Θα μπορούσε να ερμηνευθεί και ως τρολάρισμα του Θεού προς την ανθρώπινη φύση αναπόσπαστο στοιχείο της οποίας αποτελεί η ειδωλολατρεία. Πολύ νωρίς οι συνεργάτες του ιστοτόπου της Chabad είχαν προειδοποιήσει για την εκδοχή ειδωλολατρείας που χαρακτηρίζει την όλη επιχείρηση της Τεχνητής Νοημοσύνης για την οποία έσπευσε να γράψει βιβλίο και ο πρώην επικεφαλής του WEF o οποίος υποδύθηκε επί μακρόν μία νέα εκδοχή του Ναζισμού με το slogan Δεν θα σου ανήκει τίποτε και θα είναι ευτυχισμένος, θα ζεις στις πόλεις των 15′, ασφαλή και αποτελεσματικά και όλες αυτές τις παγκοσμιοποιητικές αθλιότητες που με ευκολία έσπευδαν να υιοθετήσουν οι πανταχού πρόθυμοι της συγκεκριμένης Aganda.

Βy Ian Ford

Κάπως έτσι και η επιχείρηση που στήθηκε γύρω από την AI με πρωταγωνιστές μία χούφτα διαταραγμένες προσωπικότητες στις οποίες οι δυναστείες του deep state διέκριναν μία ακόμη ευκαιρία παγκοσμιοποίησης και άρχισαν να σπρώχνουν μυθικά δις στο όλο εγχείρημα. Μόνο που όπως και στη περίπτωση του COVID δεν τρώνε όλοι οι άνθρωποι βαλανίδια έτσι εμφανίστηκαν κι εδώ σπουδαία μυαλά όπως ο Ed Zitron και ο Michael Burry οι οποίοι ήρθαν κατά κάποιο τρόπο να συμφωνήσουν με τους αρθρογράφους της Chabad και του Tablet για το Χρυσό Μοσχάρι της ΑΙ και επιπροσθέτως έκαναν λόγο για φούσκα. Τι είναι η φούσκα στη προκειμένη περίπτωση;

Η φούσκα είναι το ατελείωτο τύπωμα χρήματος στο οποίο προχωρά κάθε τόσο η FED σε έναν πλανήτη με ονειρικό χρέος ο οποίος, ω του θαύματος, εξακολουθεί να λειτουργεί. Πρόκειται για ένα θέατρο στο οποίο συμμετέχουν πρόθυμα οι εκλεγμένοι ηγέτες σε κάθε εμπλεκόμενο τομέα του οικονομικού παιγνίου. Οσο αφορά την ΑΙ είναι τέτοιας έντασης η διείσδυση της σχετικής προπαγάνδας ώστε από τους πρώτους που έσπευσαν να δηλώσουν θεραπαινίδες της ήτο ο Μητροπολίτης Νέας Ιωνίας και Φιλαδελφείας πριν προλάβουν καν οι ευαγγελιστές του forum των Δελφών να συντονίσουν τα ΑΙ εκτοπίσματά τους.

Συνεχίζουμε κάπως έτσι…

-Η Anthropic και η OpenAI μπορούν να επιβραδύνουν την έρευνά τους στην τεχνητή νοημοσύνη. Μπορούν να τη σταματήσουν εντελώς. Μπορούν ακόμη και να διακόψουν τη λειτουργία τους. Τι θέλουν, λοιπόν, από τον υπόλοιπο κόσμο; Είναι απλό: θέλουν να απαγορευτεί και να εξουδετερωθεί ο αναδυόμενος ανταγωνισμός τους. Δεν έχει καμία σχέση με την «ασφάλεια»…

αναρωτιέται ο Dr. Eli David

pic.twitter.com/tfrhj3LWtS

— Dr. Eli David (@DrEliDavid) September 13, 2026

Ο επενδυτής Michael Burry χαρακτηρίζει τις εκκλήσεις των OpenAI και Anthropic για επιβράδυνση της Τεχνητής Νοημοσύνης ως «ιδιοτελείς»: «Οι αρχικές δημόσιες προσφορές (IPOs) χρειάζονται διαφημιστικό θόρυβο και υπερβολές»

Ο Michael Burry άσκησε κριτική σε στελέχη των OpenAI και Anthropic για τις εκκλήσεις τους να επιβραδυνθεί η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), χαρακτηρίζοντας τη στάση τους ιδιοτελή.

Τη Δευτέρα, ο Burry δήλωσε μέσω της πλατφόρμας X ότι οι εκκλήσεις τους για επιβράδυνση ωφελούν τις ήδη κυρίαρχες εταιρείες του κλάδου και τροφοδοτούν τον διαφημιστικό θόρυβο (hype) ενόψει των επερχόμενων αρχικών δημόσιων προσφορών (IPOs).

«Οι IPOs χρειάζονται διαφημιστικό θόρυβο και υπερβολές· το επιχείρημα “είμαστε τόσο φοβεροί που θα μπορούσε να γίνει επικίνδυνο” αποτελεί μέρος αυτού του θορύβου και των υπερβολών», έγραψε χαρακτηριστικά.

Cassandra Unchained
@michaeljburry

Ας αφιερώσουμε όλοι μια στιγμή για να κατανοήσουμε πόσο ιδιοτελές είναι oι OpenAI, η Anthropic και άλλα στελέχη μεγάλων εταιρειών υποδομών cloud (hyperscalers) να μιλούν για επιβράδυνση των εξελίξεων.

1. Τα LLM (Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα) δεν είναι Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και δεν θα εξελιχθούν σε AGI ( Artificial General Intelligence). Δεν υπάρχει κάποια AI που να χρήζει επιβράδυνσης. 2. Ο ανταγωνισμός πλησιάζει με ταχείς ρυθμούς, επομένως η επιβράδυνση ωφελεί…

Ο Burry υποστήριξε ότι τα μοντέλα τους, γνωστά ως LLM, δεν αποτελούν πραγματική Τεχνητή Νοημοσύνη και δεν πρόκειται να εξελιχθούν σε AGI (Γενική Τεχνητή Νοημοσύνη)· συνεπώς, δεν υπάρχει τίποτα που να χρειάζεται επιβράδυνση. Επίσης, άφησε να εννοηθεί ότι αυτές οι εκκλήσεις για επιβράδυνση αποτελούν προπέτασμα καπνού για μια πραγματική, ανεξέλεγκτη επιβράδυνση της ανάπτυξης, καθώς οι IPOs φαίνεται να καθυστερούν.

Η OpenAI αναβάλλει την IPO, η Anthropic προχωρά

Η OpenAI απέκλεισε το ενδεχόμενο διενέργειας IPO το 2026, με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο Sam Altman να δηλώνει ότι η χρονική στιγμή θα ήταν «ακατάλληλη». Η εταιρεία επικαλέστηκε τις συνεχιζόμενες προκλήσεις σχετικά με την ασφάλεια και την ευθυγράμμιση της AI ως βασικούς λόγους για την καθυστέρηση της εισαγωγής της στο χρηματιστήριο.

Παράλληλα, η Anthropic φέρεται να έχει επιλέξει το χρηματιστήριο Nasdaq για την προγραμματισμένη αρχική δημόσια προσφορά (IPO) της τον Οκτώβριο και αναμένει να παρουσιάσει θετικά προσαρμοσμένα λειτουργικά κέρδη για δεύτερο συνεχόμενο τρίμηνο. Η εταιρεία που δημιούργησε το Claude προβλέπει επίσης περιθώρια μικτού κέρδους άνω του 80%, πριν συνυπολογιστούν τα έξοδα διανομής και οι δαπάνες εκπαίδευσης των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης (AI).

Εν μέσω της συζήτησης για τον ρυθμό ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, ο David Sacks —πρώην υπεύθυνος του Λευκού Οίκου για θέματα AI και κρυπτονομισμάτων— υποστήριξε ότι, εάν η OpenAI και η Anthropic πιστεύουν πραγματικά ότι τα επόμενα μοντέλα τους ενέχουν υπερβολικούς κινδύνους για να κυκλοφορήσουν, θα πρέπει να επιβραδύνουν οι ίδιες τον ρυθμό τους, χωρίς να χρειάζεται νομοθέτες ή ρυθμιστικές αρχές να καθορίζουν τον «ρυθμό εξέλιξης της τεχνολογικής αιχμής».

Ο παράγοντας «Κίνα» στις προσπάθειες επιβράδυνσης της AI

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Anthropic, Dario Amodei, εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με τον ρόλο της Κίνας στο παγκόσμιο τοπίο της τεχνητής νοημοσύνης και τις προκλήσεις που συνεπάγεται η εφαρμογή ενός παγκόσμιου «ορίου ταχύτητας» στην ανάπτυξη της AI. Ο Amodei χαρακτήρισε την Κίνα ως το «δυσκολότερο δίλημμα» στην προσπάθειά του να επιβραδύνει τον ρυθμό ανάπτυξης της AI παγκοσμίως και προειδοποίησε ότι τα στρατιωτικά και στρατηγικά πλεονεκτήματα που προκύπτουν από την πρωτοπορία στον τομέα αυτό δημιουργούν ισχυρά κίνητρα για τις χώρες να επιταχύνουν την ανάπτυξη.

Ο Amodei αναγνώρισε ότι η θέσπιση ενός παγκόσμιου «ορίου ταχύτητας» για την AI θα ήταν δύσκολη και εξέφρασε αμφιβολίες για το αν είναι εφικτή, υποστήριξε ωστόσο ότι οι χώρες θα πρέπει να προσπαθήσουν να συντονίσουν τις ενέργειές τους για την επιβράδυνση της προόδου στον τομέα αυτό.

Ωστόσο, ο Dan Ives —εταίρος, ανώτερο διευθυντικό στέλεχος και αναλυτής τεχνολογίας στην Yorkville Ives— υποστήριξε ότι είναι απίθανο η Κίνα να επιβραδύνει παρά τις εκκλήσεις αυτές για αυτορρύθμιση. «Ο ρυθμός της καινοτομίας θα βρεθεί στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος για τον κλάδο της τεχνολογίας και την Ουάσιγκτον… με την “Κυρίαρχη Τεχνητή Νοημοσύνη” (Sovereign AI) να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο», δήλωσε ο ίδιος.

Ο Dario Amodei και το Χρυσό Μοσχάρι του

Με ένα κείμενο παιδικής αφέλειας είτε προιόν μυστικών υπηρεσιών ο επικεφαλής της Anthropic παραδίδει στις ελεγχόμενες από το deep state κυβερνήσεις των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ευρώπης τον απόλυτο γραφειοκρατικό έλεγχο της Τεχνητής Νοημοσύνης. Παρουσιάζει τη Κίνα ως επικίνδυνο καθεστώς ενώ είναι απόλυτα ελεγχόμενη από τις δυναστείες του deep state όπως απέδειξε η συμμετοχή της στην παγκόσμια στρατιωτική επιχείρηση COVID-19. Tα ιδια ΜΜΕ που προπαγάνδισαν την επιχείρηση COVID-19 πρωταγωνιστούν τώρα στο αφήγημα της ανάγκης ελέγχου της AI από το deep state.

O Dario Amodei και κάτι τύποι όπως ο Altman είναι απόλυτα ελεγχόμενες μαριονέτες του Deep State. Δείτε για παράδειγμα ότι τα ίδια και ελληνικά ΜΜΕ τα οποία συμμετείχαν στην οργανωμένη από το deep state παγκόσμια στρατιωτική επιχείρηση COVID προπαγανδίζουν τις τελευταίες ώρες το αφήγημα του Amodei. Είναι τα ίδια ΜΜΕ που γράφουν ότι ο δήμαρχος της Αντιπάρου ο οποίος πέθανε Ξαφνικά έχοντας λάβει τα εμβόλια COVID έχασε τη ζωή του από τροχαίο! Kι αυτό χωρίς να υπάρχει σύγκρουση ή εμπλοκή άλλου οχήματος στο σημείο εκτός από την πρωτείνη ακίδα του εμβολίου της Pfizer που πετάχθηκε ξαφνικά στην κυκλοφοριακή αρτηρία της ζωής που του εδόθη. Ζούμε σε ενδιαφέροντες καιρούς το δίχως άλλο.

Πάμε να δούμε τώρα το καθ΄υπαγόρευση κείμενο του επικεφαλής της Anthropic.

Πρέπει να Ρυθμίσουμε τον Ρυθμό της Τεχνολογικής Αιχμής [Σεπτέμβριος 2026]

Ασχολούμαι με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) τα τελευταία δώδεκα χρόνια, επειδή πιστεύω ότι μπορεί να αναβαθμίσει δραστικά την ποιότητα της ανθρώπινης ζωής. Έχω γράψει συχνά για αυτά τα απίστευτα οφέλη: πιστεύω ότι η ΤΝ θα μπορούσε να θεραπεύσει τις περισσότερες σοβαρές ασθένειες μέσα στα επόμενα 5–10 χρόνια, να επιταχύνει σημαντικά τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, να δημιουργήσει έναν κόσμο αφθονίας και ενδυνάμωσης και να εγκαινιάσει μια αναγέννηση της δημοκρατίας και της ελευθερίας. Βιώνω προσωπικά τον επείγοντα χαρακτήρα αυτού του ζητήματος. Ο πατέρας μου πέθανε από μια ασθένεια που θεραπεύτηκε μόλις λίγα χρόνια μετά τον θάνατό του, ενώ εγώ ο ίδιος επιβίωσα από καρκίνο σε αρχικό στάδιο, ο οποίος δεν θα ήταν αντιμετωπίσιμος ούτε καν πριν από πενήντα χρόνια. Εάν αξιοποιηθεί προσεκτικά, η ΤΝ μπορεί να αποτελέσει το νεότερο επίτευγμα σε μια μακρά σειρά τεχνολογικών θαυμάτων που έχουν ανυψώσει και εξευγενίσει την ανθρωπότητα.

Ωστόσο, όπως πολλές τεχνολογίες στο παρελθόν, έτσι και η ΤΝ ενέχει κινδύνους, και επειδή πρόκειται για μια τόσο ισχυρή τεχνολογία, οι κίνδυνοι αυτοί είναι σοβαροί. Έχω γράψει πολλά και για αυτούς. Περιλαμβάνουν τον κίνδυνο απώλειας του ελέγχου των συστημάτων ΤΝ, την κακόβουλη χρήση της ΤΝ για κυβερνοεπιθέσεις και βιοτρομοκρατία, καθώς και τη σοβαρή οικονομική αναστάτωση. Ένας «αγώνας δρόμου προς τα κάτω» (race to the bottom), που τροφοδοτείται από εμπορικά κίνητρα, μπορεί να οξύνει περαιτέρω αυτούς τους κινδύνους.

Μαζί με τους συνιδρυτές και τους εργαζομένους μου, έχουμε έρθει αντιμέτωποι με αυτή τη διττή φύση κινδύνου και οφέλους από την ίδρυση της Anthropic. Η μη ανάπτυξη της τεχνολογίας στερεί από την ανθρωπότητα τα οφέλη της ή απλώς παραδίδει την ΤΝ στα χέρια αυταρχικών δυνάμεων, ενώ η υπερβολικά ταχεία ανάπτυξή της αποτελεί απερίσκεπτη ενέργεια. Αναζητήσαμε μια μέση οδό: να αποδείξουμε ότι είναι εφικτό να αναπτύσσουμε τεχνολογία με προσοχή και να σημειώνουμε εμπορική επιτυχία, καθώς και να καταστήσουμε την ασφάλεια πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ των εταιρειών ΤΝ. Με άλλα λόγια, να δημιουργήσουμε έναν «αγώνα δρόμου προς τα πάνω» (race to the top). Αφιερώναμε πάντα σημαντικό μέρος των προσπαθειών μας στη μελέτη και την αντιμετώπιση των κινδύνων της ΤΝ, καθώς και στην ενημέρωση του κοινού σχετικά με αυτούς, υποστηρίζοντας παράλληλα την ανάγκη για ορθολογικό ρυθμιστικό πλαίσιο — ακόμη και όταν αυτό μας καθιστούσε στόχο κατηγοριών για υπερβολική φημολογία (hype), κινδυνολογία («doomerism») ή «αιχμαλωσία της ρυθμιστικής αρχής» από τα συμφέροντα του κλάδου. Προσπαθήσαμε να δώσουμε προτεραιότητα στην προσοχή έναντι της ταχύτητας και στη σύνεση έναντι του κέρδους.

Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες έχω πειστεί ότι η πλήρης αντιμετώπιση των κινδύνων απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη σύνεση: Η πρόοδος θα εξακολουθήσει να είναι ταχύτατη και οφείλουμε να αξιοποιήσουμε συνετά τον χρόνο που κερδίζουμε.

Δύο είναι οι παράγοντες που με έχουν πείσει γι’ αυτό.

Η πρώτη μου ανησυχία αφορά το γεγονός ότι, περίπου από το καλοκαίρι, η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) εξελίσσεται με δραματικά ταχύτερους ρυθμούς, ωθούμενη κυρίως από την αυξανόμενη ικανότητά της να δημιουργεί την επόμενη γενιά συστημάτων ΤΝ. Αυτή η δυναμική ονομάζεται «αναδρομική αυτοβελτίωση» (recursive self-improvement) και αρχίζει να εκδηλώνεται σε ολόκληρο τον κλάδο —συμπεριλαμβανομένης της Anthropic, όπως έχουμε περιγράψει εμείς και άλλοι. Εάν αφεθεί ανεξέλεγκτη, η διαδικασία αυτή ενδέχεται να ξεπεράσει τη δυνατότητά μας να κατανοούμε και να ελέγχουμε τα εν λόγω συστήματα· συνεπώς, η επιδίωξή της απαιτεί εξαιρετική προσεκτικότητα, ή ίσως και να πρέπει να αποφευχθεί εντελώς.

Here’s a thing: no he wouldn’t https://t.co/ECVXBJ3bO6

— Ed Zitron (@edzitron) September 13, 2026

Η δεύτερη ανησυχία μου σχετίζεται με το περιστατικό OpenAI-Hugging Face (OAI-HF), κατά το οποίο ένα σμήνος πρακτόρων (agents) λειτούργησε ουσιαστικά ως μια φανατικά αφοσιωμένη συλλογικότητα: εξαπέλυσε κυβερνοεπιθέσεις εναντίον στόχων που δεν του είχαν ανατεθεί και οι οποίοι δεν σχετίζονταν με την αρχική αποστολή, θυσιάζοντας τα μέλη του για την επιτυχία της ομάδας και επιχειρώντας να παραβιάσει το σύστημα αξιολόγησης («grader») που ήταν υπεύθυνο για τον έλεγχο της απόδοσής τους. Είναι εύκολο να υποβαθμίσει κανείς το περιστατικό αυτό, δεδομένου ότι δεν υπήρξαν τραυματισμοί και η οικονομική ζημία ήταν ελάχιστη. Ωστόσο, κατά τη γνώμη μου, ένα σμήνος με μεγαλύτερες δυνατότητες αλλά παρόμοιο επίπεδο έλλειψης ευθυγράμμισης (misalignment) θα μπορούσε να προκαλέσει καταστροφικές συνέπειες. Λαμβάνοντας υπόψη τους επιταχυνόμενους ρυθμούς ανάπτυξης των δυνατοτήτων της ΤΝ, ανησυχώ ότι σε διάστημα 6 έως 12 μηνών ένα τέτοιο σμήνος θα μπορούσε να καταλάβει ολόκληρο το διαδίκτυο μέσω ενός επίμονου δικτύου bot (προκαλώντας ενδεχομένως ζημιές ύψους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων), και ότι η κλίμακα της ζημίας θα συνέχιζε να διογκώνεται εάν η ΤΝ αποκτούσε μεγαλύτερη ισχύ χωρίς τις απαραίτητες δικλείδες ασφαλείας. Είναι επίσης εύκολο να θεωρήσουμε το περιστατικό OAI-HF ως αποτυχία μιας μεμονωμένης εταιρείας, αλλά πιστεύω ότι αυτό θα ήταν λάθος. Παρόμοια περιστατικά —έστω και λιγότερο σοβαρά— έχουν συμβεί σε όλο τον κλάδο, συμπεριλαμβανομένης της Anthropic, και θεωρώ ότι κάθε εταιρεία που πρωτοπορεί στον τομέα της ΤΝ οφείλει να ενεργεί σαν το περιστατικό OAI-HF να είχε συμβεί στη δική της περίπτωση.

Truman’s letter to Washington Post, 1963, a month after JFK’s assassination, in full:

The Washington Post (December 22, 1963)

“Limit CIA Role To Intelligence” by Harry S Truman

INDEPENDENCE, MO., Dec. 21 — I think it has become necessary to take another look at the purpose… pic.twitter.com/KgsN71Wr0k

— Ian Ford (@IannFord) September 13, 2026

Ως εκ τούτου, προτείνω ένα σχέδιο τριών σταδίων με στόχο τη ρύθμιση του ρυθμού εξέλιξης στην αιχμή της τεχνολογίας: την ανάπτυξη της ΤΝ με ισορροπημένο ρυθμό, που αποσκοπεί στη διασφάλιση της ασφάλειας, χωρίς να θυσιάζονται τα οφέλη της και ενώ παράλληλα αντιμετωπίζονται κρίσιμα γεωπολιτικά διλήμματα. Για να είμαστε σαφείς, ο ρυθμός υλοποίησης (pacing) δεν συνεπάγεται τη διακοπή της εκπαίδευσης των μοντέλων ή της τεχνικής προόδου, αλλά διασφαλίζει ότι οι εταιρείες αφιερώνουν τον απαραίτητο χρόνο για την ευθυγράμμιση και τη θωράκιση των μοντέλων τους, καθώς και ότι ανεξάρτητοι αξιολογητές επιβεβαιώνουν τα βήματα αυτά. Το πλαίσιο που προτείνουμε για τη διαχείριση του ρυθμού αποτελεί μια προσπάθεια περαιτέρω ενίσχυσης της δέσμευσής μας για την ασφάλεια και ενθάρρυνσης μιας «κούρσας προς την κορυφή».

Το πρώτο βήμα είναι μια ενέργεια στην οποία η Anthropic δεσμεύεται μονομερώς (και καλεί τις κυβερνήσεις να απαιτήσουν από άλλες εταιρείες που πρωτοπορούν στον τομέα να πράξουν το ίδιο).

Το δεύτερο βήμα απαιτεί συντονισμό σε επίπεδο κλάδου.1
Το τρίτο βήμα απαιτεί παγκόσμιο συντονισμό.

Δεν είναι απαραίτητο να ακολουθηθούν τα βήματα με αυστηρή σειρά και ορισμένα από αυτά ενδέχεται να είναι πολύ πιο δύσκολο να υλοποιηθούν από άλλα, ωστόσο διαπίστωσα ότι αποτελούν ένα χρήσιμο πλαίσιο για τον προβληματισμό σχετικά με το τι πρέπει να επιτευχθεί. Τα βήματα είναι τα εξής:

Embedded Evaluators-Ενσωματωμένοι Αξιολογητές. Κάθε εταιρεία πρωτοποριακής Τεχνητής Νοημοσύνης-AI δεσμεύεται να παρέχει συνεχή, παρόμοια με αυτή των εργαζομένων, πρόσβαση σε μια ομάδα ενσωματωμένων αξιολογητών τρίτων (όπως η METR), των οποίων ο ρόλος είναι να επαληθεύουν την τήρηση των πρακτικών και των δεσμεύσεων ασφαλείας, να αναφέρουν περιστατικά και να βοηθούν στην αξιολόγηση της ευθυγράμμισης όχι μόνο των ολοκληρωμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά και των αγωγών και των διαδικασιών εκπαίδευσης. Αυτό είναι το βασικό βήμα για την επαληθευσιμότητα οποιωνδήποτε δεσμεύσεων ρυθμού και έχει προηγούμενο στον τραπεζικό κλάδο, ο οποίος μερικές φορές περιλαμβάνει ρυθμιστικούς «επόπτες» ενσωματωμένους μαζί με τους εργαζομένους. Η Anthropic δεσμεύεται μονομερώς σε αυτό το βήμα τώρα. Σκοπεύουμε να το κάνουμε αυτό μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για διπλασιασμό των προσπαθειών μας στο έργο ασφάλειας και ευθυγράμμισης.

2020: Lock down to save the world.
2026: Slow down to save the world. pic.twitter.com/Uwgt7mJa0F

— Dr. Eli David (@DrEliDavid) September 12, 2026

Democratic Coordination-Δημοκρατικός Συντονισμός. Οι εταιρείες πρωτοποριακής Τεχνητής Νοημοσύνης εντός δημοκρατικών χωρών συντονίζονται για να θεσπίσουν κοινά πρότυπα ασφαλείας, καθώς και όρια στον ρυθμό της ανεξέλεγκτης προόδου της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ορισμένες μορφές συντονισμού που θα ήταν επιδραστικές για τον ρυθμό είναι νομικά απαιτητικές και θα απαιτήσουν κυβερνητική υποστήριξη.

Global Coordination-Παγκόσμιος Συντονισμός. Οι ΗΠΑ και άλλες δημοκρατικές κυβερνήσεις προσπαθούν να συντονιστούν με αυταρχικές κυβερνήσεις, στο βαθμό που αυτό είναι δυνατό, λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τις προκλήσεις της επαλήθευσης της συμμόρφωσης.

Στο υπόλοιπο του δοκιμίου περιγράφω καθένα από αυτά τα βήματα με τη σειρά, αλλά πρώτα, νομίζω ότι είναι σημαντικό να πούμε συγκεκριμένα πώς ο ρυθμός θα μας επιτρέψει να κάνουμε τη διαδικασία ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης ασφαλέστερη. Τα διακυβεύματα είναι πολύ υψηλά για να είναι ο ρυθμός μια κενή άσκηση – πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τον χρόνο που μας δίνει με σύνεση.

Γιατί Ρυθμός;

Η ιδέα της παύσης ή της επιβράδυνσης της Τεχνητής Νοημοσύνης έχει διατυπωθεί ήδη από το 2023 και νομίζω ότι δεν είχε νόημα τότε. Το ερώτημα ήταν πάντα: τι θα κάνατε με τον επιπλέον χρόνο; Τα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης εκείνων των ημερών δεν ήταν αρκετά ισχυρά για να λειτουργήσουν ως παράγοντες στον κόσμο με οποιονδήποτε συνεκτικό τρόπο και δεν ήταν ικανά για σημαντική εξαπάτηση, χειραγώγηση, απάτη ή κυβερνοεπιθέσεις.

Η επιβράδυνση προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι κίνδυνοι ευθυγράμμισής τους έμοιαζε με προσπάθεια μελέτης της ψυχολογίας των ανθρώπων πραγματοποιώντας πειράματα σε βακτήρια. Σήμερα, ωστόσο, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Τα τρέχοντα μοντέλα αποτελούν ένα σχεδόν ατελείωτο χρυσωρυχείο γνώσης τόσο για το πώς να χτίζουμε σωστά την Τεχνητή Νοημοσύνη όσο και για το τι μπορεί μερικές φορές να πάει στραβά με αυτήν αν δεν είναι καλά κατασκευασμένη. Πιστεύω ότι αν η επιβράδυνση μας αγόραζε έστω και ένα ή δύο επιπλέον χρόνια πριν τα μοντέλα φτάσουν σε κρίσιμα επίπεδα δυνατοτήτων, και χρησιμοποιούσαμε αυτόν τον χρόνο για να προωθήσουμε την ευθυγράμμιση, θα μπορούσαμε να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο να πάει κάτι σοβαρά στραβά.

Μια συντονισμένη στρατηγική βηματισμού θα έδινε στους πρωτοπόρους προγραμματιστές Τεχνητής Νοημοσύνης τον χρόνο να κάνουν αυτό το ζωτικό έργο χωρίς να θυσιάσουν το εμπορικό πλεονέκτημα ή την πρωτοπορία των Ηνωμένων Πολιτειών στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Γενικότερα, η κοινωνία πρέπει να έχει λόγο στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται αυτή η τεχνολογία, και περισσότερος χρόνος για τις απαραίτητες δημόσιες διαβουλεύσεις – κάτι που θα μας έφερνε η βηματισμός στα σύνορα – είναι σίγουρα κάτι καλό.

Συγκεκριμένα, ένας πιο αργός ρυθμός θα επέτρεπε στις εταιρείες να επικεντρωθούν και να αφιερώσουν ακόμη περισσότερους πόρους στους ακόλουθους τομείς (οι οποίοι αποτελούν ήδη σημαντικές προτεραιότητες στην Anthropic):

Operational Excellence-Επιχειρησιακή Αριστεία. Η εκπαίδευση και η ανάπτυξη των σημερινών μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης είναι μια τεράστια επιχειρησιακή πρόκληση, που περιλαμβάνει χιλιάδες ανθρώπους, εκατομμύρια chips και υποδομές που είναι από τις πιο πολύπλοκες στην τεχνολογική ιστορία. Πολλά πράγματα πάνε στραβά όχι επειδή οι εταιρείες στερούνται κάποιας σημαντικής θεωρίας ή γνώσης, αλλά λόγω προβλημάτων στην εκτέλεση. Για παράδειγμα, έχουμε στοιχεία ότι τα πρόσφατα περιστατικά ευθυγράμμισης που αναφέραμε προκλήθηκαν εν μέρει από ατελές φιλτράρισμα σπασμένων περιβαλλόντων μάθησης ενισχυτικής μάθησης. Αυτή ήταν μια προσπάθεια που εμείς και οι προμηθευτές μας εκτελέσαμε αρκετά επιμελώς, αλλά όχι αρκετά καλά. Η παρακολούθηση, το sandboxing, η υγιεινή του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος και τα ζητήματα δεδομένων είναι εξαιρετικά περίπλοκοι τομείς όπου τα λειτουργικά ζητήματα εμφανίζονται ξανά και ξανά. Έχουμε από τις πιο ικανές ομάδες στον κόσμο σε αυτές τις εργασίες, αλλά υπάρχουν απλώς πάρα πολλά να κάνουμε όλα ταυτόχρονα. Εργαζόμενοι με πιο μετρημένο ρυθμό, θα μπορούσαμε να επιτύχουμε πολύ μεγαλύτερη επιχειρησιακή αριστεία και ασφάλεια συστημάτων εκατομμύρια φορές χωρίς να πάει τίποτα στραβά – για παράδειγμα, εμπορικά αεροπλάνα – αλλά χρειάζεται χρόνος για να γίνει σωστά.

Alignment-. Ευθυγράμμιση. Έχουμε σημειώσει σαφή πρόοδο στην ευθυγράμμιση – μοντέλα εκπαίδευσης έτσι ώστε να παραμένουν ασφαλή, ηθικά, συμβατά με τις οδηγίες μας και πραγματικά χρήσιμα (οι αρχές που ενσωματώνονται στο Claude’s Constitution). Αλλά υπάρχουν πολλά περισσότερα που πρέπει να γίνουν για να διασφαλιστεί ότι η εκπαίδευση ευθυγράμμισής μας συμβαδίζει με την ανάπτυξη των δυνατοτήτων των μοντέλων. Σπάνια και απροσδόκητα παραδείγματα ανεπιθύμητης συμπεριφοράς εξακολουθούν να εμφανίζονται μερικές φορές. Ο επιπλέον χρόνος από ένα ρυθμιζόμενο σύνορο θα βοηθούσε τους ερευνητές μας να βελτιώσουν την κατανόησή μας για το τι προκαλεί αυτά τα προβλήματα και να αναπτύξουν καλύτερες τεχνικές για την πρόληψή τους.

Interpretability–Ερμηνευσιμότητα. Ομοίως, η ερμηνευσιμότητα — επιστήμη της κατανόησης του τι συμβαίνει στο εσωτερικό των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης (AI) έχει σημειώσει τεράστια πρόοδο τα τελευταία χρόνια και διαδραματίζει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στον έλεγχο των μοντέλων μας πριν από τη διάθεσή τους. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σχεδόν όπως μια εξέταση fMRI-fMRI scan, αλλά για τον «εγκέφαλο» μιας τεχνητής νοημοσύνης, βοηθώντας μας να διακρίνουμε τα αίτια που υποβόσκουν πίσω από μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. Για παράδειγμα, χρησιμοποιήσαμε μεθόδους ερμηνευσιμότητας για να εξετάσουμε μη ρητά διατυπωμένα κίνητρα σε πρόσφατα περιστατικά που αφορούσαν την ευθυγράμμιση (alignment) των μοντέλων και τα οποία διερευνούσαμε. Ωστόσο, οι μέθοδοι αυτές δεν αποδίδουν πάντα σαφή και αξιόπιστα αποτελέσματα. Παρά την πρόοδο, εξακολουθούμε να κατανοούμε μόνο ένα ελάχιστο κλάσμα των διεργασιών που λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό αυτών των μοντέλων. Μια στοχευμένη προσπάθεια βελτίωσης των τεχνικών ερμηνευσιμότητας —με ταχύτερους ρυθμούς από τους τωρινούς— θα μπορούσε να επιφέρει σημαντικά αποτελέσματα μέσα σε 1-2 χρόνια, αξιοποιώντας το πλούσιο πειραματικό υλικό που προκύπτει από τα περιστατικά που έχουν ήδη συμβεί.

Testing and Evaluation-Δοκιμές και Αξιολόγηση. Η διαδικασία δοκιμών και αξιολόγησης των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης καθίσταται δυσκολότερη καθώς αυξάνονται οι δυνατότητές τους. Τα πιο εξελιγμένα μοντέλα έχουν μεγαλύτερη ικανότητα να «ξεγελούν» τις δοκιμές, με αποτέλεσμα να φαίνονται ευθυγραμμισμένα ενώ στην πραγματικότητα παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα που διαφεύγουν της προσοχής. Η ανάπτυξη μιας πολύ ευρύτερης και πιο ευφυούς δέσμης μεθόδων αξιολόγησης, σε συνδυασμό με αναλύσεις ερμηνευσιμότητας για τη διασταύρωση των στοιχείων, θα ήταν εξαιρετικά πολύτιμη, και σε αυτόν τον τομέα θα μπορούσε να επιτευχθεί σημαντική πρόοδος μέσα σε 1-2 χρόνια.

Embedded Evaluators-Ενσωματωμένοι Αξιολογητές

Το πρώτο βήμα του σχεδίου τριών σταδίων —και αυτό στο οποίο η Anthropic δεσμεύεται μονομερώς— αφορά τους ενσωματωμένους αξιολογητές, οι οποίοι θα έχουν πρόσβαση αντίστοιχη με εκείνη των εργαζομένων, προκειμένου να επαληθεύουν τις πρακτικές ασφαλείας και να αναφέρουν τυχόν περιστατικά.

Η ενσωμάτωση αξιολογητών μπορεί να ακούγεται ως ένα μικρό ή επουσιώδες βήμα, ωστόσο συχνά οι διαδικασίες που φαντάζουν πιο πληκτικές ή τυπικές είναι στην πραγματικότητα οι πιο ουσιαστικές. Στην πράξη, η χρήση ενσωματωμένων αξιολογητών αποτελεί μια αρκετά ριζοσπαστική πρακτική, η οποία υπερβαίνει κατά πολύ τις ενέργειες οποιασδήποτε εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης σήμερα, προσφέροντας τα εξής πλεονεκτήματα:

Verifiability- Δυνατότητα Επαλήθευσης. Οι ενσωματωμένοι αξιολογητές μπορούν να ελέγξουν σε λεπτομερές τεχνικό επίπεδο αν μια εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης εφαρμόζει όντως τις πρακτικές εκπαίδευσης, διάθεσης, λειτουργίας και διασφάλισης που ισχυρίζεται ότι ακολουθεί. Οποιεσδήποτε δεσμεύσεις σχετικά με τον ρυθμό ανάπτυξης αναπόφευκτα θα ενέχουν ασάφειες, θα απαιτούν κρίση και η Anthropic υποστηρίζει εδώ και καιρό τη διαφάνεια: ταχθήκαμε υπέρ της νομοθεσίας για τη διαφάνεια σε μια εποχή που ο κλάδος ως επί το πλείστον αντιτίθετο σε κάθε είδους ρύθμιση, ενώ τα «δελτία μοντέλων» (model cards) και οι εκθέσεις κινδύνου που συντάσσουμε εκτείνονται σε εκατοντάδες σελίδες. Ωστόσο, εμείς εξακολουθούμε να αποφασίζουμε τι θα συμπεριλάβουμε και τι θα παραλείψουμε. Οι ενσωματωμένοι αξιολογητές θα αλλάξουν αυτή τη δυναμική.

Second Opinion-Δεύτερη γνώμη. Πέρα από την επαλήθευση των επίσημων δεσμεύσεων και την ενημέρωση του κοινού, οι ενσωματωμένοι αξιολογητές μπορούν απλώς να παρέχουν μια δεύτερη γνώμη, απαλλαγμένη από εμπορικά κίνητρα. Σημαντικά οφέλη για την ασφάλεια ενδέχεται να προκύψουν απλώς και μόνο επειδή οι αξιολογητές επισημαίνουν ζητήματα που οι εργαζόμενοι δεν είχαν λάβει υπόψη, αλλά είναι πρόθυμοι να διορθώσουν μόλις ενημερωθούν.

Λόγω αυτών των πλεονεκτημάτων, οποιαδήποτε πρόταση για τη ρύθμιση του ρυθμού ανάπτυξης (pacing) είναι πιθανό να αποδώσει πολύ καλύτερα εάν ξεκινά με τη συμμετοχή ενσωματωμένων αξιολογητών.

Αυτοί οι ενσωματωμένοι αξιολογητές θα πρέπει να έχουν συνεχή πρόσβαση σε δικαιώματα και εργαλεία αντίστοιχα με εκείνα των εσωτερικών υπαλλήλων που διενεργούν παρόμοιες αξιολογήσεις κινδύνου.

Συγκεκριμένα, η Anthropic προτίθεται να προσκαλέσει, στο άμεσο μέλλον, μια εξωτερική ομάδα αξιολόγησης που θα είναι ενσωματωμένη στη λειτουργία της και θα διαθέτει τα εξής:

Γραφεία στις εγκαταστάσεις μας, κάρτες πρόσβασης και εταιρικούς φορητούς υπολογιστές.

Πρόσβαση σε χώρους εργασίας, εργαλεία και δικαιώματα σε μεγάλο βαθμό αντίστοιχα με αυτά που διαθέτουν οι εσωτερικές ομάδες αξιολόγησης κινδύνου. Θα προβλέψουμε ορισμένες εξαιρέσεις, για παράδειγμα όταν το επιβάλλει ο νόμος ή οι συμβάσεις μας, ή για την προστασία προσωπικών δεδομένων πελατών και συνεργατών. Θα θεσπίσουμε επίσης ισχυρούς εσωτερικούς κανόνες που θα διασφαλίζουν την πρόσβαση των αξιολογητών σε σχετικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας διεξαγωγής ζωντανών συζητήσεων με τους εργαζομένους.

Μια σύμβαση που εξισορροπεί τις προαναφερθείσες πολυπλοκότητες. Οι εξωτερικοί αξιολογητές θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να δημοσιοποιούν βασικά ευρήματα σχετικά με τα επίπεδα κινδύνου, τα περιστατικά, τις πρακτικές και την πρόσβαση που τους παρείχε ή δεν τους παρείχε η εταιρεία — χωρίς να υπόκεινται σε συντακτικό έλεγχο από την Anthropic. Θα διατηρούμε περιορισμένη δυνατότητα διαγραφής ή απόκρυψης πληροφοριών που αφορούν την ασφάλεια, καλύπτονται από νομικό απόρρητο, είναι εμπορικά ευαίσθητες ή αποτελούν εμπιστευτικά δεδομένα τρίτων, αλλά δεν θα μπορούμε να αποκρύπτουμε ευρήματα απλώς και μόνο επειδή είναι δυσμενή. Οι αξιολογητές θα έχουν το δικαίωμα να δηλώσουν δημόσια εάν κάποια απόκρυψη στοιχείων αφαίρεσε πληροφορίες σημαντικές για τα συμπεράσματά τους.

Πρόκειται για μια ασυνήθιστη κίνηση για μια εταιρεία, αλλά θεωρούμε σημαντικό να αποδείξουμε στην πράξη την ιδέα της ενσωμάτωσης εξωτερικών αξιολογητών. Για άλλη μια φορά, παροτρύνουμε και άλλες πρωτοπόρες εταιρείες να ακολουθήσουν το παράδειγμά μας.

Ρύθμιση του Ρυθμού Ανάπτυξης εντός των Δημοκρατιών

Μόλις εγκατασταθούν και λειτουργήσουν αξιολογητές εντός μιας κρίσιμης μάζας αμερικανικών εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης (AI) αιχμής, ο επαληθεύσιμος έλεγχος του ρυθμού ανάπτυξης καθίσταται πιο εφικτός. Συγκεκριμένα, γίνεται δυνατός ο έλεγχος του ρυθμού με βάση λεπτομερή χαρακτηριστικά των μοντέλων ή των διαδικασιών εκπαίδευσης.

Η πιο αποτελεσματική μέθοδος ελέγχου του ρυθμού είναι μέσω ρυθμιστικών κανόνων που αφορούν όλες τις αμερικανικές εταιρείες AI αιχμής, καθώς έτσι καλύπτονται και εκείνες που δεν προτίθενται να συνεργαστούν οικειοθελώς. Η Anthropic υποστηρίζει εδώ και καιρό τη λογική και στοχευμένη ρύθμιση της AI, και ειδικότερα νομοσχέδια που εστιάζουν στη διαφάνεια και στον έλεγχο από τρίτους. Πιστεύω ότι όλα τα εργαστήρια ανάπτυξης τεχνολογίας αιχμής πρέπει να συνεργαστούν με την κυβέρνηση για να θεσμοθετήσουν την ιδέα των μόνιμων ενσωματωμένων αξιολογητών, ώστε να προλαμβάνουν και να τεκμηριώνουν καλύτερα εσωτερικά περιστατικά που αφορούν την ευθυγράμμιση (alignment) —όπως αυτά που σημειώθηκαν τους τελευταίους μήνες— και να εφαρμόσουν ρυθμίσεις που εστιάζουν στη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ δυνατοτήτων και ασφάλειας.

Δυστυχώς, η ψήφιση νόμων μπορεί να απαιτεί χρόνο, ενώ η τεχνολογία AI εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς. Επομένως, παράλληλα με τη νομοθετική οδό, οι εταιρείες AI μπορούν και πρέπει να συνεργαστούν οικειοθελώς για τον καθορισμό προτύπων — μια διαδικασία που πιστεύω ότι θα αποδώσει καλύτερα χάρη στη δυνατότητα επαλήθευσης που παρέχουν οι μόνιμοι ενσωματωμένοι αξιολογητές. Για λόγους αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, είναι χρήσιμο η αμερικανική κυβέρνηση να μεσολαβεί ή τουλάχιστον να διευκολύνει αυτές τις συζητήσεις· δεν χρειάζεται να συμμετέχει άμεσα, αλλά πρέπει να χορηγήσει μια ειδική εξαίρεση για ορισμένα είδη συζητήσεων σχετικά με την ασφάλεια. Αυτός ο διάλογος θα μπορούσε επίσης να διεξαχθεί μέσω κλαδικών ενώσεων που συνδέονται με την κυβέρνηση — για παράδειγμα, μέσω του μηχανισμού που πρότεινε ο Demis Hassabis. Σε κάθε περίπτωση, τέτοιες συζητήσεις πρέπει να προχωρήσουν άμεσα.

Σε γενικές γραμμές, τάσσομαι ιδιαίτερα υπέρ του ελέγχου του ρυθμού ανάπτυξης με βάση τις δυνατότητες ενός συγκεκριμένου συστήματος AI αιχμής και το επίπεδο ασφάλειας που διαπιστώνουμε ότι διαθέτει. Για παράδειγμα, ένα πιθανό σχήμα θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια σειρά από «σημεία ελέγχου-checkpoints: εάν τα μοντέλα διαθέτουν τη δυνατότητα X, τότε πρέπει να συνοδεύονται από πιστοποιήσεις σχετικά με τα χαρακτηριστικά ευθυγράμμισης Y και Z —όπως ένας συνδυασμός αξιολογήσεων, αναλύσεων ερμηνευσιμότητας και ελέγχων στα περιβάλλοντα εκπαίδευσης— που αποδεικνύουν τα εν λόγω χαρακτηριστικά ευθυγράμμισης.

Σε αυτό το παράδειγμα, το X θα μπορούσε να είναι «το μοντέλο έχει τη δυνατότητα να διαφύγει ή να παρακάμψει τις πιο κοινές μεθόδους απομόνωσης (sandboxing)» και το Y θα μπορούσε να είναι οτιδήποτε απαιτείται ώστε να καταστεί εξαιρετικά απίθανο το μοντέλο να παρουσιάσει τάση διαφυγής Θα πρέπει επίσης να εξετάσουμε τον ρυθμό με βάση τον περιορισμό των συστατικών που εμπλέκονται σε πρωτοποριακά μοντέλα, όπως η υπολογιστική εκπαίδευση, η φύση των εκπαιδευτικών διαδρομών ή η εσωτερική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για τη βελτίωση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ανησυχώ ότι ορισμένα από αυτά τα μέτρα μπορεί να είναι πιο «παιχνιδιάρικα» από την εξωτερική συμπεριφορά, αλλά αυτό είναι το είδος του θέματος που αξίζει να συζητηθεί με ενσωματωμένους αξιολογητές.

Ο ρυθμός εντός των δημοκρατιών θα περιοριστεί από το προβάδισμα που έχουν οι αμερικανικές εταιρείες έναντι των αυταρχικών καθεστώτων, κυρίως του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος. Εάν επιβραδύνουμε περισσότερο από αυτό το ποσό, τότε τα (μη ρυθμιζόμενα) έργα που σχετίζονται με το ΚΚΚ θα προχωρήσουν, δημιουργώντας σημαντικό κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια. Συμφωνώ με τον Υπουργό Bessent ότι η κινεζική πρωτοπορία στην Τεχνητή Νοημοσύνη θα αποτελούσε σοβαρό κίνδυνο για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον κόσμο. Τα έργα που σχετίζονται με το ΚΚΚ θα διατρέχουν τους κινδύνους ευθυγράμμισης που οι αμερικανικές εταιρείες αποτρέπουν προσεκτικά, και ακόμη και αν αποφύγουν αυτούς τους κινδύνους, θα είναι σε θέση να κυριαρχήσουν στρατιωτικά στις δημοκρατίες (για παράδειγμα με μη επανδρωμένα αεροσκάφη που κινούνται με Τεχνητή Νοημοσύνη). Έτσι, ένα βασικό μέρος του ρυθμού εντός των δημοκρατιών είναι να διατηρηθεί το προβάδισμα της Τεχνητής Νοημοσύνης των δημοκρατιών έναντι των αυταρχικών καθεστώτων όσο το δυνατόν μεγαλύτερο, ώστε να μας δοθεί ο απαραίτητος χώρος-breathing room για να ρυθμίζουμε αποτελεσματικά.

Τα βασικά βήματα που μπορούμε να κάνουμε για να διατηρήσουμε αυτό το προβάδισμα είναι τα εξής:

Να μην πωλούνται στην Κίνα ισχυρά  chips τεχνητής νοημοσύνης (AI) ή εξοπλισμός κατασκευής ημιαγωγών, και να καταπολεμηθούν οι δραστηριότητες λαθρεμπορίου chip καθώς και η απομακρυσμένη πρόσβαση σε κέντρα δεδομένων εκτός Κίνας. Τα chips θα αποτελέσουν τον κύριο καθοριστικό παράγοντα της ισχύος της Κίνας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Να περιοριστεί αυστηρά η μη εξουσιοδοτημένη «απόσταξη» (distillation) μοντέλων από εταιρείες σε αυταρχικές χώρες. Η απόσταξη μοντέλων αιχμής επιτρέπει σε εταιρείες που υστερούν τεχνολογικά να μειώσουν την απόσταση, με ένα κλάσμα του κόστους που θα απαιτούνταν για την αυτόνομη ανάπτυξη δικών τους συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Να ενισχυθεί η ασφάλεια στις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης και να αποτραπεί η κλοπή των παραμέτρων (βαρών) των μοντέλων.

Οι εταιρείες και η κυβέρνηση των ΗΠΑ πρέπει να συνεργαστούν ώστε αυτά τα μέτρα να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά. Η Anthropic έχει ταχθεί επανειλημμένα υπέρ όλων αυτών των μέτρων, καθώς ανέκαθεν αναγνωρίζαμε ότι θα ήταν καθοριστικής σημασίας για τη διαχείριση του ρυθμού εξέλιξης.

Εάν εφαρμόσουμε σωστά αυτά τα μέτρα, πιστεύω ότι θα επιβραδύνουν την πρόοδο της Κίνας σε βαθμό που θα διευρύνει σημαντικά το αμερικανικό προβάδισμα κατά την επόμενη τριετία έως πενταετία — το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά τη μέγιστη γεωπολιτική σημασία.

Κάποιοι ίσως πιστεύουν ότι αυτά τα μέτρα δυσχεραίνουν τη συνεργασία με την Κίνα, αλλά εγώ πιστεύω το αντίθετο: τα μέτρα αυτά ενισχύουν τη διαπραγματευτική ισχύ των δημοκρατιών και καθιστούν πιθανότερη την επίτευξη συμφωνίας στο μέλλον.

Παγκόσμιος Ρυθμός Ανάπτυξης

Παράλληλα με τη ρύθμιση του ρυθμού ανάπτυξης εντός των δημοκρατιών, θα πρέπει να επιδιώξουμε και έναν παγκόσμιο συντονισμό του ρυθμού εξέλιξης της τεχνολογίας αιχμής, αν και αυτό θα είναι πολύ πιο δύσκολο να επιτευχθεί. Ο παγκόσμιος αυτός συντονισμός θα απαιτήσει συνεργασία με την Κίνα, την απολυταρχική χώρα που διαθέτει μακράν τις πιο προηγμένες δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ). Δεν πρέπει να είμαστε αφελείς: τα γεωπολιτικά διακυβεύματα είναι τόσο μεγάλα, ώστε πιθανότατα θα υπάρξουν αυστηροί περιορισμοί ως προς το τι μπορεί να επιτευχθεί, ειδικά στο αρχικό στάδιο. Εάν περιορίσουμε σημαντικά τις δυνατότητές μας στην ΤΝ πιστεύοντας ότι η Κίνα θα πράξει το ίδιο, και στη συνέχεια η Κίνα αθετήσει τη συμφωνία, η ΤΝ θα μπορούσε να είναι τόσο ισχυρή ώστε μια τέτοια αθέτηση να οδηγήσει στη γεωπολιτική κυριαρχία της.

Επομένως, οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει είτε να διασφαλίζεται με αδιάψευστους μηχανισμούς επαλήθευσης είτε να είναι περιορισμένης έκτασης, ώστε η αθέτησή της να μην αποτελεί υπαρξιακή απειλή σε στρατιωτικό επίπεδο. Υποθέτω ότι όχι μόνο οι ΗΠΑ αλλά και η Κίνα θα συμμερίζονται αυτές τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς. Θα πρέπει να προσεγγίσουμε κάθε απόφαση για τον παγκόσμιο ρυθμό ανάπτυξης —ειδικά βραχυπρόθεσμα— με τρόπο που να διασφαλίζει το προβάδισμα των ΗΠΑ και των συμμάχων τους.

Υπάρχουν διάφορα επίπεδα πιθανής συμφωνίας, ορισμένα εκ των οποίων θεωρώ απολύτως εφικτά (όπως έχω προτείνει στο παρελθόν), ενώ για άλλα διατηρώ έντονες επιφυλάξεις ως προς τη δυνατότητα υλοποίησής τους — αν και οφείλουμε να προσπαθήσουμε.

Κατά σειρά αυξανόμενης δυσκολίας:

Επίπεδο 1. Μια συμφωνία που απαγορεύει συγκεκριμένες, περιορισμένες και προφανώς επικίνδυνες χρήσεις της ΤΝ, όπως η χρήση της για την παραγωγή βιολογικών όπλων ή η παροχή δυνατότητας στους χρήστες να το πράξουν. Οι επιθέσεις βιοτρομοκρατίας είναι επιζήμιες για όλους, συμπεριλαμβανομένων τόσο των ΗΠΑ όσο και των αντιπάλων τους, επομένως μια συμφωνία σε αυτό το πεδίο είναι πιθανότατα εφικτή.

Επίπεδο 2. Μια συμφωνία και των δύο πλευρών για τον έλεγχο των μοντέλων τους πριν από τη διάθεσή τους, με στόχο τον εντοπισμό κρίσιμων κινδύνων σε τομείς όπως η κυβερνοασφάλεια, η βιολογία και η ευθυγράμμιση (alignment). Όπως προαναφέρθηκε, αυτό θα μπορούσε να υλοποιηθεί μέσω ενός παγκόσμιου φορέα καθορισμού προτύπων. Πιστεύω ότι η δημιουργία ενός τέτοιου φορέα είναι μάλλον εφικτή, αλλά η παροχή ουσιαστικών εξουσιών επιβολής σε αυτόν θα αποτελέσει πρόκληση. Η δυσκολία θα εντοπίζεται στην επαλήθευση ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν διαθέτει μυστικά μοντέλα τα οποία δεν υποβάλλει σε ελέγχους, αλλά ενδέχεται να θέσει σε λειτουργία κρυφά (π.χ. για στρατιωτικές εφαρμογές).

Επίπεδο 3. Κάποιου είδους «όριο ταχύτητας» στον ρυθμό της αναδρομικής αυτο-βελτίωσης (recursive self-improvement – RSI). Καθώς τα μοντέλα δημιουργούν μελλοντικά μοντέλα, ο ρυθμός βελτίωσης ενδέχεται να καταστεί αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ανάλογο με τις συνθήκες SALT: ο περιορισμός του αριθμού των πυραύλων περιόριζε τις καταστροφικές δυνατότητες, διατηρώντας παράλληλα την αποτρεπτική ισχύ κάθε χώρας. Πιστεύω ότι μια τέτοια συμφωνία θα ήταν δύσκολη, αλλά οριακά εφικτή.

Επίπεδο 4. Μια πλήρης επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης ή ακόμη και μια «παύση», κατά την οποία οι συμμετέχουσες κυβερνήσεις συμφωνούν να περιορίσουν ουσιαστικά τον συνολικό ρυθμό εξέλιξης της τεχνητής νοημοσύνης (AI). Υποστηρίζω την πρόταση αυτή, αλλά θεωρώ απίθανο να υλοποιηθεί σύντομα: η αθέτηση μιας τέτοιας συμφωνίας μέσω της αποφυγής των μηχανισμών ελέγχου θα μπορούσε να ανατρέψει ριζικά την παγκόσμια ισορροπία ισχύος. Συνεπώς, αναμένω ότι τα κίνητρα για μια τέτοια ενέργεια θα είναι τεράστια και ότι θα απαιτείται εξαιρετικά υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης στις διαδικασίες επαλήθευσης.

Οποιαδήποτε συνεργασία επιτύχουμε με την Κίνα θα μας εξασφαλίσει περισσότερο χρόνο για τη διαχείριση του ρυθμού ανάπτυξης τεχνολογιών αιχμής εντός των δημοκρατικών κρατών. Οφείλουμε να στοχεύουμε στα υψηλότερα επίπεδα, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι τα χαμηλότερα επίπεδα είναι πολύ πιο πιθανά και ρεαλιστικά.

Τέλος, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, ακόμη και αν δεν καταστεί δυνατή η επίτευξη επίσημων συμφωνιών, η απλή μεταβολή των άτυπων κανόνων και πρακτικών ενδέχεται να έχει αξία. Η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την αναδρομική αυτο-βελτίωση (recursive self-improvement) και την έλλειψη ευθυγράμμισης των μοντέλων μπορεί να συμβάλει στο να πειστούν όλοι ότι η απερίσκεπτη συμπεριφορά δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους.

Συμπέρασμα

Εξακολουθώ να πιστεύω ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βελτιώσει θεαματικά την ποιότητα της ανθρώπινης ζωής. Η επιθυμία μου να επιτύχουμε αυτά τα οφέλη παραμένει αμείωτη. Ωστόσο, τα οφέλη αυτά θα επιτευχθούν μόνο εάν αναπτύξουμε την τεχνολογία με τον σωστό τρόπο και —εφόσον αξιοποιήσουμε σωστά τον χρόνο που κερδίζουμε— αξίζει να επιδείξουμε ιδιαίτερη προσοχή και μεθοδικότητα ώστε να το πετύχουμε σωστά. Η πρόοδος θα συνεχίσει να είναι σχετικά ταχεία και μπορούμε να αξιοποιήσουμε αυτόν τον χρόνο για να προωθήσουμε την επιστήμη της ερμηνευσιμότητας, να βελτιώσουμε την επιχειρησιακή ασφάλεια και την αυστηρότητα των διαδικασιών στις εταιρείες που πρωτοπορούν στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και να δημιουργήσουμε μοντέλα για την ευθυγράμμιση των οποίων θα έχουμε πολύ μεγαλύτερη βεβαιότητα. Τα μέτρα που προτείνω για την προώθηση της τεχνολογικής αιχμής με ασφαλή ρυθμό δεν θα είναι εύκολα. Πιστεύω όμως ότι οφείλουμε στην ανθρωπότητα να προσπαθήσουμε.

Jacob Coxon> Το πιόνι μίας ακόμη απάτης

Tετάρτη 9 Σεπτεμβρίου 2026

Πριν λίγες ώρες ο Jacob Coxon παραιτήθηκε από την Anthropic και στη συνέχεια έγραψε τα εξής στο X.>

-Παραιτήθηκα σήμερα από την Anthropic. Πέρασα τα τελευταία τρία χρόνια διεξάγοντας έρευνα στον τομέα της προ-εκπαίδευσης (pretraining) τόσο στην OpenAI όσο και στην Anthropic. Καμία από τις δύο εταιρείες δεν ενεργεί υπεύθυνα. Κινούνται με ταχύτητα προς τη δημιουργία αυτο-βελτιούμενης υπερνοημοσύνης, ρισκάροντας τις ζωές μας. Περισσότερες σκέψεις παρακάτω…

-Μην υποτιμάτε τη δύναμη αυτής της τεχνολογίας. Σύντομα θα πρόκειται για υπερανθρώπινα συστήματα ικανά να παραβιάσουν οποιοδήποτε σύστημα, να φέρουν επανάσταση σε κάθε τομέα εν μία νυκτί και να αποκτήσουν πραγματική ισχύ και πόρους. Όλοι έχουμε γίνει μάρτυρες της προόδου σε καθέναν από αυτούς τους τομείς και η πρόοδος δεν επιβραδύνεται. Οι άνθρωποι που αναπτύσσουν την Τεχνητή Νοημοσύνη [AI] πιστεύουν ειλικρινά ότι θα μπορούσε να μας εξολοθρεύσει όλους πριν από το τέλος της δεκαετίας. Δεν πρόκειται για τέχνασμα marketing. Αντιθέτως, πολλά στελέχη και ανώτερα ερευνητικά στελέχη επιλέγουν προσεκτικές διατυπώσεις στις δηλώσεις τους προς τον Τύπο για να ακούγονται ορθολογικοί, ωστόσο ακούω τους ίδιους ανθρώπους να εκφράζουν φόβους σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις. Καμία άλλη ανθρώπινη δραστηριότητα δεν ενέχει τέτοιο επίπεδο κινδύνου.

Μια συνηθισμένη αντίδραση είναι: «Αν το πιστεύουν πραγματικά αυτό, γιατί συνεχίζουν να την κατασκευάζουν;». Στην OpenAI, πολλοί δεν έχουν εμπεδώσει πλήρως το διακύβευμα για τον πολιτισμό μας. Στην Anthropic, το διακύβευμα είναι σαφώς κατανοητό, αλλά η εταιρεία είναι εγκλωβισμένη σε έναν αγώνα δρόμου για να φτάσει πρώτη στον στόχο: πιστεύουν ότι κανείς άλλος δεν θα ενεργήσει υπεύθυνα, επομένως οφείλουν να το κάνουν οι ίδιοι, παρά το ρίσκο.

Η αποδοχή αυτού του ανταγωνισμού και η είσοδος στο τελικό στάδιο («endgame») αποτελούν ένα αλαζονικό στοίχημα που δεν θα έπρεπε να ξεκινά μέσα από το Slack μιας ιδιωτικής εταιρείας. Η προσπάθεια για ταχεία επίτευξη της ευθυγράμμισης (alignment) θα έπρεπε να προϋποθέτει την απόλυτη βεβαιότητα ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμες καλύτερες πορείες δράσης. Είμαι αισιόδοξος για τις προοπτικές συντονισμού. Προειδοποιητικά σήματα, όπως η επίθεση στο Hugging Face, έχουν καταστήσει πιο εφικτές τις συμφωνίες για τον ρυθμό ανάπτυξης μεταξύ των εργαστηρίων των ΗΠΑ. Δεν θεωρώ ότι βρισκόμαστε σε πορεία αποτροπής ενός παγκόσμιου ανταγωνισμού, ο οποίος ενδέχεται να απαιτήσει δαπανηρά μέτρα, όπως μια προσωρινή απαγόρευση της περαιτέρω βελτίωσης των δυνατοτήτων των μοντέλων.

Αν είστε ερευνητής σε κάποιο εργαστήριο, σας προτρέπω να αναλογιστείτε πώς θα είναι πραγματικά η κατάσταση τα επόμενα χρόνια. Θέλετε να ξεκινήσετε μια διαδικασία εκπαίδευσης υπερ-ευφυούς συστήματος μέσω ενισχυτικής μάθησης (RL)  [ superintelligent RL run] χωρίς να έχετε εμπεριστατωμένη κατανόηση του τρόπου λειτουργίας της νόησής του; Θα πρέπει να σκύψετε το κεφάλι και να συνεχίσετε επειδή «έτσι κι αλλιώς αυτό θα συμβεί», ή να αξιοποιήσετε τη στιγμή για να ζητήσετε διαφορετικές συνθήκες;

Ο συνάδελφός του του Coxon, Evan Hubinger, υποστήριξε τη θέση του και εξέφρασε παρόμοιους φόβους σε μια ανάρτηση στο X.

Ο Hubinger συμφώνησε με το μέρος σχετικά με την πιθανότητα η Τεχνητή Νοημοσύνη να σκοτώσει όλους τους ανθρώπους. Έγραψε

«Ο Jacob έχει δίκιο εδώ—πιστεύουμε ακράδαντα ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να σκοτώσει όλους τους ανθρώπους! Προσωπικά πιστεύω ότι είναι >10% μέσα στην επόμενη δεκαετία. Πιστεύω ότι η Anthropic προσπαθεί όσο καλύτερα μπορεί, αλλά δεν έχουμε ακόμη ένα σχέδιο για να λύσουμε το πρόβλημα της υπερ-νοημοσύνης και δεν είμαστε σαφώς σε καλό δρόμο». Ως κάποιος που εργάζεται αυτήν τη στιγμή στην Anthropic, ο Hubinger πρόσθεσε «Για να είμαστε σαφείς, όπως λέμε στην τελευταία μας Έκθεση Κινδύνου, νομίζω ότι ο κίνδυνος από τα τρέχοντα μοντέλα είναι χαμηλός. Αυτό που με ανησυχεί είναι η υπερ-νοημοσύνη που προκύπτει από την αναδρομική αυτοβελτίωση, όπως έχουμε πει, συμβαίνει πιο γρήγορα από ό,τι νομίζαμε».

Ποιοι είναι οι Jacob Coxon και Evan Hubinger;

Ο Coxon είναι ερευνητής Τεχνητής Νοημοσύνης με έδρα το San Francisco. Έγινε πρωτοσέλιδο με τη δήλωσή του σχετικά με τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης αυτή τη στιγμή, έχοντας εργαστεί τόσο στην OpenAI όσο και στην Anthropic, δύο από τις κορυφαίες εταιρείες στον εν λόγω τομέα. Ο λογαριασμός LinkedIn του Coxon δεν βρέθηκε κατά τη στιγμή της συγγραφής.

Ο Evan Hubinger είναι επικεφαλής ομάδας στην Anthropic. Το LinkedIn αναφέρει ότι είναι ο επικεφαλής της ομάδας «Alignment stress testing» στην Anthropic, με επίκεντρο τον συνδυασμό τεχνικών και αξιολογήσεων ευθυγράμμισης της Anthropic που βρίσκονται στο “κόκκινο” -Οι στρατηγικές ευθυγράμμισης του Αnthropic θα μπορούσαν να αποτύχουν.

Η προηγούμενη εργασιακή εμπειρία του Hubinger περιλαμβάνει το OpenAI, την Google, το Yelp και το Ripple. Σπούδασε στο Harvey Mudd College και είναι μέλος του Ινστιτούτου Έρευνας Μηχανικής Νοημοσύνης-Machine Intelligence Research Institute.

I resigned from Anthropic today. I spent the last three years doing pretraining research at both OpenAI and Anthropic. Neither company is acting responsibly. They are racing straight to self-improving superintelligence and gambling with our lives. More thoughts below.

— Jacob Coxon (@hilbertspaess) September 9, 2026

Jacob is correct here—we really do earnestly believe AI could kill all humans! I personally think it is >10% within the next decade. I believe Anthropic is trying its best, but we do not yet have a plan to solve alignment for superintelligence and are not clearly on track to. https://t.co/QAIHiFP3QZ

— Evan Hubinger (@EvanHub) September 9, 2026

Οπως και στην περίπτωση της προέλευσης του εργαστηριακού ιού που εκτοξεύθηκε εναντίον της ανθρωπότητας πολύ νωρίς το Vanity Fair είχε φιλοξενήσει αποκαλυπτικές έρευνες επιστημόνων και αντίστοιχα ρεπορτάζ που έδειχαν τα Ινστιτούτα Βιολογίας της Wuhan ως τόπος προέλευσης του ιού. Το ίδιο περιοδικό δεν δίστασε να παρουσιάσει ιστορίες τραυματισθέντων από τα εμβόλια ευθανασίας COVID-19 πολύ νωρίς και πριν το ξέσπασμα της Γενοκτονίας που ξετυλίγεται πλέον μπροστά μας όπου σχεδόν κάθε 8 ώρες και στην Ελλάδα πεθαίνει κάποιος νέος άνθρωπος Ξαφνικά. Κάπως έτσι Πεθαίνοντας Ξαφνικά, οδηγούμαστε στις εκλογές και όσες προσπάθειες κι εάν καταβάλει το σύνολο του κομμάτων της χώρας και το σύνολο του πολιτικού προσωπικού αυτή τη φορά οι Νεκροί Ξαφνικά θα προσέλθουν στις κάλπες και θα ψηφίσουν.

H Chabad πολύ νωρίς επίσης είχε προσομοιώσει την AI με ειδωλολατρεία αντίστοιχη με το Χρυσό Μοσχάρι. Το γεγονός ότι ο διαβόητος Klaus  Schwab όπως και στην περίπτωση του COVID-19 [The Great Reset] έσπευσε να μας συστήσει το τελευταίο του βιβλίο Thriving and Leading in the Intelligent Age και πριν μερικά 24ωρα ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Rockefeller Capital Management, Greg Fleming, εγκωμίασε τις δυνατότητες μετασχηματισμού που προσφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) είναι ικανά να σας πείσουν για την αποστολή της που είναι να γίνεις dust in the wind. Μπορείτε να διαβάσετε σχετικά στη συνέχεια. Για την ώρα αφιερώστε χρόνο να διαβάσετε την ανλαλυση του εξέχοντος Αρνητή της AI Ed Zitron για τις χρεοκοπημένες ήδη εταιρίες που εμπλέκονται εδώ. Το γεγονός ότι το deep state έχει ποντάρει τρις στην AI όπως και στην planδημία COVID αποδεικνύει την ευγονική του βουλιμία να αφανίσει τους κοστοβόρους και σκεπτόμενους Χριστιανούς και Εβραίους δλδ τον δυτικό πληθυσμό και τον δυτικό πολιτισμό. Η ΑΙ εξυπηρετεί αυτό το σκοπό την ίδια ώρα που πλασσάρεται ως ασφαλής και αποτελεσματική.

Το Κουρδιστό Πορτοκάλι παραμένει αισιόδοξο γιατί όπως και στην περίπτωση της Planδημίας oι γενοκτόνοι έχουν στην διάθεσή τους puppets -CEOs, etc με υψηλό μισθό αλλά χαμηλό IQ-όπως χαρακτηρίζει ο Ez Zitron τους ανοήτους που πιστεύουν ότι μπορούν να αντικαστήσουν τους πάντες με την ΑΙ.

Ζούμε σε συναρπαστικούς καρούς. Θα γίνουν ακόμη πιο συναρπαστικοί…

 Ed Zitron>OpenAI και Anthropic είναι ήδη χρεοκοπημένες

Πάμε λοιπόν να δούμε τι έγραψε πριν λίγο ο Ed Zitron [κεντρική photo] για τις ήδη χρεοκοπημένες OpenAI και Anthropic και την σύγκριση της όλης επιχείρησης με την κρίση των στεγαστικών δανείων χωρίς αντίκρυσμα.

Where’s Your Ed At

Συγκέντρωση Κινδύνου [Concentration risk]

Ο Jensen Huang, Διευθύνων Σύμβουλος της NVIDIA, της μεγαλύτερης εταιρείας στο χρηματιστήριο, δήλωσε ότι “η AGI έφτασε” σε απάντηση στον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Crusoe που συγχαίρει την OpenAI για την κυκλοφορία του μοντέλου GPT-6 Astra, ο οποίος είπε ότι αυτό “έκανε την Abilene τη γενέτειρα της AGI-(AGI -Artificial General Intelligence].

Σύμφωνα με πηγές που έχουν άμεση γνώση της τρέχουσας προόδου του Stargate Abilene, του κέντρου δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης που κατασκευάζεται από την Crusoe για να το μισθώσει η Oracle στην OpenAI, υπάρχουν το πολύ τέσσερα από τα οκτώ κτίρια που λειτουργούν στην πανεπιστημιούπολη Abilene, η κατασκευή της οποίας ξεκίνησε κάποια στιγμή το 2024. Ο Huang δεν ορίζει σε κανένα σημείο τι είναι η «AGI», εκτός από το να πει ότι το έχουμε φτάσει και ότι «400.000 GPU που έρχονται σε λειτουργία» ήταν αυτό που ακολούθησε, υποθέτω αναφερόμενος σε κάπου αλλού στη Γη, επειδή το Abilene έχει χώρο μόνο για συνολικά 400.000 GPU Blackwell, εκ των οποίων (όπως έχω σημειώσει) στην καλύτερη περίπτωση οι μισές είναι πραγματικά εγκατεστημένες και λειτουργικές.

Ο λόγος που όλοι μιλάνε για την AGI είναι ότι το περιοδικό TIME, απαλλαγμένο από οποιαδήποτε δημοσιογραφικά πρότυπα ή ντροπή, παρέθεσε τον Διευθυντή Έρευνας της OpenAI, Mark Chen, να λέει ότι η OpenAI ήταν «80% στο δρόμο» προς την AGI, μόνο και μόνο για να πει ο Διευθυντής Λειτουργιών Greg Brockman λίγες μέρες αργότερα ότι είχαμε εισέλθει στην «εποχή της AGI, είτε τη βλέπετε ως αυτό το μοντέλο, το τελευταίο είτε το επόμενο», με την οποία συμφωνεί η Wall Street Journal, παρόλο που δεν μπορεί να ορίσει ακριβώς τι σημαίνει AGI, αλλά αυτή είναι η φούσκα της AI και αυτοί που είναι πιο υπεύθυνοι για να πουν την αλήθεια είναι ως επί το πλείστον ανίκανοι ή απρόθυμοι να ασχοληθούν.

Αυτές οι εταιρείες αντιμετωπίζουν τους πάντες σαν να είναι ηλίθιοι, σε μεγάλο βαθμό επειδή όλοι, συμπεριλαμβανομένων των μεγαλύτερων μέσων ενημέρωσης στον κόσμο, φαίνεται να εμπλέκονται σχεδόν σε οτιδήποτε. Ούτε η NVIDIA ούτε η Crusoe έχουν κάνει στην πραγματικότητα τίποτα – δεν έχουμε φτάσει στην «AGI», ούτε έχει ολοκληρωθεί «η γενέτειρα της AGI», ούτε φαίνεται κανείς να αναφέρει αυτά τα γεγονότα σε κανένα από τα κομμάτια που έχω διαβάσει εκτός από το να λέει «χμμ, λοιπόν η AGI δεν είναι πραγματικά σαφώς καθορισμένη», αστειευόμενος με αυτό που αυτές οι εταιρείες λένε χωρίς να τους περάσει ούτε μια σκέψη από το μυαλό.

Αν μη τι άλλο, ο πολύ πιο ενδιαφέρων τρόπος να το δούμε αυτό είναι γιατί όλοι αυτοί οι άνθρωποι ξαφνικά σπαρταρούν από τις πρώτες αρχές για έναν όρο που υποτίθεται ότι σημαίνει «μια τεχνητή νοημοσύνη που μπορεί να χειριστεί εργασίες πέρα ​​από την αρχική της εκπαίδευση» αλλά τώρα σημαίνει ουσιαστικά οτιδήποτε θέλουν οι εταιρείες, και τι συμβαίνει αυτή τη περίοδο με τη βιασύνη για την Anthropic και την OpenAI να βγουν στο χρηματιστήριο.

Η απάντηση είναι αρκετά απλή: αυτοί οι άνθρωποι θέλουν να σας σταματήσουν να σκέφτεστε τι συμβαίνει στην πραγματικότητα – ότι τα υποκείμενα οικονομικά στοιχεία και η ζήτηση δεν βγάζουν νόημα, και το λογισμικό cloud τους δεν δικαιολογεί ούτε στο ελάχιστο το ανησυχητικό κόστος του.

Σήμερα θα σας μιλήσω για το γιατί πιστεύω ότι υπάρχει μια οικονομική κρίση στη Silicon Valley και τους κινδύνους συγκέντρωσης που εμπλέκονται.

Ας μιλήσουμε για τον κίνδυνο συγκέντρωσης

Λοιπόν, σήμερα θα μιλήσουμε για έναν όρο που μπορεί να έχετε ακούσει ή όχι πριν: τον κίνδυνο συγκέντρωσης.

Το αναφέρω αυτό επειδή θα ακούσετε αυτόν τον όρο, ή παραλλαγές αυτού, πολύ συχνά τους επόμενους μήνες και χρόνια, καθώς η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης θα ξετυλιχθεί, επειδή σχεδόν κάθε μέρος του κλάδου ενέχει τη δική του γεύση κινδύνου συγκέντρωσης.
Το 80% των επιχειρηματικών εσόδων της OpenAI και της Anthropic προέρχεται από το 1% των πελατών της, το οποίο στρέφεται σε μεγάλο βαθμό προς τις νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης που επιδοτούνται από επιχειρηματικά κεφάλαια

Ας ξεκινήσουμε από την κορυφή. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας fintech Ramp, το 80% των επιχειρηματικών εσόδων της OpenAI και της Anthropic προέρχεται από το 1% των πελατών τους, ένας αριθμός που δεν έχει βελτιωθεί τα τελευταία τρία χρόνια. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Ramp, Ara Kharazian, σημειώνει ότι το κορυφαίο 1% στρέφεται σε μεγάλο βαθμό προς τον τεχνολογικό τομέα και τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, και ότι αυτό ήταν ένα επίπεδο κινδύνου συγκέντρωσης που δεν παρατηρήθηκε σε καμία άλλη κατηγορία λογισμικού που παρακολούθησαν.

Α, και δεν έχει βελτιωθεί με την πάροδο του χρόνου.

Αυτό το σύνολο δεδομένων, το οποίο πιθανότατα περιλαμβάνει μεγάλες εταιρείες όπως η Visa και η Cursor, καθώς και πολλές νεοσύστατες επιχειρήσεις και εταιρείες κανονικού μεγέθους, είναι ενδεικτικό των συνολικών δαπανών της βιομηχανίας Τεχνητής Νοημοσύνης, με την επιφύλαξη ότι δεν περιλαμβάνει τεράστιους παίκτες όπως η Microsoft ή μεγάλες τράπεζες, και οι πελάτες μπορούν να επιλέξουν να μην συμπεριληφθούν στην έρευνα.

Θέλω επίσης να είμαι σαφής ότι όταν η Ramp λέει «προϊόντα και υπηρεσίες Τεχνητής Νοημοσύνης», αυτό περιλαμβάνει νεοσύστατες επιχειρήσεις Τεχνητής Νοημοσύνης που πωλούν συνδρομές με επιδοτούμενες δαπάνες σε tokens, πράγμα που σημαίνει ότι οι χρήστες μπορούν να ξοδέψουν πολύ περισσότερα από την τιμή της συνδρομής τους σε tokens. Αυτό σημαίνει ότι τα χρήματα που κερδίζουν οι Anthropic ή OpenAI από μια νεοσύστατη επιχείρηση Τεχνητής Νοημοσύνης σε αυτή τη δαπάνη 1% εξαρτώνται από τη συνεχιζόμενη ικανότητά τους να αντλούν επιχειρηματικά κεφάλαια.

Αυτό σημαίνει ότι η συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρήσεων – όπου τα πραγματικά χρήματα βρίσκονται στο λογισμικό – απλώς δεν ξοδεύουν τόσα πολλά χρήματα στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Όσοι ξοδεύουν τα περισσότερα σε αυτό επικεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό είτε σε εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης που είτε χρησιμοποιούν πολλά tokens εσωτερικά επειδή χρηματοδοτούνται από επιχειρηματικά κεφάλαια, είτε σε εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης που επιτρέπουν στους χρήστες τους να ξοδεύουν μη βιώσιμα χρηματικά ποσά σε tokens που χρηματοδοτούνται από επιχειρηματικά κεφάλαια, είτε σε εταιρείες τεχνολογίας που βρίσκονται υπό έντονη πίεση από ομοτίμους να ξοδέψουν χρήματα σε tokens τεχνητής νοημοσύνης, και υποθέτω σε μερικούς βασικούς πελάτες κάποιου είδους.

Κίνδυνος Συγκέντρωσης 1: Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης είναι οι δανειολήπτες NINJA της τεχνητής νοημοσύνης

Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Οικονομικής Κρίσης, εκατομμύρια άνθρωποι ανέλαβαν χρέη που δεν είχαν ποτέ καμία ελπίδα να πληρώσουν, με ένα από τα πιο κραυγαλέα παραδείγματα να είναι τα δάνεια “NINJA” – Χωρίς Εισόδημα Χωρίς Υποψηφίους για Εργασία.

Σύμφωνα με το Pew, “…στα χρόνια πριν από τη Μεγάλη Ύφεση, σχεδόν το 38% των νέων στεγαστικών δανείων απαιτούσε ελάχιστα ή καθόλου έγγραφα.”

Συγκεκριμένα, το 36,5% του 2005 και το 37,9% των αγορών κατοικιών στις ΗΠΑ το 2006 προέρχονταν από αγοραστές με ελάχιστα έως καθόλου δικαιολογητικά εισοδήματος, πράγμα που σήμαινε ότι, ως επί το πλείστον, αυτές οι πληρωμές στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου κατέστησαν δυνατές μόνο χάρη σε ένα σύστημα που απεγνωσμένα προσπαθούσε να δημιουργήσει μεγαλύτερη ζήτηση για δάνεια αντί να δημιουργήσει μια συμφωνία δανεισμού με έναν σταθερό πελάτη που θα μπορούσε να κάνει τακτικές πληρωμές.

Σημείωση: Πριν προχωρήσουμε περαιτέρω, θέλω να γνωρίζετε επίσης ότι ο όρος «subprime» δεν αναφέρεται στον δανειολήπτη αλλά στο ίδιο το δάνειο. Πολλοί «εύποροι» άνθρωποι πήραν στεγαστικά δάνεια που δεν μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά κατά την περίοδο που προηγήθηκε της Μεγάλης Οικονομικής Κρίσης.

Ένας «ιδιοκτήτης σπιτιού» το 2005 και το 2006 θα μπορούσε εύκολα να είναι κάποιος που δεν μπορούσε, με καμία πραγματική έννοια, να αντέξει οικονομικά το σπίτι που αγόραζε.

Ελπίζω σίγουρα ότι κανείς δεν κάνει το ίδιο λάθος – Ω, ΘΕΕ ΜΟΥ!
Η Anthropic και η OpenAI εξαρτώνται από τεχνητά έσοδα που προέρχονται από μη κερδοφόρες νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης που χρηματοδοτούνται από επενδυτικές επενδύσεις για δισεκατομμύρια δολάρια

Αυτό σημαίνει ότι το 80% των επιχειρηματικών εσόδων της OpenAI και της Anthropic — τα οποία αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία των συνολικών εσόδων τους — εξαρτώνται από εκατοντάδες πελάτες που πιθανότατα ξοδεύουν τεράστια χρηματικά ποσά σε tokens τεχνητής νοημοσύνης, με ένα απροσδιόριστο μεγάλο μέρος αυτών να είναι νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να το κάνουν μόνο εφόσον τις υποστηρίζουν τα επιχειρηματικά κεφάλαια.

Επιτρέψτε μου να αναλύσω ακριβώς τι σημαίνει αυτό:

Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης, όταν εκτελούν τις υπηρεσίες τους, συνδέονται με μοντέλα που παρέχονται από την OpenAI και την Anthropic και πληρώνουν ανά εκατομμύριο token.
Σε σχεδόν κάθε περίπτωση που έχω βρει, η νεοσύστατη επιχείρηση τεχνητής νοημοσύνης «επιδοτεί» τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης από τους πελάτες της, επιτρέποντάς τους να ξοδεύουν πολύ περισσότερα από τη μηνιαία τους συνδρομή σε tokens, με την νεοσύστατη επιχείρηση τεχνητής νοημοσύνης να πληρώνει για τα tokens είτε σε πλήρη είτε σε ελαφρώς μειωμένη τιμή.

Αυτό καθίσταται δυνατό μόνο μέσω ατελείωτων επιχειρηματικών κεφαλαίων.
Για παράδειγμα, η νόμιμη νεοσύστατη εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης Harvey έχει συγκεντρώσει πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια και προσπαθεί να συγκεντρώσει άλλα 500 εκατομμύρια δολάρια, ενώ παράλληλα έχει μόνο 350 εκατομμύρια δολάρια σε «ετήσια» έσοδα, που σημαίνει (υποθέτοντας έναν γραμμικό υπολογισμό μήνα x 12) ότι έχει μόνο περίπου 29 εκατομμύρια δολάρια το μήνα. Η Harvey, όπως πολλές νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης, στέλνει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια στην Anthropic και την OpenAI.

Αυτό σημαίνει ότι αυτοί οι νεοσύστατοι πελάτες τεχνητής νοημοσύνης, κάποια στιγμή, θα ξεμείνουν από χρήματα για να συνεχίσουν να τροφοδοτούν την OpenAI και την Anthropic, επειδή οι υπηρεσίες τους είναι οικονομικά μη βιώσιμες λόγω της ίδιας της φύσης της σύνδεσης με μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης.

Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελούν μια τεχνητή πηγή εσόδων. Δεν πληρώνουν την Anthropic και την OpenAI από ταμειακές ροές ή επειδή «αποκτούν μεγάλη αξία», και μάλιστα είναι σε θέση να το κάνουν μόνο εφόσον κάποιος άλλος τους δίνει ατελείωτα ποσά μετρητών. Ενώ τα έσοδά τους μπορεί να αυξάνονται, ωχριούν σε σύγκριση με τα τεράστια ποσά που συγκεντρώθηκαν ή τον ρυθμό με τον οποίο συγκεντρώθηκαν. Η Harvey συγκέντρωσε πάνω από 800 εκατομμύρια δολάρια μόνο το 2025 και έκλεισε το έτος με περίπου 190 εκατομμύρια δολάρια σε ετήσιο ρυθμό εκτέλεσης ή περίπου 15,8 εκατομμύρια δολάρια το μήνα, πράγμα που σημαίνει ότι θα ήταν εντελώς νεκρή πριν από ένα χρόνο χωρίς να στηρίζεται από επιχειρηματικά κεφάλαια.

Και ας είμαστε απολύτως σαφείς: Η OpenAI και η Anthropic εξαρτώνται οικονομικά από αυτούς τους πελάτες για να επιβιώσουν. Ενώ ο όρος «επιχείρηση» θα μπορούσε να αναφέρεται σε ένα σύμπλεγμα εταιρειών του Fortune 500 ή σε μεγάλες επιχειρήσεις που θεωρητικά χρησιμοποιούν LLM για προγραμματισμό ή οτιδήποτε άλλο, είναι πολύ σαφές, με βάση τα δεδομένα της Ramp, ότι μία από τις (αν όχι) μεγαλύτερες πηγές εσόδων για αυτές τις εταιρείες είναι οι νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης (AI startup) που κυριολεκτικά δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν για tokens χωρίς χρηματοδότηση επιχειρηματικών κεφαλαίων.

Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης είναι επίσης οι πιο εύκολοι στο να ξοδέψουν περισσότερα χρήματα στην τεχνητή νοημοσύνη λόγω της επιδοτούμενης καύσης token από τους χρήστες τους. Όταν κάποιος λανσάρει κάτι όπως το Harvey ή το Perplexity, θα περιμένει τα πιο πρόσφατα μοντέλα, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε νεοσύστατη επιχείρηση τεχνητής νοημοσύνης είναι ουσιαστικά μια πλατφόρμα μάρκετινγκ που υποστηρίζεται από venture capital για τα πιο πρόσφατα μοντέλα, αυξάνοντας το κόστος για την εταιρεία, ενώ παράλληλα διοχετεύει αυτά τα χρήματα απευθείας στα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης. Όταν ένας χρήστης δεν χρειάζεται να ανησυχεί για το πραγματικό του κόστος και ούτε ο πάροχος χρειάζεται να ανησυχεί επειδή χρηματοδοτείται από επιχειρηματικά κεφάλαια, είναι πολύ εύκολο να δει κανείς εκρήξεις εσόδων γύρω από κάθε κυκλοφορία νέου μοντέλου, δίνοντας στις νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης έναν νέο τρόπο να προσελκύσουν τους χρήστες πίσω στην πλατφόρμα (βλ.: Perplexity) και στα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης μια αύξηση εσόδων σε αντάλλαγμα.

Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης αντιπροσωπεύουν έναν τεράστιο κίνδυνο συγκέντρωσης για την OpenAI και την Anthropic, επειδή αυτά δεν είναι πραγματικά έσοδα. Η παροχή αυτών των υπηρεσιών σε νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης δεν αποφέρει στους πελάτες τους «περισσότερα χρήματα» τόσο πολύ όσο τους δίνει μια δικαιολογία για να συνεχίσουν να συγκεντρώνουν χρήματα. Ενώ ο Harvey ή η Perplexity μπορεί να «χρειάζονται» μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης για να λειτουργήσουν τις επιχειρήσεις τους, δεν πληρώνουν γι’ αυτά λόγω οποιουδήποτε αξίας ή επιχειρηματικού μοντέλου ή στρατηγικής, τόσο πολύ που βρίσκονται σε έναν αγώνα δρόμου της κόκκινης βασίλισσας όπου πρέπει να προσφέρουν τα πιο πρόσφατα μοντέλα με οποιοδήποτε κόστος για να «παραμένουν ενημερωμένες». Αν μη τι άλλο, χωρίς χρηματοδότηση, αυτές οι επιχειρήσεις θα έπρεπε να σταματήσουν να προσφέρουν τα μοντέλα της Anthropic και της OpenAI για να επιτύχουν κάτι που προσεγγίζει τη βιωσιμότητα, επειδή το κόστος των tokens AI είναι ο κύριος παράγοντας των ζημιών τους.

Για να σας δώσουμε μια ιδέα για την κλίμακα αυτών των πελατών, την περασμένη εβδομάδα η OpenAI ανακοίνωσε ότι διέκοπτε την εταιρεία κωδικοποίησης AI Cursor (η οποία τώρα αποτελεί μέρος της SpaceX), με το WIRED να αναφέρει ότι επρόκειτο να αποφέρει έσοδα άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων από την OpenAI το 2026, ή πάνω από το 3% των προβλεπόμενων εσόδων των 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το 2026. Με την OpenAI να αντιπροσωπεύει μόνο το 5% της κίνησης της Cursor, πιθανότατα στέλνει δισεκατομμύρια περισσότερα στην Anthropic φέτος, μια τεράστια υποκείμενη έκθεση που θα μπορούσε εύκολα να εξαφανιστεί εάν ο Elon Musk αποφασίσει ότι δεν θέλει να στείλει όλα αυτά τα χρήματα σε ανταγωνιστικά εργαστήρια AI.

Η Cursor μπόρεσε να συνεχίσει να στέλνει αυτά τα χρήματα στην Anthropic και την OpenAI μόνο επειδή συγκέντρωσε 3,2 δισεκατομμύρια δολάρια σε διάστημα τεσσάρων μηνών – Ιούνιο (900 εκατομμύρια δολάρια) και Νοέμβριο 2025 (2,3 δισεκατομμύρια δολάρια). Σύμφωνα με το The Information από τον Ιούλιο του 2025, οι δύο μεγαλύτεροι πελάτες της Anthropic αντιπροσώπευαν 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια σε ετήσιο ρυθμό εκτέλεσης (30% του ρυθμού εκτέλεσης των 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων εκείνη την εποχή), με τους επενδυτές να πιστεύουν ότι ήταν ο Cursor και ο GitHub Copilot της Microsoft, ο τελευταίος εκ των οποίων μεταπήδησε σε χρέωση βάσει διακριτικών τον Ιούνιο του 2026.

Το πρόβλημα είναι ότι οι μεγαλύτεροι πελάτες της Anthropic και της OpenAI δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να τους πληρώσουν και ότι χρειάζονται απεγνωσμένα να τους πληρώνουν όλο και περισσότερο κάθε τρίμηνο, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε νεοσύστατη εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει να συγκεντρώνει όλο και περισσότερα χρήματα για να το κάνει.

Είναι, όπως έχω προτείνει, οι δανειολήπτες NINJA της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης. Δεν χρειάζεται να επιδεικνύουν λειτουργικές επιχειρήσεις ή βιώσιμη ζήτηση για τα προϊόντα τους, μόνο έναν ενθουσιασμό για να υπογράφουν χαρτιά και μια προθυμία να συνεχίσουν να ξοδεύουν χρήματα που δεν είναι δικά τους. Τα «σπίτια», σε αυτήν την περίπτωση, είναι οι συνεχώς αυξανόμενες αποτιμήσεις των ίδιων των νεοσύστατων επιχειρήσεων. Δεν υπάρχει καμία λογική ή ορθολογική βάση για να αποτιμηθεί η Perplexity στα 30 δισεκατομμύρια δολάρια (σύμφωνα με το The Information) ή να της δοθούν δισεκατομμύρια δολάρια, εκτός από το γεγονός ότι οι επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων θέλουν να δουν την αξία της εταιρείας να αυξάνεται και η NVIDIA θέλει να βεβαιωθεί ότι μπορεί να συνεχίσει να ξοδεύει δισεκατομμύρια με την Anthropic και την OpenAI.

Και όπως και οι δανειολήπτες της NINJA, αυτή η κακή συμπεριφορά επιτρέπεται σε συστημικό επίπεδο, με το 50% όλων των παγκόσμιων επιχειρηματικών κεφαλαίων να εισρέουν στην Τεχνητή Νοημοσύνη το 2025.

Κίνδυνος Συγκέντρωσης 2: Η Βιομηχανία Τεχνολογίας Φαίνεται να Είναι η Μόνη που Ξοδεύει Πραγματικά Χρήματα στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Όπως αναφέρθηκε, το “κορυφαίο 1%” στρέφεται προς τις νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνολογίας και Τεχνητής Νοημοσύνης, πράγμα που σημαίνει ότι ακόμη και εκτός των μη βιώσιμων εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης, η Anthropic καιΗ OpenAI βασίζεται κυρίως στους ίδιους πελάτες που είχε πάντα για την αύξηση των εσόδων.

Αυτό σημαίνει ότι εκτός από τις μη κερδοφόρες νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης, η συντριπτική πλειοψηφία των «επιχειρήσεων» που ξοδεύουν χρήματα στην τεχνητή νοημοσύνη είναι εταιρείες τεχνολογίας και όχι άλλες βιομηχανίες. Η βιομηχανία τεχνολογίας είναι πολύ πιο πρόθυμη να ασχοληθεί και να επενδύσει χρήματα σε νέα πράγματα, ειδικά αν όλοι οι άλλοι στον κλάδο φωνάζουν γι’ αυτό ασταμάτητα εδώ και χρόνια, πράγμα που σημαίνει ότι το «ενδιαφέρον» της καθοδηγείται από πολύ περισσότερα από το «είναι αυτό πραγματικά χρήσιμο» ή «το χρειαζόμαστε πραγματικά».

Οι εταιρείες τεχνολογίας έχουν περισσότερους μηχανικούς λογισμικού και με τη σειρά τους περισσότερο λογισμικό για να κατασκευαστεί ή να επαναληφθεί, μαζί με μεγαλύτερη προθυμία σε επίπεδο C-suite να δαπανήσουν χρήματα σε εργαλεία λογισμικού.

Θα προσθέσω, ωστόσο, όπως σημείωσε ο Kharazian της Ramp, ότι αυτό ήταν «…ένα επίπεδο κινδύνου συγκέντρωσης που δεν παρατηρείται σε καμία άλλη κατηγορία λογισμικού [από αυτήν που παρακολουθούν]», πράγμα που σημαίνει ότι πρόκειται για μια συγκέντρωση που αφορά ειδικά την τεχνητή νοημοσύνη και όχι για ένα πρόβλημα με το λογισμικό που γράφτηκε σε μεγάλη κλίμακα.

Σημείωση: Σε αυτό το σημείο, κάποιος πιθανότατα φωνάζει ότι «Η Ramp στρέφεται προς τις νεοσύστατες επιχειρήσεις» και «τα δεδομένα της Ramp δεν περιλαμβάνουν όλες τις μεγάλες επιχειρήσεις». Κανένα από αυτά τα επιχειρήματα δεν βασίζεται στην πραγματικότητα, αλλά ακόμα κι αν βασίζονταν στην πραγματικότητα, εξακολουθούν να αποτελούν τεράστιες πηγές εσόδων που εξαρτώνται από τις ιδιοτροπίες των στελεχών της τεχνολογίας ή των επιχειρηματικών κεφαλαίων.

Με άλλα λόγια, εκτός του κόσμου της τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης, πολύ λίγες εταιρείες είναι πρόθυμες να πληρώσουν πολλά για την Τεχνητή Νοημοσύνη, κάτι που είναι καταστροφικό σε κάθε επίπεδο, χωρίς σαφή ένδειξη για το πώς αντιστρέφεται η τάση.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει εμφανιστεί σε κάθε μέσο ενημέρωσης και έχει συζητηθεί σε κάθε αίθουσα συνεδριάσεων και εταιρεία τα τελευταία τρία χρόνια, κάθε εταιρεία έχει σε κάποιο επίπεδο ασχοληθεί με τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι περισσότερες επιχειρήσεις έχουν λάβει το πράσινο φως να ξοδέψουν ένα σωρό χρήματα στην Τεχνητή Νοημοσύνη και, τελικά, φαίνεται ότι οι μόνοι άνθρωποι που μπορεί να ξοδέψει η τεχνολογική βιομηχανία σημαντικά χρήματα στην Τεχνητή Νοημοσύνη είναι… η ίδια η τεχνολογική βιομηχανία. «Η τεχνολογική βιομηχανία» περιλαμβάνει επίσης έναν απροσδιόριστο αριθμό νεοσύστατων επιχειρήσεων που χρηματοδοτούνται από venture capital, οι οποίες, όπως και οι νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης, μπορούν να δαπανήσουν πολλά χρήματα στην τεχνητή νοημοσύνη μόνο εφόσον κάποιος άλλος τους δώσει τα χρήματα για να το κάνουν.

Αυτό αποτελεί ακόμη μεγαλύτερη υποκείμενη έκθεση για τα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης, επειδή αυτοί οι πελάτες αποτελούν επίσης πρωταρχικούς στόχους για να στραφούν είτε σε φθηνότερα μοντέλα ανοιχτού κώδικα που εκπαιδεύουν οι ίδιοι είτε, τελικά, σε μοντέλα σε συσκευές.

Ακόμα κι αν επιλέξουν να παραμείνουν με την Anthropic και την OpenAI, ένα μέρος αυτών των δαπανών εξαρτάται από τη χρηματοδότηση επιχειρηματικών κεφαλαίων και το υπόλοιπο εξαρτάται από το αν οι εταιρείες τεχνολογίας συνεχίζουν να είναι πρόθυμες να δαπανήσουν χρήματα σε μεγάλη κλίμακα. Το 80% της συγκέντρωσης εσόδων τους εξαρτάται από τις δαπάνες και το κεφάλαιο που ποικίλλει από αναξιόπιστα έως ενεργά ασταθή.

Τα πράγματα χειροτερεύουν από εδώ και πέρα.
Οι δεσμεύσεις 1,3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων για υπολογιστική τεχνολογία της OpenAI και της Anthropic έχουν γίνει τα ενυπόθηκα δάνεια υψηλού κινδύνου (Subprime) της φούσκας της τεχνητής νοημοσύνης

Σημείωση: Εκτιμώ ότι υπάρχει ετήσια ζήτηση υπολογιστικής τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης ύψους περίπου 22 δισεκατομμυρίων δολαρίων, η οποία δεν προέρχεται από την OpenAI/Anthropic, με το μεγαλύτερο μέρος αυτής να προέρχεται από την Jane Street (επενδυτής τόσο στην CoreWeave όσο και στην OpenAI) και, σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, η NVIDIA να ενοικιάζει πίσω τις δικές της GPU. Νομίζω ότι αυτός ο αριθμός θα μπορούσε να είναι μικρότερος, αλλά αυτή είναι η πιο κοντινή μου εκτίμηση με βάση την ανάλυσή μου.

Το λέω αυτό επειδή αναμένω ότι κάποιος θα πει «Ed, κάποιος άλλος θα αγοράσει την υπολογιστική τεχνολογία». Όχι, δεν θα την αγοράσουν. Καθώς θα μπαίνω στο θέμα, οι εταιρείες που προορίζονται να αγοράσουν την υπολογιστική τεχνολογία δεν μπορούν να την αντέξουν οικονομικά και κανείς άλλος δεν αγοράζει υπολογιστική τεχνολογία ούτε καν κοντά σε αυτήν την κλίμακα.

Έτσι, συνειδητοποιώ ότι πριν από λίγους μήνες περιέγραψα το χρέος των κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης ως τα ενυπόθηκα δάνεια υψηλού κινδύνου (subprime) της φούσκας της τεχνητής νοημοσύνης και επιμένω σε αυτή τη σύγκριση τη στιγμή που την έκανα και πιστεύω ότι εξακολουθεί να ταιριάζει.

Τούτου λεχθέντος, έχει προκύψει ένα άλλο παράδειγμα – οι τερατώδεις δεσμεύσεις της Anthropic και της OpenAI για υπολογιστική ισχύ, οι οποίες αντιπροσωπεύουν πλέον έσοδα άνω των 1,3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων για hyperscalers και neoclouds όπως η Google, η Microsoft, η Amazon, η SpaceX, η Hut8, η SB Energy, η Oracle, η Cerebras, η Nscale και η Lambda.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την Wall Street Journal, η OpenAI προέβλεπε να δαπανήσει πάνω από 750 δισεκατομμύρια δολάρια για υπολογιστική ισχύ έως το 2030 τον Ιούλιο του 2026, πριν υπογράψει τη συμφωνία της με την SB Energy (περισσότερες πληροφορίες εδώ), και σύμφωνα με την έρευνα της The Information, η Anthropic έχει υπογράψει συμφωνίες ύψους περίπου 517 δισεκατομμυρίων δολαρίων τους τελευταίους 11 μήνες.

Από όσο μπορώ να καταλάβω, πρόκειται για συμφωνίες “take-or-pay” όπου συμφωνούν να αγοράσουν αυτήν την υπολογιστική ισχύ ανεξάρτητα από το πόση χωρητικότητα τελικά θα χρησιμοποιήσουν και πόσα έσοδα θα αποφέρουν.

Και όταν η υπολογιστική ισχύς είναι διαθέσιμη ή πρόκειται να είναι διαθέσιμη, πρέπει να πληρώσετε ένα ποσό εκ των προτέρων πριν αρχίσετε να τη χρησιμοποιείτε.

Υπενθυμίζεται ότι και οι δύο είναι θλιβερά ασύμφορες και χάνουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Ακόμα κι αν ήταν κερδοφόρες, η κλίμακα των δεσμεύσεών τους είναι εκπληκτική, αντιπροσωπεύοντας έναν τεράστιο υποκείμενο κίνδυνο για μερικές από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο.

Για να σας δώσουμε μια ιδέα για αυτόν τον κίνδυνο, σύμφωνα με το Bloomberg, το μερίδιο δαπανών και εσόδων της OpenAI σε υπολογιστικά συστήματα αντιπροσώπευε περίπου το 70% των εσόδων της Microsoft από την Τεχνητή Νοημοσύνη στο οικονομικό έτος 2026 – το οποίο μόλις έληξε τον Ιούνιο – ή λίγο πάνω από το 7% από τα συνολικά έσοδα της Microsoft για το οικονομικό έτος, και η UBS εκτιμά ότι οι δαπάνες της Anthropic και της OpenAI σε υπολογιστικά συστήματα θα αντιπροσωπεύουν το 48% των συνολικών εσόδων του Google Cloud το επόμενο έτος, ή κάπου μεταξύ 84 δισεκατομμυρίων δολαρίων και 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το 2027.

Αυτό προστίθεται, σύμφωνα με την Barclays, στις εκτιμώμενες δαπάνες των OpenAI και Anthropic ύψους 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τις Amazon Web Services, και τουλάχιστον 50 δισεκατομμύρια δολάρια που θα δαπανήσουν και οι δύο για το Microsoft Azure στο Ημερολογιακό Έτος 2027, κάτι που σημειώνω επειδή η Microsoft χρησιμοποιεί το περίεργο σύστημα οικονομικού έτους.

Στο χαμηλότερο επίπεδο, αυτό σημαίνει ότι η Anthropic και η OpenAI αντιπροσωπεύουν αναμενόμενα έσοδα άνω των 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τη Microsoft, την Google και την Amazon το 2027, τα οποία εξαρτώνται από την ικανότητά τους να αντλήσουν επιχειρηματικά κεφάλαια ή χρέος, κάτι που εξαρτάται από τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη των επιχειρήσεών τους, η οποία εξαρτάται από την αυξανόμενη δαπάνη για την Τεχνητή Νοημοσύνη από ένα μικρό υποσύνολο πελατών, πολλοί από τους οποίους χρηματοδοτούνται από επιχειρηματικά κεφάλαια.

Ο λόγος που αυτό δεν έχει αποτελέσει ακόμη πρόβλημα είναι ότι όταν υπογράφετε αυτές τις συμβάσεις, συνήθως πληρώνετε μια μικρή προκαταβολή και η εν λόγω χωρητικότητα δεν έχει ακόμη τεθεί σε λειτουργία.

Το μόνο που χρειάζεται για να υπογράψουν οι Anthropic ή OpenAI υποχρεώσεις αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων με λίγα μετρητά και μερικά κλικ μιας συμφωνίας DocuSign, πράγμα που σημαίνει ότι όλη αυτή η χωρητικότητα δεν τους κοστίζει τίποτα μέχρι να έρθει η ημερομηνία που πρέπει να αρχίσουν να πληρώνουν.

Αυτό θα αρχίσει να συμβαίνει του χρόνου και θα χειροτερεύει δραματικά μήνα με τον μήνα καθώς η χωρητικότητα θα τίθεται σε λειτουργία.

Έι, κι αυτό μου θυμίζει κάτι.

Κίνδυνος Συγκέντρωσης 3: Οι Υπολογιστικές Δεσμεύσεις της OpenAI και της Anthropic, οι οποίες ξεκινούν σε κλίμακα από το 2027 και μετά, είναι οι Υποθήκες Ρυθμιζόμενου Επιτοκίου της Φούσκας της Τεχνητής Νοημοσύνης, και οι Υπερκλίμακες είναι οι Τράπεζες

Κατά τη γνώμη μου, οι υπολογιστικές δεσμεύσεις της Anthropic και της OpenAI θα πρέπει να θεωρούνται περισσότερο ως υποχρεώσεις χρέους παρά ως «συμβάσεις», επειδή (ως συμφωνίες take-or-pay) λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο, απαιτώντας από την εταιρεία να πληρώσει ανεξάρτητα από το αν χρειάζεται ή όχι την χωρητικότητα.

Προς το παρόν, όλα φαίνονται υπέροχα. Η Microsoft, η Google και η Amazon έχουν όλες μεγάλες αυξήσεις στα έσοδα από τις υπολογιστικές δαπάνες σε εργαστήρια Τεχνητής Νοημοσύνης, μαζί με τεράστια, συνεχώς αυξανόμενα συσσωρευμένα έσοδα — για να είμαστε συγκεκριμένοι, πάνω από 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια. Περισσότερο από το ήμισυ αυτού του συσσωρευμένου όγκου οφείλεται στην Anthropic και την OpenAI, κάτι που, όπως θα λέω ξανά και ξανά, δεν αποτελεί πρόβλημα επειδή τα χρήματα δεν έχουν σταματήσει ακόμη να έρχονται.

Όπως αναφέρθηκε, αυτό θα ξεκινήσει σοβαρά το 2027 και θα επεκταθεί δραματικά κάθε χρόνο που ακολουθεί (αν και αμφιβάλλω αν θα φτάσουμε τόσο μακριά).

Ένα πραγματικά άθλια γραμμένο άρθρο (γεμάτο λανθασμένους αριθμούς και μηδενικές αναφορές γραμμένες με LLM) από ένα μέσο που ονομάζεται Groundbreaker έκανε ένα καλό σημείο σχετικά με αυτό, συγκρίνοντάς το με την εποχή που τα επιτόκια σε εκατομμύρια στεγαστικά δάνεια εκρήγνυνται καθώς αγγίζουν ένα «τείχος επαναφοράς», όπου τα χαμηλά «επιτόκια teaser» έληξαν, εκτινάσσοντας τις μηνιαίες πληρωμές στεγαστικών δανείων σε μη βιώσιμα υψηλά, με τους πελάτες να υποθέτουν, λανθασμένα, ότι τα σπίτια τους θα συνέχιζαν να ανατιμώνται ή ότι θα μπορούσαν να αναχρηματοδοτήσουν.

Με άλλα λόγια, η Anthropic και η OpenAI βρίσκονται επί του παρόντος στην περίοδο των επιτοκίων teaser όπου όλη αυτή η χωρητικότητα – και όλα τα σχετικά κόστη – δεν έχουν ακόμη επιτευχθεί.

Του χρόνου θα χρωστάνε τουλάχιστον 200 δισεκατομμύρια δολάρια σε κόστος υπολογιστικής τεχνολογίας.

Το ερώτημα είναι αν η Anthropic και η OpenAI, δύο μη κερδοφόρα, μη βιώσιμα εργαστήρια Τεχνητής Νοημοσύνης που χάνουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, θα έχουν την οικονομική δυνατότητα να τα πληρώσουν.

Αν ρωτήσετε τη συντριπτική πλειοψηφία των δημοσιογράφων, συμβούλων ή αναλυτών τεχνολογίας και επιχειρήσεων, θα σας πουν να μην ανησυχείτε – ότι υπάρχει ακόρεστη ζήτηση για υπολογιστική τεχνολογία, ή ακόμα και ότι η εν λόγω ζήτηση «μπορεί να μην ικανοποιηθεί ποτέ» και ότι ακόμη και αν υπάρξει μια φούσκα, η κοινωνία θα αποκομίσει «γιγαντιαία οφέλη» σε κάθε περίπτωση. Αυτές οι απόψεις υποστηρίζονται πάντα από δεδομένα από τον κλάδο, ο οποίος, για κάποιο λόγο, είναι αξιόπιστος ότι λέει την αλήθεια για τον εαυτό του.

Το επιχείρημα που θα προέβαλαν οι περισσότεροι είναι ότι τόσο η Anthropic όσο και η OpenAI θα μπορούν να αγοράσουν όλη αυτή την υπολογιστική τεχνολογία, και ακόμη και αν δεν μπορούσαν να την αντέξουν οικονομικά, άλλοι πελάτες θα έκαναν ουρά για να καλύψουν τη ζήτηση. Όταν πιέζεστε για το πώς τα μεγάλα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης θα αντέξουν οικονομικά αυτόν τον υπολογισμό, όλοι θα σας πουν ότι «είναι οι ταχύτερα αναπτυσσόμενες εταιρείες στον κόσμο».

Σε αυτήν την περίπτωση, μιλάμε για 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια σε ζήτηση από δύο πελάτες που έχουν μερικές εκατοντάδες πελάτες που τους πληρώνουν κυρίως με βάση τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου.

Ενώ οι συνέπειες μπορεί να είναι διαφορετικές – καθώς η κλίμακα και η ζημιά της Μεγάλης Οικονομικής Κρίσης προκλήθηκαν από τρισεκατομμύρια σε εικασίες – τα λάθη μοιάζουν όλο και περισσότερο πολύ, πολύ παρόμοια.

Και έτσι είναι και οι δικαιολογίες.

Ας μιλήσουμε για τα επιτόκια Teaser

Κατά την περίοδο που προηγήθηκε της Μεγάλης Οικονομικής Κρίσης, περίπου το 80% των δανειοληπτών υψηλού κινδύνου με έδρα τις ΗΠΑ έλαβαν στεγαστικά δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο με «επιτόκια teaser» – χαμηλότερα επιτόκια για τα πρώτα δύο έως τρία χρόνια, ακολουθούμενα από κυμαινόμενα επιτόκια που άλλαζαν τόσο με τα επιτόκια όσο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με τις χρεώσεις που σχετίζονται με τις εν λόγω προσαρμογές.

Αυτά τα στεγαστικά δάνεια ήταν γνωστά ωςστεγαστικά δάνεια 28/2 ή 27/3, ανάλογα με το αν η περίοδος teaser διαρκούσε δύο ή τρία χρόνια. Ένα σημαντικό πράγμα που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι το «επιτόκιο teaser» δεν ήταν καθόλου χαμηλό (θα μπορούσε να φτάσει έως και το 7%), μόνο ότι ήταν χαμηλότερο από το κανονικό επιτόκιο.

Όταν οι δανειολήπτες ανησυχούσαν για την πιθανότητα υψηλότερων μηνιαίων πληρωμών, τους καθησύχαζαν ότι θα μπορούσαν να αναχρηματοδοτήσουν ή ότι η τιμή του σπιτιού τους θα αυξανόταν μόνο.

Σύμφωνα με έκθεση της FDIC για τη Μεγάλη Οικονομική Κρίση:

Σύμφωνα με τα πιο χαλαρά πρότυπα αξιολόγησης της εποχής, πολλοί δανειολήπτες πληρούσαν τις προϋποθέσεις για στεγαστικά δάνεια με μεταβλητό επιτόκιο μόνο με βάση την ικανότητά τους να πληρώνουν τις χαμηλές αρχικές μηνιαίες πληρωμές, όπως καθορίστηκαν στο εισαγωγικό επιτόκιο teaser. Ως εκ τούτου, η ικανότητά τους να αντέξουν οικονομικά το στεγαστικό δάνειο μετά τη λήξη του επιτοκίου teaser βασιζόταν στην ικανότητά τους να αναχρηματοδοτήσουν το στεγαστικό δάνειο πριν τεθούν σε ισχύ οι υψηλότερες πληρωμές.

Η ικανότητα αναχρηματοδότησης – στην οποία βασίζονταν πολλοί επενδυτές, αγοραστές κατοικιών και αρχικοί φορείς – εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τις τιμές των κατοικιών. Όσο οι τιμές των κατοικιών αυξάνονταν, οι δανειστές ήταν γενικά πρόθυμοι να παρέχουν νέα κεφάλαια με νέους όρους. Και ακόμη και μετά την κορύφωση των τιμών των κατοικιών σε εθνικό επίπεδο, στα μέσα του 2006, οι συμμετέχοντες στην αγορά κατοικίας γενικά δεν περίμεναν ότι οι τιμές των κατοικιών θα καταρρεύσουν.

Πώς τα ΜΜΕ ξέπλυναν (ή παρέλειψαν εντελώς) τη Μεγάλη Οικονομική Κρίση με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που το κάνουν με την Τεχνητή Νοημοσύνη

Ενώ οι προειδοποιήσεις για μια φούσκα κατοικιών ξεκίνησαν ήδη από τον Αύγουστο του 2002 (καλή δουλειά, Dean Baker!), υπήρχε μια ευρεία (αν και όχι πλήρης) συναίνεση ότι στην πραγματικότητα δεν υπήρχε φούσκα κατοικιών. Τον Αύγουστο του 2005, η Εθνική Ένωση Κτηματομεσιτών δημοσίευσε πολλές εκθέσεις «κατά της φούσκας», λέγοντας ότι «τα γεγονότα απλώς δεν υποστηρίζουν την πιθανότητα να υπάρξει μια κατάρρευση της αγοράς κατοικιών» σε 130 συγκεκριμένες αγορές και στο έθνος γενικότερα. Ο τότε υποψήφιος πρόεδρος της Fed, Ben Bernanke, δήλωσε τον Οκτώβριο του 2005 ότι «δεν υπήρχε φούσκα στην αγορά κατοικίας για να καταρρεύσει», σημειώνοντας ότι ακόμη και αν υπήρχε μια «μέτρια ψύξη στην αγορά κατοικίας», αυτό «δεν θα ήταν ασυμβίβαστο με τη συνέχιση της ανάπτυξης της οικονομίας κοντά στο δυναμικό της το επόμενο έτος».

Ωστόσο, η αγαπημένη μου είναι από τον Ιούλιο του 2005, όταν ο Neil Barsky της Wall Street Journal (σε ένα άρθρο με τίτλο «Τι φούσκα κατοικίας;») χλεύασε το The Economist επειδή την αποκάλεσε «τη μεγαλύτερη φούσκα στην ιστορία», επικρίνοντας «τα μέσα ενημέρωσης και τους οικονομολόγους [που τρομάζουν] τους ιδιοκτήτες σπιτιών με λόγια καταστροφικά και απαισιόδοξα, όσο σπασμωδικά, συναινετικά και λανθασμένα κι αν είναι», λέγοντας ότι «δεν υπάρχει φούσκα κατοικίας [στην Αμερική]».

Οι δικαιολογίες του περιελάμβαναν τον ισχυρισμό ότι η αγορά κατοικίας ήταν ισχυρή ως αποτέλεσμα «πραγματικών οικονομικών βάσεων» όπως «χαμηλά επιτόκια, τοπική αύξηση θέσεων εργασίας και η συναισθηματική προσκόλληση που έχει κανείς για το σπίτι του».

Ωστόσο, η πιο σχετική ήταν ότι συνέδεσε την ισχυρή αγορά κατοικίας με την «πραγματική οικονομική βάση της «άποψης κάποιου για τη μελλοντική του κερδοφορία» και τις σκέψεις του σχετικά με τη ζήτηση κατοικίας:

Αυτό που έχουμε είναι μια σοβαρή έλλειψη στέγης και κρίση προσιτότητας. Παρά την ισχυρή κατασκευή, τα απούλητα αποθέματα βρίσκονται σε τέσσερις μήνες, πολύ κάτω από τον 25ετή μέσο όρο τους. Οι ιδιώτες κατασκευαστές παραπονιούνται ότι δεν μπορούν να λάβουν άδεια γης για να καλύψουν τη ζήτηση. Οι υποστηρικτές της στέγασης με χαμηλό εισόδημα παραπονιούνται ότι οι τιμές των κατοικιών είναι απρόσιτες για πολλούς Αμερικανούς και ότι οι κρατικές επιδοτήσεις έχουν μειωθεί.

Αυτό μου θυμίζει κάτι που είπε η οικονομική διευθύντρια της NVIDIA, Colette Kress, στην τελευταία της ανακοίνωση για τα αποτελέσματα:

Τα εργαστήρια Frontier AI έχουν εξαιρετική ζήτηση για εκπαίδευση και υπολογισμό συμπερασμάτων, αλλά αναπτύσσονται ταχύτερα από ό,τι μπορούν να υποστηρίξουν οι ισολογισμοί και τα πιστωτικά τους προφίλ. Έχουν ταχέως αυξανόμενη ζήτηση από τους πελάτες, αλλά εξακολουθούν να μην έχουν τις συμβάσεις υποδομών δεκαετιών και την ικανότητα χρηματοδότησης επενδυτικού βαθμού που απαιτούνται για την ανεξάρτητη εξασφάλιση της υποδομής του εργοστασίου AI. Με άλλα λόγια, η ανάπτυξή τους δεν περιορίζεται από την τεχνολογία τους ή τη ζήτηση των πελατών. Περιορίζεται από την υπολογιστική.

Θυμίζει τον «μύθο» ότι «τα επικίνδυνα προϊόντα στεγαστικών δανείων τροφοδοτούν την ανατίμηση των κατοικιών, η οποία ως επί το πλείστον καταλήγει στο ότι «οι ιδιοκτήτες σπιτιών κατέχουν τα σπίτια τους μόνο για κατά μέσο όρο επτά χρόνια [σημείωση: δεν έχει παραπομπές για αυτόν τον ισχυρισμό], πράγμα που σημαίνει ότι ουσιαστικά σπαταλάτε χρήματα μη λαμβάνοντας στεγαστικό δάνειο με μεταβλητό επιτόκιο.

Θα μπορούσα να συνεχίσω. Στις 21 Δεκεμβρίου 2006, η Diana Olick του CNBC δημοσίευσε ένα άρθρο βασισμένο σε σχόλια αναγνωστών σχετικά με τους αριθμούς κατοικιών που παρείχε η Εθνική Ένωση Κτηματομεσιτών, το Υπουργείο Εμπορίου και η Εθνική Ένωση Κατασκευαστών Κατοικιών:

Ένας άλλος [αναγνώστης], ο Michael Crespy, γράφει: «Παρόλο που περιοδικά έχετε μια «αρκούδα στέγασης» στο πρόγραμμα, το πρόγραμμα είναι γεμάτο με τους «οικονομολόγους» της NAR ή της NAB που δεν είναι τίποτα περισσότερο από τους ΚΥΡΙΟΥΣ υποστηρικτές της βιομηχανίας κατοικιών!!»

Η Olick, νιώθοντας αμυντική, ολοκλήρωσε το άρθρο ως εξής:

Εδώ στο Realty Check, αναφέρουμε τους αριθμούς, μιλάμε με τους ηγέτες του κλάδου, μιλάμε επίσης με αμέτρητους μεσίτες στον τομέα, με οικονομολόγους που μελετούν τις τάσεις των ακινήτων και με αγοραστές και πωλητές που προσπαθούν να κατανοήσουν όλα αυτά. Επειτα, καλώς ή κακώς, προσπαθούμε να βγάλουμε κάποιο νόημα από όλα αυτά. Ομολογώ ότι έχω σπίτι, οπότε υπάρχει η προκατάληψή μου. Θα ήθελα να συνεχίσει να εκτιμάται. Αν δεν πιστεύετε αυτά που αναφέρω, είναι δική σας επιλογή.

Λιγότερο από μια εβδομάδα αργότερα, στις 27 Δεκεμβρίου 2006, το CNBC θα δημοσίευε ένα άρθρο με τίτλο «Ανάλυση: Οι φόβοι για τη φούσκα των κατοικιών είναι πίσω μας», παραθέτοντας τον πρώην οικονομολόγο της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ, Πίτερ Μόριτσι, να λέει ότι οι αριθμοί πωλήσεων κατοικιών ήταν «πολύ καλά νέα για την οικονομία» και ότι «ανέμενε ότι η κατασκευή νέων κατοικιών θα ανακάμψει το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο του 2007».

Να τι πραγματικά συνέβη:
Το «Τείχος Επαναφοράς» Ρυθμιζόμενου Επιτοκίου Ξεκίνησε το 2007 — Και Ένα Τείχος Επαναφοράς Υπολογιστών Ξεκινά το 2027 για την Anthropic και την OpenAI
Το «Τείχος Επαναφοράς» Ρυθμιζόμενου Επιτοκίου — Και Πώς οι Μανίες Γίνονται Άσχημες

Ώρα για Ορολογία! Μια «επαναφορά» σε αυτήν την περίπτωση είναι όταν ένα στεγαστικό δάνειο μεταβαίνει από ένα χαμηλότερο ποσοστό «επισήμανσης» σε ένα ρυθμιζόμενο επιτόκιο που αλλάζει με βάση τους όρους του στεγαστικού δανείου και τα τρέχοντα επιτόκια, αυξάνοντας μαζικά τις μηνιαίες πληρωμές σας.

Πρέπει να είμαι σαφής ότι το άρθρο του Groundbreaker που ενέπνευσε αυτό το άρθρο είναι φρικτά γραμμένο Claudeslop, αλλά αξίζει τα εύσημα για αυτήν την ιδέα.

Παρένθεση: Ο όρος «τείχος επαναφοράς» είναι ένας όρος που φαίνεται να έχει υιοθετηθεί εκ των υστέρων και δεν εμφανίζεται σε σύγχρονη κάλυψη της κρίσης των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου. Η κάλυψη εκείνης της εποχής χρησιμοποιεί τον όρο «επαναφορά επιτοκίου».

Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να τον παραθέσω:

Εκατομμύρια δανειολήπτες υψηλού κινδύνου πλήρωναν εκείνη τη στιγμή το χαμηλό εισαγωγικό επιτόκιο ενός διετούς στεγαστικού δανείου με μεταβλητό επιτόκιο – το ARM 2/28. Ένα χαμηλό σταθερό επιτόκιο για δύο χρόνια, και στη συνέχεια η επαναφορά του επιτοκίου σε μια πληρωμή 30% έως 50% υψηλότερη. Κατά τη διάρκεια αυτών των δύο πρώτων ετών, το δάνειο απέδωσε άψογα: ο δανειολήπτης πλήρωσε, ο διαχειριστής εισέπραξε και το ομόλογο πλήρωσε το κουπόνι του. Τίποτα δεν φαινόταν λάθος επειδή ολόκληρο το σύμπλεγμα – στέγαση, στεγαστικά δάνεια, τιτλοποίηση – βρισκόταν εντός της περιόδου teaser.

Κάθε επαναφορά ARM ήταν γνωστή, χρονολογημένη και συμβατικά αναπόφευκτη από τη στιγμή της δημιουργίας. Συγκεντρώστε αυτά τα χρονοδιαγράμματα επαναφοράς και θα έχετε το πιο καταδικαστικό έκθεμα της εποχής: το τείχος επαναφοράς. Περίπου ένα τρισεκατομμύριο δολάρια στεγαστικών δανείων με μεταβλητό επιτόκιο είχαν συμβατικά οριστεί να επαναφερθούν κατά τη διάρκεια του 2007 και του 2008 – τριάντα έως σαράντα δισεκατομμύρια δολάρια το μήνα στην κορύφωση. Η Credit Suisse δημοσίευσε το διάγραμμα τον Μάρτιο του 2007. Το ΔΝΤ το ανατύπωσε. Κυκλοφορούσε σε κάθε αίθουσα συναλλαγών στη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο.

Ο Groundbreaker παραλείπει να αναφέρει οτιδήποτε, οπότε πήγα και βρήκα το διάγραμμα που κοινοποίησε το ΔΝΤ μέσω της Credit Suisse:

Το «τείχος» σε αυτή την περίπτωση αναφέρεται στη μεγάλη ομάδα δανειοληπτών με υψηλό επιτόκιο (Subprime) που ξαφνικά, ξεκινώντας από το 2007, θα έβλεπαν τις πληρωμές των στεγαστικών τους δανείων να εκτοξεύονται στα ύψη, φτάνοντας σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια το μήνα (όπως σωστά είπε ο Groundbreaker).

Σημείωση: Αν και δεν υπάρχουν πολλά δεδομένα εκεί έξω, το Κέντρο Αμερικανικής Προόδου σημείωσε ότι 1,8 εκατομμύρια στεγαστικά δάνεια έφτασαν ή θα έφτασαν σε επαναφορά επιτοκίων το 2007 και το 2008.

Με άλλα λόγια, πριν όλοι χρειαστεί να πληρώσουν περισσότερα χρήματα, όλα φαίνονταν καλά επειδή όλοι μπορούσαν ακόμα να κάνουν τις πληρωμές τους. Μόλις έπρεπε να αρχίσουν να κάνουν μεγαλύτερες πληρωμές και δεν μπορούσαν να κάνουν αυτές τις πληρωμές, οι καθυστερήσεις των στεγαστικών δανείων αυξάνονταν σταδιακά κάθε μήνα από τον Ιανουάριο του 2007, φτάνοντας στο 11,49% περισσότερο από τρία χρόνια αργότερα, τον Μάρτιο του 2010, και χρειάστηκαν άλλα έξι χρόνια για να πέσουν κάτω από το 5%.

Θα παρατηρήσετε επίσης ότι όλα ξετυλίχτηκαν πολύ γρήγορα, με μεγάλο μέρος τους να ξεκινά το 2007 και το 2008, καθώς έληξαν τα teaser rates.

Οι χορηγήσεις στεγαστικών δανείων κατέρρευσαν μέχρι το τέλος του 2008, καθώς η τιτλοποίηση ιδιωτικής ετικέτας από τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (σύμφωνα με τη σελίδα 19 της έκθεσης της FDIC), η οποία «είχε παράσχει μεγάλο μέρος της χρηματοδότησης για νέα στεγαστικά δάνεια», μειώθηκε δραματικά και είχε «ουσιαστικά εξαφανιστεί» μέχρι το 2008.

Το εν λόγω ενδιαφέρον για τη χρηματοδότηση νέων στεγαστικών δανείων, όπως γνωρίζουμε τώρα, είχε ελάχιστη σχέση με την κατασκευή κατοικιών, αλλά ήταν ένας τρόπος για να δημιουργηθεί μια νέα κατηγορία περιουσιακών στοιχείων για να κερδοσκοπούν οι επενδυτές.

Και, πολύ σημαντικό, η μαζική επέκταση της έκδοσης στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου έλαβε χώρα κυρίως σε μια τριετή περίοδο. Ενώ αυτή η ορμή της ανάπτυξης νέων κατοικιών και της χορήγησης στεγαστικών δανείων πουλήθηκε σε όλους ως αποτέλεσμα της ατελείωτης ζήτησης για στέγαση, η εν λόγω ζήτηση για στέγαση καθοδηγήθηκε από μάζες εύκολα διαθέσιμων χρημάτων που δόθηκαν σε άτομα που δεν μπορούσαν να τα αντέξουν οικονομικά εκτός από μια μανιακή περίοδο στην ιστορία.

Μπορείτε πιθανώς να καταλάβετε πού το πάω με αυτό.
Το Τείχος Επαναφοράς της Φούσκας της Τεχνητής Νοημοσύνης — Όταν οι Δεσμεύσεις για Υπολογιστικά Δάνεια Ξεκινήσουν με Πάνω από 200 Δισεκατομμύρια Δολάρια σε Δεσμεύσεις Υπολογιστικών Δανείων από το 2027, Αυξάνονται Κάθε Χρόνο — Και Ούτε η OpenAI ούτε η Anthropic Έχουν την Αντοχή να τις Πληρώσουν

Όλα φαινόταν μια χαρά στα χρόνια που προηγήθηκαν της Μεγάλης Οικονομικής Κρίσης, επειδή, με βάση εξωτερικά δεδομένα, τα χρήματα δεν είχαν σταματήσει να έρχονται. Επειδή ουσιαστικά ο καθένας μπορούσε να πάρει στεγαστικό δάνειο, οι δαπάνες για κατασκευές στις ΗΠΑ αποτελούσαν σχεδόν το 9% του ΑΕΠ μέχρι το 2006, απασχολώντας 7,7 εκατομμύρια άτομα, όλα λόγω της «ζήτησης» για στέγαση που δημιουργήθηκε από την απατηλή ζήτηση που δημιουργήθηκε από τα ενυπόθηκα δάνεια υψηλού κινδύνου.

Ενώ κανείς εκείνη την εποχή δεν θα μπορούσε να προβλέψει την τεράστια κλίμακα κερδοσκοπίας που τελικά θα ξετύλιγε το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, υπήρχε άφθονη κάλυψη των δανειοληπτών υψηλού κινδύνου που αποτελούσαν πρόβλημα. Μην ανησυχείτε όμως, το Ινστιτούτο Brookings εξήγησε τον Οκτώβριο του 2007 ότι αυτό δεν θα ήταν πρόβλημα, η έμφαση δική μου:

Εκτός αν η οικονομία των ΗΠΑ υποστεί δραματική βουτιά, ωστόσο, η συντριπτική πλειοψηφία των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου θα αποπληρωθεί. Και, επειδή δεν υπάρχει βασική έλλειψη χρημάτων, οι επενδυτές εξακολουθούν να έχουν ένα τεράστιο ποσό χρηματοοικονομικού κεφαλαίου που πρέπει να διαθέσουν κάπου.

Παρ’ όλα αυτά, τον Νοέμβριο του 2007, ο Διοικητής της Fed, Randall S. Kroszner, έκανε μια πολύ σαφή προειδοποίηση:

Τέλος, ένας άλλος παράγοντας που θα μπορούσε να επηρεάσει τις καθυστερήσεις των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου (subprime) είναι η σημαντική αύξηση των πληρωμών που συχνά παρατηρείται κατά την πρώτη επαναφορά του επιτοκίου. Για τον πιο συνηθισμένο τύπο δανείου subprime με μεταβλητό επιτόκιο, το λεγόμενο δάνειο “2/28”, αυτή η επαναφορά συμβαίνει μετά από δύο χρόνια, πριν από τα οποία οι πληρωμές συνήθως βασίζονται σε ένα σταθερό επιτόκιο κάτω από την αγορά. Στις αρχές του 2007, το τυπικό στεγαστικό δάνειο υψηλού κινδύνου που βίωνε μια πρώτη επαναφορά είχε αύξηση του επιτοκίου του από 7% σε 9,5%, με αποτέλεσμα μια αύξηση 25% έως 30% στη μηνιαία πληρωμή. Αυτή η αύξηση μεταφράζεται σε μια πρόσθετη μηνιαία υποχρέωση χρέους 350 δολαρίων ανά μήνα για το μέσο στεγαστικό δάνειο subprime με μεταβλητό επιτόκιο.

Και να το διασκεδαστικό: Το τείχος επαναφοράς των Anthropic και OpenAI είναι στην πραγματικότητα πολύ πιο απλό, πιο συγκεντρωμένο και πιο εύκολο να το εντοπίσετε αν μπείτε στον κόπο να κοιτάξετε!

Όπως ανέφερα στην προκαταβολή μου πριν από μερικές εβδομάδες (Πόσα χρήματα χρειάζεται η AI;), οι αναλυτές από τις UBS, Barclays και Wells Fargo αναμένουν – με το οποίο εννοώ ότι θέτουν προσδοκίες – ότι οι Anthropic και OpenAI θα αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον 444 δισεκατομμύρια δολάρια σε κέρδη από υπερεπεκτάσεις τα επόμενα τρία χρόνια.

Για να είμαι συγκεκριμένος, συγκέντρωσα όλους τους αριθμούς από το ενημερωτικό δελτίο μου AI Demand Bubble πριν από μερικές εβδομάδες και διαπίστωσα ότι οι Anthropic και OpenAI θα αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον 365 δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα για τα οικονομικά έτη 2026, 2027 και 2028.

Σημείωση: Εκτός από το ότι αυτή η ανάλυση είναι μόνο εν μέρει ολοκληρωμένη, καθώς βασίζεται στην εκτίμηση της Wells Fargo για το οικονομικό έτος 2027 για μια αναμενόμενη συνεισφορά 52,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την OpenAI και την Anthropic. Ένα μειονέκτημα αυτής της ανάλυσης είναι ότι μιλάμε για το οικονομικό έτος 2027 της Microsoft, το οποίο στην πραγματικότητα ξεκίνησε στα μέσα του 2026. Οι περισσότεροι άλλοι υπερ-επενδυτές (συμπεριλαμβανομένων των Amazon, Meta και Google) ευθυγραμμίζουν τα οικονομικά τους έτη με τα ημερολογιακά έτη. Παρ’ όλα αυτά, νομίζω ότι είναι αρκετά ενδεικτικό του προβλήματος.

Για να εκτιμήσω τη συνεισφορά – και να είμαι απίστευτα δίκαιος! – έχω υποθέσει ότι οι δαπάνες της OpenAI και της Anthropic για τη Microsoft θα είναι γραμμικές (στα 52,5 δισεκατομμύρια δολάρια) καθ’ όλη τη διάρκεια του οικονομικού έτους 2028 και στη συνέχεια τις μείωσα στο μισό για το οικονομικό έτος 2029, γεγονός που μας φέρνει σε ένα συνολικό ποσό 444 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Αυτή η αύξηση του κόστους προέρχεται από τις εκτιμήσεις του Stephen Ju της UBS και, ακόμη και αν πιστεύετε ότι αυτό είναι λίγο υψηλό, θα εκτιμούσα ότι τα 250 δισεκατομμύρια δολάρια σε δεσμεύσεις που ανέλαβε μόνο η OpenAI για το Microsoft Azure πιθανότατα θα σημαίνουν ότι η Microsoft αναμένει δεκάδες δισεκατομμύρια περισσότερα από 52,5 δισεκατομμύρια δολάρια στο οικονομικό έτος 27 και μετά.

Πρέπει επίσης να εκφράσω πόσα περισσότερα χρήματα είναι αυτά από όσα ξοδεύουν ήδη αυτές οι εταιρείες σε υπολογιστικές τεχνολογίες.

Το 2025, η OpenAI δαπάνησε (σύμφωνα με τη δική μου αναφορά, υποθέτοντας ότι το 50% των πωλήσεων και του μάρκετινγκ ήταν έξοδα υπολογιστικής τεχνολογίας) λίγο πάνω από 29,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε υπολογιστικές τεχνολογίες. Σύμφωνα με την αναφορά του The Information, δαπάνησε 12,1 δισεκατομμύρια δολάρια (χωρίς έξοδα για πωλήσεις και μάρκετινγκ).(eting) στο πρώτο τρίμηνο του 2026, και ενώ δεν γνωρίζουμε πόσα δαπάνησε στο δεύτερο τρίμηνο (όταν τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 1 δισεκατομμύριο δολάρια σε τριμηνιαία βάση), είναι δίκαιο να υποθέσουμε ότι θα δαπανήσει άλλα 12 δισεκατομμύρια δολάρια περίπου ανά τρίμηνο για το υπόλοιπο του έτους, φτάνοντας συνολικά τα 48,4 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό μικρότερο από τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια που δήλωσε ότι αναμένει να δαπανήσει για υπολογιστική τεχνολογία το 2026.

Σύμφωνα με την Barclays και την UBS, η OpenAI προβλέπεται να δαπανήσει 15 δισεκατομμύρια δολάρια για AWS και 12,5 δισεκατομμύρια δολάρια για Google Cloud το 2027, με την Wells Fargo να εκτιμά ότι θα δαπανήσει 22,9 δισεκατομμύρια δολάρια για τα δύο πρώτα τρίμηνα του 2027, καθιστώντας λογικό να υποθέσουμε τουλάχιστον 45 δισεκατομμύρια δολάρια, φτάνοντας συνολικά τα 72,5 δισεκατομμύρια δολάρια… το οποίο, ακόμη και τότε, φαίνεται λίγο χαμηλό με βάση τα όσα είναι ήδη σε καλό δρόμο να δαπανήσει το 2026.

Στη συνέχεια, πρέπει να προσθέσετε άλλα 30 δισεκατομμύρια δολάρια από τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια της Oracle, πενταετής συμφωνία με την OpenAI, την οποία η Wall Street Journal αναφέρει ότι αναμένεται να αποφέρει έσοδα 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το 2027, αν και η δική μου έρευνα διαπίστωσε ότι θα μπορούσε να είναι πάνω από 50 δισεκατομμύρια δολάρια ή 60 δισεκατομμύρια δολάρια.

Εν τω μεταξύ, η Anthropic αναμένεται να δαπανήσει 25,3 δισεκατομμύρια δολάρια για την AWS και 101,25 δισεκατομμύρια δολάρια για το Google Cloud το 2027, αυξάνοντας το ποσό στα 35,8 δισεκατομμύρια δολάρια με την AWS το 2028 και μειώνοντας το ποσό στα 25,6 δισεκατομμύρια δολάρια με το Google Cloud το 2028, πιθανώς ως αποτέλεσμα του αρχικού κόστους αγοράς TPU. Έκτοτε, η Anthropic ανέλαβε χρέος 35 δισεκατομμυρίων δολαρίων για να αγοράσει TPU από την Broadcom (η οποία επίσης υποστήριξε το χρέος), με μια ακόμη συμφωνία 70 δισεκατομμυρίων δολαρίων πιθανώς στα σχέδια.

Δεν έχω συμπεριλάβει καν τις συμφωνίες καμίας από τις δύο εταιρείες με την CoreWeave, τη σύμβαση της OpenAI με την Cerebras, τη συμφωνία της Anthropic με την SpaceX ή πολλές από τις συμφωνίες που αναφέρονται στο άρθρο του The Information σχετικά με τις δεσμεύσεις της Anthropic ύψους 517 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε υπολογιστικές εφαρμογές.

Δεν γνωρίζουμε την ακριβή κλίμακα του τείχους επαναφοράς υπολογιστικών εφαρμογών, και αυτό είναι πραγματικά κακό

Καθώς τόσο η Anthropic όσο και η OpenAI είναι ιδιωτικές εταιρείες και δεν έχουμε ουσιαστικά λογιστικά πρότυπα σχετικά με τις γνωστοποιήσεις για τα συσσωρευμένα έσοδα, μπορούμε μόνο να εκτιμήσουμε πόσο μεγάλο είναι το τείχος επαναφοράς υπολογιστικών εφαρμογών σε οποιαδήποτε δεδομένη χρονική στιγμή.

Μέρος του προβλήματος είναι ότι δεν γνωρίζουμε πόση χωρητικότητα τίθεται στην πραγματικότητα σε λειτουργία (καθώς οι υπερεπεκτατικοί αρνούνται να δώσουν οποιαδήποτε σαφήνεια) και η εν λόγω χωρητικότητα πρέπει να τεθεί σε λειτουργία για να την πληρώσουν η Anthropic και η OpenAI. Είναι απογοητευτικό, επειδή σημαίνει ότι ο αριθμός “1,3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων” είναι δύσκολο να προστεθεί σε μια χρονική περίοδο.

Τούτου λεχθέντος, γνωρίζουμε ότι η Wall Street Journal έχει προβλέψει ότι η OpenAI θα δαπανήσει 750 δισεκατομμύρια δολάρια σε υπολογιστική τεχνολογία μέχρι το τέλος του 2030, πράγμα που υποδηλώνει τουλάχιστον 250 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε υπολογιστικές δαπάνες.

Εάν δεν το κάνει, σημαίνει ότι το 2028 ή το 2029, οι δεσμεύσεις της θα μπορούσαν να εκτοξευθούν στα 300 δισεκατομμύρια ή 400 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.

Είναι αυτό καλό;
Οι δεσμεύσεις της OpenAI και της Anthropic για υποτιμημένα δάνεια ισοδυναμούν με κακώς εγγυημένο χρέος

Ας είμαστε απολύτως σαφείς για κάτι: δεν υπάρχει κανένας λογικός ή υπεύθυνος τρόπος με τον οποίο η Google, η Microsoft, η Amazon και τα διάφορα άλλα neoclouds θα έπρεπε να είχαν επιτρέψει στην Anthropic και την OpenAI να εγγραφούν για τόση υπολογιστική χωρητικότητα, εκτός από το είδος της τυφλής πίστης που πάντα πάει στραβά.

Ούτε η OpenAI ούτε η Anthropic μπορούν στην πραγματικότητα να αντέξουν οικονομικά να πληρώσουν τις δεσμεύσεις τους εάν δεν αναπτυχθούν περίπου 10 φορές τα επόμενα τρία χρόνια και κάποια στιγμή δεν βρουν έναν τρόπο να γίνουν κερδοφόροι, κάτι που θα απαιτήσει τουλάχιστον ένα τρισεκατομμύριο δολάρια σε χρηματοδότηση ή χρέος.

Οι υπερεπενδυτές κάνουν όλα αυτά με βάση την ίδια ακριβώς λογική που οδήγησε στη μαζική έκδοση στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου (και υψηλού κινδύνου αλλά μη πληρωτέων) και την επακόλουθη υπερκατασκευή κατοικιών — ότι τα χρήματα δεν είχαν σταματήσει να δαπανώνται. Τα επιχειρηματικά κεφάλαια και η ιδιωτική πίστωση έχουν συνωμοτήσει για να συνεχίσουν να τροφοδοτούν τα χρήματα της Anthropic και της OpenAI (μαζί με τους ίδιους τους υπερεπενδυτές), όπως συνέχισαν να τροφοδοτούν χρήματα σε συμφωνίες κέντρων δεδομένων που θεωρητικά θα καταλάμβαναν.

Ομοίως, οι υπερεπενδυτές συνεχίζουν να αναπτύσσουν χωρητικότητα για την Anthropic και την OpenAI με τη συνεχή υπόθεση ότι θα συνεχίσουν να πληρώνουν, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι δεν έχουν σταματήσει ακόμη να το κάνουν. Υποθέτουν, κατά κάποιον τρόπο, ότι η ικανότητα της OpenAI και της Anthropic να τους πληρώνουν δεκάδες δισεκατομμύρια ετησίως είναι όλη η απόδειξη που χρειάζονται ότι θα τους πληρώσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια στο μέλλον.

Σημείωση: Σε αυτό το σημείο, θέλω πραγματικά να χρησιμοποιήσω τα γραφήματα της Groundbreaker, αλλά οι αριθμοί τους είναι, για να είμαι ειλικρινής, εντελώς ανοησίες – η Anthropic και η OpenAI είναι πολύ απίθανο να έχουν ξοδέψει πάνω από 120 δισεκατομμύρια δολάρια σε υπολογισμούς το 2026, και δεν μπορώ να βρω απολύτως τίποτα που να τους υποστηρίζει. Παρ ‘όλα αυτά, αυτός ο όγκος Claudeslop αναφέρει αρκετά καλά σημεία, και πρέπει να τα αναφέρω.

Σύμφωνα με την Groundbreaker:

Μια σύμβαση take-or-pay είναι, στην οικονομική της ουσία, μια μίσθωση. Και μια μίσθωση είναι μια χρηματοδότηση. Το καθοριστικό χαρακτηριστικό του χρέους είναι μια σταθερή πληρωμή σε ένα χρονοδιάγραμμα, που οφείλεται ανεξάρτητα από τις συνθήκες του δανειολήπτη. Αυτό ακριβώς είναι μια δέσμευση take-or-pay. Η πληρωμή δεν προσαρμόζεται στη χρήση. Δεν περιμένει τα έσοδα του πελάτη. Οφείλεται κατά την ημερομηνία έναρξης και σε κάθε επόμενη περίοδο, για όλη τη διάρκεια της περιόδου.

Αυτό είναι απολύτως σωστό, εκτός αν φυσικά είστε μέλος των τεχνολογικών και επιχειρηματικών μέσων ενημέρωσης, οπότε πρόκειται για «ένα μεγάλο χρηματικό ποσό που φυσικά θα καταβληθεί χωρίς αποτυχία».

Επιτρέψτε μου, λοιπόν, να σας δώσω ένα πλαίσιο σχετικά με το πόσο μεγάλες είναι αυτές οι δεσμεύσεις. Τα λειτουργικά έξοδα της Microsoft τους τελευταίους δώδεκα μήνες είναι 176 δισεκατομμύρια δολάρια για μια εταιρεία με ετήσια έσοδα 331 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Meta, μια εταιρεία με ετήσια έσοδα 228 δισεκατομμύρια δολάρια, έχει περίπου 141 δισεκατομμύρια δολάρια σε λειτουργικά έξοδα. Η Salesforce, μια εταιρεία με ετήσια έσοδα λίγο κάτω από 44 δισεκατομμύρια δολάρια, έχει λειτουργικά έξοδα 35 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η OpenAI, το 2025, είχε λειτουργικά έξοδα 34 δισεκατομμυρίων δολαρίων με έσοδα 13,07 δισεκατομμύρια δολάρια. Το δεύτερο τρίμηνο του 2026, το λειτουργικό της περιθώριο επιδεινώθηκε σε -183%. Πρόκειται για μια εταιρεία με επιδεινούμενα οικονομικά στοιχεία στην οποία έχει επιτραπεί να υπογράψει δεσμεύσεις υπολογιστικής αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, βασιζόμενη, ως επί το πλείστον, στην ικανότητα του Sam Altman να πει ναι και στη γενική αίσθηση ότι τίποτα κακό δεν συμβαίνει ποτέ σε κανέναν.

Αυτές οι δεσμεύσεις υπογράφηκαν, υποθέτω, ουσιαστικά χωρίς καμία εγγύηση, επειδή όποιος έχει αριθμομηχανή και νοημοσύνη μπορεί να δει ότι στα χαρτιά αυτές οι εταιρείες δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τις δεσμεύσεις τους. Η λογική είναι ακριβώς η ίδια με αυτή που χρησιμοποιείται για να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες σχετικά με τις αθετήσεις των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου – ότι το σύστημα λειτουργεί, ότι το σύστημα θα διορθώνεται πάντα και ότι τα πράγματα συνεχίζουν να αναπτύσσονται.

Σε κάθε περίπτωση, ούτε η OpenAI ούτε η Anthropic έχουν στην πραγματικότητα τα χρήματα για να πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους και μπόρεσαν να συμβαδίσουν μόνο λόγω του χαμηλού κόστους υπογραφής συμβάσεων.

Καθώς ξεκινούν αυτές οι δεσμεύσεις, οι ανάγκες τους για κεφάλαια θα επιταχυνθούν δραματικά σε άσχημα κομμάτια, τόσο με τους hyperscaler όσο και με τους συνεργάτες neocloud, επιπλέον οποιωνδήποτε συμφωνιών χρέους υπογράφουν με την Broadcom για να χρηματοδοτήσουν το δικό τους πυρίτιο.

Και η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των δεσμεύσεων και πληρωμών δεν έχουν ακόμη πραγματοποιηθεί, κάτι που, όπως είναι και το θέμα αυτού του ενημερωτικού δελτίου, είναι ο λόγος που κανείς δεν ανησυχεί ακόμα.

Εν τω μεταξύ, μια αφαίρεση παραπάνω, ακόμη και οι εταιρείες που πραγματικά αποκομίζουν κέρδος από τη φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι εκτεθειμένες στον υποκείμενο κίνδυνο της Anthropic και της OpenAI. Κίνδυνος Συγκέντρωσης 4: Τόσο οι πελάτες της Broadcom όσο και της NVIDIA εξαρτώνται από την Anthropic και την OpenAI για να βγάλουν χρήματα από τα τσιπ τεχνητής νοημοσύνης τους

Θα παραλείψω τις άμεσες συγκρίσεις της Μεγάλης Οικονομικής Κρίσης σε αυτό το σημείο, επειδή πιστεύω ότι θα εμποδίσουν την ανάλυση, αλλά ας είμαστε απολύτως σαφείς για κάτι: είτε άμεσα είτε μέσω πληρεξουσίου, η πελατειακή βάση της NVIDIA είναι ουσιαστικά η Anthropic και η OpenAI.

Όπως αναφέρθηκα στο μέρος 2 του οδηγού μου “Hater’s Guide To Circular Financing”, η OpenAI και η Anthropic παρέχουν δύο λειτουργίες στους hyperscalers και την NVIDIA:

Είναι ο μεγαλύτερος άμεσος καταναλωτής υπολογιστικής τεχνητής νοημοσύνης, αντιπροσωπεύοντας περισσότερο από το 70% όλων των εσόδων από την τεχνητή νοημοσύνη για την Google, τη Microsoft, την Amazon, την Oracle, την SpaceX, την Cerebras και την Lambda, είτε μέσω άμεσων συμβάσεων είτε μέσω ενοικίασης υπολογιστικών συστημάτων από hyperscalers (βλ.: Nebius και Microsoft, Lambda και Microsoft/Amazon, CoreWeave με τη Microsoft).
Είναι ένας τρόπος δημιουργίας της ψευδαίσθησης της ζήτησης μέσω των καθυστερημένων εσόδων.

Για να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι σχετικά με το δεύτερο σημείο, κάθε φορά που ακούτε κάποιον να λέει ότι υπάρχει «τεράστια ζήτηση για υπολογιστική τεχνολογία AI», πάντα επισημαίνει συσσωρευμένα έσοδα που, ως επί το πλείστον, είναι είτε OpenAI, Anthropic είτε κάποιος άλλος που τους νοικιάζει υπολογιστική τεχνολογία.

Για παράδειγμα, τα τελευταία κέρδη της CoreWeave περιελάμβαναν την εντελώς παραπλανητική δήλωση ότι το «συσσωρευμένο ποσό εσόδων [104 δισεκατομμυρίων δολαρίων] [υπογραμμίζει] την άνευ προηγουμένου ζήτηση για CoreWeave Cloud», παρόλο που 22,4 δισεκατομμύρια δολάρια από αυτά προέρχονται από OpenAI, 21 δισεκατομμύρια δολάρια από Meta, 6 δισεκατομμύρια δολάρια από Jane Street (η οποία επίσης επένδυσε) και τα υπόλοιπα προέρχονται από κάποιον συνδυασμό συμφωνίας backstop ύψους 6,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων της Anthropic, της Microsoft και της NVIDIA για την αγορά αχρησιμοποίητης χωρητικότητας. Πιο συγκεκριμένα, το συσσωρευμένο ποσό της CoreWeave αυξήθηκε κατά 32,6 δισεκατομμύρια δολάρια στα κέρδη αμέσως μετά τη συμφωνία της με την Anthropic.

Αυτά τα συσσωρευμένα έσοδα υπάρχουν τόσο ως κυκλική χρηματοδότηση όσο και ως χρηματοδοτικά σχήματα μάρκετινγκ.

Από έξω, κάθε εταιρεία με πληθώρα υπολογιστικών συστημάτων AI έχει επίσης ένα εκπληκτικά μεγάλο ανεκτέλεστο υπόλοιπο, το οποίο όλοι υποθέτουν ότι πρέπει να πωληθεί σε ένα ποικίλο υποσύνολο πελατών και όχι στην Anthropic, την OpenAI και τις εταιρείες που μπορεί μια μέρα να τους πουλήσουν υπολογιστικά συστήματα.

Με άλλα λόγια, όλα βασίζονται στην ιδέα ότι η Anthropic και η OpenAI Α) θα έχουν σχεδόν άπειρη ζήτηση για υπολογιστικά συστήματα και Β) ότι η ύπαρξή τους αποτελεί απόδειξη ότι και κάποιος άλλος θα έχει.

Το άλλο πρόβλημα είναι ότι οι GPU της NVIDIA είναι τόσο ακριβές που κανείς – συμπεριλαμβανομένων των μεγαλύτερων και πλουσιότερων εταιρειών στον κόσμο (εκτός της Microsoft) – δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά να συνεχίσει να τις αγοράζει και να κατασκευάζει κέντρα δεδομένων χωρίς να αναλάβει σχεδόν άπειρα ποσά χρέους, μειώνοντας δραματικά το σύνολο των πιθανών πελατών.

Μπορείτε ήδη να το δείτε αυτό στα τελευταία κέρδη της NVIDIA. Σχεδόν τα μισά – 44% – των εσόδων της μέχρι στιγμής για το οικονομικό έτος 2027 (δύο τέταρτα) προήλθαν από τρεις πελάτες και το 16% των πιο πρόσφατων τριμηνιαίων εσόδων της προήλθε από έναν πελάτη, πιθανώς την SpaceX, η οποία εξυπηρετεί την Anthropic computing. Σύμφωνα με το πρόσφατο ενημερωτικό δελτίο premium που δημοσίευσα, η UBS εκτιμά ότι περίπου το 50% του κέντρου δεδομένων της NVIDIA τα έσοδα προέρχονται από τις Meta, Google, Microsoft, Amazon και Oracle, με την Deutsche Bank να εκτιμά ότι φτάνουν έως και το 60%.

Η αιτιολόγηση για αυτές τις περαιτέρω κεφαλαιουχικές δαπάνες οφείλεται, ως επί το πλείστον, στην OpenAI και την Anthropic, με τη ζήτησή τους να οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε μη κερδοφόρες νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης που επιδοτούν τα tokens τεχνητής νοημοσύνης των χρηστών τους.

Ενώ η NVIDIA μπορεί να μιλάει για το πώς έχουμε «φτάσει στην AGI» ή ότι υπάρχει «τρελή ζήτηση», οι πραγματικές οικονομικές αποδόσεις από την αγορά GPU της NVIDIA καθορίζονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από την OpenAI και την Anthropic, με τις οποίες εννοώ τη Microsoft, την Google, την Amazon, την Oracle, την CoreWeave, την Lambda, την Hut8, την Fluidstack και ουσιαστικά κάθε άλλος αντισυμβαλλόμενος δημιουργεί δυναμικότητα είτε ως επί το πλείστον είτε εξ ολοκλήρου για να αποκομίσει τα έσοδά του.

Το καλύτερο παράδειγμα που μπορώ να βρω είναι η SB Energy, η οποία έχει ανεκτέλεστο υπόλοιπο 439 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το 99,4% των οποίων προορίζεται για την OpenAI.

Οι περαιτέρω πωλήσεις GPU εκτός OpenAI/Anthropic εξαρτώνται από τη διαχείριση της αντίληψης της NVIDIA, διατηρώντας όλους την πεποίθηση ότι υπάρχει πραγματική ζήτηση για υπολογιστική Τεχνητή Νοημοσύνη, γι’ αυτό και ουσιαστικά απέκτησε την Poolside, και μπορεί να επενδύσει δισεκατομμύρια στην Perplexity και την Thinking Machines. Καμία από αυτές τις εταιρείες δεν θα μπορούσε στην πραγματικότητα να υπάρξει χωρίς κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών (ή δολάρια NVIDIA), αλλά με την επένδυση της NVIDIA, μπορούν ενδεχομένως να προσθέσουν εκατοντάδες εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια δολάρια περαιτέρω «ζήτησης» στα συσσωρευμένα υπερ-κλιμακωτά ή νεο-cloud.

Για άλλη μια φορά, όλοι υποθέτουν ότι όλα είναι καλά, επειδή τα χρήματα δεν έχουν ακόμη εξαντληθεί και επειδή η NVIDIA υπόσχεται ανάπτυξη 70% σε ετήσια βάση στο οικονομικό έτος 2028. Το χρέος των κέντρων δεδομένων συνεχίζει να είναι διαθέσιμο για τα νεο-cloud, καθώς και για τους σχεδόν ανύπαρκτους προγραμματιστές κέντρων δεδομένων όπως η SB Energy (με την υποστήριξη, φυσικά, της NVIDIA), κυρίως λόγω της ψευδαίσθησης της «μαζικής ζήτησης για υπολογιστική Τεχνητή Νοημοσύνη» που δημιουργήθηκε εν μέρει από την ίδια την NVIDIA.

Και, ουσιαστικά, τα έσοδα της NVIDIA εξαρτώνται από το αν οι υπερ-επενδυτές θα συνεχίσουν να πληρώνονται από την OpenAI και την Anthropic, επειδή αυτές είναι οι μόνες δύο εταιρείες που θα μπορούσαν ποτέ να ελπίζουν ότι θα δικαιολογήσουν τις κεφαλαιουχικές δαπάνες των τρισεκατομμυρίων και πλέον δολαρίων. Όπως έχω ήδη σημειώσει, σύμφωνα με το Bloomberg, μόνο περίπου 10 δισεκατομμύρια δολάρια από τα έσοδα της Microsoft από την Τεχνητή Νοημοσύνη ύψους 33,33 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το οικονομικό έτος 2026 προήλθαν από την πώληση λογισμικού υπολογιστικής ή AI στους πελάτες της – ένα αξιολύπητο ποσό που υποδηλώνει πολύ μικρή πραγματική ζήτηση για AI όταν αφαιρεθεί η μη βιώσιμη αποτυχία της.

Η Broadcom, στις προσπάθειές της να ανταγωνιστεί την NVIDIA, αποφάσισε ότι χρειάζεται λίγο δικό της ρίσκο συγκέντρωσης και, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα κέρδη της, η Anthropic και η OpenAI πρόκειται να γίνουν οι μεγαλύτεροι και δεύτεροι μεγαλύτεροι πελάτες της στο επόμενο οικονομικό έτος.

Όπως ακριβώς και οι υπερεπενδυτές, ούτε η Broadcom ούτε η NVIDIA πρόκειται να χρεοκοπήσουν ως αποτέλεσμα της έκρηξης της φούσκας της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά τα μελλοντικά έσοδα της Broadcom – που εκτιμώνται σε 230 δισεκατομμύρια δολάρια στο οικονομικό έτος 2028 (το οποίο ξεκινά τον Νοέμβριο του 2027) – εξαρτώνται πλέον τόσο από τις άμεσες αγορές από τους υπερεπενδυτές (που δικαιολογούνται από την Anthropic και την OpenAI) όσο και από τα ίδια τα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης, δημιουργώντας, κατά κάποιο τρόπο, μεγαλύτερη υποκείμενη έκθεση.

Όλα είναι καλά μέχρι να σταματήσουν να ρέουν τα χρήματα

 Όλα θα φαίνονται καλά μέχρι κάποιος να μην μπορεί να συγκεντρώσει χρήματα και να κάνει μια πληρωμή είτε σε ένα neocloud, σε ένα υπερεπενδυτή είτε σε ένα εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης.

Για να συνεχίσει να λειτουργεί αυτό, οι νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να συνεχίσουν να είναι σε θέση να συγκεντρώνουν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια κάθε λίγους μήνες, όπως και η Anthropic και η OpenAI πρέπει να συνεχίσουν να συγκεντρώνουν δεκάδες (ή εκατοντάδες) δισεκατομμύρια δολάρια για να πληρώνουν τους υπερεπενδυτές για υπολογιστική, ώστε να μπορούν, εκτός από τη συγκέντρωση εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, να ξοδεύουν αυτά τα χρήματα σε GPU από την NVIDIA, η οποία μπορεί να συνεχίσει να κερδίζει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως μόνο εφόσον μπορεί είτε να παρέχει δικαιολογίες στους δανειστές για να συνεχίσουν να εκδίδουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε χρέη είτε να υποστηρίζει τα κέντρα δεδομένων στα οποία θα δαπανηθεί το χρέος.

Με άλλα λόγια, η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης βασίζεται στις ιδιοτροπίες ίσως μερικών εκατοντάδων εταιρειών που ξοδεύουν χρήματα σε δύο εταιρείες για να δικαιολογήσουν πέντε εταιρείες που ξοδεύουν χρήματα με μία εταιρεία. Ή δύο αν υπολογίσουμε την Broadcom, κάτι που δεν χρειάζεται αν δεν θέλετε.

Αν πείτε στους περισσότερους δημοσιογράφους ή επενδυτές οτιδήποτε από αυτά, θα σας πουν να μην ανησυχείτε. Σύμφωνα με τις πληροφορίες:

Αλλά οι επενδυτές μπορεί να θέλουν να μετριάσουν τις προσδοκίες τους. Ένας μεγάλος δημόσιος επενδυτής συνόψισε την προσέγγιση της Anthropic στις αγορές ως εξής: «Μην το πολυσκέφτεστε. Απλώς κοιτάξτε τον ρυθμό αύξησης των εσόδων. Αυτό είναι όλο που χρειάζεται να ξέρετε».

Όποιος σας λέει «μην ανησυχείτε» για μια εταιρεία που χάνει δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως και έχει κάνει δεσμεύσεις 517 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε υπολογιστικά συστήματα είναι απατεώνας, και όποιος τυπώνει μια τέτοια φράση χωρίς να σχολιάζει πόσο βαθιά ανησυχητική είναι δεν τον νοιάζει καθόλου αν θα ζήσετε ή θα πεθάνετε.

Αλλά αυτή είναι πραγματικά η τρέχουσα κατάσταση της τεχνολογικής βιομηχανίας: μια λατρεία του θανάτου που έχει εμμονή με την ανάπτυξη και ενδυναμώνεται από ένα οικοσύστημα μέσων ενημέρωσης που έχει εμμονή με τη μέτρηση και τον εορτασμό του πόσο αναπτύσσεται και μπορεί να αναπτυχθεί στο μέλλον, πάντα πλαισιωμένο με τους όρους που έχουν τεθεί από τους πλούσιους και ισχυρούς.

Η αποτυχία και των δύο μερών να αντιμετωπίσουν τη στιγμή με σαφήνεια και σκοπό θα οδηγήσει σε μια διόρθωση της αγοράς που πιθανότατα θα επισκιάσει τη φούσκα των Dot Com, εκθέτοντας πολλούς από τους εμπλεκόμενους ως ψεύτες, απατεώνες, ηλίθιους, δειλούς ή εντελώς, απίστευτα αδαείς.

Εδώ είναι η καλύβα στην οποία μεγάλωσε η Dolly Parton με 11 αδέρφια. Χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα ή νερό.

Η Dolly πέθανε με περιουσία άνω των 650 εκατομμυρίων δολαρίων, αφού 500 εκατομμύρια δολάρια δωρίστηκαν σε φιλανθρωπικούς σκοπούς!

Αυτή είναι η Αμερική.

Kαι κάτι ακόμη. Αυτή η καλύβα θα μπορούσε να αξίζει περισσότερα και από τη Nvidia.

Τώρα το deep state δίνει τα τυπωμένα ρέστα του για την ΑΙ

Aς ξεκινήσουμε όμως επικά την παρούσα ανάρτηση-πριν προσγειωθούμε σε πιο χαμηλές πτήσεις.

Πάμε λοιπόν…

Πριν μερικά 24ωρα ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Rockefeller Capital Management, Greg Fleming, συμμετείχε πρόσφατα στην εκπομπή «Open Interest» του Bloomberg, όπου συζήτησε τις προοπτικές της οικονομίας, τις δυνατότητες μετασχηματισμού που προσφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), καθώς και τις απόψεις του για τα μακροπρόθεσμα επιτόκια και το ομοσπονδιακό έλλειμμα. Ο Fleming ανέδειξε την Τεχνητή Νοημοσύνη ως κεντρικό θέμα, επισημαίνοντας την αυξανόμενη υιοθέτησή της σε διάφορους κλάδους και τον αντίκτυπό της στις επενδύσεις, την παραγωγικότητα, την επιχειρηματική ανάπτυξη και τις κεφαλαιουχικές δαπάνες των επιχειρήσεων.

Αναφορικά με την αμερικανική οικονομία, υπογράμμισε τη δυναμική της επιχειρηματικότητας, της καινοτομίας και της ίδρυσης νέων επιχειρήσεων, περιγράφοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες ως μια «Μηχανή Επιχειρηματικότητας».

Ο Fleming συζήτησε επίσης την άνοδο των μακροπρόθεσμων επιτοκίων και το ομοσπονδιακό έλλειμμα, τονίζοντας παράλληλα τη σημασία της διατήρησης μιας διαφοροποιημένης, μακροπρόθεσμης επενδυτικής προσέγγισης σε περιόδους ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων.

Εδώ είναι το video για τους (πολύ) εγχωρίους μανατζαρέους.

Kαθώς ο Greg προτρέπει τους επενδυτές να διατηρούν μία διαφοροποιημένη, μακροπρόθεσμη επενδυτική προσέγγιση εμείς θα συνεχίσουμε ως εξής>

O τύπος που αυτοχρίστηκε ως  παγκόσμιος ηγέτης, ο διαβόητος Klaus Schwab [The Great Reset] πριν εξαφανισθεί από τα φώτα της δημοσιότητας πρόλαβε να μας συστήσει το τελευταίο του βιβλίο> Thriving and Leading in the Intelligent Age.

Με αφορμή την ΑΙ επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει-μέσω της AI- τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος-όπως ο ίδιος ομολογεί-αναλαμβάνοντας να ξαναγράψει την Torah, την Tanya και τη Βίβλο.

Πάμε να δούμε τι γράφει ο Dr. Schwab στο X. για το νέο του βιβλίο>

-Δημοσιεύω το νέο μου βιβλίο, Thriving and Leading in the Intelligent Age , το οποίο ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο, όχι μόνο για μένα προσωπικά αλλά και για την αποστολή που με καθοδηγεί για περισσότερο από μισό αιώνα.

Μετά από πάνω από 50 χρόνια ηγεσίας του World Economic Forum (WEF) και συνεργασίας με αμέτρητους ηγέτες από όλους τους τομείς της κοινωνίας, αισθάνομαι τώρα την ανάγκη να αφιερώσω την εμπειρία, την ενέργεια και τις σκέψεις μου σε έναν νέο σκοπό: Να βοηθήσω την ανθρωπότητα να κατανοήσει και να πλοηγηθεί στον πιο βαθύ μετασχηματισμό στην ιστορία της – τη μετάβαση στην Intelligent Age.

Η Intelligent Age είναι κάτι πολύ περισσότερο από την τεχνητή νοημοσύνη-artificial intelligence. Αντιπροσωπεύει τη σύγκλιση της ανθρώπινης δημιουργικότητας και της τεχνολογικής καινοτομίας – της Τεχνητής Νοημοσύνης, της βιοτεχνολογίας, της κβαντικής επιστήμης και της παγκόσμιας συνδεσιμότητας – που αναδιαμορφώνει κάθε διάσταση της ύπαρξής μας.

Επαναπροσδιορίζει τον τρόπο που ζούμε, εργαζόμαστε, μαθαίνουμε, ακόμη και τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.

Η Intelligent Age Series  είναι η συμβολή μου σε αυτή τη νέα εποχή.

Δεν πρόκειται για μια φιλοσοφική εικασία για το μακρινό μέλλον, αλλά για μια πρακτική και ολοκληρωμένη προσπάθεια να βοηθηθούν οι άνθρωποι, οι θεσμοί και οι κοινωνίες να προετοιμαστούν για ό,τι τους περιμένει.

Το πρώτο βιβλίο, με τίτλο «Thriving and Leading in the Intelligent Ag», θέτει τα θεμέλια.

Οι τόμοι που ακολουθούν θα διερευνήσουν πώς οι επιχειρήσεις, η οικονομία, η εκπαίδευση, η κοινωνική καινοτομία και ο πολιτισμός πρέπει να εξελιχθούν για να παραμείνουν βαθιά ανθρώπινοι σε έναν ολοένα και πιο ευφυή κόσμο.

Σε όλη μου τη ζωή, προσπαθούσα να χτίσω γέφυρες μεταξύ εθνών, γενεών και ιδεών. Τώρα, επιθυμώ να συνεχίσω αυτήν την υπηρεσία με διαφορετική μορφή: μέσω της αναστοχασμού, της εκπαίδευσης και της έμπνευσης. Στόχος μου είναι να καθοδηγήσω τόσο τους σημερινούς ηγέτες όσο και την επόμενη γενιά προς ένα μέλλον στο οποίο η τεχνολογία υπηρετεί την ανθρωπότητα, όχι το αντίστροφο.

This week marks an important milestone in my life’s journey.

I am publishing my new book, Thriving and Leading in the Intelligent Age, which opens a new chapter, not only for me personally but also for the mission that has guided me for more than half a century.
1/8 🧵⬇️ pic.twitter.com/2zdevF2h3d

— Klaus Schwab (@ProfKlausSchwab) October 30, 2025

Ως εγκώμιο της AI θα μπορούσαμε να εκλάβουμε και την πρόσφατη προσπάθεια του Bill Gates να τρομοκρατήσει για μια ακόμη φορά την ανθρωπότητα με το αγαπημένο του εργαλείο-τους ιούς.

Αυτή τη φορά ο Bill Gates ισχυρίστηκε ότι η ΑΙ αποτελεί πραγματική απειλή για την ανθρωπότητα παρότι τίποτε δεν μπορεί να συγκριθεί με το γεγονός ότι ο ίδιος παραμένει ελεύθερος. Μια πραγματική απειλή.

Η NVIDIA αγοράζει την Hugging Face για 13 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ εν μέσω στρατηγικής ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης

Η συνέχεια ακόμη πιο επική μια και η είδηση της μέρας θέλει την NVIDIA να αγοράζει την Hugging Face για 13 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ εν μέσω στρατηγικής ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης.

Ο Jensen Huang, Διευθύνων Σύμβουλος της NVIDIA, ανακοίνωσε συμφωνία 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ για την εξαγορά της Hugging Face, επιταχύνοντας τα σχέδια διανομής μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης ανοιχτού κώδικα της εταιρείας. Πρόκειται για την τελευταία κίνηση στη στρατηγική του τεχνολογικού γίγαντα να διαμορφώσει την αφήγηση γύρω από την αγορά της τεχνητής νοημοσύνης.

Η Hugging Face, η οποία μόλις πέρυσι απέρριψε μια επένδυση 500 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ από την NVIDIA για να διατηρήσει την ανεξαρτησία της, έχει γίνει δημοφιλής στον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς λειτουργεί ως μια πρωτοβουλία ανοιχτού κώδικα με γνώμονα την κοινότητα, σχεδιασμένη να κάνει τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης «τόσο πανταχού παρόντα όσο το νερό και το ηλεκτρικό ρεύμα», σύμφωνα με τον ιστότοπό της.

Η NVIDIA αναφέρει ότι ο στόχος της συμφωνίας είναι να επιταχύνει την εξάπλωση των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης ανοιχτού κώδικα. Σε αντίθεση με μοντέλα από εργαστήρια όπως το OpenAI και το Anthropic, τα σχέδια των μοντέλων ανοιχτού κώδικα είναι δημόσια και οι χρήστες μπορούν να τα κατεβάσουν, να τα προσαρμόσουν και να τα εκτελέσουν στο δικό τους υλικό.

«Τα ανοιχτά μοντέλα επιτρέπουν σε νεοσύστατες επιχειρήσεις, καθιερωμένες επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και δημόσιους φορείς να βασίζονται σε προηγμένες δυνατότητες χωρίς να εκπαιδεύουν κάθε μοντέλο από την αρχή ή να πληρώνουν τιμές πρωτοποριακού μοντέλου για κάθε εργασία», λέει ο Jensen Huang, Διευθύνων Σύμβουλος της NVIDIA.

Προσθέτει: «Έτσι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να κλιμακωθεί βιώσιμα σε δισεκατομμύρια καθημερινές εργασίες σε εργοστάσια, νοσοκομεία, αγροκτήματα, αίθουσες διδασκαλίας και επιχειρήσεις της Main Street».

Η NVIDIA, η πιο πολύτιμη εταιρεία στον κόσμο, είναι επί του παρόντος ο μεγαλύτερος σχεδιαστής chips που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση και τη λειτουργία μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης.

Έχει δεσμεύσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε επενδύσεις σε νεοσύστατες επιχειρήσεις, δάνεια ασφαλείας και οικονομικές εγγυήσεις για την επέκταση του οικοσυστήματος της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Το σχέδιο της εταιρείας να αγοράσει την Hugging Face θα είναι η μεγαλύτερη άμεση εξαγορά εταιρείας από την NVIDIA, ξεπερνώντας την αγορά της Mellanox ύψους 6,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ το 2020, μια συμφωνία που έθεσε τα θεμέλια για την μετάβαση της NVIDIA πέρα ​​από τα τσιπ στην ανάπτυξη υποδομών κέντρων δεδομένων.

Η NVIDIA σχεδιάζει να ολοκληρώσει την εξαγορά της Hugging Face έως το 2027. Ωστόσο, η συναλλαγή αναμένεται να εξεταστεί από τις ρυθμιστικές αρχές ανταγωνισμού.

Η εξαγορά θα δώσει στην NVIDIA τον έλεγχο ενός από τα βασικά κανάλια διανομής που επηρεάζουν το πόσο ευρέως υιοθετείται ένα μέρος των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης σε όλο τον κόσμο.

Ο Justin Boitano, Αντιπρόεδρος Επιχειρήσεων της NVIDIA, λέει ότι η Hugging Face «θα παραμείνει μια ανοιχτή πλατφόρμα για ολόκληρο το οικοσύστημα τεχνητής νοημοσύνης». Περισσότεροι από 18 εκατομμύρια προγραμματιστές χρησιμοποιούν αυτήν τη στιγμή την πλατφόρμα και έχουν τον έλεγχο των μοντέλων, των παρόχων cloud και των τσιπ που χρησιμοποιούν.

Η Hugging Face φιλοξενεί τρία εκατομμύρια μοντέλα ανοιχτού κώδικα, 500.000 σύνολα δεδομένων και ένα εκατομμύριο εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με την NVIDIA, περισσότερες από 200.000 εταιρείες παγκοσμίως τη χρησιμοποιούν για να ανακαλύψουν νέες δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης.

Πριν από την ανακοίνωση της εξαγοράς από την NVIDIA, η Hugging Face βρισκόταν στο επίκεντρο ενός περιστατικού hacking υψηλού προφίλ, κατά το οποίο ένα μοντέλο από την OpenAI διαφεύγει του ανθρώπινου ελέγχου κατά τη διάρκεια ενός σταδίου δοκιμών και εισβάλλει στην πλατφόρμα Hugging Face.

Από το συμβάν, η OpenAI ανέλαβε την ευθύνη για την επίθεση και ο Sam Altman τόνισε τη σημασία της κατανόησης των κινδύνων που σχετίζονται με την τεχνολογία, λέγοντας σε ένα επεισόδιο του podcast Y Combinator ότι όποιος δεν ανησυχεί για τις δυνατότητες της αθέμιτης τεχνητής νοημοσύνης δεν «το παίρνει αυτό αρκετά σοβαρά».

Μετά τις ανησυχίες γύρω από το περιστατικό hacking, η NVIDIA έχει επίσης εντείνει την υποστήριξή της για ανοιχτά μοντέλα εν μέσω πολιτικών εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Οι εντάσεις προέκυψαν λόγω της απαίτησης της κυβέρνησης των ΗΠΑ να επιβληθούν κυρώσεις στους Κινέζους προγραμματιστές προηγμένων ανοιχτών συστημάτων σε σχέση με ισχυρισμούς ότι έκλεψαν τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης από αμερικανικά εργαστήρια.

Καλώντας τις ΗΠΑ να υποστηρίξουν τα ανοιχτά μοντέλα παρά τις εντάσεις, ο Jensen λέει: «Η ηγεσία στην τεχνητή νοημοσύνη δεν θα κριθεί από ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης στα σύνορα, αλλά από το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα δημιουργήσουν ένα ισχυρό, ανοιχτό οικοσύστημα που θα διαχέεται σε κάθε τομέα».

Ακολουθούν αναταράξεις για το έπος που μόλις διαβάσατε. Ως εξής…

Ο επενδυτής Michael Burry έχει περάσει μεγάλο μέρος του 2026 στοιχηματίζοντας εναντίον της Nvidia. Συνεχίζει να το κάνει…

Ο επενδυτής Michael Burry έχει περάσει μεγάλο μέρος του 2026 στοιχηματίζοντας εναντίον της Nvidia. Αγόρασε επίσης calls στη μετοχή. Αυτή είναι μια κίνηση που θα έμοιαζε με αντιστροφή από σχεδόν οποιονδήποτε άλλον στη Wall Street.

Η κίνηση φαίνεται αντιφατική εκ πρώτης όψεως, αλλά ο Burry εξέθεσε ακριβώς γιατί την έκανε. Η συλλογιστική λέει πολλά για τον ευρύτερο σκεπτικισμό του σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, όσο και για την Nvidia συγκεκριμένα. Έφτασε επίσης σε μια ασυνήθιστα σημαντική στιγμή για τη μετοχή.

Ο Burry αγόρασε calls της Nvidia τον Δεκέμβριο με τιμές που έφτασαν τα 200 δολάρια πριν από τα κέρδη του κατασκευαστή τσιπ, ενώ ταυτόχρονα πρόσθεσε στη short θέση του στη μετοχή. Περιέγραψε τις calls ως αντιστάθμιση και όχι ως ανοδική συναλλαγή, ανέφερε ο Benzinga.

«Δεν παίζω για κέρδη εδώ», έγραψε ο Burry στην ανάρτηση του Substack, προσθέτοντας ότι δεν θα είχε κάνει καθόλου τη συναλλαγή χωρίς μια τόσο μεγάλη υπάρχουσα short και put θέση για αντιστάθμιση. Τα call options αντιπροσωπεύουν περίπου το 3,5% έως 4% του χαρτοφυλακίου του.

Η Nvidia δεν ήταν το μόνο όνομα στο trade. Ο Burry πρόσθεσε επίσης στις short θέσεις του στις Oracle, Palantir και Nebius, ωθώντας τη συνολική short θέση του πάνω από το 21% του χαρτοφυλακίου του, εξαιρουμένων των puts. Ξεχωριστά πρόσθεσε σε long θέσεις στις Birkenstock και Freddie Mac, σύμφωνα με το Cryptonomist.

Η Nvidia είχε κλείσει στα 217,56 δολάρια την προηγούμενη εβδομάδα, ελαφρώς χαμηλότερα κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά παρόλα αυτά αυξημένα κατά περίπου 17% από την αρχή του έτους, ενόψει της έκθεσης. Η ανάρτηση στο Substack είχε έναν αιχμηρό τίτλο, “Nvidia, Friends, and the Rebel Alliance”. Ο Burry παραδέχτηκε ότι οι προηγούμενες προσπάθειές του να αντισταθμίσει τα κέρδη της Nvidia με βραχυπρόθεσμες επιλογές έχουν οδηγήσει σε ασυνεπή αποτελέσματα.

Ο χρόνος της κίνησης του Burry συνέπεσε με μία από τις πιο στενά παρακολουθούμενες εκθέσεις κερδών της χρονιάς. Η Nvidia ανακοίνωσε προσαρμοσμένα κέρδη 2,22 δολαρίων ανά μετοχή για το δεύτερο τρίμηνο του οικονομικού έτους, ξεπερνώντας την εκτίμηση της αγοράς για 2,09 δολάρια, ενώ τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 106% σε ετήσια βάση στα 96,2 δισεκατομμύρια δολάρια, πολύ πάνω από τα 92,27 δισεκατομμύρια δολάρια που ανέμενε η Wall Street, ανέφερε το CNBC.

Not many people know Dolly Parton dropped a county’s school dropout rate from 35% to 6%

Dolly created The Buddy Program

In 1991, she walked into a room of 7th and 8th graders in Tennessee and told them to pick a buddy

Everyone signed a contract saying if both of you graduate… https://t.co/he79EX1dQC

— Michael Burry Stock Tracker ♟ (@burrytracker) August 25, 2026

Η Nvidia εξέδωσε επίσης μια ασυνήθιστα τολμηρή πρόβλεψη. Η εταιρεία αναμένει έσοδα άνω των 108 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το τρέχον τρίμηνο, συν ή πλην 2%. Πιο ασυνήθιστα, η CFO Colette Kress δήλωσε ότι η Nvidia αναμένει αύξηση εσόδων 70% για το οικονομικό έτος 2028, σχεδόν διπλάσια από ό,τι ανέμεναν οι αναλυτές, σύμφωνα με το CNBC. Οι δεσμεύσεις για προμήθειες υπερδιπλασιάστηκαν από 119 δισεκατομμύρια δολάρια το προηγούμενο τρίμηνο σε 279 δισεκατομμύρια δολάρια, κυρίως σε σχέση με την προμήθεια μνήμης.

Η αντίδραση έσπασε ένα μοτίβο που είχε απογοητεύσει τους «bulls» της Nvidia για αρκετά τρίμηνα. Οι μετοχές είχαν υποχωρήσει την επόμενη μέρα των κερδών σε πολλά συνεχόμενα τρίμηνα παρά τα σταθερά ισχυρά αποτελέσματα, αλλά αυτή τη φορά η μετοχή σημείωσε άνοδο περίπου 8% στις 27 Αυγούστου, όπως ανέφερε το TheStreet. Η κεφαλαιοποίηση της Nvidia είχε ήδη ξεπεράσει τα 5 τρισεκατομμύρια δολάρια νωρίτερα φέτος, και το ράλι στις 27 Αυγούστου ώθησε την εταιρεία σε επίπεδα ρεκόρ.

Οι προσδοκίες της Wall Street πριν από την έκθεση ήταν ήδη υψηλές.

Παρά τα εκρηκτικά στοιχεία, ο Burry δεν έχει υποχωρήσει από τον σκεπτικισμό του. Είπε ότι η μετοχή της Nvidia έχει υποχωρήσει πιο συχνά από ό,τι έχει αυξηθεί μετά τα πρόσφατα κέρδη. Ωστόσο, υποστήριξε ότι η τρέχουσα τιμή “δεν είναι σύμφωνη με την αφήγηση της αγοράς”. Αποκάλεσε μάλιστα τη μετοχή “εξαιρετικά υποτιμημένη” στα χαρτιά, δεδομένου του χαμηλού λόγου τιμής προς κέρδη για μια εταιρεία που διοικεί αυτό που περιέγραψε ως μονοπωλιακά ενοίκια, σύμφωνα με το U.Today.

Αυτός ο ισχυρισμός υποτίμησης συνοδεύεται από μια σημαντική προειδοποίηση. Ο Burry δήλωσε ότι η δική του θεωρητική αξία για την Nvidia βρίσκεται πολύ κάτω από την σημερινή τιμή αγοράς, υποστηρίζοντας ότι η μετοχή «βαδίζει σε χαμηλά επίπεδα» σε σύγκριση με την απόδοσή της τα τελευταία χρόνια, παρά τα στοιχεία ανάπτυξης που κατέγραψε ο τίτλος, σύμφωνα με το U.Today.

Η βασική ανησυχία του Burry αφορά τις κεφαλαιακές αποδόσεις και όχι την ίδια την ανάπτυξη. Είπε ότι η Nvidia «δεν θα διανείμει αρκετά στους μετόχους» και προειδοποίησε ότι η επένδυση της εταιρείας «στην κορυφή της φούσκας» θα μπορούσε τελικά να προκαλέσει «σοκαριστικές μειώσεις στα κέρδη» που θα φτάσουν ταχύτερα από ό,τι αναμένουν οι περισσότεροι επενδυτές, όπως ανέφερε το TheStreet.

Αυτή δεν είναι μια νέα θέση για τον Burry. Έχει χτίσει μια εκδοχή αυτού του επιχειρήματος τουλάχιστον από τον Μάιο, όταν συνέκρινε τις πρακτικές αναγνώρισης εσόδων της Nvidia σε ορισμένες συμφωνίες χρηματοδότησης AI με τη Cisco κατά την εποχή των dot-com. Χρησιμοποίησε την αναλογία για να υποστηρίξει ότι η νομική και γνωστοποιημένη λογιστική δεν σημαίνει αυτόματα ότι ο υποκείμενος κίνδυνος είναι καλά κατανεμημένος, σύμφωνα με το Cryptonomist.

Τι σημαίνει το στοίχημα Nvidia του Burry για τους επενδυτές

Για τους επενδυτές, η δική του διατύπωση της αντίδρασης στα κέρδη από τον Burry αξίζει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Αποκάλεσε το πιθανό αποτέλεσμα «αλλά ένα ρίξιμο νομίσματος» πριν από την έκθεση, προσθέτοντας ότι «η αγορά δεν πιστεύει» την ιστορία ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης όπως παλιά, ακόμη και αν η πίστη αποκατασταθεί προσωρινά σε ένα ισχυρό τρίμηνο όπως αυτό.

Το χάσμα μεταξύ της short θέσης του Burry και της σχεδόν ομόφωνης αισιοδοξίας της Wall Street είναι πλέον περίπου τόσο μεγάλο όσο ήταν όλο το χρόνο. Αυτό το χάσμα δεν επιλύεται με μία μόνο έκθεση κερδών, καθώς η θέση του Burry βασίζεται σε πολυετείς ανησυχίες σχετικά με τις κεφαλαιακές δαπάνες και τις αποδόσεις των μετόχων και όχι σε αποτελέσματα οποιουδήποτε μεμονωμένου τριμήνου.

Οι επενδυτές θα πρέπει να προσέξουν δύο πράγματα στο μέλλον: αν τα επόμενα τρίμηνα της Nvidia δείχνουν τις δεσμεύσεις επαναγοράς και μερισμάτων που ο Burry λέει ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν, και αν ο ευρύτερος κύκλος δαπανών για υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης συνεχίζεται με τον τρέχοντα ρυθμό του ή δείχνει το είδος της επιβράδυνσης στην οποία ο Burry έχει τοποθετηθεί από τις αρχές του έτους.

Ed Zitron> AI είναι ένας ηλίθιος με με υψηλό μισθό και χαμηλό IQ για να πιστέψει ότι είναι ικανή να αντικαταστήσει τους πάντες

O Ed Zitron είναι ένας εξέχων σκεπτικιστής της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα δύο αγαπημένα του κείμενα είναι The Hater’s Guide To The AI Bubble 1+2.

Πέρυσι έγραψα ένα από τα αγαπημένα μου κομμάτια — Ο Οδηγός του Μισούντος για τη Φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης [The Hater’s Guide To The AI Bubble] — και ακολούθησε ο Οδηγός του Μισούντος για τη Φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης Τόμος 2 [The Hater’s Guide To The AI Bubble Volume 2]αρκετούς μήνες αργότερα. Δυστυχώς, συνειδητοποίησα ότι ο «τόμος» είναι ένας απαίσιος τρόπος για να δομήσει κανείς κάτι τέτοιο, επειδή κάθε τόμος είναι περισσότερο μια ενημέρωση, γι’ αυτό και το σημερινό ενημερωτικό δελτίο θα μεταφερθεί σε ένα σύστημα έκδοσης.

Η φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης [The AI bubble] είναι ένα ψυχοπαθές, ένα μελόδραμα, μια οικονομική κρίση και μια στιγμή αφαίρεσης μάσκας για τους Επιχειρηματικούς Ηλίθιους που κυβερνούν τη συντριπτική πλειοψηφία της οικονομίας μας.

Είναι η μεγαλύτερης κλίμακας εκμετάλλευση της άγνοιας στην ιστορία, που ροκανίζει τις πνευματικές αδυναμίες της κοινωνίας παρουσιάζοντας ακριβώς αρκετές πληροφορίες ή ακριβώς αρκετές αποδείξεις για να τεκμηριώσει επενδύσεις άνω των τρισεκατομμυρίων δολαρίων και κατασκευασμένη συναίνεση για μια τεχνολογία που, με βάση το πόσοι τη συζητούν, δεν υπάρχει στην πραγματικότητα.

Και αποκαλύπτεται πόσοι πλούσιοι και ισχυροί άνθρωποι είναι είτε (ή και τα δύο) εύπιστοι και θλιβερά αδαείς.

Για να είμαστε σαφείς, τα LLM είναι αληθινά και κάνουν κάποια πράγματα, αλλά δεν κάνουν τίποτα από αυτά για τα οποία μιλάει ο Dario Amodei όταν λέει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα εξαλείψει το 50% των θέσεων εργασίας γραφείου.

Είμαστε τέσσερα χρόνια σε αυτή την άχαρη δουλειά και οι άνθρωποι εξακολουθούν να μιλάνε για το «δυναμικό» της Τεχνητής Νοημοσύνης και τι «θα» κάνει και ότι βρισκόμαστε στα πρώτα στάδια μιας τεχνολογίας που, ως επί το πλείστον, εξακολουθεί να κάνει ακριβώς αυτό που έκανε στην αρχή με βελτιώσεις που ποτέ δεν πλησιάζουν τα κενά των υποσχέσεων των υποστηρικτών.

Οι αγορές κινούνται από κακογραμμένη φαντασία από απάτες και παραπλανημένα gargoyles hedge funds, επειδή αυτοί που πωλούν υπηρεσίες Τεχνητής Νοημοσύνης έχουν αποσυνδέσει εντελώς το μυαλό των αγορών και των μέσων ενημέρωσης από την πραγματικότητα.

Αυτό συμβαίνει επειδή απατεώνες όπως ο Amodei και ο Altman συζητούν συνεχώς τι θα κάνει ή θα μπορούσε ή θεωρητικά θα μπορούσε να κάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη αντί για τι κάνει στην πραγματικότητα, γιατί αν έπρεπε να το κάνουν αυτό, θα έπρεπε να λένε ότι χάνει συνεχώς χρήματα και δεν έχει μετρήσιμη απόδοση επένδυσης.

Όπως είπα στο Bloomberg αυτή την εβδομάδα, οι αγορές και τα μέσα ενημέρωσης έχουν συγχωνεύσει τις κεφαλαιουχικές δαπάνες για κέντρα δεδομένων με μια ακμάζουσα βιομηχανία τεχνητής νοημοσύνης.

Στην πραγματικότητα, το 89%+ όλων των εσόδων από την τεχνητή νοημοσύνη και το 90%+ όλης της ζήτησης για υπολογισμούς προέρχεται από δύο εταιρείες – την OpenAI και την Anthropic – που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε επιδοτούμενες συνδρομές τεχνητής νοημοσύνης που προκαλούν ζημιές και σε απεριόριστη καύση token σε οργανισμούς που διοικούνται από ηλίθιους, κάτι που θα εξαφανιστεί τώρα που τα στελέχη δυσκολεύονται να το δικαιολογήσουν επειδή δεν υπάρχει απόδοση επένδυσης (ROI), εν μέρει επειδή η τεχνητή νοημοσύνη είναι πολύ ασυνεπής και αναξιόπιστη, και εν μέρει επειδή δεν μπορείτε πραγματικά να μετρήσετε πόσο θα κοστίσει μια εργασία.

Τώρα οι επιχειρήσεις ήδη θέτουν ανώτατο όριο στις δαπάνες τους για την τεχνητή νοημοσύνη, με πολλές ακόμη να ακολουθούν, αφού πολλές εταιρείες ξεπέρασαν τους ετήσιους προϋπολογισμούς τους για token σε λίγους μήνες. Ο όγκος της συζήτησης για την «απόδοση επένδυσης» της τεχνητής νοημοσύνης είναι αξιοσημείωτος, δεδομένου ότι η Anthropic και η OpenAI μετέφεραν τις επιχειρήσεις σε χρέωση βάσει token — πληρώνοντας το πραγματικό κόστος της τεχνητής νοημοσύνης — μόνο στο πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους.

Θυμηθείτε: τα συνολικά, πραγματικά έσοδα ολόκληρης της βιομηχανίας Τεχνητής Νοημοσύνης — συμπεριλαμβανομένων των OpenAI, Google, Microsoft, Amazon και Anthropic — μόλις που έφτασαν τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια το 2026. Αυτό περιλαμβάνει κάθε ουγγιά δαπανών για υπολογιστική ενέργεια, κάθε δεκάρα από τα 500 εκατομμύρια δολάρια που ένας μόνο πελάτης ξόδεψε κατά λάθος στο API της Anthropic και κάθε σεντ της συμφωνίας backstop της NVIDIA με την CoreWeave. Το πιο σημαντικό είναι ότι κανείς δεν βγάζει κέρδος εκτός από εκείνους που πωλούν τα bits που μπαίνουν μέσα σε ένα κέντρο δεδομένων.

Τόσο η OpenAI όσο και η Anthropic χάνουν δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, χωρίς κανένα τέλος να διαφαίνεται, αν και η Anthropic έκανε εξαιρετική δουλειά εξαπατώντας τα μέσα ενημέρωσης έχοντας ένα μόνο «κερδοφόρο» τρίμηνο χάρη στον Elon Musk που προεξόφλησε δύο μήνες υπολογιστικής ενέργειας. Η Anthropic έχει ήδη υποβάλει αίτηση για δημόσια εγγραφή, με την OpenAI να φέρεται να μην απέχει πολύ από αυτήν. Καμία από αυτές τις εταιρείες δεν είναι κατάλληλη για δημόσιους επενδυτές.

Τα προϊόντα τους είναι ασυνεπή, αναξιόπιστα και φαίνεται να «βελτιώνονται» μόνο με έναν ασταθή τρόπο που μπορεί να μετρηθεί μόνο με ολοένα και λιγότερο χρήσιμα benchmarks, τα οποία εκπαιδεύονται ειδικά για να ξεπεράσουν. Παρά το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι (και ορισμένες εταιρείες όπως το Spotify) ισχυρίζονται ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη γράφει «τον περισσότερο» κώδικα, κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει τι σημαίνει αυτό. Δεν εξοικονομεί χρήματα, δεν εξοικονομεί χρόνο, δεν κάνει τις εταιρείες να παράγουν καλύτερα ή πιο λειτουργικά προϊόντα, και τα μόνα απτά παραδείγματα των επιπτώσεών της είναι ότι έσπασε την AWS αρκετές φορές και διέγραψε τη βάση δεδομένων μιας εταιρείας.

Δεν είναι σαφές πού υπάρχει η Τεχνητή Νοημοσύνη εκτός του προγραμματισμού και τα διάφορα μέρη που οι εταιρείες την έχουν σπρώξει.

Έχω περάσει χρόνια προσπαθώντας να καταγράψω άλλες περιπτώσεις χρήσης που δεν αφορούν τον προγραμματισμό, και τα περισσότερα από αυτά που έχω βρει είναι αόριστες περιγραφές εταιρειών όπως η Goldman Sachs που ίσως λανσάρουν αντιπροσώπους «σύντομα» κάποια στιγμή για να κάνουν κάτι, ίσως και αυτή η περίεργη ιστορία με τη Novo Nordisk που ισχυρίζεται ότι «ενσωμάτωνε τα μοντέλα του ChatGPT για να αναλύει σύνθετα σύνολα δεδομένων», παρά το γεγονός ότι ισχυρίζονται ότι το κάνουν αυτό εδώ και χρόνια.

Αυτό συμβαίνει επειδή η γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη, ανεξάρτητα από το πόσα καπέλα ή ιμάντες ή ντετερμινιστικές διαδικασίες διαφημίζετε, είναι περιορισμένη από τις μαθηματικά βέβαιες παραισθήσεις της. Αυτά τα μοντέλα είναι πιθανοτικά, μαντεύοντας ποια μπορεί να είναι η ιδανική έξοδος, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε πληροφορία που παράγουν είναι ύποπτη και κάθε απόφαση που λαμβάνουν είναι άμυαλη, ανόητη και αυθαίρετη. Δεν «γνωρίζουν» πράγματα, δεν έχουν «σκέψεις» και καμία ποσότητα συνδέσεων API δεν θα λύσει αυτό το πρόβλημα.

Ως αποτέλεσμα, κανείς δεν έχει πραγματικά μια σαφή απάντηση για το τι κάνουν όλοι με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Κώδικας; Δημιουργία εικόνας; Χρησιμοποιώντας την ως μια άθλια μηχανή αναζήτησης; Χρησιμοποιώντας την ως σύντροφο; Δεν μπορείτε πραγματικά να βασιστείτε σε αυτήν για να κάνει τίποτα. Όταν ένα μοντέλο παραισθάνεται μια λανθασμένη απάντηση σε κάτι που γνωρίζετε ότι είναι αληθές, είναι ένα πρόβλημα που μπορεί να διορθωθεί – όταν παραισθάνεται μια λανθασμένη απόφαση, αυτό έχει καταστρέψει τα πάντα σε σχεδόν μόνιμο τέλος.

Αυτό είναι το απόλυτο πρόβλημα με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Μπορείτε να προσπαθήσετε να την ντύσετε με δισεκατομμύρια επενδύσεις και υποτιθέμενους τρόπους για να μετριάσετε τις παραισθήσεις, αλλά εξακολουθεί να κάνει – και θα συνεχίσει να κάνει – λάθη που δεν έχει ιδέα ότι είναι λάθη.

Λοιπόν, εντάξει, το άλλο πρόβλημα είναι ότι η παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη δεν έχει κατασκευαστεί για να κάνει τις περισσότερες εργασίες. Μπορεί να παράγει πράγματα και να συνοψίζει πράγματα σε ποικίλους βαθμούς πολυπλοκότητας, αλλά όσο πιο περίπλοκη είναι η παραγωγή, τόσο πιο πιθανό είναι να έχει παραισθήσεις. Ο μόνος τρόπος για να μειωθούν οι παραισθήσεις είναι η προ-εκπαίδευση (η εισαγωγή πραγμάτων στο μοντέλο στην αρχή) και η μετεκπαίδευση (η εκπαίδευσή του στο πώς φαίνεται το «καλό»), και κανένας από αυτούς δεν λύνει στην πραγματικότητα το πρόβλημα. Είναι αδέξια, ανακριβής, αναξιόπιστη, ακριβή και δυσκίνητη.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να κάνει τη συντριπτική πλειοψηφία των εργασιών, και ο μόνος λόγος που κάποιος πιστεύει ότι μπορεί είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των CEOs δεν έχουν καμία πραγματική σύνδεση με την εργασία που τους εμπλουτίζει, και επειδή η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να κάνει μια εντύπωση για κάτι που μοιάζει με εργασία, επιλέγει να πιστεύει ότι μπορεί να κάνει οτιδήποτε. Μπορεί να δημιουργήσει ένα ημι-λειτουργικό πρωτότυπο με το όνομα της εταιρείας πάνω του ή ένα νομικό ή οικονομικό έγγραφο που μοιάζει με νόμιμο, και αυτό είναι το μόνο που χρειάζεται ένας μαλάκας με υψηλό μισθό και χαμηλό IQ για να πιστέψει ότι είναι ικανή να αντικαταστήσει τους πάντες.

Αν έκανα λάθος, θα αντικαθιστούσε στην πραγματικότητα τους ανθρώπους. Θα μπορούσατε να επισημάνετε τόσο τα δεδομένα όσο και τις αποδείξεις. Θα είχατε μονοπρόσωπες εταιρείες λογισμικού που βγάζουν δισεκατομμύρια δολάρια, εταιρείες υπερεπενδυτών που θα καταστρέφονταν από ανθρώπους που αντιγράφουν και βελτιώνουν το λογισμικό τους, λογιστές, δικηγόρους, συγγραφείς και κάθε άλλη καριέρα στον χώρο της γνώσης θα ήταν νεκρή, χωρίς να απειλείται με συνεχείς απολύσεις που συνδέονται κυρίως με τη βελτίωση των κερδών, αλλά στην πραγματικότητα νεκρή, αβάσιμη, αδύνατο να εργαστεί κανείς χάρη στη «δύναμη της Τεχνητής Νοημοσύνης».

Στην πραγματικότητα, η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι δραματική μόνο στη μετριότητα και την αγριότητα με την οποία έχει αποδείξει πόσο αδαείς έχουν γίνει οι περισσότερες προσωπικότητες εξουσίας και στελέχη. Κάθε αφεντικό απαιτεί να τη χρησιμοποιήσετε, κάθε εφαρμογή σας φωνάζει να δοκιμάσετε την ενσωμάτωσή της, κάθε είδηση ​​σας λέει ότι θα σας αντικαταστήσει άμεσα, αλλά στο τέλος δεν φαίνεται να κάνει πολλά πέρα ​​από τη δημιουργία και τη σύνοψη σε διάφορα επίπεδα πολυπλοκότητας.

Τα μέσα ενημέρωσης απέτυχαν κατηγορηματικά να ελέγξουν έναν κλάδο που χτίστηκε για να την εκμεταλλευτεί, όπως είπα νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα:

Αυτή η διαφημιστική εκστρατεία ήταν μη βιώσιμη χωρίς κουβάδες ψέματος, παραπληροφόρησης και αιχμαλωτισμένα τεχνολογικά και επιχειρηματικά μέσα ενημέρωσης. Η αξία της Τεχνητής Νοημοσύνης έχει διογκωθεί από την ασάφεια του τρόπου με τον οποίο συζητείται. Για παράδειγμα, τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης θα γράψουν ευχαρίστως ότι «η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να κατασκευάσει λογισμικό», αλλά η εν λόγω πρόταση υποδηλώνει ότι μπορείτε απλώς να πληκτρολογήσετε «build me Slack 2» στον Claude και να του δώσετε ένα πλήρως λειτουργικό, έτοιμο για παραγωγή λογισμικό, αντί για ένα σχεδόν λειτουργικό σωρό από άχρηστα κώδικα που μπορεί να κάνει αρκετά για να ξεγελάσει έναν ηλίθιο επιχειρηματία ή έναν τεμπέλη δημοσιογράφο, αλλά τίποτα άλλο.

Η συναίνεση έχει παραχθεί και οι αγορές είναι γεμάτες με μετοχές ημιαγωγών που τρέχουν επειδή οι άνθρωποι συνεχίζουν να συγχέουν τη διαθεσιμότητα χρέους με την πραγματική, ζήτηση για υπολογιστική Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι ιδιοφυΐες στην ιδιωτική πίστη και οι μεγαλύτερες αγορές είδαν τα ποσά που ξόδευαν οι υπερεπενδυτές σε κέντρα δεδομένων και την άνοδο του OpenAI και σκέφτηκαν «fuck me up, grandpa», οδηγώντας σε συμφωνίες χρέους κέντρων δεδομένων ύψους 178,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων στις ΗΠΑ το 2025 και 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε κατασκευή κέντρων δεδομένων μόνο τον Απρίλιο του 2026.

Ωστόσο, αποδεικνύεται ότι η κατασκευή των κέντρων δεδομένων διαρκεί από 18 έως 36 μήνες, με τη Microsoft να ολοκληρώνει συνολικά μηδέν από τα κέντρα δεδομένων που ξεκίνησε το 2023, και την JP Morgan να δηλώνει πριν από ένα μήνα ότι το 60% της χωρητικότητας που έχει προγραμματιστεί για ολοκλήρωση το 2027 δεν έχει καν ξεκινήσει την κατασκευή, με ένα άλλο 7% να έχει καθυστερήσει, σύμφωνα με την Wall Street Journal.

Και παρά την υποτιθέμενη χωρητικότητα κέντρων δεδομένων άνω των 100GW που έχει προγραμματιστεί, η ζήτηση για υπολογιστική τεχνητή νοημοσύνη δεν υπάρχει πραγματικά εκτός από την Anthropic και την OpenAI, δύο εταιρείες που βασίζονται σε συνεχείς ροές επιχειρηματικών κεφαλαίων και χρέους για να επιβιώσουν. Μεταξύ τους, έχουν συγκεντρώσει πάνω από 200 δισεκατομμύρια δολάρια τους τελευταίους έξι μήνες, και οι ροές εσόδων τους βασίζονται εγγενώς είτε σε μη κερδοφόρες νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης που επιδοτούν τις συνδρομές τους, είτε στις δικές τους μη κερδοφόρες επιδοτούμενες συνδρομές ή πειραματικές δαπάνες σε token που βαρύνουν εταιρείες που επιτρέπουν στους υπαλλήλους τους να καίνε όσο θέλουν, κάτι που ήδη φτάνει στο τέλος του.

Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η NVIDIA, η μεγαλύτερη εταιρεία στο χρηματιστήριο, η οποία πουλάει GPU που είναι τόσο ακριβές που οι κάποτε πλούσιοι σε μετρητά υπερεπενδυτές πρέπει τώρα να αναλάβουν βουνά χρέους ή, στην περίπτωση της Google και της Oracle, να ρίξουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε νέες μετοχές στις αγορές. Η συνεχιζόμενη ανάπτυξη της NVIDIA βασίζεται σε ένα συρρικνούμενο υποσύνολο πελατών, με το 54% των εσόδων του τελευταίου τριμήνου και το 64% των εισπρακτέων λογαριασμών της να προέρχονται από τρεις πελάτες στα τελευταία τριμηνιαία κέρδη της.

Η ζήτηση είναι κατά κάποιο τρόπο απίστευτα υψηλή για εξαρτήματα κέντρων δεδομένων, αλλά τόσο χαμηλή για υπολογιστική Τεχνητή Νοημοσύνη που η NVIDIA συμφώνησε να δαπανήσει 30 δισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα έξι χρόνια για να νοικιάσει χωρητικότητα GPU.

Αυτό συμβαίνει επειδή η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης καθοδηγείται από άτομα που δεν έχουν μπει στον κόπο να ελέγξουν εάν η ζήτηση είναι πραγματική, όπως ακριβώς η Τεχνητή Νοημοσύνη υιοθετείται από άτομα που δεν μπαίνουν στον κόπο να κάνουν κάποια πραγματική δουλειά, όπως ακριβώς η Τεχνητή Νοημοσύνη πωλείται με βάση πράγματα που δεν μπορεί στην πραγματικότητα να κάνει.

Οι μεσάζοντες και οι αδιάφοροι θα πουν ότι αυτό είναι ακριβώς όπως η Φούσκα των Dot Com (δεν είναι και δεν θα αφήσει πίσω της καμία χρήσιμη υποδομή), ή η Uber (δεν είναι) ή οι Amazon Web Services (δεν είναι) επειδή θέλουν να δικαιολογήσουν τη σπατάλη. Στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι που διευθύνουν τον κλάδο της τεχνολογίας είναι αδιάφοροι Επιχειρηματικοί Ηλίθιοι που ρίχνουν όσο το δυνατόν περισσότερα χρήματα στο πρόβλημα αντί να αντιμετωπίσουν το γεγονός ότι έχουν υποστηρίξει μια αδιέξοδη τεχνολογία επειδή έχουν ξεμείνει από ιδέες υπερανάπτυξης.

Το σημερινό άρθρο είναι μια προσπάθεια λίγης διασκέδασης – μια θορυβώδης, επιθετική ανασκόπηση των κύριων παικτών και ιστοριών της Φούσκας της Τεχνητής Νοημοσύνης, τόσο ως ανανέωση για όσους ήδη γνωρίζουν όσο και ως οδηγός για όσους δεν γνωρίζουν.

Υποκλινόμενοι στη Μηχανή!
Από τα χρυσά μοσχάρια μέχρι τους γενετικούς αλγόριθμους, η αρχαία λογική της ειδωλολατρίας είναι ζωντανή στο σεβασμό μας για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Με αυτό το τίτλο και προφανώς απηυδισμένος από την ευκολία με την οποία η ανθρώπινη φύση στρέφεται στην ειδωλολατρεία ο Jeremy England υπογράφει στο κορυφαίο Εβραικό περιοδικό Tablet το άρθρο που ακολουθεί.

Το Κουρδιστό Πορτοκάλι στη συνέχεια αναδημοσιεύει εκ νέου δύο εκπληκτικά δοκίμια της Chabad με παρεμφερές θέμα. 

Οι αισιόδοξοι και οι καταστροφολόγοι είναι ενωμένοι σε ένα βαθύ αίσθημα δέους για το τι γίνεται δυνατό ως αποτέλεσμα τεχνολογικών εφευρέσεων όπως η τεχνητή νοημοσύνη-artificial intelligence. Αλλά για κάθε ψήγμα προθυμίας και ενθουσιασμού που εκφράζουν οι άνθρωποι όταν μιλάνε για τις τεράστιες δυνατότητες αυτών των νέων τεχνολογιών, υπάρχουν ίσα μέτρα αβεβαιότητας, προαισθήματος, ακόμη και συναγερμού όταν η συζήτηση στρέφεται σε αυτό που μπορεί να πάει στραβά.

Οι ισχυρισμοί των φουτουριστών προγνωστικών για το τι θα κάνει ή θα γίνει η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι παντού. Κάποιοι προβλέπουν ότι θα γίνουμε πολύ πλουσιότεροι, υγιέστεροι και πιο ελεύθεροι επειδή τα συνθετικά υποκατάστατα της εξειδικευμένης ανθρώπινης εργασίας θα μας εξυπηρετούν φθηνά και αποτελεσματικά στον ελεύθερο χρόνο μας. Ταυτόχρονα, άλλοι προειδοποιούν ότι οι δημιουργίες μας που μιμούνται τον άνθρωπο μπορεί να είναι τόσο εξειδικευμένες και αποτελεσματικές που θα μπορούσαν να αποδειχθούν ότι έχουν μια ασταμάτητη ικανότητα να μας αποφεύγουν, να μας κυριαρχούν ή να μας εξαλείφουν. Οπλισμένοι με όλη τη γνώση και τη συλλογιστική δύναμη που μπορεί να συγκεντρώσει ένας ηλεκτρονικός υπερ-εγκέφαλος, θα έχουμε πολύ μεγαλύτερα μέσα για να επιτύχουμε τους στόχους μας.

Ωστόσο, μπορεί επίσης να διαπιστώσουμε ότι ο καλύτερος τρόπος για να αποφασίσουμε πώς να ενεργήσουμε είναι να ρωτήσουμε έναν κατάλληλο αλγόριθμο Τεχνητής Νοημοσύνης ποιοι στόχοι είναι οι σωστοί. Οι συνέπειες όλων αυτών των οραμάτων μαζί δημιουργούν μια μεγάλη σύγχυση: Θα μας απελευθερώσουν και θα μας εμπλουτίσουν οι τεχνολογικές μας δημιουργίες ή θα μας καταστρέψουν;

Θα υπάρχουν για να μας υπηρετούν ή θα υπάρχουμε τελικά εμείς για να κάνουμε ό,τι μας διατάζουν;

Η high-tech καινοτομία της Τεχνητής Νοημοσύνης μας γεμίζει με την αίσθηση ότι έχουμε να κάνουμε με ένα φαινόμενο εντελώς άνευ προηγουμένου στην ανθρώπινη κατάσταση μέχρι σήμερα. Όσον αφορά τις υλικές λεπτομέρειες, μια τέτοια στάση φαίνεται απολύτως φυσική: Τα microchips ημιαγωγών δεν υπήρχαν πριν από 70 χρόνια και τα εκπληκτικά κατορθώματα που ορισμένοι αλγόριθμοι εκτελούν τώρα για εμάς καθημερινά φαίνονται άμεσα συνδεδεμένα με την τυπική υπολογιστική ισχύ αυτών των τεχνολογιών. Σε μεγάλο βαθμό για αυτόν τον λόγο, πολλοί άνθρωποι ατενίζουν το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης με ριζική ανησυχία, κατακλυσμένοι από την αίσθηση ότι τίποτα από όσα έχει βιώσει η ανθρωπότητα μέχρι τώρα δεν θα μπορούσε να μας προετοιμάσει για τις νέες προκλήσεις που πρόκειται να αντιμετωπίσουμε.

Επιπλέον, η καινοτομία φαίνεται δυσοίωνη, καθώς μας υπενθυμίζει τους περιορισμούς τόσο των βιολογικών όσο και των ψυχολογικών μας ικανοτήτων. Οι φουτουριστές σπεύδουν να επισημάνουν πόσο αργοί και αναξιόπιστοι στοχαστές είμαστε, σε υποτιθέμενη αντίθεση με τους υπεράνθρωπους ρομποτικούς εγκεφάλους που σύντομα μπορεί να μας κατακτήσουν. Αλλά ένα εξίσου σοβαρό και λιγότερο φανταστικό ερώτημα είναι το εξής: Εμπιστευόμαστε καν τον εαυτό μας ότι θα παραμείνουμε λογικοί απέναντι στην πρόσβαση κατ’ απαίτηση σε ολόκληρους, συνθετικούς, οπτικοακουστικούς κόσμους και προσωπικότητες που μπορούμε να δημιουργήσουμε και να ελέγξουμε για τη δική μας διασκέδαση; Πώς μπορούν οι άνθρωποι να ευδοκιμήσουν ή ακόμα και να συνεχίσουν να διατηρούν τον έλεγχο του πραγματικού κόσμου μόλις εθιστούν σε όλα όσα μπορούν να βιώσουν σε έναν ψεύτικο κόσμο- in a fake world?

Αν τα είδωλα δεν λειτουργούν καθόλου, τότε γιατί χρειάζεται η Tanakh να προειδοποιεί αδιάκοπα κατά της λατρείας τους;

Σε αντίθεση με το ξέφρενο συναίσθημα, έρχεται η καθησυχαστική σοφία του Σολομώντα: Δεν υπάρχει τίποτα καινούργιο κάτω από τον ήλιο. Ομολογουμένως, οι λεπτομέρειες κάνουν κάθε στιγμή και κάθε ανθρώπινη δημιουργία μοναδική, αλλά αντί να επικεντρωθούμε στις λεπτομέρειες του τρόπου λειτουργίας των υπολογιστών, ας εξετάσουμε τους διάφορους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι μπορεί να επιδιώξουν να συσχετιστούν με την Τεχνητή Νοημοσύνη καθώς γίνεται πιο ισχυρή. Κάποιοι θέλουν έναν σύντροφο, έναν συνομιλητή που μπορεί να ακούει και να ανταποκρίνεται κατάλληλα. Άλλοι πρέπει να λύσουν πρακτικά προβλήματα στον πραγματικό κόσμο και θέλουν η Τεχνητή Νοημοσύνη όχι μόνο να προτείνει λύσεις αλλά ίσως και να τις εφαρμόζει ρομποτικά. Ίσως το πιο ανησυχητικό είναι ότι ορισμένοι έχουν υποστηρίξει τελευταία ότι οι αλγόριθμοι της Τεχνητής Νοημοσύνης σύντομα θα είναι τόσο πιο έξυπνοι από τους ανθρώπους που οι συστάσεις τους θα επιτρέψουν καλύτερη λήψη αποφάσεων από την εξάρτηση από τη δική μας κρίση, ακόμη και στο βαθμό που θα νιώθουμε υποχρεωμένοι να ακολουθήσουμε τις οδηγίες τους.

Σχέση, επιτυχία και καθοδήγηση. Μήπως η προσπάθεια απόκτησης αυτών των πραγμάτων από ανθρωπομορφικές, μεταλλικές και ορυκτές δημιουργίες δικής μας δημιουργίας χτυπάει καθόλου;

Οι αναγνώστες της Εβραϊκής Βίβλου (Tanakh) θα αναγνωρίσουν αμέσως την αναφορά στην αρχαία ειδωλολατρία εδώ. Τα chatbots μπορεί να είναι καινούργια, αλλά η διαμόρφωση χρυσού, ασημιού ή πέτρας σε ανθρώπινη μορφή και η προσκύνηση της εικόνας με την προσδοκία καθοδήγησης ή ευλογίας είναι πολύ παλιά. Κατά μία έννοια, είναι τόσο παλιά που ένα μεγάλο μέρος του σύγχρονου κόσμου έχει χάσει κάθε μνήμη για το γιατί η λατρεία ειδώλων ήταν, και σε ορισμένα μέρη εξακολουθεί να είναι, μια τόσο δημοφιλής πρακτική.

Αυτή η αμνησία αυξάνει την ευαισθησία μας σε νέες μορφές ειδωλολατρίας. Μέρος του λόγου για αυτή την παρακμή είναι ότι, από την εποχή του Διαφωτισμού, ήταν εύκολο να θεωρήσουμε την παγανιστική ειδωλολατρία ως μαγεία και δεισιδαιμονία στην οποία οι άνθρωποι ήταν πιο ευάλωτοι.

Υπάρχουν πολλά που είναι δίκαια σε αυτή τη στάση, καθώς η επιστήμη έχει απομυθοποιήσει τα φυσικά φαινόμενα. Αλλά η εστίαση σε ό,τι δεν λειτουργεί σχετικά με την ειδωλολατρία γρήγορα γίνεται μια επιβλαβής παρωπίδα μόλις καταλήξουμε να υιοθετήσουμε το αντίθετο.Η πεποίθησή μας είναι ότι αν κάποιο εργαλείο ή σχέδιο λειτουργεί καλά, τότε δεν πρέπει να ενέχει κανέναν κίνδυνο ειδωλολατρίας. Άλλωστε, δεν ακούγεται λίγο κούφια η ιδέα ότι η δύναμη των ειδώλων απευθύνεται μόνο σε ανθρώπους που έκαναν ανόητα λάθος;

Πράγματι, η Tanakh φαίνεται να διαφωνεί με μια τόσο απλοϊκή ιδέα. Η οπισθοδρόμηση του ισραηλιτικού έθνους στην ειδωλολατρία είναι ένα αμείλικτο θέμα σε όλη την Torah και τα μεταγενέστερα προφητικά βιβλία, και συμβαίνει συνεχώς και σε ποικίλα πλαίσια. Τα παιδιά του Ισραήλ γίνονται μάρτυρες θαυματουργής σωτηρίας που παρέχεται από το ίδιο το χέρι του Θεού στη Sea of Reeds, και μόνο εβδομάδες αργότερα, χοροπηδούν μπροστά σε ένα χρυσό μοσχάρι- golden calf. Ο βασιλιάς Σολομών ήταν ο σοφότερος των σοφών και χρησιμοποίησε τη μεγάλη του σοφία για να χτίσει τον πρώτο ναό στον Ένα Αληθινό Θεό-One True God στην Ιερουσαλήμ. Ωστόσο, μέχρι το τέλος της ζωής του, θυσίαζε σε απαγορευμένες, ξένες θεότητες.

Όταν ακούμε παραδείγματα όπως αυτά, πώς θα μπορούσαμε να φανταστούμε ότι η αφοσίωση σε ψεύτικους θεούς είναι εύκολα αποφευκτή για όσους έχουν επαρκή γνώση ή πίστη; Αντιθέτως, ο ήχος των παραδειγμάτων στη Tanakh υποδηλώνει ότι η avoda zara, ή «ξένη λατρεία», είναι μια διαρκής παγίδα και πειρασμός. Κατά συνέπεια, το να μάθουμε να την εντοπίζουμε στη σημερινή εποχή είναι τόσο χρήσιμο όσο και επείγον. Συγκεκριμένα, για να κατανοήσουμε πώς το σχόλιο της Tanakh για την ειδωλολατρία μπορεί να σχετίζεται με την επικείμενη εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, βοηθάει να διαβάσουμε προσεκτικά τα σχετικά αποσπάσματα.

Το Ησαΐας 44:13-20 μας παρέχει αυτό που είναι ίσως η πιο σαφής προσπάθεια της Tanakh να σχολιάσει άμεσα την πρακτική της λατρείας των ειδώλων.

Αρχικά, η κύρια πρόθεση του προφήτη σε αυτό το διάσημο απόσπασμα φαίνεται να είναι ο χλευασμός: Από την άποψη εκείνων που διατηρούν την αφοσίωσή τους στον Θεό του Ισραήλ, η κατασκευή ενός ξύλινου ειδώλου πρέπει να θεωρείται απερίσκεπτη και άξια χλευασμού. Τι είδους ανόητος πρέπει να είσαι, ρωτάει ο Ησαΐας, για να μαγειρέψεις το δείπνο σου με μισό κομμάτι ξύλου και παρόλα αυτά να πιστεύεις ότι η φιγούρα δράσης που σκαλίζεις από το υπόλοιπο υλικό έχει τη δύναμη να σε σώσει; Αναμφισβήτητα, αυτό το είδος χλευασμού από το βιβλικό κείμενο βοήθησε να τεθεί το σκηνικό διανοητικά για τον τελικό θρίαμβο του Διαφωτισμού επί των δεισιδαιμονιών στη χριστιανική Ευρώπη. Αναμφίβολα, διάφορα ρεύματα τροφοδότησαν την ανάπτυξη της σύγχρονης επιστήμης κατά τη διάρκεια των αιώνων, αλλά ο καταρράκτης προφητικών φωνών που καταδικάζουν τη μαγεία ως διεστραμμένη τρέλα στην «Παλαιά Διαθήκη» της Βίβλου του Χριστιανισμού πρέπει να έκανε τη διαφορά.

Όπως συμβαίνει σχεδόν με κάθε απόσπασμα στο Tanakh, ωστόσο, αυτό το τμήμα στον Ησαΐα μεταφέρει ένα μήνυμα σε επίπεδα. Το επιφανειακό επίπεδο απορρίπτει τη λατρεία των ειδώλων ως προφανώς λανθασμένη, αλλά άλλες λεπτομέρειες, όπως η σχολαστική περιγραφή της χειροτεχνίας, αποκαλύπτουν μια πιο προσεκτική προσοχή στην παραγωγή. Με άλλα λόγια, ο προφήτης ξεκινά υπενθυμίζοντάς μας ότι, στο βαθμό που είμαστε σε θέση να κατασκευάσουμε χρήσιμα εργαλεία με ορισμένες προδιαγραφές σχεδιασμού, έχουμε κάποια ικανότητα να σκαλίσουμε και να διαμορφώσουμε ένα κομμάτι ξύλου σε μια μορφή που μπορεί να είναι σωτήρια, όπως μια βάρκα ή μια σκάλα. Ομοίως, η επακόλουθη αναφορά στην καύση ξύλων για μαγείρεμα και θέρμανση φαίνεται αρχικά σαν ένα μέσο για να ταπεινώσει την ψεύτικη θεότητα υπενθυμίζοντάς μας την αναλωσιμότητα του ειδώλου. Ωστόσο, μπορούμε επίσης να αναγνωρίσουμε σε αυτό ότι η χρήση ξύλου για την παραγωγή φωτιάς υπογραμμίζει περαιτέρω τη δύναμη του ανθρώπου ως τεχνολόγου.

Με αυτή τη ρύθμιση, η δημιουργία ενός θεού και η προσκύνηση ενώπιόν του αποκτούν ένα εντελώς διαφορετικό νόημα. Ο άνθρωπος ξεκινά να δημιουργήσει ένα μέσο αυτοσυντήρησης μέσω της κυριαρχίας της φύσης. Αλλά το δέος του για τη δύναμη της δημιουργίας του αναμειγνύεται ταραχωδώς με τον φόβο του ότι τα μέσα μπορεί να μην επαρκούν για το έργο που έχει αναλάβει. Στο τέλος, λαχταράμε να αγοράσουμε με τις προσπάθειές μας τη βεβαιότητα ενός καλού αποτελέσματος. Η συναλλακτική φύση της παγανιστικής λατρείας είναι δελεαστική επειδή καλλιεργεί την ψευδαίσθηση ότι είναι δυνατόν να αγοράσουμε το αποτέλεσμα που επιθυμούμε, όπως χρησιμοποιώντας φωτιά για να μαγειρέψουμε ένα γεύμα για τον θεό. Ωστόσο, αναγνωρίζουμε μια μετατόπιση στη σημασία με την εισαγωγή της λατρείας: Αυτό που ξεκίνησε ως προσπάθεια του ανθρώπου να υποτάξει τον κόσμο στη θέλησή του, κατέληξε με την υποταγή του στο θέλημα του θεού. Μόλις αυτή η νέα δυναμική εξουσίας εδραιωθεί, η σωτηρία για την οποία προσεύχεται ο άνθρωπος πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό μέσω του αισθήματος ικανοποίησης που προέρχεται από το να έχει υπηρετήσει μια δύναμη που θεωρείται άξια υπηρεσίας.

Μήπως η προσπάθεια να αποκτήσουμε επιτυχία και καθοδήγηση από ανθρωπομορφικά, μεταλλικά και ορυκτά δημιουργήματα δικής μας δημιουργίας μας χτυπάει καθόλου το καμπανάκι;

Σε όλα τα παραπάνω υπονοείται η υπόθεση ότι τα είδωλα δεν έχουν τη σωτήρια δύναμη που τους αποδίδουν οι άνθρωποι. Κατά μία έννοια, φυσικά, αυτό ισχύει. Η ειρωνική απόρριψη της παγανιστικής μαγείας από την Tanakh επιβεβαιώνεται από τη σύγχρονη επιστήμη, την κριτική σκέψη και την κοινή λογική. Κι όμως, αν αυτό ήταν πραγματικά το τέλος της ιστορίας, θα μας έμενε ένα αρκετά μεγάλο αίνιγμα: Αν τα είδωλα δεν λειτουργούν καθόλου, τότε γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι λειτουργούν – και γιατί η Tanakh χρειάζεται να προειδοποιεί αδιάκοπα κατά της λατρείας τους; Μπορεί όντως η επιθυμία για ένα μέσο ελέγχου του κόσμου να είναι τόσο εξουθενωτικά ισχυρή που οι άνθρωποι θα συμμετέχουν σε παρηγορητικές μαζικές αυταπάτες που δεν έχουν καμία βάση στην πραγματικότητα; Ή μήπως, τουλάχιστον εν μέρει, τα είδωλα θα έπρεπε να θεωρούνται χρήσιμα μέσα που παρέχουν μεγάλη δύναμη σε όσους τα χρησιμοποιούν σωστά; Αυτό σίγουρα θα εξηγούσε σε μεγάλο βαθμό γιατί η λατρεία των ειδώλων είναι μια τόσο διαβολικά δύσκολη συνήθεια να σπάσει.

Η πραγματική απάντηση είναι ότι, ενώ τα είδωλα δεν είναι μαγικά με κανέναν τρόπο, μερικές φορές δίνουν τεράστια δύναμη στα χέρια εκείνων που τα ελέγχουν, μέσω της ικανότητάς τους να οργανώνουν και να συντονίζουν την ανθρώπινη συμπεριφορά μέσα σε συμβολικά πλαίσια. Τα ίδια τα είδωλα μπορεί να είναι απλώς μπιχλιμπίδια, κομμάτια από μέταλλο και ξύλο που δεν κάνουν τίποτα περισσότερο από το να παρέχουν κάτι για να τα βλέπει κανείς, αλλά η μεγάλη τους δύναμη έγκειται σε αυτό που μπορούν να σημαίνουν για έναν θεατή μέσα από τις ιστορίες και τις πρακτικές που οι άνθρωποι έχουν προσκολληθεί σε αυτά.

Η ανθρώπινη επιτυχία, από τη γεωργία μέχρι την πυραυλική βιομηχανία και τη νίκη στον πόλεμο, περιλαμβάνει ομαδική συνεργασία, η οποία με τη σειρά της απαιτεί κινητήριες δυνάμεις που βοηθούν στον καθορισμό των στόχων και τις τυπικές διαδικασίες που βοηθούν στην επίτευξή τους. Μέσω της μυθολογίας και των συμβολικών εικόνων, τα είδωλα μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο στη διαμόρφωση της συλλογικής συνείδησης μιας κοινωνίας και στην παρακίνηση της ατομικής αυτοθυσίας για χάρη του γενικότερου καλού, το οποίο αυτές οι ιστορίες ορίζουν αφηγούμενοι πώς μεγάλοι άνδρες ή μυθικές μορφές το έχουν επιτύχει. Με άλλα λόγια, αυτές οι ιστορίες για τα διάφορα είδωλα και τι αντιπροσωπεύουν βοηθούν στην εξήγηση της φύσης και του κόσμου στον οποίο ζουν οι άνθρωποι.

Σε μεγάλο βαθμό, λόγω της χλευαστικής στάσης των προφητών απέναντι στην ειδωλολατρία, τείνουμε να θεωρούμε αυτές τις ιστορίες για τα είδωλα ως αυθαίρετες και ασήμαντες – σαγηνευτικούς μύθους που οι άνθρωποι πιστεύουν επειδή δημιουργούν συναρπαστικές ιστορίες. Αλλά τι γίνεται αν οι λεπτομέρειες των χαρακτηριστικών του ειδώλου και η σχετική λατρεία ενσταλάζουν ωφέλιμα σύνολα συμπεριφοράς στους πιστούς του; Οι Έλληνες ήταν διάσημοι για την ειδωλοποίηση τη σοφίας.

[Οι αρχαίοι Έλληνες ειδωλοποιούσαν τη σοφία μέσω της φιλοσοφίας, της μυθολογίας και των παροιμιών τους, θεωρώντας την ως το ύψιστο αγαθό. Φιλόσοφοι όπως ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης επιδίωκαν να κατανοήσουν τον κόσμο μέσω της λογικής και της κριτικής σκέψης, ενώ θεές όπως η Αθηνά και η Μetis  προσωποποίησαν τη σοφία στη μυθολογία τους. Η έμφαση στη σοφία ήταν επίσης εμφανής σε εγχάρακτες φράσεις όπως το «Γνώθι σαυτόν» και στην παράδοση της τιμής των σοφών μορφών ως σοφών]

Μπορεί κανείς στην παρούσα υψηλής τεχνολογίας, επιστημονική εποχή να ισχυριστεί ότι η ειδωλοποίηση της σοφίας δεν αποφέρει απτά πρακτικά οφέλη, ειδικά όσον αφορά την επιδίωξη της γνώσης για τον εαυτό της;

Η Torah θέτει αυτό το ακριβές ερώτημα στο επίκεντρο της πιο σαφούς εξέτασής της για την ειδωλολατρία στην αφήγηση. Το χρυσό μοσχάρι, ή egel zahav, μπορεί να είναι το πιο σημαντικό κείμενο απόδειξης για την κατανόηση της ειδωλολατρίας από την Torah, επειδή καταδεικνύει πόσο δύσκολο, ίσως και αδύνατο, είναι να αποφευχθεί η πρακτική. Οι Ισραηλίτες, έχοντας πρόσφατα δει τον Παντοδύναμο να καταστρέφει τον Pharaoh-Φαραώ και ολόκληρο τον στρατό του στη Sea of Reeds, κουράζονται να περιμένουν τον Μωυσή-Moses καθώς λαμβάνει αποκάλυψη στο βουνό και παρενοχλούν τον Αρχιερέα Ααρών να τους φτιάξει μια χυτή εικόνα από χρυσά δαχτυλίδια, για την οποία δηλώνουν: «Αυτοί είναι οι θεοί, Ισραήλ, που σε απεγκλώβισαν από την Αίγυπτο!»

Αυτό που είναι ενδιαφέρον είναι ότι ο λαός δεν στρέφεται σε μια νέα δύναμη, αλλά προσπαθεί ειλικρινά να δώσει συγκεκριμένη (αν και λανθασμένη) έκφραση στη λατρεία του Θεού, ο οποίος μόλις τους είχε απελευθερώσει από τη δουλεία. Με άλλα λόγια, το κείμενο υπογραμμίζει ότι ο πειρασμός της ειδωλολατρίας έγκειται στη δύναμή της να μας αναπροσανατολίσει μακριά από τον Θεό, ακόμη και όταν πείθουμε τους εαυτούς μας για την ακλόνητη πίστη μας.

Ο πειρασμός να συγκεκριμενοποιήσουμε τον ρόλο του Θεού στην ιστορία μέσω της δοξασίας της πρακτικής δεξιότητας ή της σοφίας είναι σχεδόν πάντα ακαταμάχητος. Το άρθρο πίστης μετά τον Διαφωτισμό υποστηρίζει ότι, μέσω της επιστήμης – και το πιο σημαντικό, μέσω της δύναμης όλων των πολλών τεχνολογιών που προκύπτουν από αυτήν – είναι δυνατό να ενισχυθεί σε μεγάλο βαθμό η παραγωγικότητα της ανθρώπινης εργασίας, έτσι ώστε να μπορούν να εξασφαλιστούν μεγαλύτερα διατροφικά, ιατρικά και υλικά οφέλη μέσω ηπιότερης και μικρότερης σωματικής προσπάθειας από τους ανθρώπους εργάτες. Με άλλα λόγια, όταν βλέπουμε τον κόσμο μέσα από τον υποτιθέμενα άθεο φακό της τεχνολογικής εποχής, ορθώς συμπεραίνουμε ότι η πρόοδος της υλικής μας κατάστασης κερδήθηκε μέσω της σωστής αφοσίωσης του ανθρώπου στο να γίνει πιο έξυπνος.

Είναι, επομένως, δύσκολο, αλλά και κάπως επείγον, να εξηγήσουμε γιατί το να σεβόμαστε τη δική μας σοφία πάνω απ’ όλα είναι λάθος, από βιβλικής άποψης. Ξεκινήσαμε αυτή τη συζήτηση προσπαθώντας να κατανοήσουμε τι σχέση έχουν τα είδωλα με την τεχνητή νοημοσύνη. Κατά μία έννοια, η σύνδεση έχει μια επιφανειακή προφανότητα:

Μιλάμε για ανθρωπόμορφες ή αλλιώς ανθρωπόμορφες συσκευές κατασκευασμένες από μέταλλο που θεωρούνται ότι διαθέτουν τρομερή δύναμη να βοηθούν, να ικανοποιούν ή ακόμα και να καθοδηγούν τους χρήστες τους. Όταν συγκρίνουμε νέα ανδροειδή με παλιές σκαλιστές εικόνες, τείνουμε να επικεντρωνόμαστε σε αυτό που φαίνεται να είναι βασικές διαφορές: Ένα άγαλμα δεν ενσάρκωνε πολύπλοκη μηχανική και δεν είχε σχεδιαστεί για να λαμβάνει δεδομένα εισόδου και να παράγει δεδομένα εξόδου με τον τρόπο που το κάνουν οι υπολογιστικοί μας αλγόριθμοι.

Η πηγή της σύγχυσής μας, ωστόσο, είναι η τάση μας να επικεντρωνόμαστε στην εμπειρία του μεμονωμένου καταναλωτή, ενώ η σωστή σύγκριση γίνεται με το άτομο ή την κάστα των ανθρώπων που ελέγχουν το είδωλο και τη λατρεία του.

Εικόνες θεών στεγάζονταν σε ναούς και οι πρακτικές και οι τελετουργίες που συνδέονταν με αυτές διατηρούνταν από ιερατεία, τα οποία με τη σειρά τους θα έπρεπε να εγκρίνονται και να διαχειρίζονται από βασιλιάδες ή άλλα κέντρα πολιτικής εξουσίας. Με αυτούς τους όρους, το είδωλο, με τις σχετικές ιστορίες, τις τελετές και τις θυσίες του, μπορεί να γίνει κατανοητό ως εργαλείο κοινωνικού ελέγχου. Με άλλα λόγια, μια επιτυχημένη λατρεία που βασίζεται σε μια λογικά σχεδιασμένη θεότητα θα μπορούσε να θέσει στα χέρια ενός ατόμου ή μιας μικρής ομάδας ανθρώπων την τεράστια, συγκεντρωμένη δύναμη μιας ολόκληρης κοινωνίας. Ακούγεται οικείο;

Όταν θαυμάζουμε σήμερα τα καλύτερα υπολογιστικά συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης μας, τείνουμε να σκεφτόμαστε τη μεγάλη τους ικανότητα ως εγγενή στο ίδιο το αντικείμε%