Ο Jerome H. Powell, ο πρόεδρος της αμερικανικής ομοσπονδιακής τράπεζας (Fed), κατέστησε σαφές την Τρίτη ότι η κεντρική τράπεζα είναι έτοιμη να αντιδράσει στις πρόσφατες ενδείξεις οικονομικής ευρωστίας στις ΗΠΑ, αυξάνοντας τα επιτόκια υψηλότερα από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως και, ότι εάν τα εισερχόμενα οικονομικά στοιχεία παραμείνουν σε υψηλό επίπεδο πιθανώς να χρειαστεί ακόμα ταχύτερος ρυθμός αυξήσεων.
Από την Jeanna Smialek/New York Times
Ο Powell, στην κατάθεση του ενώπιον της Επιτροπής Τραπεζών της Γερουσίας, σημείωσε επίσης ότι ο αγώνας της Fed ενάντια στον πληθωρισμό είναι «πολύ πιθανό» να έχει κάποιο κόστος στην αγορά εργασίας των ΗΠΑ.
Τα σχόλιά του είναι η πιο ξεκάθαρη παραδοχή μέχρι τώρα ότι οι πρόσφατες αναφορές που δείχνουν ότι ο πληθωρισμός παραμένει πεισματικά σε υψηλά επίπεδα και ότι η αγορά εργασίας παραμένει ανθεκτική, είναι πιθανό να ταρακουνήσουν την τροχιά της πολιτικής για την κεντρική τράπεζα της Αμερικής.
Η Fed αύξησε τα επιτόκια πέρυσι με τον ταχύτερο ρυθμό από τη δεκαετία του 1980, ωθώντας το κόστος δανεισμού πάνω από το 4,5%, από σχεδόν μηδενικό. Αυτό αρχικά φαινόταν να επιβραδύνει τη ζήτηση των καταναλωτών και των επιχειρήσεων και να βοηθά τον πληθωρισμό να μετριαστεί. Ωστόσο, ορισμένες πρόσφατες οικονομικές εκθέσεις δείχνουν ότι ο πληθωρισμός δεν αποδυναμώθηκε όσο αναμενόταν πέρυσι και ότι παρέμεινε ταχύτερος από τον αναμενόμενο τον Ιανουάριο, ενώ άλλα στοιχεία έδειξαν ότι οι προσλήψεις παραμένουν ισχυρές και ότι οι καταναλωτικές δαπάνες αυξήθηκαν στην αρχή του έτους.
Ενώ μέρος αυτής της δυναμικής θα μπορούσε να οφείλεται στον ήπιο καιρό του Ιανουαρίου –οι συνθήκες είναι ιδανικές για ψώνια και κατασκευές– ο Powell τόνισε ότι η απροσδόκητη ισχύς του πληθωρισμού θα απαιτήσει πιθανώς μια ισχυρότερη πολιτική απάντηση από τη Fed.
«Η διαδικασία της επιστροφής του πληθωρισμού στο 2% έχει πολύ δρόμο να διανύσει ακόμα και είναι πιθανό να είναι ανώμαλη», είπε στην επιτροπή. «Τα τελευταία οικονομικά στοιχεία είναι ισχυρότερα από το αναμενόμενο, γεγονός που υποδηλώνει ότι το τελικό επίπεδο των επιτοκίων είναι πιθανό να πρέπει να είναι υψηλότερο από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως».
Οι αξιωματούχοι της Fed προέβλεψαν τον Δεκέμβριο ότι τα επιτόκια θα ανέλθουν στο ανώτατο όριο του 5 έως 5,25%, με κάποιους να κοιτάζουν ελαφρώς υψηλότερα από 5,25 έως 5,5%. Ο Powell ισχυρίστηκε ότι το μέγιστο ποσοστό θα πρέπει να προσαρμοστεί περισσότερο από αυτό, χωρίς να διευκρινίσει το πόσο περισσότερο.
Άνοιξε ακόμη και την πόρτα για ταχύτερες αυξήσεις επιτοκίων, εάν τα εισερχόμενα δεδομένα -τα οποία περιλαμβάνουν μια αναφορά για τις θέσεις εργασίας την Παρασκευή και μια νέα έκθεση για τον πληθωρισμό που αναμένεται την επόμενη εβδομάδα- παραμείνουν καυτά. Η Fed αύξησε επανειλημμένα τα επιτόκια κατά τρία τέταρτα της μονάδας το 2022, αλλά επιβράδυνε τις αυξήσεις σε μισή μονάδα τον Δεκέμβριο και κατά ένα τέταρτο στις αρχές Φεβρουαρίου.
Οι οικονομολόγοι στις ΗΠΑ έχουν εκπλαγεί από την πρόσφατη ισχύ στην αγορά εργασίας, καθώς η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ προσπαθεί να σχεδιάσει επιβράδυνση και να μετριάσει τον πληθωρισμό. «Εάν το σύνολο των δεδομένων δείξει ότι απαιτείται ταχύτερη σύσφιξη, θα είμαστε έτοιμοι να ενισχύσουμε τον ρυθμό των αυξήσεων των επιτοκίων», είπε ο Powell.
Πριν από τις δηλώσεις του, οι αγορές έδεχναν αρκετά έτοιμες για μια αύξηση ενός τετάρτου στη συνεδρίαση της Fed στις 21-22 Μαρτίου. Όμως, μετά την κατάθεση του, οι επενδυτές στοιχηματίζουν όλο και περισσότερο ότι η κεντρική τράπεζα θα κάνει μία κίνηση αύξησης μισής μονάδας τον Μάρτιο. Έτσι, οι τιμές των μετοχών υποχώρησαν την Τρίτη και ο δείκτης ύφεσης της Wall Street που παρακολουθείται προσεκτικά έδειξε μεγαλύτερη πιθανότητα ύφεσης. Ο S&P 500 έκλεισε με πτώση περίπου 1,5%.
Ενώ η Fed συνήθως αποφεύγει να προβεί σε απότομες ενέργειες έχοντας τα δεδομένα μόνο ενός μήνα, ο Powell σημείωσε ότι οι πρόσφατες αναφορές έχουν προκαλέσει ανησυχία τόσο επειδή τα σημάδια συνεχούς δυναμικής είναι ευρείας βάσης όσο και επειδή οι αναθεωρήσεις κάνουν μια επιβράδυνση στα τέλη του 2022 να φαίνονται λιγότερο έντονη. «Το εύρος της αντιστροφής μαζί με τις αναθεωρήσεις του προηγούμενου τριμήνου υποδηλώνουν ότι οι πληθωριστικές πιέσεις είναι υψηλότερες από ό,τι αναμενόταν την περίοδο της προηγούμενης συνάντησής μας», είπε ο Powell.
Επανέλαβε ότι υπήρξαν κάποιες ελπιδοφόρες εξελίξεις: Ο πληθωρισμός των αγαθών έχει επιβραδυνθεί και ο πληθωρισμός των ενοικίων, αν και υψηλός, φαίνεται έτοιμος να υποχωρήσει φέτος. Ωστόσο, ο Powell τόνισε την Τρίτη ότι οι αξιωματούχοι γνωρίζουν πως χρειάζεται χρόνος για να γίνουν αισθητές οι πλήρεις επιπτώσεις της νομισματικής πολιτικής και το λαμβάνουν υπόψη καθώς σκέφτονται τη μελλοντική πολιτική.
Παρ’ όλα αυτά, υπογράμμισε ότι «υπάρχουν ελάχιστα σημάδια αποπληθωρισμού μέχρι στιγμής» στις υπηρεσίες εκτός στέγασης, οι οποίες περιλαμβάνουν αγορές που κυμαίνονται από γεύματα σε εστιατόρια και ταξίδια μέχρι μανικιούρ. Η Fed στρέφεται σε αυτό το μέτρο όλο και περισσότερο ως σήμα για το πόσο ισχυρές παραμένουν οι υποκείμενες πιέσεις τιμών στην οικονομία. «Τίποτα σχετικά με τα δεδομένα δεν μου δείχνει ότι έχουμε “σφίξει” πάρα πολύ», ανέφερε ο Powell απαντώντας σε ερωτήσεις. «Πράγματι, υποδηλώνει ότι έχουμε ακόμα πολύ δουλειά να κάνουμε».
Κατά τη διάρκεια της κατάθεσης Powell, η Δημοκρατική γερουσιαστής της Μασαχουσέτης Elizabeth Warren ισχυρίστηκε ότι η Fed προσπαθεί να «διώξει τους ανθρώπους από τη δουλειά τους» και ότι εκατομμύρια άνθρωποι θα χάσουν τις εργασίες τους εάν η ανεργία αυξηθεί όσο περιμένουν οι κεντρικοί τραπεζίτες.
«Θα εξηγούσα στους ανθρώπους, ευρύτερα, ότι ο πληθωρισμός είναι εξαιρετικά υψηλός και ότι βλάπτει άσχημα τους εργαζόμενους αυτής της χώρας», απάντησε ο Powell. «Λαμβάνουμε τα μόνα μέτρα που έχουμε προκειμένου να μειώσουμε τον πληθωρισμό». Όταν η Warren συνέχισε να τον πιέζει για το σχέδιο της Fed, ο Powell απάντησε ότι η κεντρική τράπεζα κάνει αυτό που οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πιστεύουν ότι είναι απαραίτητο. «Θα είναι καλύτερα οι εργαζόμενοι αν κλείσουν οι δουλειές τους και ο πληθωρισμός παραμείνει στο 5,6%;» αναρωτήθηκε ο Powell.
Υπογράμμισε επίσης ότι η Fed «δεν επιδιώκει, και δεν πιστεύουμε ότι πρέπει να έχουμε», μια «πολύ σημαντική» ύφεση στην αγορά εργασίας, επειδή υπάρχουν πολλές θέσεις εργασίας, επομένως είναι πιθανό η αγορά να καταφέρει να “κρυώσει” αρκετά χωρίς απώλειες θέσεων εργασίας. «Άλλοι επιχειρηματικοί κύκλοι είχαν πολύ διαφορετικές ιστορίες από αυτόν», είπε. «Θα πρέπει να μάθουμε αν αυτό έχει σημασία ή όχι».
Όταν η Fed αυξάνει τα επιτόκια, επιβραδύνει τις καταναλωτικές δαπάνες για μεγάλες αγορές που βασίζονται σε πιστώσεις, όπως σπίτια και αυτοκίνητα και μπορεί να αποτρέψει τις επιχειρήσεις από το να επεκταθούν με δανεικά χρήματα. Καθώς η ζήτηση για προϊόντα και η ζήτηση για εργαζομένους μειώνονται, η αύξηση των μισθών μειώνεται και η ανεργία μπορεί ακόμη και να αυξηθεί, επιβραδύνοντας περαιτέρω την κατανάλωση και προκαλώντας μια ευρύτερη συγκράτηση της οικονομίας.
Αλλά μέχρι στιγμής, η αγορά εργασίας είναι πολύ ανθεκτική στις κινήσεις της Fed, με το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας από το 1969, γρήγορες προσλήψεις και ισχυρά κέρδη όσον αφορά τους μισθούς.
Ο Joe Rennison συνέβαλε στο ρεπορτάζ.
