Τετάρτη 11 Μαρτίου

«Μακάριοι οι ραγισμένοι», είπε ο master philosopher Groucho Marx, «γιατί αφήνουν το φως να μπει».

Ίσως από τον Groucho ο Leonard Cohen έλαβε την έμπνευση για το ποίημά του:

«Υπάρχει μια ρωγμή σε όλα. Έτσι μπαίνει το φως».

By Tzvi Freeman [Chabad-Lubavitch]

[Part one of a series]

Και οι δύο το κατάλαβαν σωστά. Η πραγματικότητα είναι γεμάτη ρωγμές. Αν δεν ήταν, η ζωή θα ήταν σκοτεινή, άσχημη και σίγουρα καθόλου διασκεδαστική, σαν να ζεις μέσα σε μια χαζή, απρόσωπη μηχανή. Είναι οι ρωγμές στο σύστημα που κάνουν τη ζωή να αξίζει να τη ζεις.

Αυτές τις ρωγμές τις ονομάζουμε θαύματα. Και είναι παντού.

Τι είδους θαύματα; Πιθανότατα σκέφτεστε τα ανοιχτά θαύματα – αυτές τις εκδορές που φαίνονται μπροστά σας στην κατά τα άλλα τακτοποιημένη, με σχέδια ταπετσαρία της φύσης. Θαύματα σαν αυτά που συνέβησαν την εποχή της Exodus ή σαν αυτά που έκανε ο προφήτης Elisha. Το νερό μετατρέπεται σε αίμα, η βρωμιά σε ψείρες, η θάλασσα σε στεριά και οι νεκροί επιστρέφουν στη ζωή. Ποτάμια φωτός ξεχύνονται μέσα από τεράστιες ρωγμές στον τοίχο από έναν ανώτερο κόσμο που αγνοεί τα πρωτόκολλα για το πώς υποτίθεται ότι λειτουργούν τα πράγματα εδώ κάτω.

Αλλά αυτά τα ανοιχτά θαύματα, γράφει ο Ραβίνος Moshe ben Nachman (the Ramban,” 13th century), δεν είναι αυτοσκοπός. Άλλωστε, γιατί ένας Δημιουργός να χτίσει τακτοποιημένους τοίχους μόνο και μόνο για να τους κατεδαφίσει; Αντίθετα, όλο το νόημα των ανοιχτών θαυμάτων είναι ότι στη συνέχεια θα πρέπει να εξετάσουμε τα θαύματα της δικής μας ζωής και να πούμε: «Αυτά τα αναγνωρίζω. Αυτά, επίσης, είναι θαύματα».

Κρυμμένα Θαύματα-Hidden Miracles

Ο Ramban αποκαλεί αυτά τα καθημερινά θαύματα, κρυμμένα θαύματα – εκείνα τα τμήματα της ιστορίας της ζωής όταν το νερό παραμένει νερό, η βρωμιά παραμένει βρωμιά και οι νεκροί παραμένουν ακίνητοι, όταν κάθε μοτίβο της φύσης συνεχίζει να τραγουδά το ίδιο παλιό τραγούδι του και όλοι οι ηθοποιοί στη σκηνή διατηρούν σχολαστικά τον χαρακτήρα τους – όμως, όταν όλα έχουν ειπωθεί και γίνει και είναι σωστά στη θέση τους, κάτι θαυμαστό και απροσδόκητο έχει αναδυθεί. Κάτι που φαίνεται ύποπτα σκόπιμο και ύπουλα επεμβατικό. Ο Θεός εισέβαλε κρυφά όταν κανείς δεν κοιτούσε, και ακόμα δεν μπορούμε να βρούμε τη ρωγμή.

Κάθε μέρα, θαύματα συμβαίνουν σε έναν άνθρωπο τόσο σπουδαία όσο τα θαύματα της Exodus.

Αυτή είναι η ιστορία του Purim, για παράδειγμα. Είναι επίσης η ιστορία της νίκης των Μακκαβαίων-Maccabees. Ρωτήστε οποιονδήποτε Ισραηλινό στρατηγό και μπορεί να σας πει πολλά περισσότερα. Είναι η συνεχιζόμενη ιστορία της επιβίωσης του εβραϊκού λαού.

Ο Ramban επισημαίνει ότι η θεϊκή ανταμοιβή και τιμωρία που υποσχέθηκε η Τorah είναι ακριβώς αυτή: υποσχέσεις ότι η φύση θα παρέχει θαύματα. «Αν ακολουθήσετε τα διατάγματά Μου… θα κάνω τη βροχή να πέφτει στην εποχή της…» Σύννεφα θα σκεπάσουν τον ουρανό, βροχή θα πέσει και θα ποτίσει τη γη για να αφήσουν τις καλλιέργειες να αναπτυχθούν και να ανθίσουν… αλλά όχι λόγω των ρυθμών της φύσης που παίζουν το σενάριό τους. Αντίθετα, η φύση θα κάνει το φυσικό της πράγμα μέσω θεϊκής παρέμβασης. Δηλαδή, ένα θαύμα.

Επιμένει ότι αυτά τα κρυμμένα θαύματα συμβαίνουν στον καθένα μας κάθε μέρα. Τόσο συχνά, λέει, που δεν υπάρχει τίποτα φυσικό στη ζωή μας. Φαινόμαστε μόνο ότι αλληλεπιδρούμε με την αιτία και το αποτέλεσμα του φυσικού κόσμου, αλλά στην πραγματικότητα, η ζωή μας είναι μια αδιάκοπη σχέση με έναν Δημιουργό που υπερβαίνει όλες τις αιτίες.

Το Midrash λέει το ίδιο: «Κάθε μέρα, θαύματα συμβαίνουν σε ένα άτομο τόσο σπουδαίο όσο τα θαύματα της Εξόδου». Γι’ αυτό, τρεις φορές την ημέρα, λέμε ευχαριστώ, Θεέ, για «τα θαύματά Σου κάθε μέρα μαζί μας, και τα θαύματα και τις χάρες Σου σε κάθε στιγμή, βράδυ, πρωί και απόγευμα».

Μικροσκοπικές ρωγμές παντού, σαν μικροσκοπικές ίνες πυριτίου στην οροφή, τους τοίχους και το πάτωμα, που ρέουν σε ατελείωτο φως από πέρα ​​από το σύστημα.
Απρόσκοπτες Ρωγμές και Σχέσεις

Μπορούμε να ονομάσουμε αυτά τα κρυμμένα θαύματα ενδοφυσικά θαύματα, επειδή είναι συνυφασμένα άψογα με το σύστημα. Αλλά είναι θαύματα παρόλα αυτά, επειδή δεν ανήκουν καθόλου στο σύστημα – ή σε κανένα σύστημα. Είναι μέρος μιας σχέσης, και δεν έχετε σχέση με ένα σύστημα. Έχετε μια σχέση με ένα ον που είναι ελεύθερο να επιλέξει, και επομένως επιλέγει να αγαπά, επιλέγει να σας αγαπά και επιλέγει να περιμένει την αγάπη σας σε αντάλλαγμα. Η απόλυτη σχέση, λοιπόν, είναι με το απόλυτο ελεύθερο ον, Εκείνον που επέλεξε να υπάρχει οποιαδήποτε ύπαρξη.

Δεν έχεις σχέση με ένα σύστημα

Και όμως, Εκείνος επιλέγει να εισέλθει σε αυτή τη σχέση (τις περισσότερες φορές) στην επικράτειά μας, μεταμφιεσμένος σε μια στολή φυσικών αιτιών, παίζοντας μαζί μας ένα είδος κρυφτούλι στην αίθουσα παιχνιδιών του καθημερινού μας κόσμου.

Αυτό εξηγεί γιατί αυτά τα θαύματα είναι συχνά ακόμη πιο κρυμμένα από αυτά του Purim, του Chanukah και του Six-Day War. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όλοι εκτός από τον πιο πεισματάρη κυνικό δεν μπορούν παρά να συνειδητοποιήσουν ότι αυτό δεν ήταν η συνηθισμένη δουλειά, ότι η φυσική τάξη ήταν μόνο μια αδύναμη μεταμφίεση για ένα πολύ υπερφυσικό γεγονός. Ναι, τέτοια θαύματα συμβαίνουν και στη δική μας ζωή. Αλλά όχι τόσο συχνά όσο η μεγαλύτερη μορφή θαυμάτων, το πιο μυστηριώδες και το πιο προσωπικό, το είδος για το οποίο οι ραβίνοι λένε: «Ακόμα και το άτομο που σώθηκε από το θαύμα δεν αναγνωρίζει ότι μόλις συνέβη ένα θαύμα». Το είδος όπου ο Θεός εμπλέκεται τόσο στενά στη ζωή σας που δεν Τον παρατηρείτε καν εκεί.

Οι ραβίνοι δίνουν παραδείγματα τέτοιων θαυμάτων, ανθρώπων που σηκώνονται από το κρεβάτι ακριβώς στην ώρα για να αποφύγουν το δάγκωμα ενός δηλητηριώδους φιδιού, απομακρύνονται ακριβώς στην ώρα για να αποφύγουν την κατάρρευση ενός βράχου από πάνω τους, χτυπούν το δάχτυλο του ποδιού τους και κλαίνε και βρίζουν γι’ αυτό σαν να συνέβη κάτι τρομερό, ενώ στην πραγματικότητα το χτυπημένο δάχτυλο έσωσε αυτό το άτομο από μια μοιραία βόλτα με βάρκα.

Ένας Εβραίος ανοίγει μια επιχείρηση και προσεύχεται για επιτυχία. Περιμένει άραγε ο Θεός να ρίξει χρήματα από το ταβάνι; Όχι, περιμένει η αγορά να λειτουργεί όπως λειτουργούν οι αγορές, οι πελάτες να έρχονται όπως έρχονται οι πελάτες, και με όλα αυτά τα μέσα, ο Θεός θα του χαρίσει τεράστια επιτυχία. Περιμένει ο Θεός να είναι εκεί, μέσα σε φυσικά αίτια, κάνοντας θαύματα, γιατί, άλλωστε, ο Θεός είναι παντού.
Ένας Μοναχικός Θεός

Για αυτά τα κρυμμένα, ενδοφυσικά θαύματα, ο Ψαλμωδός τραγουδά: «Σε Εκείνον που κάνει θαύματα μόνος του, γιατί η καλοσύνη Του είναι για πάντα». Μόνος του, γιατί μόνο Αυτός που τα εκτελεί γνωρίζει γι’ αυτά.

Κανείς άλλος δεν ξέρει, επειδή κανείς άλλος δεν το καταλαβαίνει: Ένας απεριόριστος Θεός που παίρνει ό,τι θέλει μέσα στα στενά όρια της φυσικής τάξης. Είναι ένα πολύ μεγάλο παράδοξο, αδύνατο να λυθεί, οπότε απλώς περνάει απαρατήρητο.

Θα παραμείνει για πάντα μόνος; Δεν θα το καταλάβει ποτέ κανείς;

Όχι, υπάρχει ελπίδα. Ο προφήτης μας λέει για έναν καιρό που θα έρθει (ας είναι νωρίτερα από όσο μπορούμε να φανταστούμε) για τον οποίο ο Θεός υπόσχεται: «Όπως τις ημέρες που έφυγες από την Αίγυπτο, έτσι θα τους δείξω θαύματα». Τι είδους θαύματα; Προφανώς, αυτά που πρέπει να μας δείξουν για να γνωρίζουμε ότι είναι θαύματα. Γι’ αυτό λέει, «δείξ’ τα», όχι «κάν’ τα». Αλλά αν είναι θαύματα, γιατί χρειαζόμαστε να μας τα δείξουν;

Τώρα, τα ονομάζουμε τυχερές συμπτώσεις. Τότε, θα μας εντυπωσιάσουν εντελώς.

Πρέπει, γράφει ο Tzemach Tzedek (Ραβίνος Menachem Mendel του Lubavitch, 1789–1866), ότι αυτό αναφέρεται σε εκείνα τα κρυφά θαύματα που γλιστρούν συνεχώς μέσα από τις ρωγμές για να φωτίσουν τον κόσμο μας. Αυτά που τώρα είναι ανεπαίσθητα, αλλά μετά θα μας κοιτάζουν κατάματα. Αυτά που τώρα ονομάζουμε «τυχερές συμπτώσεις» (αν τις παρατηρούμε καθόλου), αλλά μετά θα μας εντυπωσιάσουν εντελώς. Η έξοδος από την Αίγυπτο θα μοιάζει με μαγική παράσταση σε πάρτι γενεθλίων σε σύγκριση.

Γι’ αυτό, σχετικά με τα θαύματα των μεσσιανικών χρόνων, αναφέρεται ότι ο Θεός είπε: «Τα θαύματα που θα κάνω για τα παιδιά δεν θα είναι σαν τα θαύματα που έκανα για τους προγόνους τους. Για τους προγόνους τους, συμβουλεύτηκα την ουράνια αυλή Μου. Αλλά για τα παιδιά, θα κάνω τα θαύματα μόνος μου».

Γιατί μόνος μου; Επειδή καμία ουράνια αυλή δεν μπορεί να καταλάβει πώς να σπάσει το σύστημα χωρίς να το διαταράξει καθόλου. Αυτή είναι η περιοχή μόνο του Θεού. Είναι το αριστούργημά Του, αυτό στο οποίο η απόλυτη μοναδικότητά Του είναι πιο εμφανής — αν μόνο κάποιος μπορούσε να αντιληφθεί τα στοιχεία.

Τι είναι τόσο ξεχωριστό σε αυτά τα ενδοφυσικά θαύματα που ο Θεός πρέπει να εκτελέσει μόνος του; Και αν μόνο ο Θεός τα γνωρίζει και δεν παραβιάζονται νόμοι της φύσης από αυτά, με ποιον τρόπο είναι εξαρχής θαύματα;

Για να απαντήσουμε σε αυτό, πρέπει να απαντήσουμε σε ένα πιο θεμελιώδες ερώτημα: Τι κάνει ένα γεγονός θαυματουργό και ένα άλλο φυσικό; Δεν κατευθύνει ο Θεός όλα όσα συμβαίνουν; Δεν μπορείς να έχεις ρωγμές εκτός αν υπάρχει πρώτα ένας τοίχος για να έχεις ρωγμές. Αλλά για τον Θεό, υπάρχουν πραγματικά τοίχοι;

Πρέπει να κάνουμε κάποια θαυματολογία Βασικά, τη μελέτη των ρωγμών στον τοίχο. Αυτό ακριβώς έχει προγραμματιστεί για το δεύτερο μέρος αυτής της σειράς, με τη θέληση του Θεού — και με μερικά ακόμη θαύματα.

We need to do some miracology. Basically, the study of cracks in the wall. Which is just what is planned for part two of this series, G‑d willing—and with a few more miracles.

Tzvi Freeman, a senior editor at Chabad.org, is also author of several books, including Wisdom to Heal the Earth. He writes Chabad.org’s highly popular Daily Dose of Wisdom. Rabbi Freeman served for five years as mashpia of the West Coast Rabbinic Seminary in Los Angeles, and currently resides in Sandy Springs, Georgia. Subscribe to regular updates of Rabbi Freeman’s writing with the Freeman Files subscription.