Ανεβαίνοντας στο βήμα στην πρώτη του συνέντευξη Τύπου από τότε που αποφάσισε το Ισραήλ να χτυπήσει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ο Benjamin Netanyahu διάβασε τη Δευτέρα τα επιτεύγματα της επιχείρησης Rising Lion.
Από τον Lazar Berman/Times Of Israel
Η λίστα είναι εντυπωσιακή.
Οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν εξουδετερώσει την στρατιωτική ηγεσία του Ιράν, έχουν πλήξει εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους και δεκάδες εκτοξευτές, έχουν εξαλείψει τα μισά από τα UAV του Ιράν και έχουν εδραιώσει αεροπορική υπεροχή στο δυτικό Ιράν.
Στο μέτωπο των πυρηνικών, ο Netanyahu είχε επίσης πολλά να επισημάνει. Το Ισραήλ έχει εξοντώσει 10 ανώτερους πυρηνικούς επιστήμονες και υποσχέθηκε να ανεβάσει περισσότερο αυτόν τον αριθμό. Έχει τέλος προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές και σε βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Όμως – όπως έμαθε το Ισραήλ από τη Γάζα – τα εντυπωσιακά τακτικά επιτεύγματα δεν ισοδυναμούν αυτόματα με επιχειρησιακή επιτυχία και η ζημιά σε ορισμένα βασικά στοιχεία του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το Ισραήλ το έχει γυρίσει πολλά χρόνια πίσω.
«Το πλήγμα δεν είναι ακόμη κρίσιμο», δήλωσε ο Raz Zimmt, διευθυντής του ερευνητικού προγράμματος «Ιράν και Σιιτικού Άξονα» στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας στο Tel Aviv.
Επιτυχία στο έδαφος
Εξαρχής, η επιχείρηση έπρεπε να δώσει σημαντική έμφαση σε στόχους που δεν συνδέονται άμεσα με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν: Αυτό που στην πραγματικότητα είναι μια επιχείρηση εναέριας παραβίασης, επικεντρωμένη στην εξάλειψη των εχθρικών αεράμυνων στο πρώτο της στάδιο, ώστε να επιτραπεί στην ισραηλινή πολεμική αεροπορία να επιχειρεί ελεύθερα σε μεγάλο μέρος των ουρανών του Ιράν.
«Διασπάσαμε πολύ καλά το περίβλημα της αεράμυνας και τώρα επιχειρούμε εκεί σχεδόν ελεύθερα», δήλωσε ο Yaakov Amidror, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Netanyahu.
Μια άλλη εστίαση ήταν στα αποθέματα και τους εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων, για να περιοριστεί η ζημιά που θα μπορούσε να προκαλέσει το Ιράν στο Ισραήλ. Μέχρι την Τρίτη, δήλωσε ο IDF, είχε καταστρέψει περίπου το 40% των εκτοξευτών βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν.
«Πιθανότατα δεν τα έχουμε πάει πολύ άσχημα εκεί», δήλωσε ο Amidror. «Τα επιτυχημένα χτυπήματα ξεπέρασαν τις προσδοκίες».
Ενώ αυτές οι προσπάθειες συνεχίζονται, η επιχείρηση αφορά, στον πυρήνα της, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το Ισραήλ έχει ήδη σημειώσει πρόοδο στον στόχο του να του επιφέρει τεράστιο πλήγμα.
Είναι πολύ πιθανό ότι και οι περίπου 15.000 φυγοκεντρητές που λειτουργούν στο μεγαλύτερο εργοστάσιο εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν στην Natanz, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που βρίσκονται υπόγεια, να υπέστησαν σοβαρές ζημιές ή να καταστράφηκαν, είτε άμεσα είτε έμμεσα, λόγω της διακοπής ρεύματος που προκλήθηκε από ισραηλινή επιδρομή, δήλωσε η ΙΑΕΑ.
Το Ισραήλ βομβάρδισε τη Natanz νωρίς την Παρασκευή κατά τη διάρκεια του πρώτου κύματος μεγάλων επιθέσεων που ξεκίνησαν την επιχείρηση εναντίον ιρανικών στρατιωτικών και πυρηνικών εγκαταστάσεων, σε μια κίνηση που σύμφωνα με το Ισραήλ είναι απαραίτητη για να αποτραπεί μια άμεση υπαρξιακή πυρηνική απειλή.
Στόχευσε επίσης την εγκατάσταση μετατροπής ουρανίου στο Isfahan, η οποία μετατρέπει το ακατέργαστο εξορυσσόμενο ουράνιο σε εξαφθοριούχο ουράνιο (UF6), ένα αέριο τροφοδοσίας για φυγοκεντρητές.
Ο επικεφαλής της ΙΑΕΑ, Rafael Grossi, ανέλυσε τις ζημιές σε τέσσερα κτίρια στο Isfahan: «Το κεντρικό χημικό εργαστήριο, μια μονάδα μετατροπής ουρανίου, το εργοστάσιο παραγωγής καυσίμου αντιδραστήρα στην Τεχεράνη και η μονάδα επεξεργασίας μετάλλων UF4 [τετραφθοριούχο ουράνιο] σε εμπλουτισμένο ουράνιο, η οποία βρισκόταν υπό κατασκευή».
Ωστόσο, η επιχείρηση στο Isfahan απέχει πολύ από το να ολοκληρωθεί.
«Αυτό που δεν είναι τόσο επιτυχημένο είναι ότι απλά δεν φαίνεται να υπάρχει καμία ζημιά σε καμία από τις υπόγειες εγκαταστάσεις», δήλωσε στους Times of Israel ο Jeffrey Lewis, μελετητής μη διάδοσης των πυρηνικών στο Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών Middlebury.
Και μετά υπάρχει και το εργοστάσιο Fordo, χτισμένο σε ένα βουνό κοντά στην ιερή κεντρική πόλη Qom.
Αρχικά περιγράφοντάς το ως εγκατάσταση «έκτακτης ανάγκης» που χτίστηκε υπόγεια για να το προστατεύσει από πιθανές αεροπορικές επιθέσεις, το Ιράν αργότερα υπέδειξε ότι το Fordo ήταν ένα εργοστάσιο εμπλουτισμού ικανό να φιλοξενήσει περίπου 3.000 φυγοκεντρητές.
«Υπάρχουν πολύ περιορισμένες, αν όχι καθόλου, ζημιές που να έχουν καταγραφεί [εκεί]», δήλωσε ο Grossi.
Ένας Ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε στο Reuters ότι η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία δεν έχει στοχεύσει την εγκατάσταση Fordo, αλλά είπε ότι αυτό μπορεί να συμβεί.
Ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ουάσινγκτον ήταν πιο εμφατικός. «Όλη αυτή η επιχείρηση… πρέπει, πραγματικά, να ολοκληρωθεί με την εξάλειψη του Fordo», δήλωσε ο Yechiel Leiter στο Fox News την Παρασκευή.
«Αν αφήσουμε υποδομές όπως του Fordo άθικτες», προειδοποίησε ο Jeffrey Lewis, «δεν υπάρχει κανένα νόημα».
Καθυστέρηση
Ο στόχος του Ισραήλ, παρά τα όσα μπορεί να πει δημόσια ο Benjamin Netanyahu, δεν είναι η πλήρης, μόνιμη καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Είναι στην πραγματικότητα πολύ πιο μετριοπαθής και εφικτός: μια πιο αυστηρή πυρηνική συμφωνία μεταξύ του Ιράν και των δυτικών δυνάμεων, δήλωσε ένας Ισραηλινός αξιωματούχος στους Times of Israel.
Το Ισραήλ στοχεύει να «προκαλέσει αρκετή ζημιά [στο πυρηνικό πρόγραμμα] ώστε να επιστρέψει στη διπλωματία και να επιτύχει μια καλή συμφωνία», είπε ο αξιωματούχος.
Εάν αυτό δεν είναι δυνατό, η ελπίδα είναι να αναβληθεί το πρόγραμμα για αρκετά χρόνια.
Αυτό δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, προειδοποίησε ο Zimmt.
«Προς το παρόν, είναι μισό ή ένα χρόνο πίσω, αλλά σίγουρα όχι περισσότερο από αυτό», είπε.
«Είναι ακόμα ανησυχητικό το γεγονός ότι υπάρχει απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού που πιθανότατα εξακολουθεί να υφίσταται στα υπόγεια του Isfahan, καθώς και στην εγκατάσταση εμπλουτισμού Fordo», δήλωσε η Andrea Stricker, αναπληρώτρια διευθύντρια του Προγράμματος Μη Διάδοσης στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών.
«Όσο το Ιράν διατηρεί την ικανότητα να κατασκευάζει όπλα από ουράνιο, υπάρχει περισσότερη δουλειά να γίνει», είπε.
Ο παράγοντας Donald Trump
Ο πιο απλός τρόπος για να καταστρέψει κανείς μια πυρηνική εγκατάσταση είναι από αέρος. Αλλά το Fordo βρίσκεται έως και 90 μέτρα κάτω από ένα βουνό, καθιστώντας αυτό το πρότζεκτ σχεδόν αδύνατο να πραγματοποιηθεί.
Τα συμβατικά πυρομαχικά του Ισραήλ δεν μπορούν να πλησιάσουν καν κοντά. Τα BLU-109 που πιθανότατα χρησιμοποίησε για να εξοντώσει τον ηγέτη της Hezbollah Hassan Nasrallah, ο οποίος κρυβόταν 20 μέτρα κάτω από το έδαφος, μπορούν να διαπεράσουν μόνο 2-3 μέτρα οπλισμένου σκυροδέματος. Χρειάστηκαν δεκάδες τέτοιες βόμβες που έπεσαν σε γρήγορη διαδοχή για να φτάσουν στον Nasrallah.
Το μόνο πυρομαχικό που μπορεί να φτάσει στις υπόγειες εγκαταστάσεις του Fordo είναι το αμερικανικό βλήμα GBU-57 Massive Ordnance Penetrator των 30.000 λιβρών. Πιστεύεται ότι μπορεί να διεισδύσει περίπου 60 μέτρα κάτω από την επιφάνεια πριν εκραγεί, και οι βόμβες μπορούν να ριφθούν η μία μετά την άλλη, ουσιαστικά τρυπώντας όλο και πιο βαθιά μέσω κάθε διαδοχικής έκρηξης.
Το Ισραήλ δεν έχει την επιλογή να το αγοράσει από την Ουάσινγκτον, καθώς το μόνο αεροπλάνο που μπορεί να το μεταφέρει είναι το αμερικανικό βομβαρδιστικό B-2.
Έτσι, εάν το Fordo θα πρέπει να δεχτεί επίθεση από αέρος, θα χρειαστεί απόφαση από ίδιο τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump προκειμένου οι ΗΠΑ να εμπλακούν στη μάχη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται αναποφάσιστος, αλλά ολοένα και πιο ανοιχτός σε αυτό το ενδεχόμενο.
Ο Trump επρόκειτο να συγκαλέσει την ομάδα εθνικής ασφάλειας την Τρίτη για να λάβει απόφαση σχετικά με την εμπλοκή των ΗΠΑ, ανέφερε το Axios, επικαλούμενο τρεις Αμερικανούς αξιωματούχους.
Σύμφωνα με το πρακτορείο, «εξετάζει σοβαρά» το ενδεχόμενο να εξαπολύσει αμερικανική επίθεση.
Ωστόσο, το Ισραήλ θα μπορούσε θεωρητικά να χρησιμοποιήσει ένα μικρό πυρηνικό όπλο για να καταστρέψει το Fordo. Αλλά η πρώτη χρήση πυρηνικής βόμβας σε πεδίο μάχης από το 1945 θα υπονόμευε τη νομιμότητα του Ισραήλ στην εκστρατεία του να αποτρέψει το Ιράν από το να αποκτήσει ένα τέτοιο όπλο.
Θα μπορούσε επίσης να πραγματοποιήσει μια επιδρομή κομάντος, παρόμοια με την επιχείρηση των ειδικών δυνάμεων που κατέστρεψε την υπόγεια εγκατάσταση παραγωγής πυραύλων της Συρίας στο Masyaf τον Σεπτέμβριο του 2024.
Ο Leiter φάνηκε να υπονοεί αυτή την πιθανότητα σε μια συνέντευξη του στο ABC News.
«Υπάρχουν στο τραπέζι μια σειρά από ενδεχόμενα… που θα μας επιτρέψουν να αντιμετωπίσουμε το Fordo», είπε. «Δεν είναι όλα θέμα, ξέρετε, να πετάξουμε στον ουρανό και να βομβαρδίζουμε από μακριά».
