Όταν ο Lucas άκουσε για πρώτη φορά την εκκωφαντική έκρηξη, ήταν σαν ένα αυτοκίνητο να είχε μόλις τρακάρει στο σπίτι του.
Από τον Pieter Haeck /POLITICO
Γρήγορα έγινε σαφές, καθώς αυτός και οι γείτονές του συγκεντρώθηκαν έξω στη μέση της νύχτας του Φεβρουαρίου, ότι η πιτσαρία απέναντι είχε βομβαρδιστεί -ένα ακόμα κεφάλαιο στον πόλεμο των ναρκωτικών που μαστίζει τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Βελγίου, την Antwerp (Αμβέρσα).
Η αστυνομία έφτασε στο σημείο ταχύτατα, γεγονός από τη μία καθησυχαστικό αλλά και βαθιά ανησυχητικό. «Βρισκόμαστε ήδη σε ένα σημείο όπου η ανταπόκριση σε κάτι τέτοιο έχει γίνει δουλειά ρουτίνας για τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης;» αναρωτήθηκε ο Lucas, ο οποίος ζήτησε από το POLITICO να αναφερθεί μόνο με το μικρό του όνομα.
Το δεύτερο μεγαλύτερο λιμάνι εμπορευμάτων της Ευρώπης, η Antwerp έχει γίνει ένα σημαντικό σημείο εισόδου για ναρκωτικά, ειδικά την κοκαΐνη που προέρχεται από τη Λατινική Αμερική, και οι πόλεμοι συμμοριών έχουν πλημμυρίσει τους δρόμους της. Το 2022, σημειώθηκαν 81 περιστατικά πυροβολισμών και εκρήξεις που σχετίζονται με ναρκωτικά στην Antwerp, σύμφωνα με τους αριθμούς που έδωσε ο δήμος της πόλης στο POLITICO, και άλλα 25 τους πρώτους πέντε μήνες του τρέχοντος έτους, συμπεριλαμβανομένου ενός τραγικού περιστατικού τον Ιανουάριο που άφησε νεκρή την 11χρονη ανιψιά ενός φερόμενου ως εγκληματία ναρκωτικών.
Για τον δήμαρχο της Antwerp, Bart De Wever, η αύξηση της βίας είναι ταυτόχρονα μια μεγάλη κρίση αλλά και ευκαιρία. Ως επικεφαλής της εθνικιστικής Νέας Φλαμανδικής Συμμαχίας (N-VA), του παρέχεται ένα πλεονέκτημα ενόψει των εθνικών εκλογών του επόμενου έτους με το οποίο θα χτυπήσει τη βελγική ομοσπονδιακή κυβέρνηση, την οποία κατηγορεί ότι απορρίπτει το ζήτημα ως τοπικό πρόβλημα, ή επιρρίπτοντας τις ευθύνες στην περίφημη κολλώδη γραφειοκρατία της χώρας.
Σε μια συνέντευξη στο γραφείο του με θέα τη μαγευτική κεντρική πλατεία της Antwerp, ο δήμαρχος περιέγραψε την απειλή από το λαθρεμπόριο ναρκωτικών ως «πολύ μεγαλύτερη» από την τρομοκρατική κρίση του 2016. Η βία στην πόλη του, είπε, είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου, καθώς οι εγκληματίες επανεπενδύουν τα παράνομα χρήματά τους στην επίσημη οικονομία, εξαπλώνοντας την επιρροή τους σε χώρες όλης της ηπείρου. «Η Ευρώπη έχει πρόβλημα και πρέπει να ξυπνήσει», είπε.
Ρεκόρ αριθμών
Ο De Wever απέδωσε τη σημασία της Antwerp στο εμπόριο ναρκωτικών στην τοποθεσία της —συνδεδεμένη με τη Βόρεια Θάλασσα, μόλις 40 λεπτά οδικώς από τις Βρυξέλλες και κοντά σε μερικούς από τους μεγαλύτερους κόμβους της γερμανικής βιομηχανίας. «Είμαστε το πιο σημαντικό λιμάνι για όλο το εμπόριο που προέρχεται από τη Λατινική Αμερική», είπε. «Είμαστε το πρώτο λιμάνι. Αλλά για εκείνους που κάνουν λαθραία διακίνηση, αυτό είναι απίστευτα χρήσιμο».
Πέρυσι, οι βελγικές αρχές κατέσχεσαν ποσότητα-ρεκόρ 110 τόνων κοκαΐνης στο λιμάνι, σχεδόν 14 φορές περισσότερο από ό,τι κατασχέθηκε το 2014 και υπερδιπλάσιο από το ποσό που κατασχέθηκε στο κοντινό ολλανδικό λιμάνι του Rotterdam (50 τόνοι). Η πόλη ήταν επίσης στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης για την κατανάλωση κοκαΐνης – η οποία έχει γίνει «το δροσερό ναρκωτικό για τους νέους αστούς», είπε ο De Wever.
Η κοκαΐνη προέρχεται από χώρες όπως ο Ισημερινός ή η Κολομβία, δήλωσε η υπουργός Εσωτερικών του Βελγίου Annelies Verlinden σε συνέντευξή της στο POLITICO, από περιοχές που έχουν εγκαταλειφθεί από την κυβέρνηση στις οποίες οι άνθρωποι δεν έχουν «τίποτα άλλο από την καλλιέργεια κοκαΐνης». Στη συνέχεια, οι αποστολές διασχίζουν τον Ατλαντικό κρυμμένες σε πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων.
Μέχρι το 2021, οι έλεγχοι στο λιμάνι ήταν σχετικά αδύναμοι: Μόνο ένα κοντέινερ στα 42 ελέγχθηκε από τελωνειακούς υπαλλήλους, ωθώντας τις αρχές να δηλώσουν τη… φιλοδοξία τους να ελέγχουν τουλάχιστον τα εμπορευματοκιβώτια που είναι «υψηλού κινδύνου». Η μάχη κατά της διακίνησης ναρκωτικών στο λιμάνι υποστηρίζεται από μια σχετικά αφοσιωμένη ναυτιλιακή αστυνομία, η οποία ο De Wever είπε ότι είναι υποστελεχωμένη.
Το χρήμα των ναρκωτικών διεισδύει στην τοπική οικονομία, «δηλητηριάζοντας» τμήματα του λιανικού εμπορίου της πόλης, είπε ο De Wever. Ο Lucas, ο οποίος ζει απέναντι από τη βομβαρδισμένη πιτσαρία, σημείωσε ότι τα μπαρ, τα εστιατόρια και τα καταστήματα έχουν λάβει κάποιες φορές εντολή από το δημοτικό συμβούλιο να κλείνουν τη νύχτα. «Αυτά είναι μέρη όπου όλα φαίνονται εντάξει από έξω», είπε. «Αλλά κανείς δεν πηγαίνει ποτέ εκεί. Συμβαίνουν πολλά περισσότερα από μία εγκλημτική ενέργεια».
Σε μια συνέντευξη του Ιουλίου στο POLITICO, η Catherine De Bolle, επικεφαλής της υπηρεσίας επιβολής του νόμου της Ευρωπαϊκής Ένωσης Europol, προειδοποίησε ότι οι συμμορίες ναρκωτικών επιδιώκουν να διαφθείρουν τις τοπικές κυβερνήσεις, τα δικαστήρια και την αστυνομία. «Διεισδύουν στις κοινωνίες μας», είπε. «Θέλουν να αποφασίζουν για μεγάλα ζητήματα στην κοινωνία μας».
Η Antwerp φαίνεται να ακολουθεί το παράδειγμα της Ολλανδίας, όσον αφορά τις δολοφονίες που σχετίζονται με τις συμμορίες ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένης εκείνης του Ολλανδού ρεπόρτερ Peter R. De Vries και του δικηγόρου Derk Wiersum. Ένα τέτοιο σενάριο είναι το «εγγύς μέλλον» της πόλης, είπε ο De Wever. «Κάποια στιγμή θα υπάρξουν αθώα θύματα».
Νερόστρωμα
Η εκστρατεία του De Wever για το συγκεκριμένο μεγάλο πρόβλημα το έχει ωθήσει στην εθνική και διεθνή ατζέντα.
Την προσοχή της βελγικής κυβέρνησης τράβηξε ο θάνατος ενός 11χρονου κοριτσιού. Απειλές από συμμορίες ναρκωτικών ανάγκασαν επίσης τον υπουργό Δικαιοσύνης, Vincent Van Quickenborne, και την οικογένειά του να καταφύγουν δύο φορές σε ένα ασφαλές καταφύγιο τον Σεπτέμβριο και τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους.
Τον Φεβρουάριο, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Βελγίου ενίσχυσε τη ναυτιλιακή αστυνομία μεταφέροντας 70 πράκτορες ασφαλείας που συνήθιζαν να φρουρούν μια κοντινή πυρηνική εγκατάσταση. Υπέγραψε επίσης παραγγελίες για περισσότερο εξοπλισμό ελέγχων για τους τελωνειακούς πράκτορες και διόρισε μια εθνική επίτροπο ναρκωτικών, την Ine Van Wymersch, της οποίας η πρώτη δουλειά θα είναι να αντιμετωπίσει την κλίμακα του προβλήματος.
Ο διορισμός της Van Wymersch έδωσε επίσης ένα νέο πρόσωπο στην προσπάθεια ελέγχου των συμμοριών ναρκωτικών και προσπάθησε να τραβήξει την προσοχή ενός ευρύτερου κοινού, υποστηρίζοντας, σε μια από τις πρώτες συνεντεύξεις της στη νέα της θέση, ότι «όποιος καπνίζει χασίς χρηματοδοτεί μια εγκληματική οργάνωση».
Το Βέλγιο έχει επίσης συνεργαστεί με την Ολλανδία στη διασυνοριακή καταπολέμηση της βίας ναρκωτικών. «Η πλειοψηφία» των υπόπτων για βία που σχετίζεται με ναρκωτικά και με την Antwerp είναι ολλανδικής καταγωγής, είπε ο De Wever. Από τις αρχές του 2022, η τοπική αστυνομία πραγματοποίησε περισσότερες από 1.600 συλλήψεις για διακίνηση ναρκωτικών και περίπου 85 για βία που σχετίζεται με ναρκωτικά.
Οι αρχές επιβολής του νόμου είναι επίσης επιφυλακτικές για αυτό που αποκαλούν «φαινόμενο του νεροστρώματος -όταν μια καταστολή σε μια πόλη-λιμάνι απλα μετατοπίζει το πρόβλημα σε μια άλλη. Τον Ιούνιο, εκπρόσωποι έξι χωρών της ΕΕ με μεγάλα λιμάνια —Βέλγιο, Ολλανδία, Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία και Ισπανία— συναντήθηκαν στην Antwerp προκειμένου να συντονίσουν τον αγώνα τους κατά του οργανωμένου εγκλήματος.
Το Βέλγιο σχεδιάζει να θέσει το θέμα προτεραιότητα όταν αναλάβει την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το πρώτο εξάμηνο του επόμενου έτους. Και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει επίσης να παίξει έναν ρόλο. «Πρέπει να συνδέσουμε τις κουκκίδες και να βεβαιωθούμε ότι εάν ληφθούν τα μέτρα σε ένα λιμάνι, [οι εγκληματικές ομάδες] δεν θα μετακινηθούν αμέσως σε ένα άλλο», δήλωσε η Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Ylva Johansson σε συνέντευξή της.
Το Βέλγιο ελπίζει επίσης ότι το μπλοκ θα μπορούσε να διευκολύνει την έκδοση των ηγετών των συμμοριών ναρκωτικών, οι οποίοι διοικούν ορισμένες από τις οργανώσεις από χώρες όπως τα Εμιράτα και το Μαρόκο, όπου οι εγκληματίες μερικές φορές συλλαμβάνονται μόνο για να αποφυλακιστούν με εγγύηση. «Αν δεν παραβιάσουμε αυτό το σύστημα», είπε η Verlinden, «τότε μπορούν να συνεχίσουν να δίνουν εντολές από το Dubai στους ανθρώπους εδώ: Ρίξτε άλλη μια βόμβα εκεί και άλλη μια χειροβομβίδα εκεί…».
*Η Barbara Moens και ο Nick Vinocur συνεισέφεραν στο ρεπορτάζ.
