Η κινεζική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 3% το 2022, πολύ κάτω από τον στόχο της κυβέρνησης, σύμφωνα με το Εθνικό Γραφείο Στατιστικής της χώρας την Τρίτη, κάτι που υπογραμμίζει τις απότομες οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Κίνα καθώς η εργασιακή της δύναμη συρρικνώνεται και το δημογραφικό της πρόβλημα αυξάνεται. Το ποσοστό αυτό σηματοδοτεί επίσης μία από τις χειρότερες επιδόσεις της οικονομίας της Κίνας εδώ και σχεδόν μισό αιώνα.
Από τη Laura He/CNN Business
Ωστόσο, η οικονομική ανάπτυξη αυξήθηκε κατά 2,9% το τέταρτο τρίμηνο, ξεπερνώντας τις προσδοκίες της αγοράς. Μια δημοσκόπηση του Reuters με οικονομολόγους είχε εκτιμήσει προηγουμένως επέκταση μόλις 1,8%.
«Η οικονομία της Κίνας πιθανότατα έπεσε κάτω τον Δεκέμβριο», δήλωσε ο Zhiwei Zhang, πρόεδρος και επικεφαλής οικονομολόγος της Pinpoint Asset Management. «Για πολλές πόλεις στην Κίνα, η κορύφωση του πρώτου κύματος [των εστιών Covid] πιθανότατα έχει ήδη περάσει. Οι δείκτες υψηλής συχνότητας, όπως ο δείκτης κυκλοφοριακής συμφόρησης ανέκαμψαν απότομα τον Ιανουάριο».
Το γραφείο στατιστικών αποκάλυψε επίσης ότι ο πληθυσμός της Κίνας συρρικνώθηκε. Η χώρα είχε 1,4118 δισεκατομμύρια ανθρώπους το 2022, σε σύγκριση με 1,4126 δισεκατομμύρια το 2021. Οι αναλυτές είπαν ότι η πτώση ήταν η πρώτη από το 1961. «Ο πληθυσμός πιθανότατα θα μειωθεί από εδώ τα επόμενα χρόνια. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, με επιπτώσεις στη δυνητική ανάπτυξη και την εγχώρια ζήτηση», είπε ο Zhang.
Το ποσοστό γεννήσεων μειώθηκε επίσης στο ιστορικό χαμηλό των 6,77 γεννήσεων ανά 1.000, από 7,52 ένα χρόνο νωρίτερα και στο χαμηλότερο επίπεδο από την ίδρυση της κομμουνιστικής Κίνας το 1949. Γεννήθηκαν περίπου 9,56 εκατομμύρια μωρά, σε σύγκριση με 10,62 εκατομμύρια το 2021 –παρά την ώθηση από την κυβέρνηση να ενθαρρύνει περισσότερα παντρεμένα ζευγάρια να κάνουν παιδιά.
Επίσης, το παραπάνω ποσοστό ακολουθεί μια πρόβλεψη του ΟΗΕ πέρυσι ότι η Ινδία θα ξεπεράσει την Κίνα και θα γίνει η πολυπληθέστερη χώρα του κόσμου το 2023.
Η δημογραφική κρίση της Κίνας, η οποία αναμένεται να έχει αυξανόμενο αντίκτυπο στην ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια, υπήρξε βασικό μέλημα για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Το Πεκίνο απέσυρε την επί δεκαετίες και άκρως αμφιλεγόμενη πολιτική του «ενός παιδιού» το 2015, αφού συνειδητοποίησε ότι ο περιορισμός είχε συμβάλει σε μια ραγδαία γήρανση του πληθυσμού και στη συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάσει σοβαρά την οικονομική και κοινωνική σταθερότητα της χώρας.
Για να σταματήσει την πτώση του ποσοστού γεννήσεων, η κινεζική κυβέρνηση ανακοίνωσε το 2015 ότι θα επέτρεπε στα παντρεμένα ζευγάρια να αποκτήσουν δύο παιδιά. Αλλά μετά από μια σύντομη άνοδο το 2016, το εθνικό ποσοστό γεννήσεων συνέχισε να μειώνεται.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής χαλάρωσαν περαιτέρω τα όρια στις γεννήσεις το 2021, επιτρέποντας τρία παιδιά και αύξησαν τις προσπάθειες για την ενθάρρυνση μεγαλύτερων οικογενειών, μεταξύ άλλων μέσω ενός σχεδίου πολλαπλών υπηρεσιών που κυκλοφόρησε πέρυσι για την ενίσχυση της άδειας μητρότητας και την παροχή φορολογικών εκπτώσεων και άλλων προνομίων στις οικογένειες. Αλλά αυτές οι προσπάθειες δεν έχουν ακόμη δει αποτελέσματα εν μέσω αλλαγής της θέσης των φύλων, του υψηλού κόστους ζωής, της εκπαίδευσης και της διαφαινόμενης οικονομικής αβεβαιότητας.
Πολλοί νέοι επιλέγουν να παντρευτούν αργότερα ή αποφασίζουν να μην κάνουν παιδιά, ενώ οι δεκαετίες με τα κίνητρα αποφυγής γεννήσεων οδήγησαν στο πολυσυζητημένο κοινωνικό φαινόμενο των οικογενειών με ένα ενήλικο παιδί ως τον μοναδικό φροντιστή και για τους δύο γονείς –στριμώχνοντας τη γενιά μετά τη δεκαετία του 1980 καθώς αγωνίζεται να φροντίζει ηλικιωμένους γονείς και να μεγαλώνει μικρά παιδιά.
People throng a street in Tamsui district of New Taipei City, Taiwan August 7, 2022. REUTERS/Jameson Wu
Τα χρόνια της πανδημίας προστέθηκαν σε αυτό το άγχος, καθώς η Covid-19 και η αυστηρή απάντηση του Κομμουνιστικού Κόμματος στο ξέσπασμα έπληξαν την οικονομία και προκάλεσαν βαθιά πολιτική απογοήτευση. Η αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων παρέμεινε κορυφαία πολιτική προτεραιότητα, με τον Κινέζο ηγέτη Xi Jinping να δεσμεύεται να «βελτιώσει τη στρατηγική ανάπτυξης του πληθυσμού» και να μειώσει την οικονομική πίεση στις οικογένειες κατά τη διάρκεια μιας βασικής ομιλίας στην έναρξη του πενταετούς συνεδρίου του Κόμματος τον Οκτώβριο.
«[Θα] δημιουργήσουμε ένα σύστημα πολιτικής για να ενισχύσουμε τα ποσοστά γεννήσεων και να μειώσουμε το κόστος της εγκυμοσύνης και του τοκετού, της ανατροφής των παιδιών και του σχολείου», είπε ο Xi. «Θα ακολουθήσουμε μια προληπτική εθνική στρατηγική ως απάντηση στη γήρανση του πληθυσμού, θα αναπτύξουμε προγράμματα και υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων και θα παρέχουμε καλύτερες υπηρεσίες για τους ηλικιωμένους που ζουν μόνοι».
Οι ηλικιωμένοι της Κίνας αποτελούν το ένα πέμπτο του 1,4 δισεκατομμυρίου πληθυσμού της, με τον αριθμό των 60 και άνω να αυξάνεται στα 280 εκατομμύρια -ή το 19,8% του πληθυσμού- πέρυσι, δήλωσαν αξιωματούχοι την Τρίτη. Αυτή είναι μια αύξηση κατά περίπου 13 εκατομμύρια άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω από το 2021.
Ωστόσο, το γκριζάρισμα του πληθυσμού της Κίνας ακολουθεί μια παρόμοια τροχιά που συμβαίνει στις ανεπτυγμένες οικονομίες της Ασίας. Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα έχουν επίσης δει τα ποσοστά γεννήσεών τους να πέφτουν και τους πληθυσμούς τους να γερνούν και να αρχίζουν να συρρικνώνονται παράλληλα με την οικονομική τους ανάπτυξη, θέτοντας προκλήσεις για τις κυβερνήσεις τους όσον αφορά την υποστήριξη ενός μεγάλου πληθυσμού ηλικιωμένων, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν το συρρικνούμενο εργατικό δυναμικό.
«Η κινεζική οικονομία εισέρχεται σε μια κρίσιμη μεταβατική φάση. Δεν μπορεί πλέον να βασίζεται σε ένα άφθονο, ανταγωνιστικό εργατικό δυναμικό για να οδηγήσει την εκβιομηχάνιση και την ανάπτυξη», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της HSBC για την Ασία, Frederic Neumann. «Καθώς η προσφορά εργαζομένων αρχίζει να συρρικνώνεται, η αύξηση της παραγωγικότητας θα πρέπει να επιταχυνθεί για να διατηρηθεί ο μεθυστικός ρυθμός επέκτασης της οικονομίας».
Ο Neumann πρόσθεσε ότι ενώ η οικονομική ανάπτυξη της Κίνας θα εξακολουθούσε να είναι πιθανό να υπερβαίνει αυτή των ανεπτυγμένων αγορών για τα επόμενα χρόνια, πιθανότατα θα επιβραδυνθεί «καθώς οι αυξήσεις στην παραγωγικότητα δεν είναι σε θέση να αντισταθμίσουν πλήρως την αντίσταση από τη συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού».
