Την πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης του 2022, η Apple πέτυχε ένα νέο ορόσημο για τη βιομηχανία της τεχνολογίας: Η κατασκευάστρια εταιρεία των iPhone έγινε η πρώτη φίρμα δημόσιας διαπραγμάτευσης που έφτασε σε χρηματιστηριακή αξία τα 3 τρισεκατομμύρια δολάρια, με τη Microsoft και την Google να μην είναι πολύ πίσω. Όσο εντυπωσιακή κι αν ήταν αυτή η αποτίμηση, υπήρξαν πρωτοσέλιδα που υπολόγιζαν ακόμα και το πόσο διάστημα θα χρειάζονταν η Apple και οι ανταγωνιστές της να ξεπεράσουν τα 5 τρισεκατομμύρια.
Από την Catherine Thorbecke/CNN
Ο κλάδος της τεχνολογίας, που ήδη κυριαρχούσε, φαινόταν προορισμένος να αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο στις αρχές της χρονιάς που έφυγε. Η εξάπλωση της παραλλαγής Omicron αποτέλεσε κρίσιμος παράγοντας στη συνεχιζόμενη ζήτηση για ψηφιακά αγαθά και υπηρεσίες τροφοδοτούμενη από πανδημία, η οποία είχε εκτινάξει την αξία ππολλών εταιρειών τεχνολογίας. Τα επιτόκια κοντά στο 0% σήμαιναν ότι οι νεοφυείς επιχειρήσεις εξακολουθούσαν να έχουν εύκολη πρόσβαση στη χρηματοδότηση που είχε τροφοδοτήσει τις υψηλές αποτιμήσεις και τις ριψοκίνδυνες επιχειρήσεις τους.
Όμως η χρονιά τελείωσε με πολύ διαφορετικό τρόπο. Ένας τέλειος καταιγισμός παραγόντων ανάγκασε σε μια ανώμαλή προσγείωση τον άλλοτε υψηλών πτήσεων τομέα της τεχνολογίας, καθιστώντας τον έναν από τους μεγαλύτερους χαμένους του 2022.
Κατά τη διάρκεια του έτους, η ζήτηση της εποχής της πανδημίας για πολλά τεχνολογικά εργαλεία μετατοπίστηκε. Ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στα ύψη. Τα επιτόκια αυξήθηκαν και οι φόβοι για μια επικείμενη ύφεση επιβάρυνε τις δαπάνες των καταναλωτών και των διαφημιστών, καθώς οι τελευταίοι αποτελούν τον πυρήνα της δραστηριότητας πολλών γνωστών επωνύμων στον κλάδο της τεχνολογίας.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα λουτρό αίματος που δεν μοιάζει με οτιδήποτε έχει δει η βιομηχανία της τεχνολογίας την τελευταία δεκαετία. Οι τεχνολογικές μετοχές υποχώρησαν, εν μέσω ευρύτερης ύφεσης της αγοράς. Δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι στον τομέα της τεχνολογίας έχασαν τα προς το ζην εν μέσω μαζικών απολύσεων, τόσο σε τεχνολογικούς γίγαντες όπως η Amazon και η μητρική Meta του Facebook όσο και σε μικρότερες εταιρείες τεχνολογίας όπως η Lyft, η Peloton και η Stripe. Ο κόσμος των κρυπτονομισμάτων επίσης κατέρρευσε. Και μια ολόκληρη βιομηχανία γνωστή για το ότι καίει μετρητά σε φιλόδοξες φεγγαρότρυπες άρχισε να σταματά projects και να ανακοινώνει προσπάθειες μείωσης του κόστους.
Ακόμη και ο τίτλος του πλουσιότερου ανθρώπου στον κόσμο, που προηγουμένως ανήκε στον μετρ των τεχνολογικών ανακαλύψεων Elon Musk, κατέληξε στον Bernard Arnault, τον πρόεδρο του γαλλικού κολοσσού ειδών πολυτελείας LVMH, αφού η χαοτική αγορά του Twitter φάνηκε να επηρέασε τους επενδυτές στην εταιρεία αυτοκινήτων του, την Tesla.
Σχόλια διαφημίσεων
Η απότομη αλλαγή του κλίματος όχι μόνο αφαίρεσε τον αέρα του αήττητου για τη βιομηχανία. Αποκάλυψε επίσης μερικούς από τους υποκείμενους μύθους του. Για χρόνια, η Σίλικον Βάλεϊ υποστήριζε τους ιδρυτές της ως οραματιστές που μπορούν να δουν μακριά στο μέλλον. Αλλά ξαφνικά, πολλοί από τους πιο εξέχοντες ιδρυτές της αναγκάστηκαν να παραδεχτούν μια σκληρή αλήθεια: Δεν μπορούσαν καν να προβλέψουν δύο χρόνια μπροστά.
Όπως το έθεσε ο ιδρυτής του Facebook, Mark Zuckerberg, σε ένα σημείωμα προς το προσωπικό του τον περασμένο μήνα, ανακοινώνοντας ότι η εταιρεία θα διώξει 11.000 υπαλλήλους της: «Δυστυχώς, αυτό δεν εξελίχθηκε όπως περίμενα».
Ωστόσο, δεν ήταν ο μόνος στη βιομηχανία που έπιασε κοιμισμένος.
Το άγριο ξύπνημα της Σίλικον Βάλεϊ
Όταν η πανδημία ανέτρεψε την ευρύτερη οικονομία στις αρχές του 2020, οι εταιρείες τεχνολογίας έμοιαζαν να γίνονται μεγαλύτερες και πιο ισχυρές καθώς οι άνθρωποι αναγκάζονταν να ζήσουν τη ζωή τους μέσω του διαδικτύου. Το Facebook (τώρα Meta) θα μπορούσε να αντέξει οικονομικά να διπλασιάσει σχεδόν τον αριθμό των εργαζομένων του και να κάνει στοιχήματα πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων επενδύοντας σε μια μελλοντική έκδοση του Διαδικτύου που θα ονομαζόταν metaverse. Παρομοίως, η Amazon προχώρησε σε ένα ξεφάντωμα προσλήψεων και διπλασίασε το προσωπικό της προκειμένου να ανταποκριθεί στην αύξηση της ζήτησης για διαδικτυακές αγορές.
«Στην αρχή της Covid-19, ο κόσμος στράφηκε γρήγορα προς το διαδίκτυο και η έκρηξη του ηλεκτρονικού εμπορίου οδήγησε σε τεράστια αύξηση των εσόδων», έγραφε ο Zuckerberg στο σημείωμά του προς το προσωπικό τον περασμένο μήνα. «Πολλοί άνθρωποι προέβλεψαν ότι αυτή θα ήταν μια μόνιμη επιτάχυνση που θα συνεχιζόταν ακόμα και μετά το τέλος της πανδημίας. Το έκανα κι εγώ, οπότε πήρα την απόφαση να αυξήσω σημαντικά τις επενδύσεις μας». Μετά, άλλαξε η αγορά.
«Οι άνθρωποι δείχνουν ανόητοι στην προσπάθεια τους να προβλέψουν το μέλλον και πάντα πιστεύουν ότι αυτό που συμβαίνει τώρα θα συμβαίνει για πάντα», ανέφερε στο CNN η Angela Lee, καθηγήτρια στο Columbia Business School που διδάσκει μαθήματα επιχειρηματικών κεφαλαίων, ηγεσίας και στρατηγικής. «Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι η πανδημία ήταν ένα γεγονός σε αχαρτογράφητα νερά και κανείς από εμάς δεν ήξερε τι θα συνέβαινε στο μέλλον».
Ένας ένας, οι οραματιστές της Σίλικον Βάλεϊ εξέδιδαν mea culpas. Οι ιδρυτές των Stripe, Twitter και Facebook παραδέχθηκαν εκ περιτροπής ότι είτε μεγάλωσαν τις εταιρείες τους πολύ γρήγορα είτε ήταν υπερβολικά αισιόδοξοι για την ανάπτυξη του κλάδου τους που τροφοδοτούνταν από την πανδημία.
«Ήμασταν πολύ αισιόδοξοι για τη βραχυπρόθεσμη ανάπτυξη της οικονομίας του Διαδικτύου το 2022 και το 2023 και υποτιμήσαμε τόσο την πιθανότητα όσο και τον αντίκτυπο μιας ευρύτερης επιβράδυνσης», έγραφε ο Patrick Collison, Διευθύνων Σύμβουλος της Stripe, σε σημείωμα του προς τους εργαζόμενους του τον περασμένο μήνα, ανακοινώνοντας ότι το 14% του προσωπικού θα απολύονταν.
Ωστόσο, δεν ήταν μόνο η αλλαγή στους καταναλωτές που ζούσαν ξανά τη ζωή τους εκτός διαδικτύου που έβλαψε τον κλάδο. Ο τομέας της τεχνολογίας χτυπήθηκε ιδιαίτερα από τις επιπτώσεις της αύξησης των επιτοκίων φέτος. Η Σίλικον Βάλεϊ στο σύνολό της είναι αναμφισβήτητα πιο ευαίσθητη στις αυξήσεις των επιτοκίων από άλλες βιομηχανίες, καθώς πολλές εταιρείες τεχνολογίας βασίζονται στην εύκολη πρόσβαση σε χρηματοδότηση για να συνεχίσουν τα φιλόδοξα έργα τους, συνήθως πριν καν αποκομίσουν κέρδη.
Σε μια κίνηση για να μετριάσει τον πληθωρισμό, η Fed ενέκρινε επτά συνεχόμενες αυξήσεις επιτοκίων το 2022. Από την αρχή του έτους, ο τεχνολογικός δείκτης Nasdaq υποχωρούσε περισσότερο από 30% ως τις 21 Δεκεμβρίου. Συγκριτικά, ο ίδιος δείκτης είχε εκτιναχθεί περισσότερο από 40% το 2020 και επιπλέον 20% το 2021. Και ο τομέας Πληροφορικής του δείκτη S&P 500 σημείωσε πτώση άνω του 28% φέτος έως τις 21 Δεκεμβρίου, σημαντικά υψηλότερη από την ευρύτερη πτώση του S&P 500 μόλις 19% την ίδια περίοδο.
Η κεφαλαιοποίηση της Apple σήμερα κυμαίνεται λίγο πάνω από τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια. Η μετοχή της Amazon έχει υποχωρήσει περίπου 50% έως σήμερα. Και οι μετοχές της Meta έχουν πληγεί ακόμη περισσότερο, χάνοντας σχεδόν τα δύο τρίτα της αξίας τους το 2022. Μία επιχείρηση τρισεκατομμυρίων δολαρίων πέρυσι, η Meta είδε έκτοτε την αγοραία της αξία να πέφτει κάτω από εταιρείες όπως η Home Depot.
«Επιστροφή στη λογική»
Η αλλαγή του κλίματος για την τεχνολογία έπληξε επίσης την επόμενη γενιά εταιρειών που φιλοδοξούν να γίνουν γνωστά ονόματα.
Η παγκόσμια χρηματοδότηση επιχειρηματικών συμμετοχών έφτασε στο χαμηλότερο επίπεδο εννέα τριμήνων των 74,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων το τρίτο τρίμηνο του 2022, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων CB Insights. Αυτό σηματοδότησε τη μεγαλύτερη τριμηνιαία ποσοστιαία πτώση σε μια δεκαετία (34%) και μείωση 58% από την κορύφωση των επενδύσεων που επιτεύχθηκε το τέταρτο τρίμηνο του 2021.
Ένα άλλο σημάδι για το πώς έγινε αυτό στον κόσμο των startup: Περισσότεροι από δύο νέοι μονόκεροι (startups αξίας 1 δισεκατομμυρίου $ ή περισσότερο) γεννήθηκαν κατά μέσο όρο ανά εργάσιμη ημέρα το 2021, σύμφωνα με ξεχωριστά δεδομένα από το CB Insights. Αυτό το ποσοστό μειώθηκε σε ρυθμό λιγότερο από έναν νέο μονόκερο για κάθε δεύτερη εργάσιμη ημέρα το τρίτο τρίμηνο του 2022, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη ανάλυση του CB Insights, το χαμηλότερο από το πρώτο τρίμηνο του 2020.
Η Lee, η οποία είναι επίσης ιδρύτρια του επενδυτικού δικτύου 37 Angels, ανέφερε όταν συναντήθηκε με τους ιδρυτές της τεχνολογίας φέτος, «Έχω πει αυτά τα λόγια: “Μπορεί να είχα κάνει αυτή τη συμφωνία πέρυσι, αλλά δεν πρόκειται να την κάνω τώρα”. Και έχω ακούσει πολλούς άλλους να λένε επίσης κάτι τέτοιο».
Αν και το σφίξιμο της ζώνης μπορεί να είναι επώδυνο για τους ιδρυτές της τεχνολογίας, η Lee λέει ότι το θεωρεί καλό για τον κλάδο συνολικά. Πολλοί εμπειρογνώμονες του συγκεκριμένου τομέα έχουν από καιρό πει ότι αυτού του είδους οι διορθώσεις μπορούν να βοηθήσουν στην εξάλειψη μέρους των «περισσευμάτων» της αγοράς και να διασφαλίσουν ότι οι πιο οικονομικά βιώσιμες εταιρείες είναι αυτές που θα επιβιώσουν.
«Αυτή τη στιγμή, υπάρχουν πολλές εταιρείες που είναι ζουν περίπου “σαν το τέλος του κόσμου”. Αλλά αυτός ο τρόπος περιγραφής μοιάζει περισσότερο με μια επιστροφή στην κανονικότητα», είπε η Lee.
Αλλά προς το παρόν, τουλάχιστον, φαίνεται να μην υπάρχει τέλος στον πόνο για τη Σίλικον Βάλεϊ και όσους εργάζονται σε αυτήν. Στο δικό του σημείωμα που αναγνωρίζει τις περικοπές θέσεων εργασίας στην Amazon, ο Διευθύνων Σύμβουλος Andy Jassy είπε ότι οι απολύσεις, που υπολογίζονται συνολικά σε περίπου 10.000, θα συνεχιστούν το 2023. Σε συνέδριο τον περασμένο μήνα, χαρακτήρισε το πάρτυ των προηγούμενων προσλήψεων «μάθημα» για όλους.
