Δεν χρειάζεται πτυχίο αεροδιαστημικής μηχανικής για να γνωρίζουμε ότι, ιδανικά, οι πύραυλοι δεν πρέπει να ανατινάζονται. Έτσι, για όσους δεν είναι μηχανικοί, η έκρηξη του πυραύλου Starship του SpaceX την Πέμπτη μπορεί να μοιάζει με καταστροφή και σίγουρα όχι το είδος του αποτελέσματος που θα έπρεπε να προκαλεί πανηγυρισμούς από τον ιδρυτή της SpaceX, Elon Musk και τους υπαλλήλους του, οι οποίοι επευφημούν αυτό που θεωρούν μεγάλη επιτυχία. Τι ισχύει όμως πραγματικά;
Από τους Daniel Victor και Kenneth Chang/New York Times
Ο πύραυλος Starship της SpaceX εξερράγη την Πέμπτη, λίγα λεπτά μετά την απογείωση του από μία βάση εκτόξευσης στο Νότιο Τέξας. Ο πύραυλος, ο πιο ισχυρός που κατασκευάστηκε ποτέ, δεν έφτασε σε τροχιά, αλλά παρείχε σημαντικά μαθήματα για την ιδιωτική εταιρεία διαστημικών πτήσεων καθώς εργάζεται για την οργάνωση μίας πιο επιτυχημένης αποστολής.
Στις 9:33 π.μ. το πρωί, οι κινητήρες του ενισχυτή Super Heavy άναψαν προκαλώντας ένα τεράστιο σύννεφο φωτιάς, καπνού και σκόνης και το Starship ξεκίνησε να αναβαίνει αργά προς τα πάνω. Περίπου ένα λεπτό αργότερα, ο πύραυλος πέρασε από ένμα στάδιο μέγιστης αεροδυναμικής πίεσης, μία από τις πιο κρίσιμες στιγμές για την εκτόξευση οποιουδήποτε πυραύλου. Λίγο αργότερα, άρχισε να πέφτει πριν εκραγεί σαν μια βολίδα ψηλά πάνω από τον Κόλπο του Μεξικού.
Watch as SpaceX’s Starship rocket exploded above the Gulf of Mexico on Thursday, minutes after lifting off from a launchpad in Texas. Before the launch, the founder Elon Musk said it might take several tries before Starship succeeds at this test flight. https://t.co/woYnrJHbRJ pic.twitter.com/d7Q0EtwwW8
— The New York Times (@nytimes) April 20, 2023
SpaceX’s Starship, the most powerful rocket ever built, briefly takes flight then explodes in midair on first launch attempt https://t.co/7fPWwnLKE0 pic.twitter.com/2yZpePHMJJ
— CNN (@CNN) April 20, 2023
Παρά το φαινομενικά ατυχές αποτέλεσμα της αποστολής, ο Bill Nelson, ο διαχειριστής της NASA, έδωσε συγχαρητήρια στην εταιρεία. «Κάθε σπουδαίο επίτευγμα σε όλη την ιστορία απαιτεί κάποιο επίπεδο υπολογισμένου κινδύνου, γιατί με το μεγάλο ρίσκο έρχεται η μεγάλη ανταμοιβή», έγραψε ο Nelson στο Twitter.
Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία βασίζεται στην SpaceX προκειμένου να κατασκευάσει μια έκδοση του Starship που θα μεταφέρει δύο αστροναύτες από τη σεληνιακή τροχιά στην επιφάνεια του φεγγαριού κατά τη διάρκεια της αποστολής Artemis III. Ήδη, υπήρχε μεγάλη αναμονή για την πτήση, η οποία είχε καθυστερήσει από τη Δευτέρα, καθώς ο τεράστιος πύραυλος θα μπορούσε μια μέρα να μεταφέρει τεράστιες ποσότητες φορτίου και πολλούς ανθρώπους στο διάστημα.
Πριν από την εκτόξευση, η οποία δεν είχε πλήρωμα και είχε στόχο να επιβεβαιώσει το εάν ο σχεδιασμός του συστήματος πυραύλων είναι υγιής, ο Elon Musk, ο ιδρυτής της εταιρείας, είχε προειδοποιήσει. Είπε συγκεκριμένα ότι μπορεί να χρειαστούν αρκετές προσπάθειες πριν το Starship πετύχει σε αυτή τη δοκιμαστική πτήση. Αλλά η εκτόξευση πέτυχε μια σειρά από σημαντικά ορόσημα, με τον πύραυλο να πετά για τέσσερα λεπτά και να απομακρύνεται αρκετά ικανοποιητικά από το σημείο εκτόξευσης. Η σύντομη πτήση παρήγαγε σωρούς δεδομένων για τους μηχανικούς προκειμένου να κατανοήσουν την απόδοση του οχήματος.
«Μπορεί να φαίνεται έτσι σε μερικούς ανθρώπους, αλλά δεν ήταν αποτυχία», δήλωσε ο Daniel Dumbacher, εκτελεστικός διευθυντής του Αμερικανικού Ινστιτούτου Αεροναυτικής και Αστροναυτικής και πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος της NASA. «Ήταν μια εμπειρία μάθησης».
Ωστόσο, η πτήση δεν είχε απόλυτη επιτυχία. Το σχέδιο απαιτούσε το διαστημόπλοιο Starship να φτάσει σε υψηλότερο ύψος, περίπου 150 μιλίων, πριν εκτοξευθεί στον Ειρηνικό Ωκεανό κοντά στη Χαβάη περίπου 90 λεπτά αργότερα. Και μένει να δούμε πώς το αποτέλεσμα της πτήσης της Πέμπτης μπορεί να επηρεάσει το πρόγραμμα της NASA, η οποία αισιόδοξα ζητά την πρώτη προσγείωση σε φεγγάρι από αστροναύτες στο Starship να πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2025.
Όταν η SpaceX άρχισε να κατασκευάζει το Starship, υποκινήθηκε από το όνειρο του Musk να στείλει ανθρώπους να ζήσουν στον Άρη κάποια μέρα, μια προσπάθεια που θα απαιτούσε τη μεταφορά τεράστιων ποσοτήτων προμηθειών για να πετύχει.
Αλλά οι επιχειρηματίες έχουν έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο σκέψης. Ένα τεράστιο, πλήρως επαναχρησιμοποιήσιμο όχημα θα μείωνε το κόστος της αποστολής στο διάστημα, οδηγώντας κάποιους να φανταστούν πώς το Starship θα μπορούσε να μεταφέρει διαστημικά τηλεσκόπια μαμούθ προκειμένου να παρατηρούν καλύτερο το διάστημα ή εκατοντάδες ρομπότ για να εξερευνήσουν άλλους κόσμους. Άλλοι σχεδιάζουν μεγαλύτερους δορυφόρους που θα είναι φθηνότεροι επειδή δεν θα χρειάζεται να χρησιμοποιούν ακριβά εξαρτήματα που απαιτούνται επί του παρόντος για να ταιριάζουν στους περιορισμούς μεγέθους και βάρους που επιβάλλονται από τους σημερινούς πυραύλους.
«Το πέταγμα πυραύλων και η επαναχρησιμοποίησή τους έχει τεράστιες δυνατότητες να αλλάξει το παιχνίδι και τη μεταφορά σε τροχιά», λέει ο Phil Larson, ο οποίος υπηρέτησε ως σύμβουλος του Λευκού Οίκου κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Obama και αργότερα εργάστηκε στο τμήμα επικοινωνίας της SpaceX. «Και θα μπορούσε να επιτρέψει ολόκληρες νέες κατηγορίες αποστολών».
Παρά την οπισθοδρόμηση, η SpaceX παραμένει η κυρίαρχη εταιρεία στις παγκόσμιες διαστημικές πτήσεις. Οι πύραυλοί της έχουν ήδη ταξιδέψει στο διάστημα 25 φορές το 2023, με την πιο πρόσφατη εκτόξευση να ολοκληρώνεται με επιτυχία την Τετάρτη.
Η αντίστροφη μέτρηση την Πέμπτη, στο σημείο εκτόξευσης του νοτίου Τέξας, κοντά στην πόλη Μπράουνσβιλ, προχωρούσε ομαλά το πρωί μέχρι το τελευταίο μισό λεπτό, όταν διακόπηκε για λίγα λεπτά, ενώ οι μηχανικοί της SpaceX επέλυσαν κάποια τεχνικά ζητήματα. Οι εργαζόμενοι στα κεντρικά γραφεία της SpaceX στην Καλιφόρνια άρχισαν να ζητωκραυγάζουν δυνατά όταν ξανάρχισε η αντίστροφη μέτρηση.
Στη συνέχεια, καθώς ένα σύννεφο καυσαερίων σηκώθηκε γύρω από τον πύραυλο, ο ενθουσιασμός εκτοξεύτηκε.
Σε μια ενημέρωση, η SpaceX ανέφερε ότι ο πύραυλος έφτασε μέχρι και περίπου 24 μίλια πάνω από τον Κόλπο του Μεξικού. Το βίντεο με τον πύραυλο τον δείχνει σαν να αναβοσβήνει, καθώς αρκετοί από τους 33 κινητήρες απέτυχαν να λειτουργήσουν στο κάτω μέρος του διαστημικού σκάφους, τον ενισχυτή Super Heavy. Αυτό αποδείχτηκε υπερβολικό προκειμένου να αντισταθμίσει το σύστημα καθοδήγησης και το όχημα ξεκίνησε να πέφτει σε μια διαδρομή σαν τιρμπουσόν.
Το όχημα του ανώτερου σταδίου Starship προφανώς δεν διαχωρίστηκε από τον ενισχυτή και τέσσερα λεπτά μετά την απογείωση, το αυτοματοποιημένο σύστημα τερματισμού πτήσης κατέστρεψε τον πύραυλο, τελειώνοντας την πτήση με έκρηξη. Η εκτόξευση ανταποκρίθηκε στην υπόσχεση που είχε δώσει η SpaceX για «εγγυημένο ενθουσιασμό». Και απέφυγε τη χειρότερη έκβαση της έκρηξης στην επιφάνεια εκτόξευσης, η οποία θα απαιτούσε εκτεταμένες επισκευές.
Ο Musk έδωσε συγχαρητήρια στην ομάδα της SpaceX στο Twitter. «Έμαθα πολλά για την επόμενη δοκιμαστική εκτόξευση σε λίγους μήνες», είπε.
Ο 69χρονος Karl Kriegh και η σύζυγός του ταξίδεψαν από το Κολοράντο για την εκτόξευση και μετά έμειναν στην παραλία στο Σάουθ Πάντρε Άιλαντ, όπου οι θεατές παρακολουθούσαν την εκτόξευση από ασφαλή απόσταση. «Είμαι πολύ χαρούμενος που έζησα να το δω αυτό», είπε. «Ήταν απίστευτα εντυπωσιακό, ένα από αυτά τα πράγματα της λίστας της ζωής σου»
Ο 42χρονος Carlos Huertas, τεχνικός σε συναυλίες που ζει στο Λος Άντζελες, ήταν στην ίδια παραλία φορώντας ένα μπλουζάκι της SpaceX που έγραφε «Κατακτήστε τον Άρη». «Νόμιζα ότι πήγαινε καλά μέχρι που έμαθα ότι εξερράγη», είπε. Πρόσθεσε ότι ένιωθε «λίγο απογοητευμένος, παρόλο που ξέραμε ότι ήταν μια μεγάλη πιθανότητα» και είπε ότι ελπίζει να δει μια νέα εκτόξευση σύντομα.
Οι πύραυλοι βαριάς ανύψωσης όπως το Starship είναι εγγενώς πιο περίπλοκοι και πιο δύσκολο να αναπτυχθούν από τους μικρότερους πύραυλους, όπως ακριβώς η κατασκευή ενός αεροπλανοφόρου απαιτεί πολύ περισσότερη δουλειά από ένα μέτριο γιοτ. Επιπλέον, στοχεύοντας να κάνει όλα τα κομμάτια του διαστημικού σκάφους επαναχρησιμοποιήσιμα και ικανά να εκτοξευθούν ξανά λίγες ώρες μετά την προσγείωση, το SpaceX επιχειρεί μια μηχανική πρόκληση που υπερβαίνει τα προηγούμενα 60 χρόνια της διαστημικής εποχής.
Δεν αποτελεί έκπληξη για τους ειδικούς ότι το SpaceX δεν πέτυχε πλήρως με την πρώτη προσπάθεια του.
«Σίγουρα οι ίδιοι θα έχουν αρκετά ερωτήματα για τα οποία θα πρέπει να ψάξουν, όπως το γιατί κάποιοι από τους κινητήρες ίσως να μην λειτουργούσαν σωστά», ανέφερε ο Dumbacher. «Θα το ψάξουν, θα το καταλάβουν και θα επιστρέψουν την επόμενη φορά και θα διορθώσουν αυτά τα προβλήματα και θα προχωρήσουν στην επόμενη προσπάθεια, τελικά θα τα καταφέρουν. Είμαι απόλυτα σίγουρος γι’ αυτό».
Ωστόσο, η SpaceX έχει μεγάλη ιστορία ως προς το να μαθαίνει από τα λάθη της. Το μάντρα της εταιρείας είναι ουσιαστικά: «Απέτυχε γρήγορα, αλλά μάθε πιο γρήγορα».
Οι παραδοσιακές εταιρείες αεροδιαστημικής προσπαθούσαν πάντα να προβλέπουν και να αποτρέπουν όσο το δυνατόν περισσότερες αστοχίες εκ των προτέρων. Αλλά αυτή η προσέγγιση απαιτεί χρήματα και χρόνο και μπορεί να οδηγήσει σε οχήματα που είναι ασύμφορα από κάθε άποψη. Αντίθετα, η SpaceX μοιάζει περισσότερο με μια εταιρεία λογισμικού της Σίλικον Βάλεϊ —δηλαδή, ξεκινώντας με ένα ατελές προϊόν που μπορεί να βελτιωθεί γρήγορα.
Όταν προσπάθησε να ξεκινήσει να προσγειώνει ενισχυτικούς πυραύλους Falcon 9, οι πρώτοι χτύπησαν πολύ δυνατά στο έδαφος και εξερράγησαν. Με κάθε προσπάθεια, οι μηχανικοί της SpaceX τροποποιούσαν τα συστήματα. Μετά την πρώτη επιτυχημένη προσγείωση, σύντομα ακολούθησαν και άλλα. Σήμερα, είναι μια σπάνια έκπληξη αν αποτύχει μια τέτοιου είδους προσγείωση.
Η SpaceX, ως μια από τις πιο επιτυχημένες και μεγαλύτερες σε αξία ιδιωτικές εταιρείες, διαθέτει ένα μεγάλο οικονομικό μαξιλάρι για να απορροφά τις οπισθοδρομήσεις, σε αντίθεση με τις πρώτες μέρες της, όταν οι τρεις πρώτες εκτοξεύσεις του αρχικού πυραύλου της, του μικρού Falcon 1, απέτυχαν να φτάσουν σε τροχιά. Ο Musk έδωσε αρκετά χρήματα και εξαρτήματα για μια τέταρτη προσπάθεια εκτόξευσης. Αν αποτύγχανε, το SpaceX θα είχε τεθεί εκτός λειτουργίας. Η τέταρτη εκτόξευση του Falcon 1 πέτυχε και η SpaceX τα κατάφερε σχεδόν σε όλες τις προσπάθειές της έκτοτε, ακόμη και όταν μερικές φορές έδειξε να αποτυγχάνει στην αρχή.
Μεγάλα προγράμματα της NASA όπως το Space Launch System, το οποίο η NASA χρησιμοποίησε σε μια αποστολή χωρίς πληρώματα στο φεγγάρι τον Νοέμβριο, γενικά δεν έχουν την ίδια πολυτέλεια να εκραγούν. «Τα κυβερνητικά προγράμματα δεν επιτρέπεται να λειτουργούν με αυτόν τον τρόπο εξαιτίας αυτού, λόγω του τρόπου με τον οποίο όλοι οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να παρακολουθούν και να πουν όχι», είπε ο Dumbacher.
