Τον Αύγουστο, η Meta συμφώνησε σε έναν από τους μεγαλύτερους διακανονισμούς για την προστασία των καταναλωτών στην αμερικανική ιστορία.
Από τον Randolph A Robinson II/The Conversation
Ο διακανονισμός διευθετεί αξιώσεις από 47 Πολιτείες, οι οποίες υποστήριξαν ότι η Meta σχεδίασε σκόπιμα τις πλατφόρμες της, Facebook και Instagram, ώστε να προκαλούν εθισμό στους νεαρούς χρήστες και να βλάπτουν την ψυχική υγεία των νέων.
Στο πλαίσιο του διακανονισμού, η Meta συμφώνησε να καταβάλει έως και 17,1 δισεκατομμύρια δολάρια —ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 20% των κερδών της εταιρείας προ φόρων για το 2025— υπό μορφή προστίμων, εντός της επόμενης δεκαετίας.
Η Meta συμφώνησε επίσης να εφαρμόσει αλλαγές στις πλατφόρμες της για τους νεαρούς χρήστες, συμπεριλαμβανομένων ημερήσιων χρονικών ορίων χρήσης, περιορισμών πρόσβασης κατά τη διάρκεια των σχολικών ωρών και τις μεταμεσονύκτιες ώρες, καθώς και «διαλειμμάτων παραγωγικότητας» που διακόπτουν τη συνεχή περιήγηση (scrolling) κάθε 60 λεπτά.
Το πρόστιμο των 17,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων και οι εξαγγελθείσες αλλαγές στις πλατφόρμες κυριάρχησαν στα πρωτοσέλιδα. Ωστόσο, ως καθηγητής Νομικής που μελετά το ρυθμιστικό πλαίσιο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, πιστεύω ότι στοιχεία που δεν περιλαμβάνονται στον διακανονισμό θα αποδειχθούν πιο σημαντικά για την ασφάλεια των νέων μακροπρόθεσμα.
Ο διακανονισμός δεν εμποδίζει τη Meta να συνεχίσει τη συλλογή δεδομένων από νεαρούς χρήστες, τη χρήση αυτών των δεδομένων για την πώληση στοχευμένων διαφημίσεων ή την προβολή τέτοιων διαφημίσεων στους νεαρούς χρήστες.
Με λίγα λόγια, ενώ η Meta συμφώνησε σε ορισμένες -περιορισμένες- αλλαγές για την προστασία των νεαρών χρηστών, κατάφερε παράλληλα να διασφαλίσει το επιχειρηματικό της μοντέλο, το οποίο βασίζεται στην παρακολούθηση των χρηστών.
Πώς βγάζει χρήματα η Meta
Η βασική δραστηριότητα της Meta είναι η διαφήμιση. Αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία ψηφιακής διαφήμισης παγκοσμίως βάσει εσόδων και σύντομα αναμένεται να ξεπεράσει την Google, καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση. Πέρυσι, η Meta κατέγραψε έσοδα άνω των 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σημειώνοντας αύξηση 22% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Τα αυξανόμενα έσοδα της Meta προέρχονται από την προβολή περισσότερων διαφημίσεων στους χρήστες των πλατφορμών της και την υψηλότερη χρέωση των διαφημιστών για αυτές τις διαφημίσεις.
Για τη Meta, η μεγιστοποίηση του χρόνου που αφιερώνουν οι χρήστες στις πλατφόρμες της είναι καθοριστικής σημασίας για την αύξηση των εσόδων. Όσο περισσότερο χρόνο αφιερώνουν οι χρήστες στις πλατφόρμες της Meta, τόσο περισσότερες διαφημίσεις μπορεί να προβάλει η εταιρεία σε αυτούς και, κατά συνέπεια, τόσο περισσότερα χρήματα κερδίζει.
Η διαφημιστική δραστηριότητα της Meta λειτουργεί με βάση ένα μοντέλο παρακολούθησης, το οποίο παρέχει στους διαφημιστές τη δυνατότητα να προβάλλουν εξατομικευμένες διαφημίσεις στους χρήστες που είναι πιο πιθανό να αγοράσουν τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες τους. Η Meta το επιτυγχάνει αυτό συλλέγοντας μεγάλο όγκο δεδομένων σχετικά με τους χρήστες της πλατφόρμας.
Τα δεδομένα αυτά περιλαμβάνουν τους φίλους, τους ακόλουθους και άλλες διασυνδέσεις των χρηστών, τους ιστότοπους που επισκέπτονται, τις εφαρμογές που χρησιμοποιούν, τα παιχνίδια που παίζουν και τις αγορές που πραγματοποιούν, τα δημογραφικά τους στοιχεία (συμπεριλαμβανομένου του μορφωτικού επιπέδου), τις διαφημίσεις που βλέπουν και τον τρόπο αλληλεπίδρασής τους με αυτές, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν προϊόντα και υπηρεσίες τρίτων, είτε διαδικτυακά είτε δια ζώσης.
Όσο περισσότερο χρόνο αφιερώνει ένας χρήστης στις πλατφόρμες της Meta, τόσο περισσότερα μαθαίνει η Meta για τον συγκεκριμένο χρήστη και τόσο πιο αποτελεσματικές γίνονται οι στοχευμένες διαφημίσεις της.
Αυτό σημαίνει ότι η Meta έχει ισχυρό κίνητρο να διατηρεί τους χρήστες σε συνεχή περιήγηση στις πλατφόρμες της και να συλλέγει όσο το δυνατόν περισσότερα δεδομένα από αυτούς. Ο πρόσφατος συμβιβασμός δεν μεταβάλλει αυτό το πλαίσιο κινήτρων.
Ιστορικό παραβιάσεων συμβιβασμών
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Meta προχωρά σε συμβιβασμό με την αμερικανική κυβέρνηση και συμφωνεί να τροποποιήσει τις πλατφόρμες της για να ενισχύσει την ασφάλεια των χρηστών.
Το 2012, η Meta —τότε Facebook Inc.— ήρθε σε συμβιβασμό με την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (FTC) για την επίλυση καταγγελιών σχετικά με τον παραπλανητικό σχεδιασμό των ρυθμίσεων απορρήτου και τη συλλογή δεδομένων χρηστών εν αγνοία τους.
Στη συνέχεια, το 2019, η FTC άσκησε εκ νέου αγωγή κατά του Facebook, υποστηρίζοντας ότι η εταιρεία παραβίασε τους όρους της συμφωνίας του 2012, καθώς συνέχιζε να συλλέγει δεδομένα χρηστών χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Για άλλη μια φορά, η εταιρεία προχώρησε σε συμβιβασμό, συμφωνώντας να καταβάλει πρόστιμο ύψους 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων και δεσμευόμενη εκ νέου να τερματίσει τις παραπλανητικές πρακτικές συλλογής δεδομένων.
Λαμβάνοντας υπόψη την προηγούμενη συμπεριφορά της Meta και τις παραβιάσεις των όρων των προηγούμενων συμβιβασμών, πολλοί παρατηρητές αμφισβήτησαν αν το πρόστιμο των 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων θα λειτουργούσε αποτρεπτικά, εμποδίζοντας τη Meta να συνεχίσει τις πρακτικές συλλογής δεδομένων. Η απάντηση δεν άργησε να δοθεί.
Το 2023, η FTC άσκησε νέα αγωγή κατά της Meta, υποστηρίζοντας ότι η εταιρεία είχε παραβιάσει τους όρους του συμβιβασμού του 2019. Ως αποτέλεσμα αυτής της παραβίασης, η FTC επιδίωξε να περιορίσει τη δυνατότητα της Meta να συλλέγει και να αξιοποιεί εμπορικά τα δεδομένα νεαρών χρηστών.
Η Meta αντέδρασε αμφισβητώντας την αρμοδιότητα της FTC να επιβάλει τους εν λόγω περιορισμούς. Η δικαστική διαδικασία για την υπόθεση αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη.
Τα κίνητρα της Meta παραμένουν αμετάβλητα
Το 2026, η Meta κατέληξε και πάλι σε συμβιβασμό με την αμερικανική κυβέρνηση, κατέβαλε εκ νέου πρόστιμο και υποσχέθηκε ξανά αλλαγές. Ωστόσο, οι υποσχέσεις αυτές δεν την εμποδίζουν να συλλέγει δεδομένα και να αποκομίζει κέρδη από τους νεαρούς χρήστες, ούτε περιορίζουν τη δυνατότητά της να συνεχίσει να προβάλλει στοχευμένες διαφημίσεις σε αυτούς.
Υπέρμαχοι της ασφάλειας των νέων και νομοθέτες αγωνίζονται εδώ και καιρό για να σταματήσουν τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης να συλλέγουν δεδομένα από νεαρούς χρήστες και να τους στοχεύουν με διαφημίσεις. Υποστηρίζουν ότι μια τέτοια κίνηση θα εξάλειφε το κίνητρο των εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης να σχεδιάζουν πλατφόρμες που προκαλούν εθισμό στους νέους.
Πιστεύω ότι, μη συμπεριλαμβάνοντας στον συμβιβασμό περιορισμούς σχετικά με τη συλλογή δεδομένων και τη στόχευση διαφημίσεων, οι Πολιτείες έχασαν την ευκαιρία να αλλάξουν αυτό το σύστημα κινήτρων.
Η επανειλημμένη παραβίαση των όρων των συμβιβασμών με την κυβέρνηση φαίνεται να αποτελεί αποτελεσματική στρατηγική για τη Meta. Η εταιρεία έχει διαπιστώσει ότι τα πρόστιμα για τέτοιες ενέργειες είναι μικρά σε σύγκριση με τα κέρδη που αποκομίζει από τη συμπεριφορά της.
Αυτός ο πρόσφατος συμβιβασμός μοιάζει με επανάληψη των προηγούμενων. Λαμβάνοντας υπόψη αυτό το μοτίβο, είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς αν ο συμβιβασμός θα προσφέρει ουσιαστική προστασία στους νεαρούς χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ή αν απλώς θα επιτρέψει στη Meta να συνεχίσει τη δραστηριότητά της ως συνήθως.
Όπως δήλωσε ο πρώην Επίτροπος της FTC, Rohit Chopra, διατυπώνοντας τη διαφωνία του σχετικά με τον συμβιβασμό της FTC το 2019: «Όταν οι εταιρείες μπορούν να παραβιάζουν τον νόμο, να καταβάλλουν μεγάλα πρόστιμα και να εξακολουθούν να αποκομίζουν κέρδη διατηρώντας ανέπαφο το επιχειρηματικό τους μοντέλο, οι αρχές επιβολής του νόμου δεν μπορούν να κάνουν λόγο για νίκη».
Πιστεύω ότι αυτός ο πιο πρόσφατος συμβιβασμός επαναλαμβάνει τα μοτίβα του παρελθόντος και εξακολουθεί να αφήνει τους νεαρούς χρήστες εκτεθειμένους σε κινδύνους στις πλατφόρμες της Meta.
