Το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης ξεκίνησε ποινική έρευνα για την Boeing μετά την εκτίναξη ενός μετακινούμενου τμήματος της σε ένα από τα αεροπλάνα της εταιρείας που αφορούσε πτήση της Alaska Airlines στις αρχές Ιανουαρίου, δήλωσε άτομο που γνωρίζει το θέμα. Η αεροπορική εταιρεία, ανέφερε η ίδια πηγή, συνεργάζεται με την έρευνα.
Από τους Niraj Chokshi, Glenn Thrush και Mark Walker/New York Times
«Για ένα τέτοιου είδους περιστατικό, είναι φυσιολογικό για το υπουργείο να διεξάγει έρευνα», ανέφερε η Alaska Airlines σε δήλωση της. «Συνεργαζόμαστε πλήρως και δεν πιστεύουμε ότι αποτελούμε το στόχο της έρευνας». Η Boeing δεν είχε κανένα σχόλιο.
Στις 5 Ιανουαρίου, ένα πάνελ ενός αεροσκάφους Boeing 737 Max 9 με το οποίο εκτελούσε πτήση η Alaska Airlines εκτοξεύτηκε στον αέρα, εκθέτοντας τους επιβάτες στο εξωτερικό περιβάλλον χιλιάδες πόδια πάνω από το έδαφος. Δεν υπήρξαν σοβαροί τραυματισμοί από αυτό το περιστατικό, αλλά θα μπορούσε να ήταν καταστροφικό εάν το πάνελ είχε εκραγεί λίγα λεπτά αργότερα, σε μεγαλύτερο υψόμετρο. Το κομμάτι είναι γνωστό ως «πόρτα με βύσμα» και χρησιμοποιείται για να καλύψει ένα κενό που αφήνει μία μη απαραίτητη πόρτα εξόδου.
Μια προκαταρκτική έρευνα από το Εθνικό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών των ΗΠΑ έδειξε ότι το αεροπλάνο μπορεί να έφυγε από το εργοστάσιο της Boeing χωρίς να έχει βιδωθεί (ασφαλιστεί) το συγκεκριμένο κομμάτι. Η ποινική έρευνα αναφέρθηκε για πρώτη φορά από την Wall Street Journal.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ είχε δηλώσει προηγουμένως ότι επανεξετάζει μια διευθέτηση του 2021 μιας ομοσπονδιακής ποινικής κατηγορίας εναντίον της εταιρείας, η οποία προήλθε από δύο θανατηφόρες συντριβές σε αεροπλάνα της 737 Max 8. Βάσει αυτής της συμφωνίας, η Boeing δεσμεύτηκε να πληρώσει περισσότερα από 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια, τα περισσότερα από αυτά με τη μορφή αποζημίωσης στους πελάτες της. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης συμφώνησε να αποσύρει την κατηγορία που κατήγγειλε την Boeing για εξαπάτηση της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Αεροπορίας, αποκρύπτοντας πληροφορίες σχετικές με την έγκριση των Max. Δεν είναι σαφές εάν η ποινική έρευνα σχετιζόταν με την επανεξέταση του διακανονισμού του 2021 ή με μια ξεχωριστή έρευνα.
Η συμφωνία επικρίθηκε επειδή ήταν πολύ επιεικής έναντι της Boeing και ότι επιτεύχθηκε χωρίς να συμβουλευτούν τις οικογένειες των 346 ανθρώπων που σκοτώθηκαν σε αυτά τα δυστυχήματα. Το πρώτο συνέβη στην Ινδονησία στα τέλη του 2018. Μετά το δεύτερο, στην Αιθιοπία, στις αρχές του 2019, τα Max απαγορεύτηκε να πετάνε παγκοσμίως για 20 μήνες. Τα αεροπλάνα ξεκίνησαν ξανά στα τέλη του 2020 και έκτοτε έχουν χρησιμοποιηθεί σε πολλά εκατομμύρια πτήσεις, κυρίως χωρίς προβλήματα —μέχρι την πτήση της Alaska Airlines στις 5 Ιανουαρίου.
Την Παρασκευή, η Boeing ενημέρωσε μια επιτροπή του Κογκρέσου ότι δεν μπόρεσε να βρει ένα δυνητικά σημαντικό αρχείο που να περιγράφει λεπτομερώς τη δουλειά της στο συγκεκριμένο πάνελ που αργότερα εξερράγη.
Ζητήθηκε από την εταιρεία να προσκομίσει οποιαδήποτε τεκμηρίωση είχε σχετικά με την αφαίρεση και την επανεγκατάσταση του. Σε επιστολή προς τη γερουσιαστή Maria Cantwell, η οποία προεδρεύει της Επιτροπής Εμπορίου, Επιστήμης και Μεταφορών των ΗΠΑ, η Boeing είπε ότι είχε διεξαγάγει εκτεταμένη έρευνα, αλλά ότι δεν κατάφερε να βρει το αρχείο των πληροφοριών που αναζητούσε η επιτροπή της Γερουσίας και το συμβούλιο ασφαλείας.
Το συγκεκριμένο πάνελ άνοιξε τον Σεπτέμβριο στο εργοστάσιο της Boeing στο Renton της Ουάσινγκτον, για να επισκευαστούν τα κατεστραμμένα πριτσίνια στην άτρακτο του αεροπλάνου, σύμφωνα με ένα έγγραφο που εξετάστηκε από τους New York Times. Τα πριτσίνια χρησιμοποιούνται συχνά για την ένωση και τη στερέωση εξαρτημάτων σε αεροπλάνα. Το αίτημα να ανοίξει το πάνελ προήλθε από εργολάβους που εργάζονται για την Spirit AeroSystems, έναν προμηθευτή που κατασκευάζει την άτρακτο για το 737 Max στη Wichita του Kansas.
Σύμφωνα με το έγγραφο, στις 18 Σεπτεμβρίου, σε έναν μηχανικό της Spirit AeroSystems ανατέθηκε να ξεκινήσει τις εργασίες για την επισκευή των πριτσινιών και του πώματος της πόρτας για να γίνουν οι επισκευές. Το έγγραφο δείχνει ότι οι επισκευές ολοκληρώθηκαν δύο ημέρες αργότερα και δόθηκε η έγκριση να κλείσει ξανά η πόρτα.
Το έγγραφο δεν περιείχε λεπτομέρειες σχετικά με το σε ποιον ανατέθηκε να εγκαταστήσει ξανά το βύσμα της πόρτας ή εάν επιθεωρήθηκε μετά την αντικατάστασή του. Δεν περιέχει άλλες πληροφορίες σχετικά με το ποιοι υπάλληλοι της Boeing συμμετείχαν στην αφαίρεση και την αντικατάσταση του βύσματος της πόρτας.
Η έκρηξη στην πτήση της 5ης Ιανουαρίου προκάλεσε για άλλη μια φορά τον σκληρό έλεγχο των πρακτικών της Boeing, με τους νομοθέτες να επικρίνουν δημόσια την εταιρεία. Το Εθνικό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών εξακολουθεί να ερευνά το περιστατικό, αλλά σε μια προκαταρκτική έκθεση υποστήριξε ότι η Boeing μπορεί να παρέδωσε το αεροπλάνο στην Alaska Airlines χωρίς να εγκαταστήσει τα μπουλόνια που είναι απαραίτητα για να κρατήσει το βύσμα της πόρτας στη θέση του.
Η F.A.A. έκτοτε αύξησε τις επιθεωρήσεις στο εργοστάσιο όπου η Boeing κατασκευάζει τα Max και έχει ορίσει πόσα αεροπλάνα μπορεί να κατασκευάζει η εταιρεία κάθε μήνα. Ο έλεγχος διαπίστωσε επίσης ελλείψεις ποιότητας στην Boeing και ο οργανισμός έδωσε στην εταιρεία μερικούς μήνες για να αναπτύξει ένα σχέδιο για τη βελτίωση του ποιοτικού ελέγχου.
Τον περασμένο μήνα, μια ομάδα εμπειρογνωμόνων που συγκέντρωσε η F.A.A. κυκλοφόρησε μια πολυαναμενόμενη αναφορά που προέρχεται από τις συντριβές των Max. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κουλτούρα ασφαλείας της Boeing εξακολουθεί να απουσιάζει, παρά τις βελτιώσεις τα τελευταία χρόνια.
Alaska Airlines 1282: H ανατομία μίας παρολίγο αεροπορικής τραγωδίας και γιατί θα μπορούσε να συμβεί ξανά
Ακούστηκε ένας τεράστιος θόρυβος σαν μπαμ. Μια τεράστια τρύπα άνοιξε στο πλάι του αεροπλάνου, λίγα λεπτά μετά το αερσκάφος βρεθεί στον αέρα. Άνεμος και θόρυβος γέμισαν την καμπίνα, ρούχα και τηλέφωνα ίπτανται πάνω από τα κεφάλια των επιβατών και εκτοξεύονταν στο κενό. Τα μέταλλα των καθισμάτων του αεροπλάνου έστριβαν προς το άνοιγμα.
Από τον Chris Isidore, CNN Business
Ωστόσο, ήταν μια εξαιρετικά τυχερή μέρα για όλους. Γιατί για τους 171 επιβάτες, τις τέσσερις αεροσυνοδούς και τους δύο πιλότους στην πτήση 1282 της Alaska Airlines που βίωσαν όλα αυτά στις 5 Ιανουαρίου, θα μπορούσαν όλα να ήταν πολύ χειρότερα.
«Είναι ευτύχημα που κανείς δεν σκοτώθηκε και δεν υπήρξαν πιο σοβαροί τραυματισμοί», είπε στο CNN η Jennifer Homendy, πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ασφάλειας Μεταφορών των ΗΠΑ μετά την επίσκεψη της στο αεροσκάφος λίγο μετά το συμβάν.
Η προκαταρκτική αναφορά για το περιστατικό κυκλοφόρησε νωρίτερα αυτό το μήνα και μία από τις πιο ανησυχητικές σημειώσεις σε μια μακρά καταγραφή από αυτές ήταν το πόσες πτήσεις έκανε το Boeing 737 Max 9 που ενεπλάκη στο μοιραίο περιστατικό πριν σκάσει -στην κυριολεξία- το βύσμα/τάπα της πόρτας επειδή έφυγε από το εργοστάσιο χωρίς τα κρίσιμα μπουλόνια που απαιτούνται για να διατηρηθεί στη θέση της.
Το αεροπλάνο, με αριθμό ουράς N704AL, πετούσε ήδη για την Αλάσκα για 10 εβδομάδες, πραγματοποιώντας 153 πτήσεις. Χωρίς να το γνωρίζουν οι επιβάτες και το πλήρωμα που πέταξαν με αυτό, και φαινομενικά ακόμη και το εργοστάσιο που το κατασκεύασε, το τρομακτικό συμβάν ήταν φαινομενικά αναπόφευκτο.
Κάθε φορά που ένα σύγχρονο εμπορικό αεροσκάφος ανεβαίνει στον αέρα, διαστέλλεται και συστέλλεται ελαφρώς, σαν ένα μπαλόνι που φουσκώνει και ξεφουσκώνει. Κάθε φορά που ανεβαίνει, η καμπίνα υπόκειται σε πίεση έτσι ώστε οι άνθρωποι μέσα να μπορούν να αναπνέουν αέρα πυκνό σε οξυγόνο, σε αντίθεση με τον λεπτό, κρύο αέρα ακριβώς έξω από το αλουμινένιο δέρμα του αεροσκάφους. Κάθε φορά που το αεροπλάνο χαμώλωνε σε πίεση και αποσυμπιέζονταν, υπήρχαν οι τέλειες συνθήκες να αποσυνδεθεί το βύσμα της πόρτας. Δηλαδή, υπήρξαν, αντίστοιχα, τουλάχιστον 153 πιθανότητες να συμβεί κάτι το τόσο τρομακτικό.
«Πιστεύω ότι ήμασταν τυχεροί που το βύσμα της πόρτας παρέμεινε στη θέση του όσο έλειπε το υλικό», δήλωσε ο Anthony Brickhouse, ερευνητής ατυχημάτων και καθηγητής ασφάλειας της αεροπορίας στο Πανεπιστήμιο Embry Riddle.
Τα άδεια καθίσματα
Τα καθίσματα 26Α και 26Β του αεροσκάφος ήταν εκείνα που βρίσκονταν πιο κοντά στο βύσμα/τάπα της πόρτας. Και τα δύο ήταν άδεια κατά τη διάρκεια της πτήσης, δηλαδή δύο από τις μόλις επτά άδειες θέσεις στο σχεδόν γεμάτο υπόλοιπο αεροπλάνο.
Η δύναμη του αέρα όταν άνοιξε η τρύπα ήταν αρκετή για να αφαιρέσει μεγάλο μέρος του υλικού από τα καθίσματα στρέφοντας τα προς το άνοιγμα. Ένας επιβάτης που θα κάθονταν στο κάθισμα του παραθύρου, και πιθανώς ακόμη και στο μεσαίο κάθισμα, μπορεί να τον ρουφούσε το άνοιγμα στο εξωτερικό εξαιτίας της δύναμης του σχετικά υψηλής πίεσης αέρα στο εσωτερικό που ορμούσε στο περιβάλλον χαμηλής πίεσης.
Αυτό συνέβη σε μια πτήση Southwest το 2018, όταν μέρος ενός καλύμματος κινητήρα διαλύθηκε και έσπασε ένα παράθυρο. Η επιβάτης που καθόταν δίπλα σε αυτό το παράθυρο, η 43χρονη Jennifer Riordan σχεδόν αιωρούνταν από το σπασμένο παράθυρο. Ενώ οι άλλοι επιβάτες κατάφεραν να την επαναφέρουν μέσα, εκείνη έχασε τη ζωή της από τα χτυπήματα στο κεφάλι, το λαιμό και το σώμα της.
Ήταν επίσης ευτύχημα που δεν υπήρχαν βρέφη ή νήπια που τα κρατούσαν οι γονείς στην αγκαλιά τους κοντά στο άνοιγμα. Η Alaska Airlines, όπως συμβαίνει με τις περισσότερες αεροπορικές εταιρείες, επιτρέπει βρέφη να βρίσκονται στις αγκαλιές των γονιών ή των συνοδών τους μέχρι τα δεύτερα γενέθλιά τους. Ο Brickhouse είπε ότι αν υπήρχε ένα βρέφος γύρω από αυτή τη σειρά καθισμάτων, υπήρχε μεγάλη πιθανότητα να είχε χαθεί στο άνοιγμα.
«Έγινε μια προσπάθεια να μην επιτρέπονται τα παιδιά σε αγκαλιές», ανέφερε ο ίδιος. «Γιατί αυτό να να μην επιτρέπεται σε ένα αυτοκίνητο, αλλά η μαμά και ο μπαμπάς να μπορούν να κρατούν το μωρό τους σε μια πτήση; Ας ελπίσουμε ότι θα τονιστεί η ανάγκη να σταματήσει αυτό».
Το υψόμετρο
Το βύσμα/τάπα της πόρτας βγήκε στα 16.000 πόδια καθώς το αεροπλάνο ανέβαινε ακόμα. Αυτό σημαίνει δύο πράγματα:
1) Όλοι οι επιβάτες ήταν ακόμα δεμένοι στις θέσεις τους και δεν κινούνταν στην καμπίνα.
2) Υπήρχε ακόμα αρκετός αέρας για να αναπνεύσουν καθώς οι επιβάτες μπορούν να φορέσουν τις μάσκες οξυγόνου τους.
Και τα δύο δεν θα ήταν έτσι εάν το βύσμα/τάπα της πόρτας είχε βγει σε υψόμετρο πτήσης πάνω από τα 30.000 πόδια.
«Σε υψόμετρο πτήσης, θα υπήρχε πολύ διαφορετική επίδραση στους επιβάτες», είπε ο Mike Dostert, τεχνικός σύμβουλος για το Ίδρυμα για την Ασφάλεια της Αεροπορίας και πρώην μηχανικός τόσο της Boeing όσο και της FAA. «Ο αέρας είναι πολύ αραιός, ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους και τους νεότερους επιβάτες, που μπορεί να καταλήξουν με εγκεφαλική βλάβη». Και αυτό θα μπορούσε επίσης να έχει προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά στην ίδια την άτρακτο, είπε ο Brickhouse.
«Όσο πιο ψηλά ανεβαίνετε, όσο πιο γρήγορα πηγαίνετε, τόσο πιο βαθιά θα είναι η δομική αποτυχία», είπε. «Σε μια ταχεία αποσυμπίεση σε υψόμετρο πλεύσης, θα είναι μια πολύ πιο βίαιη κατάσταση».
Εκεί που ήταν το αεροπλάνο
Τα αρχεία δείχνουν ότι το αεροπλάνο πραγματοποίησε 22 από τις 153 πτήσεις του πριν από τον Ιανουάριο μεταξύ Χαβάης και της ηπειρωτικής χώρας στις ΗΠΑ. Αυτές ήταν πτήσεις που το έβαζαν να πετά πάνω από τον ωκεανό για περισσότερες από πέντε ώρες, όσο και 10 ώρες για εκείνες από το Anchorage στη Honolulu.
Αν η πόρτα είχε σκάσει στα μισά των διαδρομών αυτών των πτήσεων, η επιστροφή στο πλησιέστερο αεροδρόμιο θα ήταν μια πολύ πιο απαιτητική προσπάθεια από ό,τι στις 5 Ιανουαρίου, όταν το αερσκάφος κατάφερε να επιστρέψει στο αεροδρόμιο του Portland μέσα σε λίγα λεπτά από το συμβάν.
«Προφανώς, αν αυτό το αεροπλάνο βρισκόταν στα μισά της διαδρομής μεταξύ της ηπειρωτικής χώρας και της Χαβάης, θα υπήρχε το ερώτημα —προχωράμε ή γυρίζουμε;» είπε ο Brickhouse.
Αν το αερσκάφος κατέβαινε σε χαμηλότερο ύψος, κάτι που θα έκανε σε μια μεγαλύτερης διάρκειας πτήση, θα βοηθούσε μεν τόσο στην πίεση της καμπίνας όσον και στη καλύτερη θερμοκρασία της αλλά θα ανάγκαζε το αεροπλάνο να κάψει πολύ περισσότερα καύσιμα καθώς θα πετούσε μέσα από την πολύ πυκνότερη ατμόσφαιρα. Έτσι, θα εξαρτιόταν από τα αποθέματα καυσίμων η απόφαση για το αερσκάφος θα μπορούσε να ολοκληρώσει την πτήση του.
Ζημιές στο αεροπλάνο
Το πραγματικό εφιαλτικό σενάριο για τους ειδικούς αφορά αυτό που συνέβη με το βύσμα/τάπα της πόρτας μόλις έσκασε. Προφανώς ανατινάχθηκε μακριά από το αεροπλάνο και δεν προκάλεσε πρόσθετες ζημιές.
Αλλά αν το βύσμα είχε πάει κατευθείαν προς τα πίσω, θα μπορούσε να είχε χτυπήσει το πηδάλιο ή τους κάθετους σταθεροποιητές στην ουρά, που είναι ζωτικής σημασίας για το αεροπλάνο προκειμένου να πετάει ευθεία, να είναι επίπεδο και υπό έλεγχο. Τα αεροσκάφη που έχουν χάσει αυτά τα κομμάτια είναι γνωστό ότι συντρίβονται, όπως η πτήση 123 της Japan Air Lines, η οποία έχασε τον κατακόρυφο σταθεροποιητή της το 1985 και χτύπησε σε ένα βουνό. Υπήρξαν μόνο τέσσερις επιζώντες και περισσότεροι από 500 έχασαν τη ζωή τους, ορισμένοι αφού καθυστέρησε η διάσωση.
«Νομίζω ότι ήταν τυχεροί που δεν χτύπησε την άτρακτο ή την ουρά», είπε ο Joe Jacobsen, άλλος πρώην μηχανικός της Boeing και της FAA. «Είναι αρκετά τυχαίο το που πήγε. Είχε σχέση με τον προσανατολισμό του αεροπλάνου όταν εξερράγη», είπε. «Και μετά υπάρχει το ερώτημα, αν χτυπούσε την ουρά, τι ζημιά θα προκαλούσε, εάν ήταν ένα χτύπημα ξώφαλτσα ή ένα άμεσο χτύπημα». «Αυτό είναι το καταστροφικό σενάριο. Θα μπορούσαν να είχαν χάσει ολόκληρο το αεροπλάνο».
Πρόεδρος NTSB: Θα μπορούσε να συμβεί ξανά
Τα Boeing 737 Max 9 που ακινητοποιήθηκαν μετά το συμβάν έχουν όλα επιθεωρηθεί και έχουν επιστραφεί σε λειτουργία. Ο διευθύνων σύμβουλος της Αλάσκας Ben Minicucci είπε σε μια συνέντευξη ότι η αεροπορική εταιρεία βρήκε χαλαρά μπουλόνια σε πολλά από τα αεροπλάνα της.
Και η Homendy του Εθνικού Συμβουλίου Ασφάλειας Μεταφορών των ΗΠΑ είπε στο CNN την επόμενη μέρα που η υπηρεσία δημοσίευσε το προκαταρκτικό πόρισμά της ότι, ενώ είναι σίγουρη ότι τα αεροπλάνα είναι πλέον ασφαλή, «Φυσικά, κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί ξανά».
Ο Minicucci ζήτησε συγγνώμη από τους επιβάτες που βρίσκονταν στην πτήση λίγο μετά το τέλος της περιπέτειας τους. «Η καρδιά μου είναι σε αυτούς που ήταν σε αυτήν την πτήση –λυπάμαι πολύ για αυτό που βιώσατε», είπε.
Ερωτηθείσα για το περιστατικό και για το τι μπορεί να είχε συμβεί, η Boeing αναφέρθηκε στα σχόλια του CEO Dave Calhoun, ο οποίος ζήτησε συγγνώμη και εξέφρασε τη φρίκη του για το περιστατικό σε ένα μήνυμα προς τους υπαλλήλους της Boeing τέσσερις ημέρες μετά την πτήση. «Όταν πήρα αυτή τη φωτογραφία… δεν ήξερα τι συνέβη σε όποιον υποτίθεται ότι ήταν σε αυτή τη θέση στο αεροπλάνο», είπε. «Έχω παιδιά, έχω εγγόνια και το ίδιο κι εσείς. Αυτά τα πράγματα έχουν σημασία, όλα έχουν σημασία, κάθε λεπτομέρεια έχει σημασία».
Το Εθνικό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών των ΗΠΑ δεν έχει ακόμη αξιολογήσει το σφάλμα ή την υπαιτιότητα για τα μπουλόνια που έλειπαν προκειμένου να κρατηθεί το βύσμα/τάπα της πόρτας στη θέση του. Αλλά σε σχόλια προς τους επενδυτές στα τέλη Ιανουαρίου, ο Calhoun αποδέχθηκε την ευθύνη για την Boeing.
«Προκαλέσαμε το πρόβλημα και το καταλαβαίνουμε», είπε σε μια κλήση μετά την αναφορά της τελευταίας τριμηνιαίας ζημίας στην εταιρεία. «Όποια συμπεράσματα και αν βγουν, η Boeing είναι υπεύθυνη για αυτό που συνέβη. Όποια και αν είναι η συγκεκριμένη αιτία του ατυχήματος, ένα γεγονός όπως αυτό απλά δεν πρέπει να συμβαίνει σε ένα αεροπλάνο που φεύγει από ένα από τα εργοστάσιά μας. Απλά πρέπει να είμαστε καλύτεροι».
