Ο Putin μίλησε στην τρίτη Σύνοδο Κορυφής Ρωσίας-Αφρικής [Russia-Africa Summit] στη Μόσχα —μια διήμερη εκδήλωση στην οποία συμμετείχαν Αφρικανοί ηγέτες και κυβερνητικές αντιπροσωπείες από 48 χώρες— και πρόκειται να έχει κατ’ ιδίαν συνομιλίες με πολλούς από τους 22 Αφρικανούς ηγέτες που παρευρίσκονται, σχετικά με ζητήματα όπως το εμπόριο, η ασφάλεια, τα εξοπλιστικά και τα σιτηρά.
Eδώ η Ρωσία παρουσίασε επίσημα μια νέα υποδομή πληρωμών που βασίζεται στο blockchain, με στόχο την απεξάρτηση από το δολάριο.
«Οποιαδήποτε χώρα μπορεί, ανά πάσα στιγμή, να στερηθεί την πρόσβαση στα νόμιμα περιουσιακά της στοιχεία —είτε αυτά είναι σε δολάρια είτε σε ευρώ— καθώς και στην πρόσβαση στις δυτικές χρηματοπιστωτικές υποδομές πληρωμών.
Το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι ξεκάθαρα παρωχημένο και το μονοπώλιό του δεν θα διατηρηθεί, καθώς σχεδιάζουμε να πραγματοποιούμε διεθνείς πληρωμές αξιοποιώντας προηγμένες λύσεις blockchain».
Η Ρωσία προχωρά πλέον με «φουλ ταχύτητα» στην υιοθέτηση τεχνολογίας blockchain από τους BRICS, ενώ ο Putin —συνηγορώντας με τον Υπουργό Εξωτερικών της χώρας του— διατύπωσε ανοιχτά αυτό που μέχρι πρότινος συζητούνταν μόνο κατ’ ιδίαν:
«Ποτέ δεν είμασταν αντίθετοι στο εμπόριο με τις ΗΠΑ ή στη χρήση του δολαρίου… ωστόσο, οι κυρώσεις και το σύστημα SWIFT μετατράπηκαν σε όπλα —σαν ένα είδος “οικονομικού πυρηνικού όπλου”— εναντίον οποιουδήποτε δεν είναι αρεστός στη Δύση».
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Επιθυμούν να συνεχίσουν το εμπόριο με την Αμερική, αλλά αποκλειστικά μέσω ενός ουδέτερου, αποκεντρωμένου νομισματικού συστήματος, το οποίο κανείς δεν θα μπορεί να δεσμεύσει, να θέσει υπό κυρώσεις ή να ελέγξει.
Παράλληλα, οι BRICS προχώρησαν στη δημιουργία ενός συστήματος πληρωμών και διακανονισμού που βασίζεται στο blockchain και υποστηρίζεται από τον χρυσό. Πρόκειται για μια άμεση εναλλακτική λύση έναντι του SWIFT, σχεδιασμένη για διασυνοριακές εμπορικές συναλλαγές εκτός του παραδοσιακού πλαισίου του δολαρίου.
Η Ρωσία έχει ήδη θεσπίσει τη δική της εκδοχή ενός «Νόμου περί Σαφήνειας» (Clarity Act), διαμορφώνοντας ένα ολοκληρωμένο ρυθμιστικό πλαίσιο για τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία και τους διακανονισμούς μέσω κρυπτονομισμάτων στο πλαίσιο του εξωτερικού εμπορίου.
Στοιχεία από το blockchain (on-chain data) καταδεικνύουν, επίσης, ότι Κινέζοι και Ρώσοι επενδυτές στρέφονται μαζικά προς «τοκενοποιημένα» (tokenized) περιουσιακά στοιχεία και εμπορεύματα, χρησιμοποιώντας αποκεντρωμένα ανταλλακτήρια.
Ο Vladimir Putin πρότεινε λοιπόν στην Αφρική να αξιοποιήσει τα κρυπτονομίσματα. Πρόκειται για ένα κυρίαρχο και απολύτως ανεξάρτητο σύστημα, δηλώνει ο Ρώσος πρόεδρος.
Ο όγκος των πληρωμών με κρυπτονομίσματα από τη Ρωσία αναμένεται να αυξηθεί μετά τη θέσπιση ρυθμιστικού πλαισίου.
Ο Ρώσος πρόεδρος Vladimir Putin προτείνει στις αφρικανικές χώρες να αρχίσουν να διενεργούν συναλλαγές μέσω κρυπτονομισμάτων, για χάρη της οικονομικής τους κυριαρχίας.
«Κανείς δεν μπορεί να σας αποκλείσει»
Ο αποκλεισμός συναλλαγών με κρυπτονομίσματα είναι, επί του παρόντος, αδύνατος, δήλωσε ο Ρώσος αρχηγός κράτους σε ηγέτες από την Αφρική που βρέθηκαν στη Μόσχα.
«Τα ψηφιακά νομίσματα αναπτύσσονται σε όλο τον κόσμο – στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Ρωσία και αλλού. Γιατί να μην μπορεί και η αφρικανική ήπειρος να αξιοποιήσει αυτό το σύστημα υψηλής τεχνολογίας;» διερωτήθηκε ρητορικά.
Σύμφωνα με τα οικονομικά ειδησεογραφικά πρακτορεία Prime και RBC, ο πρόεδρος τόνισε ότι πρόκειται για ένα σύστημα «κυρίαρχο… απολύτως ανεξάρτητο», από το οποίο «κανείς δεν μπορεί να σας αποκλείσει», εξηγώντας περαιτέρω:
«Από την άποψη της σύγχρονης τεχνολογίας, ο αποκλεισμός τέτοιων συναλλαγών είναι απλώς αδύνατος. Είναι κάτι που δεν μπορεί να γίνει».
Οι ηγέτες στους οποίους απευθυνόταν έφτασαν στη ρωσική πρωτεύουσα για να συμμετάσχουν στην τρίτη Σύνοδο Κορυφής Ρωσίας-Αφρικής και στο Οικονομικό και Ανθρωπιστικό Φόρουμ που τη συνοδεύει, τα οποία πραγματοποιήθηκαν στις 28-29 Οκτωβρίου.
Οι κυρώσεις άλλαξαν τη στάση της Μόσχας απέναντι στα κρυπτονομίσματα
Όλα δείχνουν ότι η Ρωσία του Putin αξιοποιεί η ίδια τα κρυπτονομίσματα για να παρακάμψει τους οικονομικούς περιορισμούς που αφορούν το παραδοσιακό χρηματοπιστωτικό σύστημα (fiat).
Οι δυτικές κυρώσεις έδωσαν ώθηση για αλλαγή στη μέχρι πρότινος συντηρητική στάση των ρωσικών ρυθμιστικών αρχών απέναντι στα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των αποκεντρωμένων κρυπτονομισμάτων.
Τον Μάιο του 2025, η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας (CBR) ενέκρινε τη διάθεση παραγώγων που βασίζονται σε κρυπτονομίσματα. Η κίνηση αυτή έθεσε τις βάσεις για περαιτέρω αναγνώριση νομισμάτων όπως το Bitcoin και το Ethereum.
Τον Ιούλιο του 2026, το ρωσικό κοινοβούλιο ψήφισε νομοσχέδιο «Περί ψηφιακών νομισμάτων και ψηφιακών δικαιωμάτων», το οποίο κυρώθηκε από τον Πρόεδρο Putin τον Αύγουστο και τέθηκε σε ισχύ την 1η Σεπτεμβρίου.
Το πλαίσιο αυτό νομιμοποιεί τις επενδύσεις και τις συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα. Αν και απαγορεύει τις πληρωμές με κρυπτονομίσματα εντός της Ρωσίας, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ευρύτερη χρήση τους σε διασυνοριακές πληρωμές και διακανονισμούς.
Πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου, τέτοιου είδους συναλλαγές ήταν δυνατές μόνο στο πλαίσιο ενός περιορισμένου «πειραματικού νομικού καθεστώτος», υπό την αυστηρή εποπτεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας και αφορούσαν αποκλειστικά μια επιλεγμένη ομάδα συμμετεχόντων.
Ωστόσο, η νέα νομοθεσία επιτρέπει πλέον σε ένα ευρύτερο φάσμα οντοτήτων που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό εμπόριο να πραγματοποιούν νόμιμα τέτοιου είδους συναλλαγές με εταίρους στο εξωτερικό, εφόσον πληρούν συγκεκριμένα ρυθμιστικά κριτήρια.
Αναμένεται αύξηση του όγκου των διασυνοριακών πληρωμών με κρυπτονομίσματα από τη Ρωσία.
Η στάση του ίδιου του Putin απέναντι στα κρυπτονομίσματα έχει επίσης αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Σε συνέντευξή του το 2021, αναγνώρισε τις προοπτικές τους ως μέσο πληρωμής, αλλά και ως μέσο αποθήκευσης αξίας στο μέλλον.
Παρόλα αυτά, εξέφρασε τότε τον σκεπτικισμό του, δηλώνοντας στο αμερικανικό δίκτυο CNBC ότι ήταν ακόμη πολύ νωρίς για τη χρήση τους ως μονάδα αναφοράς σε διεθνείς συμβάσεις, ιδίως σε τομείς όπως η ενέργεια.
Έκτοτε, η Ρωσική Ομοσπονδία ανέπτυξε επίσης το δικό της ψηφιακό ρούβλι, η σταδιακή εισαγωγή του οποίου ξεκίνησε επίσης τον Σεπτέμβριο, με την Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας να επιβεβαιώνει ότι εξετάζει τις δυνατότητες χρήσης του σε διασυνοριακές συναλλαγές.
Το Υπουργείο Οικονομικών στη Μόσχα εκτιμά ότι οι διακανονισμοί εξωτερικού εμπορίου μέσω κρυπτονομισμάτων αντιστοιχούσαν στο 1-3% του συνολικού όγκου του ρωσικού εξωτερικού εμπορίου (ή περίπου 600 δισεκατομμύρια δολάρια) πριν τεθεί σε ισχύ ο νόμος περί «ψηφιακών νομισμάτων».
Ο Ρώσος Πρόεδρος ζήτησε τουλάχιστον τον διπλασιασμό του εμπορίου μεταξύ της Ρωσίας και των αφρικανικών χωρών στο εγγύς μέλλον, ενώ παράλληλα παρουσίασε σχέδια για την εμβάθυνση της συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, της επισιτιστικής ασφάλειας, της τεχνολογίας και των ανθρωπιστικών ζητημάτων.
Μιλώντας στην ολομέλεια ανέφερε ότι ο όγκος του εμπορίου μεταξύ Ρωσίας και Αφρικής ξεπέρασε τα 27 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το περασμένο έτος, σημειώνοντας αύξηση από τα 18 δισεκατομμύρια δολάρια το 2022.
«Είμαι πεπεισμένος ότι είμαστε σε θέση να αυξήσουμε περαιτέρω αυτό το ποσό, τουλάχιστον κατά το διπλάσιο, στο πολύ άμεσο μέλλον, και σίγουρα θα ξεπεράσουμε το όριο των 50 δισεκατομμυρίων», δήλωσε.
Ο Putin δήλωσε ότι ο κόσμος οδεύει προς μια πιο δίκαιη διεθνή τάξη, επισημαίνοντας τον αυξανόμενο ρόλο των χωρών BRICS. Τα τελευταία πέντε χρόνια, τα μέλη των BRICS αντιστοιχούσαν σε περισσότερο από το 40% του παγκόσμιου ΑΕΠ, σε σύγκριση με λιγότερο από το 30% που αντιστοιχεί στην Ομάδα των Επτά (G7), ανέφερε.
Ο Putin άσκησε κριτική στις δυτικές πολιτικές, δηλώνοντας ότι οι προσπάθειες διατήρησης της παγκόσμιας κυριαρχίας επιδιώκονται μέσω «εμπορικών πολέμων, παράνομων κυρώσεων, οικονομικών επιβολών, εκβιασμών και παρεμβάσεων στις εσωτερικές υποθέσεις».
Ζήτησε επίσης μεταρρυθμίσεις στο ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, ώστε να εξυπηρετούν καλύτερα τις ανάγκες των αναπτυσσόμενων οικονομιών.
Τονίζοντας τον ρόλο της Ρωσίας στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, ο Putin ανέφερε ότι η χώρα εξήγαγε 13 εκατομμύρια τόνους γεωργικών προϊόντων στην Αφρική κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2026. Ρωσικά σιτηρά και λιπάσματα αποστέλλονται ήδη σε περισσότερες από 40 αφρικανικές χώρες, είπε.
Στον τομέα της δημόσιας υγείας, ο Putin ανακοίνωσε ότι το ρωσικό πρόγραμμα για την ενίσχυση της επιδημιολογικής ασφάλειας στην Αφρική θα παραταθεί έως το 2029. Στο πλαίσιο του προγράμματος, έχουν παραδοθεί 15 κινητά εργαστήρια σε οκτώ αφρικανικές χώρες και έχουν εκπαιδευτεί περίπου 450 Αφρικανοί ειδικοί, δήλωσε.
