Στη βόρεια Ιταλία, πολλά σούπερ μάρκετ έχουν αδειάσει από ζυμαρικά. Στη Νορβηγία, τα δισκία ιωδίου πωλούνται στα φαρμακεία, και εμπορικοί όμιλοι στη Γερμανία προειδοποιούν για την επιστροφή της περιβόητης «αγοράς χάμστερ».
Δύο χρόνια μετά από τις αρχικές ελλείψεις που είχαν σημειωθεί μετά την διασπορά του κοροναϊού, που είχε ωθήσει τους καταναλωτές να αποθηκεύουν χαρτί υγείας, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία προκάλεσε ένα νέο κύμα πανικού στις αγορές, σε διάφορα μέρη της Ευρώπης.
«Την περασμένη εβδομάδα αγόρασα 20 πακέτα ζυμαρικά και μερικά κιλά αλεύρι για να προετοιμαστούμε για τον λιμό», ανέφερε η 50χρονη Sabrina Di Leto, από το Lecco, βόρεια του Μιλάνου, στους Financial Times.
«Σκεφτόμαστε επίσης να μετατρέψουμε την αυλή μας σε λαχανόκηπο και κοτέτσι, έτσι ώστε να είμαστε αυτάρκεις σε περίπτωση που πάμε σε πόλεμο και αντιμετωπίσουμε έλλειψη τροφίμων», πρόσθεσε.
Πολλοί καταναλωτές αφού είδαν τον πρώτο αντίκτυπο του κοροναϊού στο παγκόσμιο εμπόριο, τώρα προμηθεύονται με βάση τις ανησυχίες που προκύπτουν για ένα ψυχρό πόλεμο ή για τις αναμενόμενες ελλείψεις στο ταλαιπωρημένο πλέον ευρωπαϊκό καλάθι του ψωμιού.
Η Ουκρανία και η Ρωσία είναι κρίσιμοι παγκόσμιοι προμηθευτές ηλίανθου, ελαιοκράμβης, λιναρόσπορου και σόγιας που χρησιμοποιούνται σε βρώσιμα έλαια και ζωοτροφές, καθώς και σε σιτάρι. Οι μισές παγκόσμιες εξαγωγές ηλιελαίου προέρχονται από την Ουκρανία και το 21% από τη Ρωσία.
Σύμφωνα με το Oilseed Processing Industry Association στη Γερμανία, περίπου το 90% των λιναρόσπορων που μεταποιούνται στην ΕΕ εισάγονται. Ο ίδιος οργανισμός ανέφερε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία θα μπορούσε να προκαλέσει ελλείψεις σε βρώσιμα έλαια και ζωοτροφές, οι οποίες θα ήταν «πολύ δύσκολο να αντικατασταθούν» βραχυπρόθεσμα.
Οι τιμές του ψωμιού, των ζυμαρικών και του κρέατος αυξάνονται ήδη στην Ιταλία, η οποία εισάγει το μεγαλύτερο μέρος του σιταριού της από την Ανατολική Ευρώπη, το 80% του ηλιελαίου της από την Ουκρανία και μεγάλες ποσότητες αραβοσίτου που χρησιμοποιείται για τη διατροφή των ζώων.
Αυτή τη στιγμή, ένα καρβέλι στο Μιλάνο κοστίζει έως και 8 ευρώ το κιλό. Θα κόστιζε κατά μέσο όρο 4,25 ευρώ τον Νοέμβριο, σύμφωνα με τον Coldiretti, τον εθνικό οργανισμό αγροτικών επιχειρήσεων.
Αναφέροντας η Di Leto ότι φτιάχνει ζύμη για να ψήσει το δικό της ψωμί και να εξοικονομήσει χρήματα, λέει: «Είναι γελοίο που το ψωμί, που ήταν πάντα το φαγητό των φτωχών, έχει γίνει είδος πολυτελείας».
Από την άλλη, τα γερμανικά παντοπωλεία αναγκάστηκαν ήδη να διαχωρίσουν τις πωλήσεις βρώσιμων ελαίων για να αποτρέψουν έναν νέο γύρο πωλήσεων πανικού. Μάλιστα, στην γερμανική αργκό ως προς τις συγκεκριμένες πωλήσεις έγινε δημοφιλής, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η λεγόμενη «αγορά χάμστερ», μία έννοια που προέρχεται από τη συνήθεια του συγκεκριμένου τρωκτικού να γεμίζει τα μάγουλά του με φαγητό προκειμένου να μη πεινάσει.
Την ίδια στιγμή, πρώην καλά εφοδιασμένες αγορές έχουν σήμερα άδεια τα ράφια που αποθηκεύεται το αλεύρι και τα μαγειρικά λάδια. «Παρακαλώ δείξτε αλληλεγγύη και σκεφτείτε τους γείτονές σας, αποφύγετε την περιττή συσσώρευση προμηθειών», αναφέρει μία πινακίδα μπροστά από ένα σούπερ μάρκετ στη Φρανκφούρτη.
Η 85χρονη Lieselotte ανέφερε στους Financial Times ότι της επιτρέπεται να αγοράσει μόνο ένα μπουκάλι ηλιέλαιο. Ως μέρος μίας πληθυσμιακής ομάδας που έζησε στη Γερμανία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Lieselotte πίστευε ότι θα ήταν πιο προετοιμασμένη από τη νεότερη γενιά να δεχτεί την πείνα. «Την γνωρίσαμε στην παιδική μας ηλικία. Αλλά η σημερινή νεολαία έχει συνηθίσει να έχει τα πάντα», είπε.
Οι αγορές πανικού δείχνουν διαφορετικές στις Σκανδιναβικές χώρες, όπου οι εχθροπραξίες κοντά στο εργοστάσιο του Τσερνομπίλ της Ουκρανίας και η στάση του Προέδρου Vladimir Putin έχουν τροφοδοτήσει ανησυχίες για ένα νέο ψυχρό πόλεμο.
Υπήρξε μια μελέτη στη Νορβηγία για τα χάπια ιωδίου που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση των επιπτώσεων της ακτινοβολίας. Σύμφωνα με τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, περισσότερα από 1,7 εκατομμύρια δισκία έχουν πουληθεί τις τελευταίες εβδομάδες και δεν θα έχουν μείνει ταμπλέτες στα φαρμακεία μέχρι τον επόμενο μήνα.
Ωστόσο, δεν έχει πανικοβληθεί όλη η Ευρώπη. Η εταιρεία λιανικής Carrefour, η οποία έχει μεγάλη παρουσία στη Γαλλία, την Ισπανία και την Ιταλία, ανακοίνωσε ότι δεν αντιμετώπισε προβλήματα στην έναρξη της πανδημίας.
«Κάποιοι άνθρωποι αποθηκεύουν προϊόντα στη Γαλλία και λίγο περισσότερο στην Ισπανία όπου πουλάμε ηλιέλαιο. Αλλά, συνολικά, αυτή η συμπεριφορά παραμένει οριακή και η αγορά λειτουργεί σχεδόν κανονικά», ανέφερε.
Σύμφωνα με τους Financial Times, οι πιθανές σοβαρές ελλείψεις προμηθειών θα πλήξουν κυρίως τις φτωχές χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από το σιτάρι της Ουκρανίας και της Ρωσίας. Ο Jan Egeland από το Νορβηγικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες προειδοποίησε ότι η Σομαλία εισάγει το 90% του σιταριού της από την Ουκρανία και τη Ρωσία.
«Καθώς οι τιμές του σιταριού αυξάνονται και η ξηρασία επιδεινώνεται, ο αριθμός των ανθρώπων που δεν θα μπορούν να τραφούν θα εκτοξευθεί», έγραψε στο Twitter.
Οι εισαγωγείς σιτηρών της Μέσης Ανατολής είναι σίγουροι ότι θα προκληθεί όλεθρος σε μέρη όπως η Αίγυπτος, η οποία παρέχει επιδοτήσεις ψωμιού σε 70 εκατομμύρια ανθρώπους. Την ίδια στιγμή, τα ράφια με τα αλεύρια αδειάζουν στον Λίβανο και την Τυνησία, ενώ οι ντόπιοι κατηγορούν τους καταστηματάρχες ότι συσσωρεύουν είδη πρώτης ανάγκης για να τα πουλήσουν αργότερα σε υψηλότερες τιμές.
Τα σούπερ μάρκετ στην Τουρκία, όπου τα νοικοκυριά ήδη μάχονται με τον αυξανόμενο πληθωρισμό, έχουν ξεμείνει από ηλιέλαιο, ενώ τα τοπικά ΜΜΕ έχουν προειδοποιήσει ότι η χώρα μπορεί να αντιμετωπίσει λιμό.
Στην Ισπανία, ένας υπουργός της κυβέρνησης πρότεινε ότι αντί ο κόσμος να αγοράζει με πανικό ηλιέλαιο, η χώρα θα πρέπει να χρησιμοποιεί στα σκεύη της μόνο ελαιόλαδο, ένα προϊόν που η Ισπανία εξάγει για περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια.
«Το πρόβλημα του ηλιελαίου δεν είναι πραγματικά πρόβλημα γιατί έχουμε άλλα φυτικά έλαια και ελαιόλαδο», δήλωσε ο Luis Planas, υπουργός Γεωργίας της Ισπανίας. Σημείωσε ότι η αξία των μετοχών σε ορισμένους από τους μεγάλους παραγωγούς ελαιολάδου έχουν ήδη αυξηθεί περισσότερο από 20% τις τελευταίες εβδομάδες.
Για τους Γερμανούς καταναλωτές, όπως η 75χρονη Monika, που ερευνά καθημερινά τα ράφια των σούπερ μάρκετ, το κόστος είναι μια σημαντική υπενθύμιση ότι σε μια παγκόσμια οικονομία κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από το κόστος του πολέμου. «Όλοι πρέπει να πληρώσουμε το τίμημα για αυτό που συνέβη στην Ουκρανία», είπε.
