Ο Φειδίας, λένε, χάραξε στο αέτωμα του Παρθενώνα το φίδι.
Όχι τυχαία.
Το φίδι, σύμβολο γνώσης και πειρασμού, μνήμης και σιωπής, έρπει ακόμα πάνω στην πέτρα και μέσα στο αίμα.
Όπως το μήλο του Παραδείσου, που κύλησε στα πόδια της μάζας.
Και η μάζα, αγράμματη και ημιμαθής, αφού γέννησε θεούς και ήρωες, έπλασε έπειτα τους εχθρούς της.
Τους μικρούς Ναπολέοντες και τους θείους Αδόλφους, τους δήθεν σωτήρες και τους καραγκιόζηδες του λαού.
Και τώρα, στις μέρες της άμεσης δημοκρατίας, τα παιδιά της Βαβέλ έχουν όλοι λόγο χωρίς γλώσσα.
Μιλούν χωρίς να ξέρουν τι λένε, γράφουν χωρίς να σκέφτονται, ψηφίζουν χωρίς να θυμούνται.
Η μάζα είναι το νέο φίδι που καταπίνει τον Φειδία της.
Ο Ορτέγκα υ Γκασσέτ θα γελούσε πικρά.
Ο Tocqueville θα το έβλεπε ως τραγωδία, ο Mazower ως ψύχωση, ο Warhol ως επαλήθευση της ρήσης του:
«Σε λίγα χρόνια όλοι θα έχουν δέκα λεπτά διασημότητας».
Και τώρα, όλοι τα έχουν — στα δίκτυα και στα απορρίμματα.
Οι επιδραστικοί των δικτύων και των απορριμμάτων είναι οι νέοι καλλιτέχνες χωρίς τέχνη.
Μιλούν για ομορφιά χωρίς να έχουν δει ποτέ κάλλος,
μιλούν για ελευθερία χωρίς να έχουν διαβάσει ποτέ την Ιστορία.
Η Ιστορία έγινε μύθος, και ο μύθος έγινε ανάρτηση.
Η ανάρτηση έγινε ιδεολογία, και η ιδεολογία διαφήμιση.
Η παράδοση, που κάποτε ήταν η μνήμη των νεκρών, έγινε τώρα ο θόρυβος των ζωντανών.
Και οι ζωντανοί, αγράμματοι και θυμωμένοι,
χορεύουν εθνικούς χορούς χωρίς εθνοφρουρούς,
κρατούν σημαίες χωρίς σύμβολα,
φωνάζουν συνθήματα χωρίς νόημα.
Ακόμα κι η Ευρώπη, που κάποτε είχε Veil και Delors,
έχει τώρα επιτροπές και ευρωκοινοβούλια γεμάτα παιδάκια και αγράμματους τεχνοκράτες.
Όλοι λόγος χωρίς γλώσσα, όλοι διαφάνεια χωρίς βάθος.
Όπως έλεγε ο Ορτέγκα:
Αν βλέπεις μόνο το τζάμι, θολώνει η ματιά σου.
Αν βλέπεις τη διαφάνεια, είσαι ήδη τυφλός.
Η Βαβέλ ξαναχτίστηκε με hashtags.
Και εκεί που ο Έλιοτ ρωτούσε «πού είναι η σοφία που χάσαμε στη γνώση,
πού η γνώση που χάσαμε στην πληροφορία»,
τώρα ρωτάμε:
πού είναι η σιωπή που χάσαμε στο θόρυβο,
πού το μέτρο που χάσαμε στο like.
Και κάπως έτσι, ο Φειδίας του σήμερα σμιλεύει με pixel,
χαράζει με ποντίκι,
και μοιράζει οφίκια στους ανόητους που τον χειροκροτούν.
Στον Υμηττό, στα στενά, στις οθόνες,
οι νέοι Φειδίες χαμογελούν σαν influencers,
μνημείων διαχειριστές, όχι δημιουργοί.
Η παράδοση έγινε προϊόν,
ο μύθος διαφημιστικό,
και το φίδι — λογότυπο εταιρείας τεχνολογίας.
