Ένας αγωγός που μεταφέρει φυσικό αέριο μεταξύ Φινλανδίας και Εσθονίας έχει γίνει το επίκεντρο διεθνούς έρευνας για πιθανή πράξη δολιοφθοράς, εγείροντας νέες ανησυχίες για την ασφάλεια της ενεργειακής υποδομής της Ευρώπης, ένα χρόνο μετά τις εκρήξεις που έκλεισαν τον ζωτικής σημασίας Nord Stream 1.
Από την Anna Cooban/CNN Business
Η Gasgrid, η εταιρεία μεταφοράς φυσικού αερίου της Φινλανδίας, δήλωσε ότι έκλεισε προσωρινά τον αγωγό Balticconnector μήκους 95 μιλίων, που τρέχει κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα, λόγω υποψίας διαρροής. Θα χρειαστούν τουλάχιστον πέντε μήνες για να μπορέσει να ανοίξει εκ νέου ο αγωγός, ανέφερε η Gasgrid την Τετάρτη.
Ο Φινλανδός πρόεδρος Sauli Niinistö δήλωσε ότι η διαρροή αερίου, καθώς και η ζημιά στο υποβρύχιο καλώδιο επικοινωνίας, πιθανότατα «προκλήθηκαν από εξωτερική δραστηριότητα». Οι φόβοι ότι μπορεί να προέκυψε από επίθεση συνέβαλαν σε άνοδο άνω του 20% στις τιμές χονδρικής στην Ευρώπη αυτή την εβδομάδα.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Jens Stoltenberg δήλωσε την Τετάρτη ότι είναι σημαντικό να διαπιστωθεί η φύση της ζημιάς και πώς συνέβη. «Εάν αποδειχτεί ότι πρόκειται για σκόπιμη επίθεση σε κρίσιμες υποδομές του ΝΑΤΟ, τότε αυτό θα είναι φυσικά σοβαρό, αλλά θα αντιμετωπιστεί επίσης από μια ενωμένη και αποφασιστική απάντηση από το ΝΑΤΟ», είπε ο Stoltenberg σε δημοσιογράφους στη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες.
Ο Balticconnector είναι μέρος ενός ευρύτερου δικτύου που μεταφέρει φυσικό αέριο από τη Λιθουανία, μέσω της Λετονίας και της Εσθονίας στη Φινλανδία. Από τον Απρίλιο, η Φινλανδία χρησιμοποιεί επίσης τον αγωγό για να στείλει αέριο πίσω στην Εσθονία ανάλογα με τη ζήτηση, προμηθεύοντας το καύσιμο από έναν νέο τερματικό σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στη φινλανδική πλευρά του αγωγού.
Ως αγωγός σύνδεσης, o Balticconnector δεν εισάγει αέριο στην Ευρώπη, ούτε μεταφέρει μεγάλες ποσότητες.
Με χωρητικότητα 2,6 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως, αντιπροσωπεύει μόνο ένα κλάσμα των συνολικών 415 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου που παρασχέθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο πέρυσι —0,63%, για την ακρίβεια.
Η Φινλανδία και η Εσθονία δεν εξαρτώνται ιδιαίτερα από το φυσικό αέριο για τις ενεργειακές τους ανάγκες, είπαν αναλυτές στο CNN. Επιπλέον, η Φινλανδία μπορεί ακόμα να προμηθεύεται φυσικό αέριο μέσω του τερματικού της LNG και η Εσθονία εξακολουθεί να είναι συνδεδεμένη με το ευρωπαϊκό δίκτυο φυσικού αερίου μέσω της Λιθουανίας.
Γιατί λοιπόν έχει σημασία το κλείσιμο του αγωγού;
Ο Jack Sharples, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Ενεργειακών Μελετών της Οξφόρδης, έχει μια ιδέα. Το περιστατικό αφορά «λιγότερο τη διατάραξη του ευρωπαϊκού εφοδιασμού με φυσικό αέριο και περισσότερο τη δημιουργία μεγαλύτερων ερωτημάτων σχετικά με την ασφάλεια των υπεράκτιων υποδομών, όχι μόνο των αγωγών φυσικού αερίου», είπε στο CNN, προσθέτοντας ότι τα καλώδια ηλεκτρισμού και επικοινωνιών περνούν επίσης κατά μήκος του βυθού της Βαλτικής Θάλασσας.
«Κουδούνι συναγερμού»
Η Gasgrid και η εσθονική Elering «παρατήρησαν μια ασυνήθιστη πτώση της πίεσης στον υπεράκτιο αγωγό φυσικού αερίου Balticconnector» το πρωί της Κυριακής, δήλωσε η εταιρεία μεταφοράς φυσικού αερίου της Φινλανδίας. «Είναι εύλογο να υποπτευόμαστε ότι η αιτία του συμβάντος ήταν η ζημιά στον υπεράκτιο αγωγό φυσικού αερίου», ανέφερε η εταιρεία σε δήλωση της.
Το NORSAR, το ερευνητικό κέντρο σεισμολογίας της Νορβηγίας, δήλωσε την Τρίτη ότι «εντόπισε μια πιθανή έκρηξη κατά μήκος της φινλανδικής ακτής της Βαλτικής Θάλασσας» κοντά στον κατεστραμμένο αγωγό φυσικού αερίου και στο καλώδιο δεδομένων τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής.
Οι φινλανδικές αρχές ξεκίνησαν ποινική έρευνα για πιθανή δολιοφθορά στον Balticconnector, ενώ η Εσθονία άνοιξε ποινική έρευνα για τη δυσλειτουργία του καλωδίου επικοινωνιών, δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τρίτη η πρωθυπουργός της Εσθονίας Kaja Kallas.
Οι αρχές και οι έμποροι ενέργειας είναι λογικά νευρικοί. Πριν από λίγο περισσότερο από ένα χρόνο, μια σειρά από εκρήξεις συγκλόνισαν τον αγωγό Nord Stream 1 -κάποτε την κύρια αρτηρία που παρέδιδε ρωσικό αέριο στην Ευρώπη μέσω Γερμανίας- και τον Nord Stream 2. Οι εκρήξεις θεωρήθηκαν ευρέως ως αποτέλεσμα δολιοφθοράς. Δεν είναι ακόμη σαφές ποιος ήταν πίσω από τις επιθέσεις.
Η Simone Tagliapietra, ανώτερη συνεργάτρια στο think tank Bruegel, χαρακτήρισε το περιστατικό της Κυριακής «πολύ σημαντικό καμπανάκι συναγερμού» για την ΕΕ. «Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά τη δολιοφθορά των αγωγών της και της υποδομής LNG», είπε στο CNN. «Εάν τέτοιου είδους πράξεις συμβαίνουν σε διεθνείς αγωγούς που φέρνουν φυσικό αέριο στην Ευρώπη από τη Νορβηγία ή την Αλγερία, αυτό θα έχει σημαντικές συνέπειες στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, στις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου και συνεπώς στην οικονομία».
Νευρική αγορά
Σε μια συμπιεσμένη παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου, ακόμη και σχετικά μικρές ανατροπές μπορούν να οδηγήσουν τους επενδυτές σε αδιέξοδο, οδηγώντας τις τιμές υψηλότερες.
Οι τιμές μελλοντικής εκπλήρωσης για το συμβόλαιο αναφοράς φυσικού αερίου της Ευρώπης εκτινάχθηκαν 15% τη Δευτέρα μετά την ανακοίνωση της Gasgrid ότι είχε κλείσει τον Balticconnector.
Κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας, οι τιμές αυξήθηκαν περισσότερο από 20%, καθώς η είδηση για το κλείσιμο του αγωγού συνέπεσε με την ανακοίνωση της αμερικανικής εταιρείας παραγωγής φυσικού αερίου Chevron (CVX) ότι ορισμένοι από τους Αυστραλούς εργάτες της σχεδίαζαν να απεργήσουν αυτόν τον μήνα.
Η κλιμακούμενη σύγκρουση στο Ισραήλ έχει επίσης εγείρει φόβους για την παγκόσμια προμήθεια φυσικού αερίου. Τη Δευτέρα, επικαλούμενη ανησυχίες για την ασφάλεια, η Chevron είπε ότι έκλεισε ένα κοίτασμα φυσικού αερίου στα ανοικτά των ακτών του Ισραήλ -μια τοποθεσία που τροφοδοτεί το 70% των ενεργειακών αναγκών της χώρας για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. «Η ευρωπαϊκή αγορά [φυσικού αερίου] παραμένει πολύ σφιχτή και οποιαδήποτε είδηση έχει αντίκτυπο», δήλωσε ο Sharples του Ινστιτούτο Ενεργειακών Μελετών της Οξφόρδης.
— Ο James Frater και η Sharon Braithwaite συνεισέφεραν στο ρεπορτάζ.
