Η κυβέρνηση του Donald Trump επέβαλε νέες κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο την Παρασκευή, λίγες ώρες αφότου μία από τις πρώην δικαστές του κέρδισε το Νόμπελ Ειρήνης, φέρνοντας την Ουάσιγκτον σε τροχιά διπλωματικής σύγκρουσης με τους Ευρωπαίους συμμάχους της.
Η κυβέρνηση Trump τρέφει εδώ και καιρό εχθρικά αισθήματα απέναντι στο δικαστήριο και έχει επιβάλει στο παρελθόν κυρώσεις σε εισαγγελείς και δικαστές του. Η κίνηση της Παρασκευής προχωρά πολύ περισσότερο, καθώς ενδέχεται να τιμωρήσει εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες στο ίδιο το δικαστήριο.
«Ο Πρόεδρος Trump δεν θα επιτρέψει ποτέ στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να ασκήσει δίωξη κατά Αμερικανών», δήλωσε ο Υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio σε ανακοίνωση που περιήλθε σε γνώση του Reuters πριν από την επίσημη δημοσιοποίησή της.
«Γι’ αυτόν τον λόγο, σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Θα απαγορεύσουμε τις συναλλαγές με αυτό το δικαστήριο-παρία, αποκόπτοντας τους πόρους του και παραλύοντας τη λειτουργία του».
Η Ουάσιγκτον εκφράζει εδώ και καιρό την οργή της για τα εντάλματα σύλληψης που εξέδωσε το ΔΠΔ κατά Ισραηλινών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του Πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu, καθώς και για μια παλαιότερη έρευνα σχετικά με ενέργειες Αμερικανών στρατιωτών στο Αφγανιστάν — υπόθεση που το ΔΠΔ έχει έκτοτε κλείσει.
Το δικαστήριο, το οποίο ιδρύθηκε το 2002 για τη δίωξη εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονίας, αριθμεί 125 κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένων όλων των χωρών της ΕΕ και όλων των μελών του ΝΑΤΟ, πλην των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τουρκίας.
Έχει λάβει στο παρελθόν ισχυρή δημόσια στήριξη από κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών συμμάχων των ΗΠΑ, ενώ η έδρα του βρίσκεται στις Κάτω Χώρες, χώρα-μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.
Ο Benjamin Netanyahu χαιρέτισε την κίνηση της Ουάσιγκτον.
«Το ΔΠΔ δεν είναι δικαστήριο. Είναι ένα πολιτικό όργανο που συνιστά θανάσιμη απειλή για τις δημοκρατίες που σέβονται τον νόμο σε όλο τον κόσμο και για την ίδια την έννοια της εθνικής κυριαρχίας», ανέφερε σε ανάρτησή του στο X το γραφείο του Netanyahu.
Η Navi Pillay, η νομικός από τη Νότια Αφρική που κέρδισε το Νόμπελ Ειρήνης την Παρασκευή για το έργο της στον τομέα της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης, υπηρέτησε ως δικαστής στο Τμήμα Εφέσεων του ΔΠΔ από το 2003 έως το 2008. Στο σκεπτικό της βράβευσης, η επιτροπή ανέφερε ότι επιδίωξε να «στείλει ένα μήνυμα υπενθύμισης» σε μια εποχή που «δικαστές και θεσμοί του διεθνούς δικαίου δέχονται πολιτικές επιθέσεις». «Ένα διεθνές νομικό σύστημα στο οποίο οι εγκληματίες πολέμου λογοδοτούν και τα θύματα κακοποίησης δικαιώνονται, αποτελεί προϋπόθεση για έναν ειρηνικό κόσμο», δήλωσε η επιτροπή.
Ο Rubio δήλωσε ότι οι κυρώσεις σχεδιάστηκαν με τέτοιον τρόπο ώστε να δώσουν στο Δικαστήριο και στα κράτη-μέλη του την ευκαιρία να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες των ΗΠΑ.
Δεν έδωσε περαιτέρω λεπτομέρειες, ωστόσο ανώτερο στέλεχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών θα εκδώσει μια σειρά αδειών «για την προστασία των αμερικανικών συμφερόντων» – μια προφανής αναφορά σε προσωρινές εξαιρέσεις από ορισμένες κυρώσεις.
Navi Pillay
Οι ΗΠΑ αναμένουν από τους συμμάχους τους να «χαλιναγωγήσουν το Δικαστήριο»
Οι αμερικανικές κυρώσεις συνήθως απαγορεύουν σε όλες τις εταιρείες που εδρεύουν στις ΗΠΑ να συνεργάζονται με οργανισμούς που τελούν υπό κυρώσεις, αναγκάζοντας τις τράπεζες να κλείνουν λογαριασμούς, τις ασφαλιστικές εταιρείες να διακόπτουν την κάλυψη και τις εταιρείες λογισμικού να σταματούν τη συνεργασία τους.
Η κυβέρνηση Trump είχε επιβάλει στο παρελθόν στοχευμένες κυρώσεις σε αξιωματούχους του Δικαστηρίου κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, οι οποίες όμως ανακλήθηκαν επί προεδρίας Joe Biden. Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε νέες κυρώσεις λίγες μόλις ημέρες αφότου ο Trump ανέλαβε ξανά καθήκοντα τον Ιανουάριο του 2025.
Αξιωματούχοι του Δικαστηρίου προετοιμάζονταν επί μήνες για το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων στο ίδιο το Δικαστήριο, μεταβαίνοντας από το λογισμικό της Microsoft σε αντίστοιχα προγράμματα ανοιχτού κώδικα στους υπολογιστές των γραφείων τους και προχωρώντας σε νέες ρυθμίσεις για τις τραπεζικές υπηρεσίες και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
Ο γραμματέας του Δικαστηρίου, Osvaldo Zavala Giler, κάλεσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα την ΕΕ να είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει τον λεγόμενο «μηχανισμό αποκλεισμού» (blocking mechanism), ο οποίος επιτρέπει την προστασία των ευρωπαϊκών χωρών από τις εξωεδαφικές επιπτώσεις των κυρώσεων.
Στη δήλωσή του, ο Rubio ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν καθυστερήσει την επιβολή κυρώσεων, ελπίζοντας ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) και τα κράτη που έχουν προσχωρήσει στο ιδρυτικό Καταστατικό της Ρώμης θα αντιμετώπιζαν τις αμερικανικές ανησυχίες, κάτι που ωστόσο δεν συνέβη.
«Είτε το ΔΠΔ θα σταματήσει τις απειλές του, είτε εμείς θα βάλουμε τέλος στο ΔΠΔ. Αναμένουμε από τους συμμάχους μας —πολλοί εκ των οποίων συμμετέχουν στο ΔΠΔ και βασίζονται σε Αμερικανούς στρατιωτικούς για την άμυνά τους— να χαλιναγωγήσουν το Δικαστήριο», δήλωσε ο Rubio.
«Έχουμε διαμορφώσει αυτή την ενέργεια έτσι ώστε να παρέχουμε στα συμβαλλόμενα κράτη την ευκαιρία να διαπραγματευτούν και να παρουσιάσουν μια λύση για την αντιμετώπιση των ανησυχιών μας. Εάν αυτές οι προσπάθειες δεν αποδώσουν καρπούς, θα συνεχίσουμε να προσαρμοζόμαστε αναλόγως», δήλωσε ο Rubio.
