Ο Jerome H. Powell, πρόεδρος της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας, δεσμεύτηκε κατά τη διάρκεια της χθεσινής πολυαναμενόμενης ομιλίας του ότι η Fed θα εμμείνει στην ώθησή της για την εξάλειψη του υψηλού πληθωρισμού «μέχρι να τελειώσει η δουλειά» και τόνισε ότι οι αξιωματούχοι είναι έτοιμοι να αυξήσουν περαιτέρω τα επιτόκια, αν χρειαστεί.
Από την Jeanna Smialek/New York Times
Ο Powell, ο οποίος μίλησε την Παρασκευή στο ετήσιο συνέδριο του Jackson Hole της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Κάνσας Σίτι στο Wyoming, είπε ότι η Fed θα «προχωρήσει προσεκτικά» καθώς θα αποφασίζεται στο εάν θα προβεί σε περαιτέρω προσαρμογές πολιτικής μετά από ενάμιση χρόνο απότομης ώθησης των επιτοκίων.
Ωστόσο, παρόλο που ο Powell τόνισε ότι η Fed προσπαθεί να εξισορροπήσει τους κινδύνους του να κάνει πάρα πολλά και να βλάψει την οικονομία περισσότερο από όσο χρειάζεται έναντι του κινδύνου να κάνει πολύ λίγα, φρόντισε να μην πανηγυρίσει για την πρόσφατη επιβράδυνση του πληθωρισμού στις ΗΠΑ. Επίσης, η ομιλία του σημαδεύτηκε από ένα ακόμη βασικό σημείο: Οι αξιωματούχοι θέλουν να δουν περισσότερη πρόοδο προκειμένου να πειστούν ότι πραγματικά θέτουν υπό έλεγχο τις αυξήσεις των τιμών.
«Το μήνυμα είναι το ίδιο: Δουλειά της Fed είναι να μειώσει τον πληθωρισμό στο στόχο μας στο 2%, και θα το κάνουμε», είπε ο Powell, συγκρίνοντας την ομιλία του με μια σειρά αυστηρών παρατηρήσεων που έκανε στην περσινή συγκέντρωση του Jackson Hole.
Οι κεντρικοί τραπεζίτες στις ΗΠΑ αύξησαν τα επιτόκια σε ένα εύρος από 5,25 έως 5,5%, από σχεδόν μηδενικό μόλις τον Μάρτιο του 2022, σε μια προσπάθεια να μειώσουν τους ρυθμούς της αμερικανικής οικονομίας και να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό. Κρατούν ακόμα την πόρτα ανοιχτή στο ενδεχόμενο μιας ακόμη αύξησης των επιτοκίων και είναι σαφές ότι αναμένουν να αφήσουν τα επιτόκια αυξημένα για κάποιο χρονικό διάστημα.
Ο Powell την Παρασκευή κράτησε αυτό το μήνυμα ζωντανό.
«Είμαστε διατεθειμένοι να αυξήσουμε περαιτέρω τα επιτόκια εάν χρειάζεται και σκοπεύουμε να διατηρήσουμε την πολιτική σε περιοριστικό επίπεδο μέχρι να είμαστε σίγουροι ότι ο πληθωρισμός κινείται σταθερά προς τα κάτω, προς τον στόχο μας», είπε.
Ωστόσο, ο πρόεδρος της Fed σημείωσε ότι «στις προσεχείς συνεδριάσεις θα προχωρήσουμε προσεκτικά καθώς θα αξιολογούμε τα εισερχόμενα δεδομένα και τις εξελισσόμενες προοπτικές και κινδύνους» και ότι οι αξιωματούχοι θα «αποφασίσουν εάν θα αυστηροποιήσουν περαιτέρω ή, αντ’ αυτού, θα διατηρήσουν την πολιτική σε σταθερούς ρυθμούς και θα αναμένουμε περαιτέρω δεδομένα».
Αυτό υποδηλώνει ότι οι κεντρικοί τραπεζίτες δεν είναι αποφασισμένοι να αυξήσουν τα επιτόκια στην προσεχή συνάντησή τους τον Σεπτέμβριο. Αντίθετα, μπορεί να περιμένουν μέχρι αργότερα μέσα στο έτος -θα έχουν συναντήσεις τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο- προτού λάβουν απόφαση για το εάν το κόστος δανεισμού πρέπει να αυξηθεί περαιτέρω. Η τήρηση μιας υπομονετικής στάσης θα έδινε στους αξιωματούχους περισσότερο χρόνο να αξιολογήσουν το πώς οι κινήσεις που έχουν ήδη κάνει επηρεάζουν την οικονομία.
«Νομίζω ότι αυτό ανοίγει το δρόμο για μια παύση στη συνάντηση του Σεπτεμβρίου και αφήνει τις επιλογές ανοιχτές για μετά», δήλωσε η Laura Rosner-Warburton, ανώτερη οικονομολόγος στη MacroPolicy Perspectives. «Είμαστε κοντά στην κορυφή, μπορεί να είμαστε ήδη εκεί και έτσι θα κινηθούν προσεκτικά».
Ο Powell κατέστησε σαφές ότι η Fed δεν βιάζεται να αυξήσει ξανά τα επιτόκια, αλλά παρέμεινε επιφυλακτικός σχετικά με τον κίνδυνο περαιτέρω αύξησης του πληθωρισμού.
Οι αυξήσεις των τιμών στις ΗΠΑ έχουν μειωθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες, σε περίπου 3%, όπως μετρήθηκε από τον προτιμώμενο μετρητή της Fed. Αυτό εξακολουθεί να είναι υψηλότερο από τον στόχο του 2% της Fed για τον πληθωρισμό, αν και έχει μειωθεί απότομα από το ανώτατο 7% το περασμένο καλοκαίρι.
Ωστόσο, υπάρχουν σημάδια επιμονής που παραμονεύουν. Αν αφαιρέσει κανείς τα τρόφιμα και τα καύσιμα, ο δείκτης πληθωρισμού της κεντρικής τράπεζας εξακολουθεί να κινείται περίπου στο διπλάσιο του στόχου της Fed.
«Η διαδικασία έχει ακόμη πολύ δρόμο μπροστά της, ακόμη και με τις πιο ευνοϊκές πρόσφατες αναγνώσεις», είπε ο Powell. «Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ακόμη σε ποιο βαθμό θα συνεχιστούν αυτές οι χαμηλότερες τιμές ή πού θα υποχωρήσει ο υποκείμενος πληθωρισμός τα επόμενα τρίμηνα».
Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι η Fed προσπαθεί να αξιολογήσει το πόσο οι προσαρμογές της πολιτικής της επιβαρύνουν πραγματικά την οικονομία και, μέσω αυτής, τον πληθωρισμό. Το υψηλότερο κόστος δανεισμού της Fed μείωσε τη ζήτηση για αυτοκίνητα και σπίτια, καθιστώντας τα δάνεια πιο ακριβά, και πιθανώς αυτό να αποθαρρύνει ακόμα περισσότερο τις επεκτάσεις των επιχειρήσεων, ψύχοντας την αγορά εργασίας.
Αλλά δεν είναι σαφές πόσο σοβαρά επιβαρύνει την οικονομία η τρέχουσα πολιτική της Fed. Τα επιτόκια είναι πολύ υψηλότερα από το επίπεδο που οι περισσότεροι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι είναι απαραίτητο για τη διατήρηση της ανάπτυξης της οικονομίας κάτω από τον δυνητικό ρυθμό λειτουργίας της, αλλά τέτοιες εκτιμήσεις υπόκεινται σε λάθη.
«Υπάρχει πάντα αβεβαιότητα σχετικά με το ακριβές επίπεδο περιορισμού της νομισματικής πολιτικής», αναγνώρισε ο Powell την Παρασκευή.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό ενόψει των πρόσφατων οικονομικών δεδομένων, τα οποία είναι εκπληκτικά ισχυρά. Οι καταναλωτές συνεχίζουν να ξοδεύουν και οι εταιρείες συνεχίζουν να προσλαμβάνουν. Η ανθεκτικότητα έχει προκαλέσει ορισμένους οικονομολόγους να προειδοποιήσουν ότι υπάρχει κίνδυνος να επιταχυνθεί η οικονομία, διατηρώντας τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα.
«Είμαστε προσεκτικοί στα σημάδια ότι η οικονομία μπορεί να μην ψύχεται όπως αναμενόταν», είπε ο Powell. «Πρόσθετα στοιχεία για επίμονη ανάπτυξη πάνω από την τάση θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά τον πληθωρισμό και θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν περαιτέρω σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής».
Ωστόσο, ο Powell τόνισε επίσης ότι η οικονομία θα μπορούσε να πάρει χρόνο για να αντιδράσει στις κινήσεις πολιτικής που έχουν ήδη γίνει και ότι οι συνθήκες είναι ασυνήθιστες στον απόηχο της πανδημίας: Για παράδειγμα, οι θέσεις εργασίας μειώθηκαν κατά ένα ασυνήθιστο ποσoστό χωρίς να αυξηθεί η ανεργία. «Αυτή η αβεβαιότητα υπογραμμίζει την ανάγκη για ευέλικτη χάραξη πολιτικής», είπε.
Και ολοκλήρωσε την ομιλία με την ίδια γραμμή που χρησιμοποίησε στην περσινή συγκέντρωση του Jackson Hole, η οποία θεωρήθηκε γενικά ως μια επιθετική στάση κατά του πληθωρισμού. «Θα συνεχίσουμε μέχρι να ολοκληρωθεί η δουλειά», είπε.
Η ομόλογος του Powell, Christine Lagarde, η οποία ηγείται της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, εξέφρασε παρόμοιες απόψεις σχετικά με την πολιτική στην οικονομία του ευρώ και παγκοσμίως κατά τη διάρκεια μιας ξεχωριστής ομιλίας στο συνέδριο του Jackson Hole -αν και οι αβεβαιότητες που τόνισε ήταν πιο μακροπρόθεσμες.
Υπογράμμισε ότι η οικονομία αλλάζει ριζικά καθώς οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού εκτείνονται σε πολλές αγορές, αναπτύσσονται τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη και οι χώρες απομακρύνονται από τα ορυκτά καύσιμα, προς την πράσινη ενέργεια. Και είπε ότι σε έναν κόσμο που αλλάζει, η υπερβολική εξάρτηση από μοντέλα και δεδομένα του παρελθόντος -ή η έκφραση υπερβολικής εμπιστοσύνης- θα ήταν λάθος.
«Δεν υπάρχει προϋπάρχον εγχειρίδιο λειτουργίας για την κατάσταση που αντιμετωπίζουμε σήμερα —και έτσι καθήκον μας είναι να συντάξουμε ένα νέο», είπε. «Η χάραξη πολιτικής σε μια εποχή αλλαγών και διακοπών απαιτεί ανοιχτό μυαλό και προθυμία να προσαρμόσουμε τα αναλυτικά μας πλαίσια σε πραγματικό χρόνο στις νέες εξελίξεις».
Ωστόσο, η Christine Lagarde τόνισε ότι είναι κρίσιμο να παραμείνουν όλοι δεσμευμένοι για την επίτευξη της σταθερότητας των τιμών, στον τρέχοντα στόχο πληθωρισμού 2% της κεντρικής τράπεζας, ακόμη και σε έναν αβέβαιο κόσμο.
