Η ζωή σε ορισμένες ευρωπαϊκές πόλεις μπορεί σύντομα να είναι κάπως έτσι: Σταδιακές διακοπές ρεύματος για εξοικονόμηση ενέργειας. Προσωρινές περικοπές σε υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας και internet. Τα σχολεία θα κλείνουν λόγω έλλειψης φωτισμού και θέρμανσης. Ακόμη και τα φανάρια θα μπορούσαν να σβήσουν για λίγο…
Από την Liz Alderman/New York Times
Η Ευρώπη έχει περάσει μήνες προετοιμασίας για έναν χειμώνα χωρίς ρωσικό αέριο, αποθηκεύοντας καύσιμα και πιέζοντας προς την κατεύθυνση λήψης μέτρων με την ελπίδα να διατηρήσει αρκετή ενέργεια προκειμένου να μην υπάρξουν σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας. Όμως, καθώς μια ασυνήθιστη σειρά ήπιων καιρικών συνθηκών δίνει τη θέση της στις χαμηλές θερμοκρασίες, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ξεκινούν να προετοιμάζουν τον κόσμο για την πιθανότητα ελεγχόμενων διακοπών ρεύματος -με ευρύτατες επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή.
Η γαλλική κυβέρνηση, την περασμένη εβδομάδα, άρχισε να δίνει οδηγίες σε αξιωματούχους σε όλη τη χώρα προκειμένου να σχεδιάσουν πιθανές διακοπές ρεύματος στο ηλεκτρικό ρεύμα από τον επόμενο μόλις μήνα. Η εταιρεία National Grid της Βρετανίας έχει προειδοποιήσει τα νοικοκυριά για πιθανές διακοπές ρεύματος από τις 4 μ.μ. έως τις 7 μ.μ. εάν το αέριο που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι περιορισμένο. Στους ιδιοκτήτες ηλεκτρικών αυτοκινήτων στη Φινλανδία έχει δοθεί η συημβουλή να μην θερμαίνουν τα οχήματά τους τα παγωμένα πρωινά προκειμένου να αποφύγουν την καταπόνηση του δικτύου ρεύματος.
Και στη Γερμανία, τη χώρα που είχε τη μεγαλύτερη εξάρτηση από το ρωσικό αέριο, ο κόσμος δεν ρισκάρει: Οι πωλήσεις κεριών έχει εκτοξευθεί στα ύψη.
Ωστόσο, λίγες ώρες χωρίς ρεύμα σε ένα γαλλικό καφέ ή σε ένα γερμανικό σούπερ μάρκετ δεν θα ήταν τόσο οδυνηρό όσο η κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στην Ουκρανία, όπου ο συστηματικός βομβαρδισμός του ενεργειακού δικτύου από τη Ρωσία έχει αφήσει εκατομμύρια να αντιμετωπίσουν έναν παγωμένο χειμώνα χωρίς ρεύμα, θέρμανση και νερό, όταν μάλιστα οι θερμοκρασίες μέρα και νύχτα είναι κάτω από το μηδέν με χιόνι.
Παρ’ όλα αυτά, ο τρόπος αντιμετώπισης από τα σπίτια, τα σχολεία, τις επιχειρήσεις των έλλειψης ενέργειας, ακόμα και το πιθανό γεγονός της παύσης λειτουργίας των σηματοδοτών, έστω και για λίγο, θα είναι το πρώτο σημαντικό τεστ ανθεκτικότητας της Ευρώπης καθώς απομακρύνεται από τα ρωσικά καύσιμα.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι τα σχέδια επιβολής δελτίων ενέργειας είναι μόνο η έσχατη λύση για να αποφευχθούν ανεξέλεγκτες διακοπές ρεύματος, εάν η εγχώρια παραγωγή και η εισαγόμενη ισχύς δεν επαρκούν για να αποτρέψουν την καταστροφή των συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας.
«Δεν ζούμε σε κινητματογραφική ταινία καταστροφής», δήλωσε ο Olivier Véran, εκπρόσωπος της κυβέρνησης Macron, στη γαλλική τηλεόραση την περασμένη εβδομάδα. «Δεν ανακοινώνουμε ότι θα υπάρξουν περικοπές, αλλά αν έχουμε έναν ιδιαίτερα κρύο και ενεργοβόρo χειμώνα, μπορεί να υπάρξουν καταστάσεις έντασης και προετοιμαζόμαστε για όλα τα σενάρια».
Οποιεσδήποτε προγραμματισμένες διακοπές ρεύματος στη Γαλλία θα ανακοινώνονται μέρες νωρίτερα και θα πλήττουν μικρά τμήματα της χώρας σε διαφορετικές ώρες, δήλωσε η κυβέρνηση. Οι περικοπές, οι οποίες θα διαρκέσουν για δύο ώρες το πρωί ή νωρίς το βράδυ, όταν η χρήση ρεύματος θα είναι στα ύψη, δεν θα ισχύουν για τους λεγόμενους ευαίσθητους χώρους, όπως νοσοκομεία, γηροκομεία, πυροσβεστικά και αστυνομικά τμήματα και φυλακές.
Η Ευρώπη έχει κάνει μια συντονισμένη προσπάθεια από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο προκειμένου να αποφύγει τις χειρότερες καταστάσεις συμπληρώνοντας τα αποθέματα φυσικού αερίου και ακόμη και επανεκκινώντας σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ένα σχεδόν ολοκληρωτικό εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο ξεκινά σήμερα, μία από τις πολλές κυρώσεις που έχει επιβάλει το μπλοκ προκειμένου να μειώσει τα έσοδα του Κρεμλίνου από τις πωλήσεις ορυκτών καυσίμων και να περιορίσει την ικανότητά του να διεξάγει τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο ασυνήθιστα ζεστός καιρός τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο επέτρεψε στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις να έχουν κλειστή τη θέρμανση, βοηθώντας τα αποθέματα φυσικού αερίου να διαρκέσουν περισσότερο από το αναμενόμενο και ρίχνοντας εμμέσως μνε τον τρόπο αυτό και τις τιμές του φυσικού αερίου που ήταν στα ύψη.
Όμως, η Ευρώπη αντιμετωπίζει τώρα το πρώτο της σημαντικό κρύο, με την είσοδο παγωμένου αέρα από τη Γροιλανδία που αναμένεται να προκαλέσει πτώση της θερμοκρασίας τις επόμενες ημέρες. Οι κυβερνήσεις είναι ήδη σε μια περίοδο ανησυχίας, κάτι που οδηγεί τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου πίσω στα υψηλότερα επίπεδά τους μέσα σε έξι εβδομάδες.
Η Γαλλία, κάποτε ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης, χάρη στους 56 πυρηνικούς σταθμούς της, αγωνίζεται να επιδιορθώσει μια σειρά προβλημάτων που έχουν αφήσει σχεδόν το ήμισυ του ατομικού της στόλου εκτός λειτουργίας, στερώντας από τους γείτονές της μια ζωτική πηγή ενέργειας. Η Électricité de France, ή EDF, που διαχειρίζεται τους πυρηνικούς σταθμούς της Γαλλίας, ανακοίνωσε την επανεκκίνηση την περασμένη εβδομάδα ενός αντιδραστήρα μαμούθ στη βόρεια Γαλλία, αν και αναμένονται περαιτέρω καθυστερήσεις σε άλλες πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Μια πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς έδειξε ότι οι προμήθειες ηλεκτρικής ενέργειας στη Γαλλία, τη Σουηδία και τη Φινλανδία, μεταξύ άλλων, κινδυνεύουν από διακοπές.
Η Γερμανία έχει ήδη εκδώσει ππροειδοποιητικές συμβουλές σχετικά με το τι να περιμένει ο κόσμος σε περίπτωση συσκότισης. «Το τηλέφωνο θα είναι νεκρό, η θέρμανση δεν θα ανάβει, δεν θα υπάρχει ζεστό νερό, ο υπολογιστής θα είναι κλειστός, η καφετιέρα θα μείνει σβηστή, δεν θα υπάρχει φως», ανέφερε το Γραφείο Πολιτικής Προστασίας και Βοήθειας για τις Καταστροφές στον ιστότοπό του. «Σύντομα θα παρατηρήσετε το πόσο εξαρτημένοι είστε από την ηλεκτρική ενέργεια», πρόσθεσε ο οργανισμός, μήνυμα που είναι μεταφρασμένο στα αγγλικά, στα τουρκικά και στα ουκρανικά.
Η υπηρεσία στη Γερμανία προτρέπει τα νοικοκυριά να εφοδιαστούν με φακούς και κεριά, ενώ προτείνει ακόμη και σόμπες κατασκήνωσης για την προετοιμασία μικρών γευμάτων. «Τα ζεστά ρούχα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως υποκατάστατο της θέρμανσης για λίγο», αναφέρει ο οργανισμός, αλλά συμβουλεύει τα νοικοκυριά να σκεφτούν την εγκατάσταση εναλλακτικών πηγών θέρμανσης.
Όπως και στη Γαλλία, οι Γερμανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι μια κρίση ενέργειας -προς το παρόν- είναι απίθανη, αλλά «δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς», αναγνώρισε το υπουργείο Οικονομικών. Οι αρχές δεν ρισκάρουν, με την κυβέρνηση του καγκελαρίου Olaf Scholz να λαμβάνει την πολιτικά διχαστική απόφαση να ακυρώσει τα σχέδια για το κλείσιμο των τριών τελευταίων πυρηνικών αντιδραστήρων της χώρας αυτόν τον μήνα και να ενεργοποιήσει σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα με την ελπίδα να αντισταθμίσει την απώλεια ρωσικού φυσικού αερίου.
Στην Ελβετία, η οποία εξαρτάται εδώ και χρόνια από τη γαλλική πυρηνική ενέργεια για τους χειμώνες της, οι πολίτες κλήθηκαν να προετοιμαστούν για διακοπές που θα διαρκούν έως και αρκετές ώρες. Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ηλεκτρισμού προέτρεψε τους ανθρώπους να έχουν αρκετά καυσόξυλα, φακούς και μπαταρίες.
Ακόμη και τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα δεν είναι απρόσβλητα. Ο διαχειριστής του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας της Φινλανδίας, Fingrid, προειδοποίησε ότι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας έχει υποστεί πίεση λόγω των ευρωπαϊκών κυρώσεων στη Ρωσία και του καθυστερημένου ανοίγματος του πυρηνικού αντιδραστήρα Olkiluoto 3 της Φινλανδίας, που κατασκευάστηκε από την EDF.
Σε μια χώρα όπου σχεδόν το ένα τρίτο όλων των οχημάτων είναι ηλεκτρικά, η Fingrid προτρέπει τους ιδιοκτήτες να εγκαταλείψουν την πολυτέλεια να ανάβουν το καλοριφέρ του συνδεδεμένου αυτοκινήτου τους για να λιώσουν τον πάγο από τα παράθυρα το πρωί, όταν η ζήτηση ρεύματος είναι στο κορύφωμα της. «Αυτός ο πάγος μπορεί να αποξεσθεί χρησιμοποιώντας γράσο», είπε η εταιρεία.
Η κυβέρνηση του προέδρου Emmanuel Macron στη Γαλλία έχει δημιουργήσει ένα εθνικό σύστημα συναγερμού προκειμένου να ανακοινώνει κάθε κυλιόμενη διακοπή ρεύματος πολύ νωρίτερα. Τρεις ημέρες προτού διακοπεί ο ηλεκτρισμός οπουδήποτε, οι αξιωματούχοι θα κάνουν μια δημόσια ανακοίνωση και θα ειδοποιούν τους ανθρώπους στα κινητά τους τηλέφωνα μέσω μιας εφαρμογής που ονομάζεται EcoWatt, την οποία οι αξιωματούχοι έχουν προτρέψει τον κόσμο να κατεβάσει.
Η κυβέρνηση θα επιβεβαιώνει τις διακοπές ρεύματος στις 5 μ.μ. την προηγούμενη ημέρα. Οι διακοπές δεν θα διαρκούν περισσότερο από δύο ώρες, μεταξύ 8 π.μ. και 13.00 ή 6-8 μ.μ.
Ενώ οι τοποθεσίες έκτακτης ανάγκης θα συνεχίσουν να λαμβάνουν ρεύμα, πολλά άλλα μέρη δεν θα το κάνουν. Τα σχολεία δεν θα γλιτώσουν: Οι μαθητές θα λάβουν οδηγίες να μένουν σπίτι τα πρωινά λόγω έλλειψης θερμότητας και φωτός από τις προγραμματισμένες διακοπές ρεύματος και θα επιστρέφουν στο σχολείο το απόγευμα (ούτε το Διαδίκτυο θα λειτουργεί, καθιστώντας δύσκολη την εξ αποστάσεως εκπαίδευση).
Ακόμη και τα τρένα θα μπορούσαν να ακινητοποιηθούν για μερικές ώρες στις πληγείσες περιοχές, επειδή η τροφοδοσία που απαιτείται για τη λειτουργία των σηματοδοτών θα διακοπεί. Η κυβέρνηση είπε ότι θα προειδοποιήσει τους οδηγούς να «περιορίσουν τις μετακινήσεις τους όσο το δυνατόν περισσότερο», επειδή τα φανάρια μπορεί να είναι «μη λειτουργικά».
Οι πύργοι κινητής τηλεφωνίας θα σταματήσουν επίσης να λειτουργούν σε περιοχές όπου η παροχή ρεύματος θα έχει διακοπεί. Η Christel Heydemann, CEO της Orange, της κορυφαίας εταιρείας τηλεπικοινωνιών της Γαλλίας, προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ότι οι τηλεφωνικές κλήσεις έκτακτης ανάγκης ενδέχεται να μην είναι δυνατές εάν τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας δεν έχουν ρεύμα. Η κυβέρνηση είπε ότι οι άνθρωποι θα μπορούσαν ακόμα να καλέσουν το 112, τον πανευρωπαϊκό αριθμό για έκτακτες ανάγκες.
