Θα έπρεπε να ήταν μια μέρα γιορτής η Τρίτη, καθώς το ευρώ υποδέχτηκε την Κροατία ως την 20ή χώρα. Όμως, καθώς οι υπουργοί Οικονομικών υποστήριζαν το νεότερο μέλος του ενιαίου νομίσματος, το ευρώ διολισθούσε προς ένα λιγότερο ευπρόσδεκτο ορόσημο: Την ισοτιμία με το αμερικάνικο δολάριο…
Από τους Johanna Treeck και Paola Tamma/Politico
Οι αναλυτές αναρωτιούνται τώρα για το πόσο χαμηλά μπορεί να πέσει το ενιαίο νόμισμα, εν μέσω ανησυχιών ότι η ταχεία μείωση της αξίας του φέτος θα μπορούσε να επιδεινώσει τα προβλήματα που δημιουργεί το κόστος ζωής για εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους. Επίσης, καθώς το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος και ο πληθωρισμός συμπιέζουν το βιοτικό επίπεδο, μπορεί να υπάρξει πολιτικό τίμημα και αυτό ενδέχεται να είναι εξαιρετικά βαρύ.
«Η πτώση του ευρώ έχει πολύ περισσότερο περιθώριο μπροστά…», έγραψε στο Twitter ο επικεφαλής οικονομολόγος του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών, Robin Brooks την Κυριακή. «Μόλις ξεκινήσαμε».
Πράγματι, την Τρίτη, το ευρώ άγγιξε για λίγο την απόλυτη ισοτιμία έναντι του δολαρίου ΗΠΑ για πρώτη φορά εδώ και 20 χρόνια. Η τελευταία φορά που το ευρώ άξιζε λιγότερο από το δολάριο ήταν το 2002, όταν το νόμισμα ήταν ακόμη στα σπάργανα και το μοιράζονταν μόνο 12 κράτη μέλη.
Το ευρώ έχει χάσει περισσότερο από το 10% της αξίας του έναντι του δολαρίου από την αρχή του έτους. Ήταν μια ταχεία διολίσθηση, εν μέρει λόγω της επιδείνωσης των προοπτικών ανάπτυξης στην ευρωζώνη χάρη στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και της ισχυρότερης ζήτησης για το δολάριο ως ασφαλέστερο νόμισμα.
Όπως συμβαίνει συνήθως, αυτό δεν το βλέπουν όλοι ως μια κακή είδηση. Υπάρχουν πλεονεκτήματα σε μια πτώση ενός νομίσματος, δηλαδή ότι οι εξαγωγές γίνονται φθηνότερες και πιο ελκυστικές. Ωστόσο, ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Οικονομία, Paolo Gentiloni, προειδοποίησε ότι θα ήταν «λάθος» να δούμε τη διολίσθηση του ευρώ με αυτούς τους όρους. «Φυσικά, η πτώση ενθαρρύνει την εξαγωγική ικανότητα, αλλά πρέπει να εξετάσουμε και την αρνητική πλευρά αυτού του νομίσματος», είπε σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα.
Ένα αδύναμο ευρώ καθιστά τις εισαγωγές πιο ακριβές, αυξάνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.
Ένας από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής που έχει προειδοποιήσει για αυτόν τον κίνδυνο είναι το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Francois Villeroy de Galhau. Προειδοποίησε νωρίτερα φέτος ότι η κεντρική τράπεζα «θα παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις στην πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία, ως σημαντική κινητήρια δύναμη του εισαγόμενου πληθωρισμού». «Ένα ευρώ που είναι πολύ αδύναμο θα ήταν αντίθετο με τον στόχο μας για τη σταθερότητα των τιμών», πρόσθεσε.
Έγγραφο της ΕΚΤ που δημοσιεύθηκε το 2020 έδειχνε μοντέλα που εκτιμούσαν ότι μια υποτίμηση 1% του ευρώ θα μπορούσε να προσθέσει έως και 0,11 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό μέσα σε ένα χρόνο —και 0,25 ποσοστιαίες μονάδες σε τρία χρόνια.
Υπάρχει πάτος;
Το ευρώ μπορεί κάλλιστα να μην έχει φτάσει στο χαμηλότερο κατώφλι του, δεδομένου των επίμονων κινδύνων ότι η διακοπή του ρωσικού αερίου θα μπορούσε να επιφέρει στην περιοχή βαθιά ύφεση, προειδοποιούν οι αναλυτές. Κάποιοι επίσης ισχυρίζονται ότι το ευρώ θα μπορούσε να πέσει έως και στα 90 αμερικάνικα σεντς στη ζοφερή αλλά όχι αδύνατη περίπτωση που η Ρωσία δεν επανεκκινήσει τον αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream 1.
Αυτό το σενάριο θα μπορούσε με τη σειρά του να περιορίσει σημαντικά την ικανότητα της ΕΚΤ να αυξήσει τα επιτόκια, κάτι που δεν έχει κάνει ακόμη. Ωστόσο, αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια αναφοράς κατά 25 μονάδες βάσης στις 21 Ιουλίου, όταν θα πραγματοποιήσει την επόμενη συνεδρίαση της, και ίσως να ανακοινώσει μεγαλύτερη αύξηση τον Σεπτέμβριο.
Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, αντίθετα, έχει προχωρήσει ήδη, υπερχρεώνοντας το δολάριο με μεγαλύτερες αυξήσεις επιτοκίων.
«Η Fed εξακολουθεί να θεωρείται ότι έχει μεγαλύτερο περιθώριο να αυξήσει τα επιτόκια στο μέλλον, με βάση τη δυναμική των θέσεων εργασίας όπως παρουσιάστηκε τον Ιούνιο», εξήγησε ο επικεφαλής ξένων νομισμάτων της UniCredit, Roberto Mialich, σε σημείωμα του. «Από την άλλη πλευρά, άλλες κεντρικές τράπεζες, όπως η ΕΚΤ και η Τράπεζα της Αγγλίας, ενδέχεται να αναγκαστούν να γίνουν πιο συνετές, δεδομένης της πιο άμεσης έκθεσης των αντίστοιχων οικονομιών τους στην κρίση φυσικού αερίου και ενέργειας».
Ταυτόχρονα, το δολάριο επωφελείται από τις ασφαλείς ροές, με τους επενδυτές να σπεύδουν στα κρατικά ομόλογα των ΗΠΑ ως αντιστάθμιση έναντι της οικονομικής και πολιτικής αβεβαιότητας.
Εάν το ευρώ συνεχίσει να υποχωρεί, «αναμφίβολα [η ΕΚΤ] θα αρχίσει να ανησυχεί αρκετά, ειδικά εάν εξελιχθεί σε μόνιμη συνθήκη κάτι τέτοιο, δήλωσε ο οικονομολόγος της ING, Chris Turner. «Ωστόσο, ενώπιον του διαφαινόμενου κινδύνου ύφεσης -και το ευρώ είναι ένα προκυκλικό νόμισμα- τα χέρια της ΕΚΤ μπορεί να είναι δεμένα ως προς την ικανότητά της να απειλεί με πιο επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων για την υπεράσπιση του ευρώ».
Η ανησυχία για το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα ήρθε την ημέρα που οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ έδωσαν την τελική έγκριση για την ένταξη της Κροατίας στη ζώνη του ευρώ, επιτρέποντάς της να υιοθετήσει το ευρώ από τον Ιανουάριο του 2023.
«Το γεγονός ότι η Κροατία θα γίνει το 20ο μέλος της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης είναι επίσης ένα σαφές μήνυμα ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση συνεχίζεται παρά όλες τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε», δήλωσε ο Zdravko Marić, ο απερχόμενος υπουργός Οικονομικών της Κροατίας.
Οι ανακοινώσεις της Τρίτης ολοκληρώνουν την πολυετή διαδικασία ένταξης της Κροατίας, η οποία απαιτεί από τις χώρες να συμμορφωθούν με μια σειρά κριτηρίων όπως η σταθερότητα των τιμών, των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των επιτοκίων, καθώς και από την δημοσιονομική πειθαρχία και την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης.
Η Κροατία θα κερδίσει επίσης μια θέση στο τραπέζι του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας —ως παρατηρητής από τον Σεπτέμβριο και μετά, και ως πλήρες μέλος τον Ιανουάριο.
