Για περισσότερες από δύο εβδομάδες, μυστηριώδεις εκρήξεις και πυρκαγιές έχουν ξεσπάσει σε όλο το Ιράν, έχοντας πυρποληθεί συγκροτήματα διαμερισμάτων και διυλιστήρια πετρελαίου, ένας ολόκληρος δρόμος έξω από ένα μεγάλο αεροδρόμιο, ακόμη και ένα εργοστάσιο υποδημάτων.
Από τις Farnaz Fassihi και Erika Solomon/New York Times
Δημόσια, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν απορρίψει τα γεγονότα ως απλή σύμπτωση ή έχουν κατηγορήσει τις παλαιωμένες υποδομές, προσπαθώντας να καταπραΰνουν τα φθαρμένα νεύρα ενός πληθυσμού που εξακολουθεί να έχει τραυματιστεί από τον πόλεμο της χώρας με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες τον Ιούνιο.
Αλλά κατ’ ιδίαν, τρεις Ιρανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου ενός μέλους του ισχυρού Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης της χώρας, δήλωσαν ότι πιστεύουν πως πολλές από αυτές είναι πράξεις δολιοφθοράς.
Ενώ η κυβέρνηση του Ιράν έχει πολλούς εχθρούς που θα ήθελαν να τη δουν να παραπαίει, οι αξιωματούχοι έχουν στρέψει τις υποψίες τους στο Ισραήλ, επισημαίνοντας το ιστορικό μυστικών επιχειρήσεων στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένων εκρήξεων και δολοφονιών. Και μετά την 12ήμερη επιθετική εκστρατεία του Ισραήλ τον περασμένο μήνα στο Ιράν, ένας ανώτερος αξιωματούχος των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών είχε ορκιστεί να συνεχίσει τις επιχειρήσεις στο Ιράν.
Ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος που ασχολείται με το Ιράν δήλωσε ότι αξιολόγησε επίσης τις επιθέσεις ως δολιοφθορά και υποψιάζεται ότι εμπλέκεται το Ισραήλ, με βάση το ιστορικό του στο Ιράν, τόσο ως μορφή ψυχολογικού πολέμου όσο και για την εξόντωση στόχων. Οι τέσσερις αξιωματούχοι μίλησαν ανώνυμα στους New York Times επειδή δεν είχαν εξουσιοδότηση να μιλήσουν δημόσια.
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι που ερωτήθηκαν δεν παρείχαν στοιχεία που να υποστηρίζουν τις υποψίες τους, και οι αρχές που μίλησαν δημόσια ανέφεραν άλλες αιτίες για τις εκρήξεις, όπως διαρροές αερίου, πυρκαγιές σε σκουπίδια και παλιές υποδομές. Αλλά δεν έχουν δώσει στο κοινό μια πειστική εξήγηση για το γιατί οι εκρήξεις αερίου συμβαίνουν με ρυθμό μίας έως δύο την ημέρα σε όλη τη χώρα.
Ορισμένα από τα γεγονότα έχουν συμβεί σε στρατηγικές εγκαταστάσεις υποδομών, όπως μια πυρκαγιά σε ένα μεγάλο διυλιστήριο παραγωγής πετρελαίου στη νότια πόλη Abadan το Σάββατο που σκότωσε ένα άτομο, τραυμάτισε πολλά άλλα και έθεσε εκτός λειτουργίας μια γραμμή παραγωγής. Άλλες, όπως εκρήξεις σε πολυκατοικίες και εργοστάσια, συμβάλλουν σε ένα αίσθημα χάους και αστάθειας.
Οι ιρανικές αρχές είναι επιφυλακτικές να δηλώσουν δημόσια τις υποψίες τους σχετικά με την πιθανή εμπλοκή του Ισραήλ, επειδή, όπως είπαν, το Ιράν δεν θέλει να μπει στη διαδικασία στο να αναλάβει αντίποινα κατά του Ισραήλ.
Η αεράμυνα και οι εκτοξευτές πυραύλων του Ιράν, καθώς και οι στρατιωτικές βάσεις και οι πυρηνικές εγκαταστάσεις, υπέστησαν σοβαρές ζημιές κατά τη διάρκεια του πολέμου του περασμένου μήνα. Παρόλο που το Ιράν διατήρησε την ικανότητά του να εκτοξεύει βαλλιστικούς πυραύλους κατά του Ισραήλ μέχρι και τις τελευταίες ώρες πριν από την κατάπαυση του πυρός που τερμάτισε τη σύγκρουση, η πιθανή επανέναρξή των επιθέσεων κινδυνεύει να αποδυναμώσει περαιτέρω τις στρατιωτικές ικανότητες της χώρας.
Για περισσότερο από μια δεκαετία πριν από τον πόλεμο, το Ισραήλ και το Ιράν διεξήγαγαν τις μάχες τους στη σκιά: από αέρος, ξηράς, θάλασσας και τον κυβερνοχώρο. Το Ισραήλ εδώ και χρόνια διεξάγει μυστικές επιχειρήσεις στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένων εκρήξεων και επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε πυρηνικές και στρατιωτικές προσωπικότητες και εγκαταστάσεις. Το Ιράν, με τη σειρά του, έχει επιτεθεί σε ισραηλινά πλοία στον Περσικό Κόλπο, έχει εξαπολύσει πυραύλους σε δομές στο Ιράκ που συνδέονται με το Ισραήλ και έχει χρηματοδοτήσει και εξοπλίσει μαχητικές ομάδες όπως η Hamas στη Γάζα.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι αρνήθηκαν αιτήματα για σχόλια προς τους New York Times. Αλλά η υπηρεσία πληροφοριών του Ισραήλ, η Mossad, ξεκαθάρισε ότι θα συνεχίσει να διεξάγει επιχειρήσεις στο Ιράν ακόμη και μετά την κατάπαυση του πυρός. Τον Ιούνιο, ο διευθυντής της έκανε μια σπάνια δημόσια ομιλία για να γιορτάσει το έργο της υπηρεσίας στο Ιράν, λέγοντας: «Θα είμαστε εκεί, όπως ήμασταν μέχρι τώρα».
Δημόσια, το Ιράν έχει προσπαθήσει να δικαιολογήσει τις πυρκαγιές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως εκείνη στο βορειοανατολικό Ιράν κοντά στο Διεθνές Αεροδρόμιο Mashhad, Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι διεξήγαγαν «ελεγχόμενη καύση ζιζανίων» και απέδωσαν μια πυρκαγιά στην Τεχεράνη σε φωτιά εξαιτίας των σκουπιδιών.
Για τις περισσότερες από τις πυρκαγιές, ωστόσο, οι Ιρανοί αξιωματούχοι τις απέδωσαν σε διαρροές αερίου. Ο διευθυντής των υπηρεσιών πυρόσβεσης και δημόσιας ασφάλειας της Τεχεράνης, Ghodratollah Mohammadi, δήλωσε στα κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι η αιτία αυτών των διαρροών είναι ο «φθαρμένος εξοπλισμός, η χρήση συσκευών αερίου κατώτερης ποιότητας και η παραβίαση των αρχών ασφαλείας».
Ορισμένες από τις εκρήξεις που έπληξαν κτίρια κατοικιών ήταν τόσο ισχυρές, που έστειλαν τεράστιες στήλες καπνού στον αέρα, καταρρέοντας τοίχους και οροφές.
Στο Qom, μια πολυκατοικία έμοιαζε σαν να την είχε διαπεράσει βόμβα. Οι τοίχοι ενός διαμερίσματος πρώτου ορόφου γκρεμίστηκαν, τα παράθυρά έσπασαν. Ένα ταξί που ήταν παρκαρισμένο στον δρόμο συνθλίφτηκε κάτω από τα ερείπια, σύμφωνα με βίντεο της έκρηξης που δημοσιεύθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στο BBC Persian. Η δύναμη της έκρηξης, η οποία τραυμάτισε επτά άτομα, κάλυψε ολόκληρο το γύρω οικοδομικό τετράγωνο με συντρίμμια.
Το διαμέρισμα που καταστράφηκε, δήλωσαν δύο από τους Ιρανούς αξιωματούχους στους New York Times, φαίνεται να είχε ενοικιαστεί από πράκτορες που εγκατέλειψαν το κτίριο ανάβοντας τη σόμπα και τον φούρνο αερίου, σαν να ήθελαν σκόπιμα να προκαλέσουν πυρκαγιά.
Μια άλλη πιθανώς παρόμοια περίπτωση ήταν μια έκρηξη σε ένα πολυώροφο συγκρότημα στην Τεχεράνη, το οποίο προσφέρει μειωμένες τιμές στέγασης σε υπαλλήλους της δικαστικής εξουσίας. Η έκρηξη κατέστρεψε τοίχους και παράθυρα. Οι τρεις Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι πιστεύουν πως οι σαμποτέρ μπορεί να ήθελαν να προκαλέσουν πανικό στους δικαστές και τους εισαγγελείς, παρόμοιο με εκείνον όταν το Ισραήλ επιτέθηκε στο παρελθόν σε επιστήμονες που συμμετείχαν στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Το μέλος των Φρουρών είπε ότι το σωρευτικό αποτέλεσμα των σχεδόν καθημερινών εκρήξεων, ακόμη και αν ορισμένες από αυτές ήταν ατυχήματα, είναι ένα αυξανόμενο αίσθημα άγχους τόσο μεταξύ των αξιωματούχων όσο και των Ιρανών γενικότερα.
«Το μακρύ ιστορικό συγκαλύψεων και η έλλειψη διαφάνειας της ιρανικής κυβέρνησης, μαζί με τις ασαφείς αντιδράσεις της, έχουν μόνο εμβαθύνει τον φόβο και την καχυποψία του κοινού», δήλωσε ο Omid Memarian, ειδικός σε θέματα Ιράν στο DAWN, ένα ινστιτούτο έρευνας εξωτερικής πολιτικής με έδρα την Ουάσινγκτον. «Οι άνθρωποι γνωρίζουν ότι το καθεστώς συχνά υποβαθμίζει ή αρνείται τις ισραηλινές επιθέσεις».
Δεδομένου ότι δεν υπάρχει δημόσια αναγνώριση αυτού που πολλοί Ιρανοί κάτοικοι θεωρούν συντονισμένες επιθέσεις, ορισμένοι έχουν αμφισβητήσει αν ο πόλεμος τελείωσε ποτέ πραγματικά.
«Πολλοί από εμάς πιστεύουμε ότι ευθύνεται το Ισραήλ και ότι ο πόλεμος θα ξαναρχίσει», δήλωσε ένας άνδρας ονόματι Mohammed, ο οποίος διατηρεί ένα καφέ και μια γκαλερί τέχνης στην πόλη Kashan. Ζήτησε να μην κατονομαστεί με το πλήρες όνομά του, λόγω φόβων για επιπτώσεις λόγω των δηλώσεών του σε ξένα μέσα ενημέρωσης.
Ο ίδιος είπε ότι νιώθει «φοβισμένος και παρανοϊκός», ιδιαίτερα επειδή το Kashan, στο κεντρικό Ιράν, βρίσκεται κοντά σε ορισμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις και πυραυλικές βάσεις.
Ο Mahdi Mohammadi, συντηρητικός πολιτικός και ανώτερος σύμβουλος του επικεφαλής του κοινοβουλίου του Ιράν, δήλωσε ότι η κατάσταση με το Ισραήλ είναι κάθε άλλο παρά προβλέψιμη.
«Αν κάποιος πιστεύει ότι έχουμε να κάνουμε με γραμμικά γεγονότα που μπορούμε να προβλέψουμε, είναι αφελής», δήλωσε ο Μοχαμάντι σε μια από τις τακτικές ηχογραφημένες ομιλίες του, την οποία διανέμει στο Telegram. «Δεν βρισκόμαστε καν σε εκεχειρία τώρα. Βρισκόμαστε σε μια εύθραυστη αναστολή και ανά πάσα στιγμή μπορεί να τελειώσει και να επιστρέψουμε στον πόλεμο».
Πολλοί Ιρανοί έχουν επίσης αμφισβητήσει τις συνθήκες θανάτου ενός Ταξίαρχου την περασμένη εβδομάδα. Πρόκειται για το στρατηγό Gholamhossein Gheybparvar, ο οποίος ήταν αναπληρωτής διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και επέβλεπε μια στρατιωτική βάση στην Τεχεράνη. Ο ίδιος ήταν υπεύθυνος για την καταστολή των διαδηλώσεων που διεξήχθησαν από γυναίκες το 2021.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του θανάτου του στα κρατικά μέσα ενημέρωσης, πέθανε από επιπλοκές από τραύματα από χημικά όπλα που υπέστη στον πόλεμο του Ιράν με το Ιράκ τη δεκαετία του 1980. Τα τραύματα είχαν επιδεινωθεί εν μέσω της πίεσης του πρόσφατου πολέμου με το Ισραήλ, ανέφερε η ανακοίνωση.
Την ίδια στιγμή, οι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δοκιμάσει διάφορες προσεγγίσεις για να κατευνάσουν τις ανησυχίες του κοινού.
Η εθνική εταιρεία φυσικού αερίου δημοσίευσε στατιστικά στοιχεία που, όπως υποστήριξε, δεν έδειξαν αξιοσημείωτη αύξηση των εκρήξεων από διαρροές αερίου φέτος σε σύγκριση με πέρυσι.
Το Δημοτικό Συμβούλιο της Τεχεράνης κάλεσε την εταιρεία φυσικού αερίου και το υπουργείο ενέργειας να παρουσιάσουν εκθέσεις σχετικά με «πρόσφατα μέτρα και εξελίξεις», τις οποίες περιέγραψε ως συζήτηση για την κατάσταση υπό «κανονικές συνθήκες».
Για να αντιμετωπίσουν το άγχος, πολλοί Ιρανοί έχουν στραφεί στη μαύρη κωμωδία. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μοιράζονται επεξεργασμένες φωτογραφίες του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu, να φοράει τη στολή της εθνικής εταιρείας φυσικού αερίου του Ιράν.
Μάλιστα, λογαριασμοί κοινωνικής δικτύωσης που σχετίζονται με την ισραηλινή κυβέρνηση έχουν συμμετάσχει με αινιγματικά αστεία. Ένας λογαριασμός, ο «Mossad in Farsi», τον οποίο ένας αξιωματούχος της υπηρεσίας αναγνώρισε ιδιωτικά ως δικό του, προέτρεψε τους Ιρανούς να κάψουν το Esphand, ένα είδος θυμιάματος που παραδοσιακά ανάβουν οι Ιρανοί για να διώξουν τα κακά πνεύματα και τις κατάρες. «Έκρηξη μετά από έκρηξη», έγραψε σε άλλη ανάρτηση. «Κάποιος πρέπει να ελέγξει τι συμβαίνει εκεί».
