Η εισβολή του Vladimir Putin στην Ουκρανία ήταν, πρώτα και κύρια, έγκλημα, το οποίο συνεχίζεται ενόσω διαβάζετε αυτό εδώ το άρθρο. Ήταν όμως και γκάφα. Σε λιγότερο από πέντε εβδομάδες ο Ρώσος πρόεδρος κατέστρεψε τη στρατιωτική φήμη της Ρωσίας, έπληξε την οικονομία του έθνους του και ενίσχυσε τις δημοκρατικές συμμαχίες που ήλπιζε να υπονομεύσει. Πώς θα μπορούσε όμως να έχει κάνει ένα τόσο καταστροφικό λάθος;
Από τον Paul Krugman/New York Times
Μέρος της απάντησης, σίγουρα, είναι το σύνδρομο του ισχυρού άνδρα: Ο Putin έχει περικυκλωθεί από ανθρώπους που του λένε αυτό που θέλει να ακούσει. Όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι μπήκε σε αυτή την καταστροφική κατάσταση πιστεύοντας τη δική του προπαγάνδα τόσο για την πολεμική ικανότητα του στρατού του όσο και για την προθυμία των Ουκρανών να υποταχθούν στη ρωσική κυριαρχία.
Αλλά υπάρχει επίσης λόγος να πιστεύουμε ότι ο Putin, όπως πολλοί από τους θαυμαστές του στη Δύση, πίστευε ότι οι σύγχρονες δημοκρατίες είναι πολύ παρακμιακές για να προσφέρουν αποτελεσματική αντίσταση.
Και εδώ είναι η ουσία: Όταν κοιτάζω τις Ηνωμένες Πολιτείες, ανησυχώ ότι η Δύση, στην πραγματικότητα, γίνεται πιο αδύναμη λόγω της παρακμής αλλά όχι του είδους που πιστεύει ο Putin και αυτοί που σκέφτονται σαν αυτόν. Η ευαλωτότητά μας δεν προέρχεται από την παρακμή των παραδοσιακών οικογενειακών αξιών μας, αλλά από την παρακμή των παραδοσιακών δημοκρατικών αξιών, όπως η πίστη στο κράτος δικαίου και η προθυμία να αποδεχτούμε τα αποτελέσματα των εκλογών που δεν μας πηγαίνουν.
Βέβαια, η ιδέα ότι τα χαλαρά ήθη καταστρέφουν τις μεγάλες δυνάμεις πηγαίνει αιώνες πίσω. Στη χολιγουντιανή εκδοχή, η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία έπεσε επειδή οι ελίτ της ήταν πολύ απασχολημένες σε όργια για να ρίξουν το βάρος στις στρατιωτικές επιχειρήσεις προκειμένου να νικήσουν τους βαρβάρους. Στην πραγματικότητα, εδώ έχουμε να κάνουμε με διαφορετικές καταστάσεις, αλλά θα επανέλθω σε αυτό σε ένα λεπτό.
Οι σημερινοί δεξιοί φαίνεται να ενοχλούνται λιγότερο από την αδυναμία της λεγόμενης σεξουαλικής ελευθερίας παρά εξαιτίας της ισότητας των φύλων: Ο παρουσιαστής του FOX News Tucker Carlson προειδοποίησε ότι ο στρατός της Κίνας γινόταν «πιο αρρενωπός» ενώ ο δικός μας γινόταν «πιο θηλυκός, ό,τι θηλυκό σημαίνει πια, αφού άντρες και γυναίκες είναι πια το ίδιο πράγμα». Την ίδια στιγμή, ο γερουσιαστής Ted Cruz έκανε retweet ένα βίντεο που συνέκρινε σκηνές στρατολόγησης του αμερικανικού στρατού με πλάνα ενός Ρώσου αλεξιπτωτιστή με ξυρισμένο κεφάλι και δήλωσε ότι ένας «ξύπνιος, αποκαρδιωμένος στρατός» μπορεί να μην είναι καλή ιδέα.
Θα ήταν ενδιαφέρον να μάθουμε τι έχει συμβεί με αυτόν τον αλεξιπτωτιστή από τότε που ο Putin εισέβαλε στην Ουκρανία. Σε κάθε περίπτωση, οι βαριές απώλειες που υπέστη ο ρωσικός στρατός, καθώς απέτυχε να καταβάλει τις πολύ κατώτερες ουκρανικές δυνάμεις, επιβεβαίωσαν αυτό που γνωρίζει όποιος έχει μελετήσει την ιστορία: Οι σύγχρονοι πόλεμοι δεν κερδίζονται με θόρυβο. Το θάρρος και η αντοχή, σωματική και ηθική, είναι τόσο απαραίτητες όσο ποτέ. Αλλά το ίδιο συμβαίνει και με τα πιο συνηθισμένα πράγματα, όπως τα logistics, τη συντήρηση των οχημάτων και τα συστήματα επικοινωνιών που θα πρέπει να λειτουργούν πραγματικά.
Παρεμπιπτόντως, δεν μπορώ να μην αναφέρω ότι τα πρόσφατα γεγονότα επιβεβαίωσαν επίσης το γεγονός ότι πολλοί, ίσως οι περισσότεροι άνδρες που παρουσιάζονται ως σκληροί τύποι… δεν είναι. Η απάντηση του Putin στην αποτυχία στην Ουκρανία ήταν εξαιρετικά Τραμπική: Επιμένοντας ότι η εισβολή του εξελίσσεται «σύμφωνα με το σχέδιο», αρνούμενος να παραδεχτεί ότι έκανε λάθη και γκρίνιαξε για την κουλτούρα ακύρωσης.
Όπως έγραψα, η χολιγουντιανή εκδοχή της παρακμής και της πτώσης της Ρώμης δεν αντέχει κριτικής. Είναι αλήθεια ότι τα λάφυρα της αυτοκρατορίας επέτρεψαν σε λίγους ανθρώπους να ζουν σε μεγάλη πολυτέλεια, συμπεριλαμβανομένου πιθανώς της συμμετοχής σε όργια. Ωστόσο, το πλησιέστερο σύγχρονο αντίστοιχο σε αυτή την ελίτ θα ήταν… οι Ρώσοι ολιγάρχες. Αλλά η Ρώμη διατήρησε την εδαφική της ακεραιότητα και τη στρατιωτική της αποτελεσματικότητα για αιώνες μετά την εμφάνιση αυτής της περιποιημένης, ελευθεριακής ελίτ.
Τι πήγε στραβά λοιπόν; Οι ιστορικοί έχουν πολλές θεωρίες, αλλά σίγουρα ένας μεγάλος παράγοντας ήταν η διάβρωση των κανόνων που είχαν συμβάλει στην εδραίωση της πολιτικής νομιμότητας και η διαρκώς αυξανόμενη προθυμία ορισμένων Ρωμαίων, ειδικά μετά το 180 περίπου Κ.Χ., να ασκήσουν βία ο ένας εναντίον του άλλου.
Προφανώς αυτό που συμβαίνει στις ΗΠΑ σήμερα δεν έχει καμία ομοιότητα με τα δεινά του αρχαίου κόσμου. Ωστόσο, αυτές τις μέρες δεν περνά ούτε ένας μήνας χωρίς περαιτέρω αποκαλύψεις ότι ένα μεγάλο μέρος του πολιτικού σώματος της Αμερικής, συμπεριλαμβανομένων των μελών της πολιτικής ελίτ, περιφρονεί τις δημοκρατικές αρχές και θα κάνει ό,τι χρειάζεται για να κερδίσει.
Είναι απίστευτο πόσο γρήγορα αποδεχτήκαμε ως κανονικό το γεγονός ότι ο τελευταίος πρόεδρος προσπάθησε να διατηρήσει την εξουσία του, παρά την ήττα στις εκλογές και ότι ένας όχλος που υποκίνησε εισέβαλε στο Καπιτώλιο. Πολλοί άνθρωποι συμμετείχαν στην προσπάθεια ανατροπής των εκλογών, ανάμεσά τους, μάθαμε πρόσφατα, η σύζυγος ενός εν ενεργεία δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου, που δεν έχει καν παραιτηθεί.
Και ενώ η προσπάθεια του Donald Trump να παραμείνει στην εξουσία απέτυχε, το μεγαλύτερο μέρος του κόμματός του, ουσιαστικά, υποστήριξε αναδρομικά αυτή την προσπάθεια.
Γιατί σχετίζεται αυτό με την Ουκρανία; Ο Putin ουσιαστικά στοιχημάτισε ότι μια παρακμιακή Δύση δεν θα αντιδρούσε στην εισβολή του. Αντίθετα, ο Πρόεδρος Biden κινητοποίησε πολύ αποτελεσματικά μια δημοκρατική συμμαχία που έσπευσε να βοηθήσει την Ουκρανία και συμμετείχε στο να ταπεινωθεί ο επιτιθέμενος.
Αλλά την επόμενη φορά που θα συμβεί κάτι τέτοιο, η Αμερική μπορεί να μην ηγηθεί μιας αποτελεσματικής συμμαχίας δημοκρατιών, γιατί εμείς οι ίδιοι θα έχουμε παραιτηθεί από τις δημοκρατικές αξίες. Και αυτό, αν με ρωτάτε, είναι το πώς μοιάζει η πραγματική παρακμή.
