Ελάχιστοι άνθρωποι στον κόσμο γνωρίζουν περισσότερα για την κατάληψη μιας χώρας και μετά για την αντιμετώπιση μιας σφοδρής ένοπλης αντίστασης από τον David Petraeus. Ο πρώην στρατηγός τεσσάρων αστεριών και πρώην διευθυντής της CIA είχε αφιερωθεί στο διδακτορικό του στον πόλεμο του Βιετνάμ, βοήθησε στην επίβλεψη της συγγραφής του εγχειριδίου πολέμου για την αντίσταση που αντιμετώπισαν οι Αμερικανοί στη Μέση Ανατολή, ήταν ο διοικητής του στρατού των ΗΠΑ στο Ιράκ κατά τη διάρκεια της πρώτης περιόδου και στη συνέχεια διηύθυνε την Κεντρική Στρατιωτική Διοίκηση των ΗΠΑ, η οποία ήταν υπεύθυνη τόσο για τον πόλεμο στο Ιράκ όσο και για τον Αφγανικό πόλεμο, πριν ολοκληρώσει τη στρατιωτική του καριέρα ως ανώτατος αξιωματικός των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν.
A conversation with David Petraeus on what the American experience in Iraq means for Russia’s conflict with Ukraine
Κατά την εκτίμηση του David Petraeus, όσο αποφασισμένος κι αν είναι ο Vladimir Putin να καταλάβει την Ουκρανία, του λείπουν τα στρατεύματα και η λαϊκή υποστήριξη που είναι αναγκαία προκειμένου σε βάθος χρόνο να φέρει εις πέρας ένα επιτυχημένο στρατιωτικά σχέδιο. Στην ουσία, όσο δύσκολος και αν ήταν ο πόλεμος στο Ιράκ για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η κρίση στην Ουκρανία θα είναι πολύ πιο δύσκολη για τη Ρωσία.
Επικοινώνησα με τον David Petraeus για να τον ρωτήσω τι μπορούν να κάνουν οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις και τι μπορεί να μας πει η εμπειρία του στο Ιράκ για το τι θα ακολουθήσει στην Ουκρανία.
Prashant Rao: Οι στρατιωτικές δυνάμεις της Ρωσίας κοντά στην Ουκρανία φαίνονται να είναι περίπου 190.000. Ο αριθμός αυτός δεν είναι πολύ μεγαλύτερος από τις δυνάμεις του συνασπισμού κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ. Αλλά η Ουκρανία είναι μια μεγαλύτερη και πολυπληθέστερη χώρα. Μπορεί η Ρωσία να ελέγξει πραγματικά ολόκληρη την Ουκρανία;
Petraeus: Σωστά. Η Ουκρανία δεν είναι μόνο μεγαλύτερη, αλλά περίπου 50% πιο πυκνοκατοικημένη από το Ιράκ, και ο ιρακινός πληθυσμός περιελάμβανε πολλά εκατομμύρια Κούρδους, Χριστιανούς, Γεζίντι, Σαμπάκ και πολλούς Σιίτες που υποστήριζαν ευρέως τις δυνάμεις του συνασπισμού καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας εκεί. Μόνο μια μειοψηφία του ιρακινού πληθυσμού αποτελούσε ή υποστήριξε τους σουνίτες εξτρεμιστές και αντάρτες και τη σιιτική πολιτοφυλακή που υποστηρίζεται από το Ιράν. Και οι τελευταίοι αποδείχτηκαν πολύ ισχυροί εχθροί.
Μπορεί η Ρωσία να ελέγξει πραγματικά ολόκληρη την ξηρά της Ουκρανίας; Αυτό το ερώτημα πρέπει να είναι, πράγματι, ένα από τα πιο πιο ανησυχητικά στο πίσω μέρος του μυαλού του Προέδρου Putin και στο μυαλό των ανώτερων ηγετών του. Είχα το προνόμιο να υπηρετήσω ως διοικητής της 101ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας κατά την εισβολή στο Ιράκ, τον πρώτο χρόνο εκεί. Ειλικρινά, ο αγώνας για τη Βαγδάτη, αν και σκληρότερος από ό,τι πολλοί πιθανώς έκριναν από μακριά, ήταν αρκετά απλός.
Αλλά μόλις κατέρρευσε το καθεστώς, δεν είχαμε αρκετές δυνάμεις για να αποτρέψουμε τις λεηλασίες, και αργότερα δεν διαθέταμε αρκετό στρατό προκειμένου να αντιμετωπίσουμε τους αντάρτες και τα εξτρεμιστικά στοιχεία όταν ενίσχυσαν δραματικά την αντίσταση το 2006. Κατόπιν, λάβαμε πρόσθετες δυνάμεις κατά τη διάρκεια 18 μηνών, μαζί με τη συνοδευτική αλλαγή στη στρατηγική και την ανάπτυξη του αυξανόμενου αριθμού ικανών ιρακινών δυνάμεων οπότε κάπως τα καταφέραμε.
Ας μην ξεχνάμε ότι οι περισσότεροι Ιρακινοί αρχικά καλωσόρισαν την απελευθέρωση της χώρας από το βάναυσο, κλεπτοκρατικό καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν. Οι Ρώσοι δεν μπορούν να περιμένουν να τους χειροκροτήσουν καθώς εισβάλλουν στην Ουκρανία.
Prashant Rao: Έχετε σπουδάσει και ασκήσει τις αντίστοιχες τακτικές απάντησης σε εξεγέρσεις για μεγάλο μέρος της επαγγελματικής σας ζωής. Θα περιμένατε να εμφανιστεί κάποια εξέγερση ως απάντηση σε οποιαδήποτε μεγάλη ρωσική προσπάθεια να ελέγξει ολόκληρη την Ουκρανία;
Petraeus: Ναι, θα περίμενα, αν και είναι δύσκολο να προσδιοριστεί πόσο μεγάλη και αφοσιωμένη θα ήταν μία τέτοια αντίσταση. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που είναι σημαντικοί σε μια τέτοια περίπτωση. Ο κυριότερος είναι αν η ουκρανική κυβέρνηση και οι δυνάμεις της μπορούν να διατηρήσουν ανέπαφο ένα μεγάλο μέρος της χώρας τους σε περίπτωση πλήρους εισβολής. Το μέλος της ουκρανικής κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας με το οποίο συναντήθηκα στη Διάσκεψη για την Ασφάλεια του Μονάχου μας διαβεβαίωσε ότι οι Ουκρανοί θα πολεμήσουν, ακόμη και αν, όπως και συνέβη τελικά, απέναντι σε μια πλήρη ρωσική εισβολή που θα μπορεί να κατακλύσει τις ουκρανικές τακτικές δυνάμεις.
Οι βουλευτές μας υπενθύμισαν ότι, εκτός από τις πολλές δεκάδες μάχιμες ταξιαρχίες, υπάρχουν επίσης μονάδες ειδικών δυνάμεων και αρκετές δεκάδες ταξιαρχίες παρτιζάνων (αποτελούμενες από πολίτες, με μέτρια εκπαίδευση) στην Ουκρανία. Και ήταν βέβαιοι ότι αυτά τα στοιχεία, στο σύνολό τους, θα έκαναν τη ζωή πολύ δύσκολη για τις ρωσικές δυνάμεις κατοχής. Στην πραγματικότητα, είπαν ότι οι Ουκρανοί θα προσπαθήσουν να κάνουν τη χώρα τους έναν «βάλτο» που θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να αντέξει η Ρωσία.
Πρέπει ο ρωσικός στρατός να το φοβάται αυτό; Αναρωτιέμαι. Ναι, πάρα πολύ, ειδικά εάν, όπως είναι πιθανό, οι Ουκρανοί πολεμούν ως αντάρτες και τους παρέχεται υποστήριξη από το εξωτερικό. Ο Vladimir Putin και οι ανώτεροι ηγέτες του είναι αρκετά μεγάλοι σε ηλικία και έτσι θυμούνται πόσο επώδυνη ήταν η σοβιετική δεκαετία στο Αφγανιστάν και πρέπει να ανησυχούν ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να είναι πολύ δύσκολο να καταληφθεί επίσης.
Εκατόν ενενήντα χιλιάδες -σε αριθμό- στρατιωτικές δυνάμεις ακούγονται πολλές, αλλά οι επιχειρήσεις κατά της αντίστασης απαιτούν περισσότερους στρατιώτες. Και όταν κάποιος καταπιαστεί με τις πραγματικές μάχες στο έδαφος που διεξάγονται 24 ώρες την ημέρα και επτά ημέρες την εβδομάδα, ο αριθμός αυτός μοιάζει τρομερά μικρός καθώς τα στρατεύματα, αναπόφευκτα, εξαπλώνονται σε πολύ αραιές γραμμές. Από εκεί και πέρα, το ερώτημα είναι, μπορούν οι Ρώσοι, με την πάροδο του χρόνου, να αντικαταστήσουν τους 190.000 και στη συνέχεια να καταλάβουν την Ουκρανία, αφού έχουν μείνει στο έδαφος για αρκετούς μήνες; Τέλος, αν υποθέσουμε ότι οι Ουκρανοί πολεμούν σκληρά, δεδομένων των συνηθισμένων αναλογιών για τις δυνάμεις της ανταρσίας προς τους ντόπιους κατοίκους, 190.000 είναι απίθανο να είναι αρκετοί.
Rao: Αν ξεκινούσατε αυτή την αντίσταση, τι θα κάνατε αυτή τη στιγμή;
Petraeus: Είμαι βέβαιος ότι υπάρχει κάποιος σχεδιασμός σε εξέλιξη. Ωστόσο, εκείνοι που πιθανότατα θα αποτελούν τις τάξεις των ανταρτών, πιθανότατα, επί του παρόντος θα επικεντρωθούν στον καθορισμό του τρόπου υπεράσπισης της χώρας τους έναντι της εισβολής και όχι στο πώς θα διεξαγάγουν μια εξέγερση σε περίπτωση που ολόκληρη ή μέρος της χώρας τους καταληφθεί από Ρώσους εισβολείς.
Rao: Πώς θα περιμένατε να αντιδράσουν οι χώρες της Δύσης σε μια ουκρανική εξέγερση; Θα την υποστήριζαν -είτε φανερά είτε κρυφά, με όπλα ή κεφάλαια- ή θα προσπαθούσαν να αποκηρύξουν τέτοιες προσπάθειες; Πρέπει να στηρίξουν οποιαδήποτε τέτοια προσπάθεια;
Petraeus: Αυτό είναι δύσκολο να ειπωθεί, καθώς υπάρχουν πολλοί παράγοντες που θα μπορούσαν να παίξουν ρόλο, συμπεριλαμβανομένου, και πάλι, εάν η εξέγερση διεξάγεται από ένα μεγάλο μέρος της Ουκρανίας που εξακολουθεί να βρίσκεται υπό κυβερνητικό έλεγχο ή έξω από τη χώρα, κάτι που θα ήταν πολύ πιο προβληματικό. Πιστεύω ότι, εκτός από την επιβολή αυστηρών διπλωματικών, οικονομικών και νομικών κυρώσεων από τις ΗΠΑ και τις συμμαχικές χώρες σε περίπτωση πλήρους κατάληψης, ορισμένες δυτικές χώρες θα υποστήριζαν μια ουκρανική εξέγερση, αν και δεν είμαι σίγουρος εάν ότι η υποστήριξη θα παρείχετο κρυφά ή θα πραγματοποιούνταν απροκάλυπτα. Και πάλι, πολλά εξαρτώνται από το εάν οι Ουκρανοί μπορούν να ελέγξουν με επιτυχία ένα μεγάλο μέρος της χώρας τους ή όχι.
Είμαστε πολύ εξοικειωμένοι, γενικά, με το τι χρειάζονται οι αντάρτες, καθώς προσδιορίσαμε με ακρίβεια τι συνέβαινε στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν και προσπαθήσαμε να τους αποτρέψουμε. Και αυτό αφορούσε μαχητές, χρήματα, ηγέτες, επικοινωνίες, οπλικά συστήματα, πυρομαχικά, εκρηκτικά, καταφύγια και ασφαλή σπίτια/τοποθεσίες, ειδικούς σε εκρηκτικά ή άλλες δυνατότητες.
Ουσιαστικά, οι Ουκρανοί αντάρτες θα χρειαστούν σχεδόν όλα όσα ήταν αναγκαία στους Ιρακινούς και Αφγανούς αντάρτες και εξτρεμιστές, εκτός από τους βομβιστές αυτοκτονίας, που υποθέτω ότι δεν θα χρησιμοποιούσαν. Και το ερώτημα θα είναι πάλι αν θα παρέχουμε αυτή τη βοήθεια φανερά ή κρυφά, ή καθόλου, υποψιάζομαι.
