραφειοκρατία, λιγότερη φοροδιαφυγή, περισσότερος ανταγωνισμός. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές αυξάνουν την παραγωγικότητα και μειώνουν το κόστος, βελτιώνοντας έτσι και τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης. Σε τελική ανάλυση, αυξάνουν την ευημερία και συμβάλλουν στη μεγαλύτερη ισότητα των ευκαιριών.

Απαντάει το Κουρδιστό Πορτοκάλι>

Όλα αυτά ήταν χθες. Πλέον η επιδίωξη των elites είναι ακριβώς το αντίθετο. Δεν επιδιώκουν την καλύτερη παιδεία γιατί “δεν έχουμε τι να τους κάνουμε και πρέπει να τους κρατάμε απασχολημένους με ναρκωτικά και video games…”, όπως υποστηρίζει ο σύμβουλος του WEF Υuval Harari. Δεν επιδιώκουν την καλύτερη υγεία αλλά το πως να έχουμε περισσότερους θανάτους μια και έχει σκάσει η φούσκα του παγκοσμίου χρέους.

Η λατρεία του θανάτου είναι διάχυτη στην πρόκληση της εργαστηριακής planδημίας, στα εμβόλια ευθανασίας, στείρωσης και πάσης φύσεως παρ-ενεργειών. Δεν επιδιώνουν την καλύτερη δικαιοσύνη αλλά την επιβολή της τυραννίας διά μέσω της δικαιοσύνης. Δεν επιδιώκουν καλύτερες δημόσιες μεταφορές αλλά την πρόκληση ανθρωποθυσιών τύπου Τεμπών ως ένδειξη εξευμενισμού, υπακοής και προθυμίας στην ατζέντα της μεγάλης επαναφοράς. Δεν επιδιώκουν καλύτερο περιβάλλον αλλά εργαστηριακές πυρκαγιές, εργαστηριακές πλημμύρες ακόμη και εργαστηριακούς σεισμούς για να υπηρετούν το αφήγημα της Κλιματικής Αλλαγής το οποίο θα χρησιμοποιηθεί ως άλλοθι νέων lockdowns και απαγορεύσεων. Δεν επιδιώκουν καλύτερες υποδομές και λιγότερη γραφειοκρατία γιατί αμφότερα συμβάλουν στην πνευματική και ψυχική υγεία. Δεν τους θέλουμε υγιείς αλλά στραπατσαρισμένους ψυχικά. Το 80% των πωλήσεων στα φαρμακεία αφορούν σε ψυχοφάρμακα. Δεν θέλουμε λιγότερη φοροδιαφυγή και περισσότερο ανταγωνισμό γιατί εκείνοι που φοροδιαφεύγουν και δεν θέλουν ανταγωνιστές είναι οι διαπλεκόμενοι με την εκάστοτε κυβέρνηση. Οσοι επιχειρούν να πετάξουν πάνω από τη φθορά τιμωρούνται-βλέπε ΑΙΝΟΣ. Αυτό απαντάει και στη συνέχεια της πρότασης του κ. Στουρνάρα.

Γράφει ο κ. Στουρνάρας>

Τα προηγούμενα δέκα χρόνια έγιναν πολλές μεταρρυθμίσεις, οι περισσότερες εκ των οποίων μας επιβλήθηκαν από τα μνημόνια. Σταθεροποιήσαμε την οικονομία, το τραπεζικό σύστημα, το ασφαλιστικό σύστημα, βελτιώσαμε τη διαδικασία συλλογής φόρων, βελτιώσαμε την ανταγωνιστικότητα, απελευθερώσαμε ορισμένες αγορές. Το ερώτημα είναι εάν μπορούμε να τις συνεχίσουμε. Θεωρώ πως ναι, εφόσον και ο ελληνικός λαός δηλώνει ότι τις επιθυμεί. Η συγκυρία λοιπόν είναι ιδανική.
Ενώ η Μεταπολίτευση είδε την εγκαθίδρυση μιας υποδειγματικής Δημοκρατίας, από οικονομικής απόψεως, και ειδικά δημοσιονομικής, δεν τα πήγαμε καλά. Γι’ αυτό φτάσαμε το 2010 σε οιονεί χρεοκοπία. Ουδέν κακόν αμιγές καλού όμως. Η Ελλάδα, παρά το διχασμό και τα ψευτοδιλήμματα μεταξύ μνημονιακών και αντιμνημονιακών, παρά τη μεγάλη περιπέτεια του πρώτου εξαμήνου του 2015, τελικά τα κατάφερε. Και όχι απλώς τα κατάφερε, αλλά ως αντάλλαγμα έλαβε και ένα μεγάλο «δώρο». Τη μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια που έχει δοθεί ποτέ σε κράτος. Έλαβε δάνεια 289 δισεκατομμύρια ευρώ για την αναχρηματοδότηση του δημόσιου χρέους της με επιτόκιο 1,1%, με 20 χρόνια διάρκεια και μάλιστα το χρέος να διακρατείται από επίσημους φορείς. Αυτό, λοιπόν, δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας για πολλά χρόνια. Υπό δύο προϋποθέσεις ωστόσο, που εξασφαλίζουν εσαεί τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους: Πρώτον, το πρωτογενές πλεόνασμα να κινείται στο 2% του ΑΕΠ σε κυκλικά διορθωμένη βάση και, δεύτερον, να προχωρήσουν αποφασιστικά ορισμένες βασικές μεταρρυθμίσεις στην κατεύθυνση που προανέφερα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα αξιοποιηθεί το μεγάλο «δώρο» που μας δόθηκε, το οποίο στηρίχθηκε στις θυσίες του ελληνικού λαού τα προηγούμενα χρόνια. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να επισημάνω ένα πρόβλημα που θα το βρούμε μπροστά μας εάν δεν το αντιμετωπίσουμε γρήγορα: την έλλειψη εργατικού δυναμικού. Αυτή τη στιγμή μας λείπουν 200.000 χέρια στις δραστηριότητες γύρω από τον τουρισμό, τον αγροτικό τομέα και την οικοδομή. Εάν δεν τα βρούμε άμεσα θα αρχίσουμε να έχουμε πρόβλημα και στην οικονομία. Στη δεκαετία του ΄90, στη διαδικασία σύγκλισης, οι ξένοι εργάτες ήταν αυτοί που κράτησαν τον πληθωρισμό στην Ελλάδα χαμηλό. Οι περισσότεροι νομίζουν ότι το πρόβλημά μας ήταν κυρίως το έλλειμμα του δημόσιου τομέα. Δεν ήταν το σημαντικότερο. Ήταν ο πληθωρισμός, διότι είχαμε μια οικονομία που ξεκίνησε με επιτόκια στο 19% για να μειωθούν στο 4% περίπου. Αυτή η μεγάλη μείωση επιτοκίων υπερθέρμανε την οικονομία και αύξησε όλες τις αξίες. Εάν δεν είχαμε τους μετανάστες στον αγροτικό τομέα και στην οικοδομή, δεν θα επιτυγχάναμε τότε το κριτήριο του πληθωρισμού.
Πριν από 50 χρόνια, το δημόσιο χρέος στην Ελλάδα ήταν πολύ χαμηλότερο από το 60% του ΑΕΠ, που είναι το όριο της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οφείλουμε στις επόμενες γενιές να το επαναφέρουμε σε αυτό το επίπεδο. Στην Τράπεζα της Ελλάδος έχουμε κάνει υπολογισμούς, σύμφωνα με τους οποίους με ένα πρωτογενές πλεόνασμα της τάξεως του 2% του ΑΕΠ και με μεταρρυθμίσεις του τύπου που προανέφερα, μπορούμε να εξασφαλίσουμε αφενός το επιθυμητό πρωτογενές πλεόνασμα και αφετέρου μία κατάλληλη διαφορά μεταξύ του επιτοκίου του δημοσίου χρέους και του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης (αυτή η διαφορά ονομάζεται στην τεχνική διάλεκτο «αποτέλεσμα χιονοστιβάδας»), έτσι ώστε να φτάσουμε το χρέος στο 60% του ΑΕΠ σε 40 περίπου χρόνια. Είναι κάτι εφικτό και οφείλουμε να το κληροδοτήσουμε στα παιδιά και τα εγγόνια μας. Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει σήμερα στην Ελλάδα, διότι έχει στέρεα θεμέλια. Αυτό που χρειάζεται είναι να βελτιωθεί η ποιότητά της. Και η ποιότητα θα βελτιωθεί μέσω της ενδυνάμωσης των θεσμών. Ας αναλογιστούμε εδώ το παράδειγμα της Τράπεζας της Ελλάδος. Από τότε που έγινε ανεξάρτητος θεσμός έχει διαδραματίσει ένα πολύ σημαντικό ρόλο για την εμπέδωση αισθήματος εμπιστοσύνης στην οικονομία. Ποιοι αμφιβάλουν σήμερα ότι, εάν δεν υπήρχε η Τράπεζα της Ελλάδος, ίσως να μην βρισκόμασταν σήμερα εντός της Ευρωζώνης μετά την περιπέτεια του πρώτου εξαμήνου του 2015; Με το παράλληλο νόμισμα και το παράλληλο τραπεζικό σύστημα;
Επομένως, η ενδυνάμωση των θεσμών είναι βασικό στοιχείο για την ποιότητα της δημοκρατίας. Απώτερος στόχος όλων μας είναι οι άνθρωποι να είναι πιο ευτυχισμένοι. Και πώς θα είναι πιο ευτυχισμένοι; Με το να είναι απαλλαγμένοι από τον φόβο της ανεργίας, της φτώχειας, των ασθενειών, του μέλλοντος των παιδιών τους, της έλλειψης πρόσβασης στην πρόοδο και στα δημόσια αγαθά.
Ο φόβος και οι οικονομικές ανισότητες δίνουν επίσης τροφή στον λαϊκισμό, ο οποίος απειλεί τη Δημοκρατία. Φόβος δημιουργείται όμως και από την άγνοια, από τον οικονομικό αναλφαβητισμό, από την έλλειψη βασικών γνώσεων και από τις αδυναμίες του εκπαιδευτικού συστήματος. Η δημιουργία ανισοτήτων οφείλεται στη φύση του συστήματος της ελεύθερης οικονομίας. Ένα από τα βασικά προβλήματα του δυτικού κόσμου είναι πώς να συμβιβάσει τον καπιταλισμό με τη δημοκρατία. Καπιταλισμός σημαίνει ελεύθερη αγορά. Η ελεύθερη αγορά χρειάζεται όμως και ένα δίχτυ κοινωνικής ασφαλείας, για να μη δημιουργούνται ανισότητες. Και το δίχτυ αυτό το στηρίζουν η στοχευμένη κοινωνική πολιτική, η αποτελεσματική δημόσια παιδεία και υγεία, το δίκαιο και αποτελεσματικό φορολογικό σύστημα, η αποτελεσματική εποπτεία των αγορών.
Ίσως δεν είναι ευρέως γνωστό ότι ακόμα και μετά τη μεγάλη κρίση που περάσαμε την περασμένη δεκαετία, η Ελλάδα βρίσκεται σε μια σχετικά καλή θέση με βάση τον Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. Με βάση τον δείκτη αυτό, και με στάθμιση πληθυσμούς, η Ελλάδα βρίσκεται στο ανώτερο 13% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ο δείκτης δεν περιλαμβάνει μόνο το κατά κεφαλήν προϊόν, αλλά και τομείς, όπως η παιδεία, η υγεία, η ποιότητα ζωής και το περιβάλλον. Επομένως, παρά την κρίση, η Ελλάδα είναι σήμερα μια σχετικά ευημερούσα χώρα και, εάν πρέπει να χτίσουμε πάνω σε αυτό, τότε στα επόμενα 50 χρόνια το 13% μπορεί να γίνει 5%, στόχος που δεν είναι ακατόρθωτος, αλλά χρειάζεται κόπο, προσπάθεια και επιμονή.

Απαντάει το Κουρδιστό Πορτοκάλι>

Οι αριθμοί μιλάνε. Η Ελλάδα το 2024 έχει μεγαλύτερο χρέος από την εποχή που μπήκαμε στα Μνημόνια. Τα δε Μνημόνια εφαρμόσθηκαν πλημμελώς. Τα Μνημόνια δεν λειτούργησαν ως όφειλαν. Λένε ότι οι καλοί καιροί κάνουν μαλθακούς ανθρώπους, οι μαλθακοί άνθρωποι κάνουν κακούς καιρούς, οι κακοί καιροί κάνουν σπουδαίους ανθρώπους. Λοιπόν τα Μνημόνια δεν στάθηκαν ικανά να προκαλέσουν κακούς καιρούς και αυτοί με τη σειρά τους καλύτερους ανθρώπους. Γι΄αυτό και οι elites έστησαν μία ακόμη planδημία-όπως η Ισπανική Γρίπη και η προσπάθεια επανάληψής της με τις Νόσους των Πτηνών, των Χοίρων, το AIDS, κλπ. Αυτό βρίσκεται σε εξέλιξη. Δηλαδή πλέον σκοτώνουν τα χρεοκοπημένα κουνούπια.

Οι ΗΠΑ έχουν να πληρώσουν το χρέος τους (34 τρις) από το 1835 και η Ελλάδα (400 δις) από τότε που έγινε κράτος. Ο μόνος τρόπος να φθάσει το χρέος στο 60% του ΑΕΠ σε 40 χρόνια είναι να απομείνουν 1 εκατομμύριο Έλληνες μετά βίας και οι υπόλοιποι να αντικατασταθούν από λιγότερο απαιτητικούς μετανάστες με το άλλοθι της έλλειψης εργατικών χεριών. Μα δεν τους θέλουμε πλέον ως εργαζόμενους που απαιτούν μισθούς, ασφάλιση, συντάξεις, κλπ. Τους θέλουμε νεκρούς. Και αυτό θα συμβεί με τα ανόητα βρεφοποιημένα κουνούπια. Ποια δημοκρατία όταν βιώνουμε την τυραννία των βρεφοποιημένων πολιτών στους οποίους με εργαλείο τον τρόμο επιβάλλαμε τον θάνατο των διασωληνώσεων, την απαγόρευση εξόδου από τα σπίτια, τις μάσκες, τις αποστάσεις, τα πιστοποιητικά εμβολιασμού, τα εμβόλια ευθανασίας και πάει λέγοντας στη μεγαλύτερη απόπειρα Γενοκτονίας που γνώρισε ο δυτικός κόσμος;

Γράφει ο κ. Στουρνάρας>

Όλες οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες σε όλους τους τομείς είναι σημαντικές. Αν ήταν πάντως να επιλέξω τρείς, θα επέλεγα πρώτα την παιδεία, ως δεύτερη την υγεία και ως τρίτη το περιβάλλον. Κατά τη γνώμη μου, το βασικότερο πρόβλημα στην Ελλάδα είναι η παιδεία. Τα αποτελέσματα PISA (αξιολόγηση μαθητών) δεν είναι ενθαρρυντικά για τη χώρα μας. Επίσης, στον δείκτη του ΟΟΣΑ που αφορά τις δεξιότητες έχουμε τη χειρότερη θέση μετά την Τουρκία. Παρά το γεγονός ότι έχουμε πολλούς πτυχιούχους και κατόχους μεταπτυχιακών διπλωμάτων, ο ΟΟΣΑ χαρακτηρίζει το 18,5% εξ αυτών ως πολίτες με πολύ περιορισμένες δεξιότητες. Μόνο η Τουρκία είναι χειρότερη από την Ελλάδα σε αυτόν τον δείκτη. Συνεπώς, η μεγαλύτερη μεταρρύθμιση για μένα πρέπει να γίνει στην παιδεία, και μάλιστα σε όλες τις βαθμίδες της, διότι από εκεί ξεκινούν όλα!

Απαντάει το Κουρδιστό Πορτοκάλι>

Στη πραγματικότητα εδώ, στη τελευταία παράγραφο του άρθρου του, ο κ. Στουρνάρας τα λέει όλα. Παραδέχεται τα χάλια των βρεφοποιημένων κουνουπιών. Όσο για τη Παιδεία τώρα με την επιβολή της WOKE ιδεολογίας τα Ελληνόπουλα δεν θα απωλέσουν μόνο το μπούσουλα αλλά και το φύλο. Θα πηγαίνουν το πρωί στο σχολείο ως αγόρια και κορίτσια και θα επιστρέφουν ως LGTBQ-Hamas, πογκολίνοι, ψάρια, αρνιά, πρόβατα-ότι θέλει θα δηλώνει η κάθε μία από τις οντότητες-Ελληνόπουλα. Θα χαθεί όχι μόνο η μπάλα και το φύλο αλλά και η βλαμμένη φυλή του Νεοέλληνα. Δεν θα απομείνει κολυμπηθρόξυλο. Και όσοι απομείνουν δεν θα τους ανήκει τίποτε και θα είναι ευτυχείς.

Υ.Γ> Θα επικοινωνήσουμε με το γραφείο του κ. Στουρνάρα για την αποδοχή και τον καθορισμό του στοιχήματος…

Στο μεταξύ>

Jerome Powell > O David Copperfield της FED;

Mετά την planδημία της οποίας η προέλευση ήταν η φούσκα του παγκοσμίου χρέους και η επιχείρηση ελέγχου και μείωσης του πληθυσμού αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ποια θα είναι η επόμενη κίνηση των εμπνευστών σε αυτό το κυνήγι γάτας-ποντικιού όπως επίσης και πότε θα σκάσει με κρότο το μπαλόνι του χρέους.

Κι αυτό ενώ στο μεταξύ ο Jerome Powell έχει κάνει περισσότερα μαγικά από τον David Copperfield.

Tόσο που ο κόσμος αρχίζει να καταλαβαίνει ότι κάτι πάει πολύ στραβά εδώ και ετοιμάζονται για την επόμενη μέρα.

Ένα εκπληκτικό τρισεκατομμύριο δολάρια που προστέθηκαν στο εθνικό χρέος των ΗΠΑ σε μόλις τρεις μήνες, που προβλέπεται να φθάσουν τα ακατανόητα 54 τρισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε 10 χρόνια, και οι πληρωμές τόκων της Αμερικής σε καλό δρόμο για να υπερβούν τις αμυντικές δαπάνες το επόμενο έτος, πρέπει να τεθεί το ερώτημα: πόσο μακριά μπορεί να πάει ακόμη η φούσκα του χρέους;

Είναι μια περίεργη κατάσταση όταν ο Jerome Powell, ένας άνθρωπος που επέβλεπε τη μεγαλύτερη εκστρατεία εκτύπωσης χρημάτων στην αμερικανική ιστορία, λέει ότι το χρέος δεν είναι βιώσιμο.

Ενώ υποστηρίζει ότι η Fed «προσπαθεί σκληρά να μην σχολιάσει τη δημοσιονομική πολιτική», η πρόταση του Powell για τη διαχείριση του χρέους μετατοπίζει την ευθύνη και το βάρος από την εκτύπωση χρημάτων στη δημοσιονομική ανευθυνότητα εκ μέρους των υπευθύνων χάραξης πολιτικής.

Αν και έχουν τον ρόλο τους να παίξουν, και είναι μεγάλος, είναι ενδιαφέρον να δούμε ότι η νομισματική πολιτική της Ομοσπονδιακής Τράπεζας δεν έχει αναφερθεί σε καμία από τις «επείγουσες» προειδοποιήσεις του Powell σχετικά με το αυξανόμενο χρέος:

«Μακροπρόθεσμα, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε μια μη βιώσιμη δημοσιονομική πορεία. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ βρίσκεται σε μια μη βιώσιμη δημοσιονομική πορεία. Και αυτό σημαίνει απλώς ότι το χρέος αυξάνεται ταχύτερα από την οικονομία. Άρα, είναι μη βιώσιμο. Δεν νομίζω ότι είναι καθόλου αμφιλεγόμενο. Και νομίζω ότι γνωρίζουμε ότι πρέπει να επιστρέψουμε σε μια βιώσιμη δημοσιονομική πορεία».

Είναι απορίας άξιο πώς, ακόμη και αν η κυβέρνηση υιοθετούσε ξαφνικά υπεύθυνες δαπάνες και προϋπολογισμό, θα επιστρέφαμε σε μια πορεία αληθινής βιωσιμότητας αφού ο Powell επέβλεψε την εκτύπωση άνω των 3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων μόνο το 2020. Η Fed είναι μια ενδιαφέρουσα πηγή κριτικής για το μη βιώσιμο χρέος, τουλάχιστον:

Όμως, ως συνήθως, η Fed έχει μόνο ένα πραγματικό εργαλείο στην εργαλειοθήκη της: να πειράξει τα επιτόκια άμεσα για να τονώσει ή να αποθαρρύνει τον δανεισμό ή έμμεσα ενεργοποιώντας τον εκτυπωτή χρημάτων. Οι μειώσεις επιτοκίων που αναμένεται αργότερα φέτος θα μειώσουν το βάρος των πληρωμών τόκων στην αύξηση του χρέους, αλλά ταυτόχρονα θα πλημμυρίσουν την οικονομία με νεοδημιουργημένο χρήμα. Οι άνθρωποι, ήδη υπερχρεωμένοι και χρησιμοποιούν πιστωτικές κάρτες για βασικές ανάγκες, θα επωφεληθούν από το χαμηλότερο κόστος δανεισμού και θα εγγραφούν για περισσότερα δάνεια για έξοδα και αγαθά που δεν μπορούν πραγματικά να αντέξουν οικονομικά.

Οι ΗΠΑ άρχισαν να προσθέτουν χρέος αξίας 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων περίπου κάθε τρεις μήνες από τον περασμένο Ιούνιο, επεσήμανε αρχικά ο επενδυτικός στρατηγός της Bank of America, Michael Hartnett, σε επενδυτικό σημείωμα που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα.

Το εθνικό χρέος είναι σήμερα 34,48 τρισεκατομμύρια δολάρια και αυξάνεται. Ξεπέρασε τα 34 τρισεκατομμύρια δολάρια για πρώτη φορά στην ιστορία των ΗΠΑ στις 4 Ιανουαρίου.

Τρεις μήνες πριν, το χρέος έφτασε για πρώτη φορά τα 33 τρισεκατομμύρια δολάρια στις 15 Σεπτεμβρίου 2023. Τρεις μήνες πριν από αυτό, έφτασε για πρώτη φορά τα 32 τρισεκατομμύρια δολάρια στις 15 Ιουνίου 2023.

«Το εθνικό χρέος είναι το χρηματικό ποσό που έχει δανειστεί η ομοσπονδιακή κυβέρνηση για να καλύψει το υπόλοιπο των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν με την πάροδο του χρόνου», εξηγεί το Υπουργείο Οικονομικών. «Με απλά λόγια, το εθνικό χρέος είναι παρόμοιο με ένα άτομο που χρησιμοποιεί πιστωτική κάρτα για αγορές και δεν αποπληρώνει ολόκληρο το υπόλοιπο κάθε μήνα. Το κόστος των αγορών που υπερβαίνει το ποσό που εξοφλήθηκε αντιπροσωπεύει έλλειμμα, ενώ τα συσσωρευμένα ελλείμματα με την πάροδο του χρόνου αντιπροσωπεύουν το συνολικό χρέος ενός ατόμου».

Το εθνικό έλλειμμα είναι 531,86 δισεκατομμύρια δολάρια το οικονομικό έτος μέχρι σήμερα.

«Σε σύγκριση με το εθνικό έλλειμμα των 460 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ίδια περίοδο πέρυσι (Οκτώβριος 2022 – Ιανουάριος 2023), το εθνικό μας έλλειμμα έχει αυξηθεί κατά 72 δισεκατομμύρια δολάρια», αναφέρει η ομοσπονδιακή υπηρεσία που είναι επιφορτισμένη με την ευθύνη των ΗΠΑ.

Ο Hartnett προβλέπει ότι ένα μοτίβο 100 ημερών θα συνεχιστεί, με το εθνικό χρέος να αγγίζει τα 35 τρισεκατομμύρια δολάρια αυτόν τον μήνα, όπως ανέφερε αρχικά το CNBC.

Τον περασμένο Νοέμβριο, η Moody’s Investors Service μείωσε την πιστοληπτική ικανότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ από «σταθερή» σε «αρνητική» επικαλούμενη το εθνικό χρέος και το αυξανόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα. Κατά την ανακοίνωση της υποβάθμισης, ανέφερε: «Στο πλαίσιο των υψηλότερων επιτοκίων, χωρίς αποτελεσματικά μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής για τη μείωση των κρατικών δαπανών ή την αύξηση των εσόδων, ο Moody’s αναμένει ότι τα δημοσιονομικά ελλείμματα των ΗΠΑ θα παραμείνουν πολύ μεγάλα, αποδυναμώνοντας σημαντικά την προσιτότητα του χρέους».

Ο Fitch μείωσε επίσης την πιστοληπτική ικανότητα της κυβέρνησης των ΗΠΑ πέρυσι από AAA σε AA+, επικαλούμενος «δημοσιονομική επιδείνωση τα επόμενα τρία χρόνια».

Εκείνη την εποχή, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Wally Adeyemo απώθησε, λέγοντας: «Η αμερικανική οικονομία παραμένει ισχυρή και οι τίτλοι του Υπουργείου Οικονομικών είναι το κατεξοχήν ασφαλές και ρευστό περιουσιακό στοιχείο στον κόσμο».

Αλλά από τις αρχές του 2024, οικονομολόγοι και CEOs είχαν ήδη αρχίσει να προειδοποιούν ότι πλησιάζει ύφεση λόγω των υψηλών επιτοκίων που «σκοτώνουν τις εταιρείες», των τεράστιων απολύσεων και μιας έκθεσης για θέσεις εργασίας που δείχνει ότι περισσότεροι άνθρωποι εργάζονται με μερική απασχόληση, σε πολλές θέσεις μερικής απασχόλησης, για να τα βγάλουν πέρα.

Οι οικονομικές προειδοποιήσεις έρχονται καθώς το κόστος κουπόνι για τα οικογενειακά γεύματα αυξήθηκε κατά 31% τα τελευταία τρία χρόνια και τα ποσοστά ασφάλισης αυτοκινήτου αυξήθηκαν κατά 26% σε εθνικό επίπεδο, με ορισμένες πολιτείες να αναφέρουν αύξηση 44% σε ένα χρόνο, ανέφερε το The Center Square. Για την καταπολέμηση των δύσκολων οικονομικών συγκυριών, ένας διευθύνων σύμβουλος συνέστησε στους Αμερικανούς να τρώνε δημητριακά για δείπνο, ανέφερε επίσης το The Center Square.

Ο πρόεδρος της Federal Reserve Jerome Powell έχει προγραμματιστεί να καταθέσει αυτήν την εβδομάδα ενώπιον των επιτροπών Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και Τραπεζικών Υπηρεσιών της Γερουσίας της Βουλής για να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες οικονομικές ανησυχίες και τις προοπτικές της Fed και τις προτεινόμενες λύσεις.

Πάμε στην Ελλάδα τώρα. Ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης DBRS επιβεβαίωσε το αξιόχρεο της Ελλάδας στη βαθμίδα ΒΒΒ(χαμηλό) με σταθερή τάση. Ο καναδικός οίκος είχε δώσει την επενδυτική βαθμίδα στην Ελλάδα τον περασμένο Σεπτέμβριο, μετά τον γερμανικό οίκο πιστοληπτικής αξιολόγησης Scope, ενώ ακολούθησαν ο S&P και ο Fitch σε αντίστοιχες κινήσεις τον Οκτώβριο και Δεκέμβριο, αντίστοιχα.

Στην ανακοίνωσή του, ο DBRS αναφέρει ότι η σταθερή τάση αντανακλά την άποψή του ότι είναι ισορροπημένοι οι κίνδυνοι για την πιστωτική αξιολόγηση.

«Οι καλές οικονομικές επιδόσεις σε συνδυασμό με τα αυξανόμενα πρωτογενή πλεονάσματα αναμένεται να συμβάλλουν, ώστε να παραμείνει ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ σε έντονη πτωτική τροχιά στο μέλλον», σημειώνει.

Μετά την ισχυρή αύξηση του ΑΕΠ κατά 5,6% το 2022, η οικονομική δραστηριότητα στην Ελλάδα έχει επιβραδυνθεί κοντά στο 2% και αναμένεται να διατηρηθεί πάνω από το επίπεδο αυτό τη διετία 2024-2025.

Τα αυξανόμενα πρωτογενή πλεονάσματα, που προβλέπονται πάνω από το 2% του ΑΕΠ την ίδια περίοδο, από 1,1% το 2023, θα βοηθήσουν ώστε ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ να μειωθεί κάτω από το 150% του ΑΕΠ του 2025 έναντι 160% του ΑΕΠ που εκτιμάται ότι ανήλθε πέρυσι.

Επιπλέον, η υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων αποκτά ισχυρή δυναμική και σε συνδυασμό με τις υψηλότερες επενδύσεις, με στήριξη από πόρους της ΕΕ, θα αυξήσουν το δυνητικό ΑΕΠ.

Ωστόσο, σημειώνει ο οίκος, οι αυξημένοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι που επηρεάζουν το εμπόριο και ο μεγαλύτερος από τον αναμενόμενο αντίκτυπος στην οικονομία από τις τρέχουσες σφιχτές χρηματοδοτικές συνθήκες, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε βραδύτερη ανάπτυξη και πιο αδύναμα δημόσια οικονομικά.

Η πιστωτική αξιολόγηση της Ελλάδας υποστηρίζεται από τη συμμετοχή της στην ΕΕ και την Ευρωζώνη και από την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων στο παρελθόν που έχουν αυξήσει την ανθεκτικότητα της οικονομίας, αναφέρει o οίκος.

Η Ελλάδα συνεχίζει να κάνει πρόοδο στην υλοποίηση του σχεδίου Ανάπτυξης και Ανθεκτικότητας, το οποίο περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν τη δίκαιη ανάπτυξη και τις επενδύσεις, περιορίζοντας έτσι το επενδυτικό κενό μεταξύ της Ελλάδας και των άλλων χωρών της Ευρωζώνης.

Ο DBRS έχει την άποψη ότι οι πόροι της ΕΕ θα συνεχίσουν να παρέχουν κίνητρα για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, στηρίζοντας παράλληλα την αύξηση των επενδύσεων με κεφάλαια που διοχετεύονται επίσης μέσω του ενισχυμένου τραπεζικού συστήματος.

Η πιστωτική αξιολόγηση, σημειώνει ο DBRS, περιορίζεται από τα κατάλοιπα της παρατεταμένης κρίσης της Ελλάδας, δηλαδή το πολύ υψηλό δημόσιο χρέος, το υψηλό ακόμη ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων και το υψηλό, αν και τώρα κοντά σε μονοψήφιο επίπεδο, ποσοστό ανεργίας.