Για πολλούς οικονομολόγους και αναλυτές, η οικονομία των ΗΠΑ αντιπροσωπεύει φέτος ένα μεγάλο παράδοξο. Από τη μία πλευρά, η αύξηση του ΑΕΠ έχει επιβραδυνθεί σημαντικά και ορισμένοι υποστηρίζουν ότι εισήλθε σε ύφεση. Από την άλλη πλευρά, η συνολική αύξηση της απασχόλησης είναι πολύ ισχυρότερη από το κανονικό. Κάτι τέτοιο όμως δεν συμβαίνει και σε πολλές άλλες οικονομίες του κόσμου;
Από τον Gad Levanon/CNN Business Perspectives
Ενώ το ΑΕΠ στις ΗΠΑ μειώθηκε με ετήσιο ρυθμό 1,1% το πρώτο εξάμηνο του 2022, στην αμερικανική οικονομία προστέθηκαν 2,3 εκατομμύρια θέσεις εργασίας τους τελευταίους έξι μήνες, πολύ περισσότερες από ό,τι σε οποιοδήποτε άλλο εξάμηνο τα 20 χρόνια πριν από την πανδημία.
Αυτή η ισχυρή αγορά εργασίας –και η ταχεία αύξηση των μισθών που έχει ωθήσει– κάνει τον πληθωρισμό να εδραιώνεται περισσότερο. Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, ο οποίος μετρά ένα καλάθι αγαθών και υπηρεσιών, ήταν 8,3% σε ετήσια βάση τον Αύγουστο. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το υψηλό 40 ετών του 9,1% τον Ιούνιο, αλλά εξακολουθεί να είναι οδυνηρά πάνω. Για να το αντιμετωπίσει, η αμερικανική ομοσπονδιακή τράπεζα είναι πιθανό να οδηγήσει την οικονομία σε ύφεση το 2023, συνθλίβοντας τη συνεχιζόμενη αύξηση των θέσεων εργασίας.
Γιατί όμως η αύξηση της απασχόλησης παρέμεινε τόσο ισχυρή;
Πρώτον, η οικονομία των ΗΠΑ διατηρείται καλύτερα από ό,τι περίμεναν πολλοί. Η εκτίμηση του GDPNow της Atlanta Fed για την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το τρίτο τρίμηνο του 2022 είναι 2,3%, υποδηλώνοντας ότι ενώ η οικονομία αναπτύσσεται τώρα πολύ πιο αργά από ό,τι πέρυσι, δεν βρισκόμαστε ακόμα σε ύφεση. Όταν η ζήτηση για αγαθά και υπηρεσίες μεγαλώνει, ενισχύεται και η ζήτηση για εργαζομένους που παράγουν αυτά τα αγαθά και τις υπηρεσίες.
Δεύτερον, παρά την επιβράδυνση της οικονομίας και τους αυξανόμενους φόβους για ύφεση, οι απολύσεις εξακολουθούν να είναι ιστορικά χαμηλές. Οι αρχικές αιτήσεις για ασφάλιση ανεργίας, ένας δείκτης που συσχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τις απολύσεις, ήταν 219.000 για την εβδομάδα που έληξε την 1η Οκτωβρίου –υψηλότερες από την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά των τελευταίων δεκαετιών. Μετά από χρόνια ολοένα και πιο τραυματικών ελλείψεων εργατικού δυναμικού, πολλοί εργοδότες διστάζουν να μειώσουν σημαντικά τον αριθμό των εργαζομένων, παρόλο που τα οικονομικά των επιχειρήσεων τους πλήττονται. Αυτό συμβαίνει επειδή οι εταιρείες ανησυχούν ότι θα δυσκολευτούν να προσλάβουν νέους εργαζομένους όταν αρχίσουν να επεκτείνονται ξανά.
Τρίτον, πολλές βιομηχανίες αναπτύσσονται ταχύτερα από το κανονικό, επειδή εξακολουθούν να ανακάμπτουν από την πανδημία. Οι διοργανωτές συνεδρίων και εμπορικών εκθέσεων, οι εταιρείες ενοικίασης αυτοκινήτων, οι οίκοι ευγηρίας και οι υπηρεσίες παιδικής φροντίδας, μεταξύ άλλων, αναπτύσσονται γρήγορα επειδή εξακολουθούν να βρίσκονται πολύ κάτω από τα επίπεδα απασχόλησης πριν από την πανδημία.
Τέταρτον, ακριβώς όπως ορισμένοι κλάδοι αναπτύσσονται επειδή εξακολουθούν να βελτιώνονται τα οικονομικά τους μετά την περίοδο του κορωνοϊού, άλλοι βιώνουν υψηλή ανάπτυξη καθώς προσαρμόζονται σε ένα νέο κανονικό υψηλότερης ζήτησης. Η ζήτηση για υπηρεσίες επεξεργασίας και φιλοξενίας ψηφιακών δεδομένων, κατασκευή ημιαγωγών, υπηρεσίες ψυχικής υγείας, εργαστήρια δοκιμών, ιατρικό εξοπλισμό και φαρμακευτική παραγωγή είναι υψηλότερη από ό,τι πριν από την πανδημία. Και είναι πιθανό ότι αντιπροσωπεύουν διαρθρωτικές αλλαγές στα πρότυπα αγοράς που θα διατηρήσουν τη ζήτηση σε υψηλά επίπεδα.
Πέμπτον, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι εταιρικές επενδύσεις σε λογισμικό και Ε&Α έφτασαν σε πρωτοφανή επίπεδα, γεγονός που οδήγησε σε ταχεία αύξηση στις νέες θέσεις εργασίας STEM. Επειδή αυτοί οι εργαζόμενοι αμείβονται ιδιαιτέρως καλά, είχαν άφθονο διαθέσιμο εισόδημα για να ξοδέψουν σε αγαθά και υπηρεσίες, γεγονός που στήριξε την ανάπτυξη θέσεων εργασίας σε ολόκληρη την οικονομία.
Αυτοί οι παράγοντες δίνουν ώθηση σε μία θετική δυναμική που δεν θα εξαφανιστεί εν μία νυκτί. Η αύξηση της απασχόλησης είναι πιθανό να επιβραδυνθεί από τα ιστορικά υψηλά ποσοστά της, αλλά θα παραμείνει σταθερή τους επόμενους μήνες. Η Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της ManpowerGroup δείχνει ότι οι προθέσεις για προλήψεις το τέταρτο τρίμηνο εξακολουθούν να είναι πολύ υψηλές, παρά την πτώση σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο.
Το επόμενο έτος, ωστόσο, θα είναι πολύ διαφορετικό. Πολλές από τις βιομηχανίες που εξακολουθούν να ανακάμπτουν από την πανδημία θα έχουν φτάσει στα επίπεδα απασχόλησης πριν από την πανδημία. Με κορεσμένη τη ζήτηση, αυτές οι βιομηχανίες ενδέχεται να επιστρέψουν σε πιο αργές προσλήψεις. Αλλά αυτό από μόνο του είναι απίθανο να ωθήσει την ανάπτυξη θέσεων εργασίας σε αρνητικό έδαφος. Αυτό που θα το κάνει είναι η νομισματική πολιτική.
Υπάρχουν δύο τρόποι να χαλιναγωγηθεί η αγορά εργασίας: Είτε να μειωθεί η ζήτηση για υπαλλήλους είτε να αυξηθεί η προσφορά εργασίας. Αλλά είναι δύσκολο να σχεδιαστεί μια ώθηση στην προσφορά εργασίας. Αυτό απαιτεί το είδος της νομοθετικής δράσης που απαιτείται για την αύξηση της μετανάστευσης, την ώθηση των ανθρώπων στο εργατικό δυναμικό ή την αύξηση των επενδύσεων στην κατάρτιση του εργατικού δυναμικού. Αυτό είναι πιθανό να αποδειχθεί άπιαστο στο σημερινό πολωμένο πολιτικό περιβάλλον. Η μόνη επιλογή που έχει η η Fed είναι να δημιουργήσει από μόνη της μια ύφεση συνεχίζοντας να αυξάνει τα επιτόκια. Αναμένετε να συμβεί αυτό το 2023.
