Klaas Knot>A global Europe to meet global financial stability challenges
Speech by Mr Klaas Knot, President of the Netherlands Bank, at the EUROFI High Level Seminar 2022, Paris, 25 February 2022.
Central bank speech | 28 February 2022
Βy Klaas Knot
Σας ευχαριστώ, είναι υπέροχο που επέστρεψα. Όπως αναφέρατε στην ευγενική εισαγωγή σας, αυτή τη φορά μιλώ εδώ με την ιδιότητά μου ως Προέδρου του -Chair of the Financial Stability Board-FSB (Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας), αν και με ένα νεύμα στο άλλο μου καπέλο, ως Πρόεδρος της De Nederlandsche Bank.
Αλλά είτε βρίσκεστε στην κορυφή του πύργου BIS στη Basel – όπου στεγάζεται το FSB –, είτε στον Eurotower στη Frankfurt, είτε στο κτίριο Toorop στο Amsterdam, η θέα δεν είναι ουσιαστικά διαφορετική. Στην πραγματικότητα, πολλοί κίνδυνοι χρηματοπιστωτικής σταθερότητας που αντιμετωπίζουμε σήμερα δεν είναι μόνο κοινοί σε όλη την Ευρώπη, αλλά έχουν παγκόσμιο χαρακτήρα. Και αυτά τα παγκόσμια ζητήματα απαιτούν παγκόσμια συνεργασία, γι’ αυτό και βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας της FSB.
Σήμερα θέλω να μιλήσω για αυτά τα παγκόσμια ζητήματα, τι κάνει η FSB και πώς η Ευρώπη μπορεί να παίξει τον ρόλο της. Θα συζητήσω αυτά τα θέματα με φόντο τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Οι εξελίξεις συνεχίζουν να εξελίσσονται καθώς μιλάω και δεν θέλω να εμπλακώ σε εικασίες για το τι μπορεί να συμβεί. Αλλά πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση ότι η δραματική αλλαγή στο γεωπολιτικό τοπίο μπορεί επίσης να επηρεάσει τη λειτουργία και την ανθεκτικότητα του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Μία από τις πρώτες προτεραιότητες για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής παγκοσμίως είναι η πλοήγηση των οικονομιών τους από την πανδημία του Covid. Η οικονομική επίπτωση της πανδημίας φαίνεται να υποχωρεί και τα έκτακτα μέτρα δημοσιονομικής και νομισματικής στήριξης που κράτησαν τις οικονομίες όρθιες χαλαρώνουν σταδιακά. Όμως, καθώς η οικονομική ανάκαμψη προχωρά με ανομοιόμορφο ρυθμό στις περιφέρειες, αυτή η διαδικασία εκτόνωσης είναι όλο και πιο πιθανό να είναι ασύγχρονη. Αυτό δημιουργεί τη δυνατότητα για διασυνοριακές επιρροές.
Επιπλέον, από την έναρξη της πανδημίας, το χρέος τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκε, ενώ οι αποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων αυξήθηκαν εν μέσω συνεχούς αναζήτησης απόδοσης. Αυτό έχει κάνει το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα πιο ευάλωτο σε μια άτακτη αυστηροποίηση των οικονομικών συνθηκών. Μια ανησυχία που έχει τονιστεί το τελευταίο διάστημα από την επιστροφή του υψηλού πληθωρισμού. Η δουλειά του FSB εδώ είναι να παρακολουθεί και να αναλύει στενά τις εξελίξεις και να διευκολύνει τον παγκόσμιο συντονισμό των πολιτικών, όπου χρειάζεται, για να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο άτακτης εξόδου.
Την ίδια στιγμή που πρέπει να χαράξουμε μια πορεία για την έξοδο από την πανδημία, πρέπει να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητα στον τομέα της μη τραπεζικής χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης ή NBFI (Μη τραπεζικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα Anonbank (NBFI) είναι ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που δεν διαθέτει πλήρη τραπεζική άδεια και δεν μπορεί να δεχθεί καταθέσεις από το κοινό. Ωστόσο, οι NBFIs διευκολύνουν εναλλακτικές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, όπως οι επενδύσεις (τόσο συλλογικές όσο και ατομικές), η συγκέντρωση κινδύνων, η παροχή χρηματοοικονομικών συμβουλών, η διαμεσολάβηση, η μεταφορά χρημάτων και η εξαργύρωση επιταγών. Οι NBFIs αποτελούν πηγή καταναλωτικής πίστης μαζί με τις αδειοδοτημένες τράπεζες. Παραδείγματα μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων περιλαμβάνουν ασφαλιστικές εταιρείες, επενδυτές επιχειρηματικών συμμετοχών, ανταλλακτήρια συναλλάγματος, ορισμένους οργανισμούς μικροδανείων και καταστήματα ενεχυροδανειστηρίων. Αυτά τα μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα παρέχουν υπηρεσίες που δεν είναι απαραίτητα κατάλληλες για τις τράπεζες, λειτουργούν ως ανταγωνισμός για τις τράπεζες και ειδικεύονται σε τομείς ή ομίλους.)
Ένας τομέας που αντιπροσωπεύει πλέον σχεδόν το ήμισυ των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και εξελίσσεται ραγδαία. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του NBFI προσφέρει σημαντικά οφέλη, κυρίως κατά τη μετάβαση σε έναν κόσμο μετά την Covid.
Πρώτα και κύρια, θα συμβάλει σε μια πιο σταθερή παροχή χρηματοδότησης στην οικονομία.
Δεύτερον, θα ενισχύσει την ικανότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος να απορροφά διαφορετικούς τύπους κραδασμών. Και ένας ανθεκτικός τομέας NBFI μειώνει την ανάγκη για τους τύπους έκτακτων παρεμβάσεων της κεντρικής τράπεζας που είδαμε τον Μάρτιο του 2020.
Ως εκ τούτου, το FSB εργάζεται για τις ευπάθειες σε συγκεκριμένους τομείς NBFI. Αυτό περιλαμβάνει κεφάλαια χρηματαγοράς, όπου έχουμε αναπτύξει προτάσεις πολιτικής για να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητά τους. Και περιλαμβάνει κεφάλαια ανοιχτού τύπου, όπου συνεργαζόμαστε με την IOSCO για να αξιολογήσουμε εάν οι συστάσεις για την αντιμετώπιση διαρθρωτικών τρωτών σημείων είναι αποτελεσματικές. Θα χρησιμοποιήσουμε τις πληροφορίες για να αναπτύξουμε μια συστημική προσέγγιση για τους κινδύνους και τις πολιτικές NBFI για την αντιμετώπισή τους.
Πρέπει επίσης να παραμείνουμε σε επαγρύπνηση έναντι των νέων απειλών για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, ιδιαίτερα εκείνων που θα έχουν μετασχηματιστικό αντίκτυπο στις οικονομίες μας, όπως η ψηφιοποίηση και η κλιματική αλλαγή.
Η ψηφιακή καινοτομία προσφέρει ευκαιρίες για πιο αποτελεσματική και χωρίς αποκλεισμούς χρηματοδότηση, για παράδειγμα στις παγκόσμιες πληρωμές, αλλά δημιουργεί επίσης πιθανούς νέους κινδύνους.
Ειδικότερα, οι αγορές για τα crypto-assets εξελίσσονται γρήγορα και θα μπορούσαν να φτάσουν σε σημείο όπου αποτελούν απειλή για την παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Είναι σημαντικό να αντιμετωπίζουμε τους κινδύνους στις αγορές crypto-assets ολιστικά και να αποφεύγουμε κατακερματισμένες προσεγγίσεις πολιτικής που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ρυθμιστικά κενά και arbitrage.
Το FSB έρχεται να προσφέρει αποτελεσματικές και βασισμένες στον κίνδυνο ρυθμιστικές προσεγγίσεις για όλους τους τύπους κρυπτογραφικών περιουσιακών στοιχείων. Το πράττουμε σε στενή συνεργασία με φορείς καθορισμού προτύπων και εθνικές αρχές. Αυτές οι προσεγγίσεις περιλαμβάνουν την αναθεώρηση της Σύστασης Υψηλού Επιπέδου για τη ρύθμιση, και την επίβλεψη των stablecoin, την ανάληψη περαιτέρω εργασιών για τα λεγόμενα unbacked crypto assets-μη υποστηριζόμενα περιουσιακά στοιχεία κρυπτογράφησης, και την ανάλυση των επιπτώσεων της χρηματοοικονομικής σταθερότητας της ταχέως εξελισσόμενης αποκεντρωμένης χρηματοδότησης- decentralized finance.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό της ψηφιακής καινοτομίας είναι η ολοένα μεγαλύτερη χρήση από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της εξωτερικής ανάθεσης σε τρίτους παρόχους υπηρεσιών. Αν και αυτό μπορεί να παρείχε πρόσθετη ανθεκτικότητα κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ενίσχυσε επίσης τη σημασία των αποτελεσματικών πολιτικών για την επίβλεψη της εξάρτησης των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε κρίσιμους παρόχους υπηρεσιών. Σε αυτό μπορεί να προστεθεί η μεγαλύτερη έκθεση στον κυβερνοχώρο. Οι μεγαλύτερες διασυνδέσεις στο χρηματοπιστωτικό σύστημα αυξάνουν την επιφάνεια για επιθέσεις στον κυβερνοχώρο, οι οποίες έχουν κλιμακωθεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση της επιχειρησιακής ανθεκτικότητας και της ανθεκτικότητας στον κυβερνοχώρο θα παραμείνει σημαντικό θέμα στην ατζέντα του FSB.
Παράλληλα με την ψηφιοποίηση, αντιμετωπίζουμε την πάντα παρούσα πρόκληση για την αντιμετώπιση των κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα από την κλιματική αλλαγή. Αυτοί οι κίνδυνοι αντικατοπτρίζουν την ιδιαίτερη φύση της κλιματικής αλλαγής: είναι παγκόσμια ως προς τα αίτια και τις επιπτώσεις της και είναι διάχυτη, επηρεάζοντας όλα τα είδη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και συμβάσεων. Εάν θέλουμε να διαφυλάξουμε τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να διασφαλίσουμε τη χρηματοδότηση που απαιτείται για τη μετάβαση στο καθαρό μηδέν, είναι βασικό οι χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με το κλίμα να αποτιμώνται επαρκώς στις χρηματοοικονομικές συμβάσεις.
Αυτό είναι κρίσιμο γιατί τα χρηματοοικονομικά συμβόλαια κοστολογούν το μέλλον και αυτό το μέλλον πρόκειται να υποστεί θεμελιώδη αλλαγή. Ο οδικός χάρτης του FSB για την αντιμετώπιση των οικονομικών κινδύνων που σχετίζονται με το κλίμα στοχεύει να διασφαλίσει ότι οι κλιματικοί κίνδυνοι αντικατοπτρίζονται σωστά σε όλες τις οικονομικές αποφάσεις. Καλύπτει γνωστοποιήσεις, δεδομένα, ανάλυση ευπάθειας και ρυθμιστικές και εποπτικές προσεγγίσεις. Επειδή δεν υπάρχουν ακόμη διεθνή πρότυπα, ιδίως όσον αφορά την υποχρέωση γνωστοποίησης, έχουμε μια τεράστια ευκαιρία να το κάνουμε σωστά από την αρχή. Δεν πρέπει να το χάσουμε.
Είναι σημαντικό να δράσουμε έγκαιρα για να αντιμετωπίσουμε αυτά τα μεγάλα ζητήματα μετασχηματισμού στον παγκόσμιο χρηματοοικονομικό τομέα.
Η εμπειρία μάς έχει διδάξει ότι οι κίνδυνοι παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, όπως και τόσα άλλα παγκόσμια ζητήματα, αντιμετωπίζονται συχνά καλύτερα χρησιμοποιώντας μια παγκόσμια συνεπή προσέγγιση. Όχι επειδή ένα μέγεθος ταιριάζει σε όλους, αλλά επειδή αυτό κάνει τις εθνικές πολιτικές πιο αποτελεσματικές, υπό την προϋπόθεση ότι η συνολική προσέγγιση αφήνει περιθώρια προσαρμογής στις ειδικές συνθήκες κάθε χώρας όσον αφορά την εφαρμογή.
Λόγω της ιστορίας τους, για εμάς τους Ευρωπαίους, αυτό είναι δεύτερη φύση. Από τη Συνθήκη της Ρώμης έως τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, τώρα πριν από 30 χρόνια, η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης αφορούσε πάντα τους Ευρωπαίους να συνεργάζονται για την επιδίωξη κοινών συμφερόντων. Γι’ αυτό ήμασταν πάντα ισχυρός εταίρος στην προώθηση της διεθνούς συνεργασίας και των ελάχιστων προτύπων υψηλής ποιότητας. Πράγματι, οι ευρωπαϊκές χώρες συνέβαλαν βασικά στη διεθνή χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική. Από τη Συμφωνία του Bretton Woods το 1944 έως την ίδρυση του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας το 2009.
Όσον αφορά τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, η ίδια η ΕΕ, αλλά και άλλες χώρες στην Ευρώπη, έχουν ωφεληθεί πολύ από τη δέσμευσή τους για πολυμερή προσέγγιση. Τα βασικά στοιχεία του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού ρυθμιστικού πλαισίου όπως το γνωρίζουμε σήμερα βασίζονται στην ατζέντα μεταρρυθμίσεων της G20 που ακολούθησε την οικονομική κρίση του 2008. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις έχουν εξυπηρετήσει καλά τα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά συστήματα κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid. Η μεγαλύτερη ανθεκτικότητα των μεγάλων τραπεζών στον πυρήνα του χρηματοπιστωτικού συστήματος επέτρεψε στο σύστημα να απορροφήσει, αντί να ενισχύσει, το οικονομικό σοκ. Και με τη σειρά του, αυτό βοήθησε τις ευρωπαϊκές οικονομίες να ξεπεράσουν την καταιγίδα.
Όπως είδαμε, σήμερα η Ευρώπη και ο κόσμος χρειάζονται ο ένας τον άλλον περισσότερο από ποτέ για να διατηρήσουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα σταθερό και ασφαλές.
Εστιάζοντας στην ΕΕ, πώς μπορεί να συμβάλει στην επιτυχία αυτής της παγκόσμιας ατζέντας;
Καταρχάς, η ΕΕ μπορεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην εφαρμογή των διδαγμάτων που αντλήθηκαν από την πρόσφατη κρίση. Η άμεση πρόκληση είναι να διευκολυνθεί μια ομαλή έξοδος από τα διάφορα μέτρα στήριξης χωρίς να προκληθούν σοκ ή να σημαδέψουν την οικονομία. Επίσης, οποιαδήποτε στρατηγική εξόδου θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο μετάδοσης σε άλλες χώρες από ασυντόνιστες ενέργειες.
Στη συνέχεια, η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει να δώσει το παράδειγμα εφαρμόζοντας μεταρρυθμίσεις με συνολικό και συνεπή τρόπο. Ειδικότερα, η ΕΕ θα μπορούσε να σημειώσει περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των προτύπων της Βασιλείας ΙΙΙ σύμφωνα με το διεθνώς συμφωνημένο πλαίσιο.
Επιπλέον, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να ενισχύσουν τη ρύθμιση της μη τραπεζικής χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης. Για μια διεθνώς συνεπή προσέγγιση, είναι σημαντικό οι συστάσεις του FSB σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις των αμοιβαίων κεφαλαίων της αγοράς χρήματος να ληφθούν υπόψη στην επικείμενη αναθεώρηση του Κανονισμού για τα Αμοιβαία Κεφάλαια Χρηματαγοράς της ΕΕ.
Επιπλέον, η πανδημία Covid ανέδειξε για άλλη μια φορά την ημιτελή ατζέντα της αύξησης του αναπτυξιακού δυναμικού σε όλη την Ευρώπη, ολοκληρώνοντας την Ευρωπαϊκή τραπεζική ένωση και την ανάγκη να σπάσει η διασύνδεση μεταξύ των κυβερνήσεων, του εγχώριου τραπεζικού τομέα και των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων. Απαιτούνται πρόσθετα μέτρα για την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κεφαλαιαγορών και για τη διευκόλυνση του επιμερισμού των κινδύνων στον ιδιωτικό τομέα.
Τέλος, η ΕΕ μπορεί να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στη στήριξη του μετασχηματισμού του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Με τη στρατηγική για τη βιώσιμη χρηματοδότηση, η Ευρώπη πρωτοπορεί, για παράδειγμα, με την ανάπτυξη μιας πράσινης ταξινόμησης και την ενσωμάτωση των κλιματικών κινδύνων στις προληπτικές ρυθμίσεις και στις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων.
Όσον αφορά την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ταχείας ψηφιοποίησης, η ΕΕ σημειώνει σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη ρύθμιση των crypto-asset markets και τη δημιουργία οικονομικής εποπτείας κρίσιμων τρίτων παρόχων υπηρεσιών. Οι πρακτικές εμπειρίες της Ευρώπης από αυτές τις πρωτοβουλίες μπορούν να παράσχουν πολύτιμες πληροφορίες για τις παγκόσμιες συζητήσεις.
Το χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει αποδειχθεί πιο ανθεκτικό υπό το φως της πανδημίας. Αυτό έχει δείξει τα οφέλη των συλλογικών, παγκόσμιων μεταρρυθμιστικών προσπαθειών μας. Το FSB έχει εκπονήσει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα εργασίας για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών προκλήσεων αυτής της εποχής. Η ΕΕ αντιμετωπίζει ήδη αυτές τις προκλήσεις κατάματα. Αυτό με κάνει αισιόδοξο. Εργαζόμαστε προς τον ίδιο στόχο. Στον δρόμο προς αυτόν τον στόχο, θα πρέπει να βεβαιωθούμε ότι όλοι συμμετέχουν. Αυτό σημαίνει ότι χρειαζόμαστε ευρωπαϊκές πολιτικές που διορθώνουν ευρωπαϊκά προβλήματα και μπορούν να χρησιμεύσουν ως παράδειγμα για άλλους, αλλά που είναι επίσης συμβατές με μια συντονισμένη παγκόσμια απάντηση.
Αυτό δεν είναι καλό μόνο για τον κόσμο, είναι καλό και για την Ευρώπη. Διότι οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες μπορούν να επιτύχουν μόνο εάν αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης, παγκόσμιας προσπάθειας.
Ίσως κανείς δεν το κατάλαβε αυτό καλύτερα από τον Jean Monnet, έναν σπουδαίο Γάλλο και μεγάλο Ευρωπαίο του 20ού αιώνα.
Φυσικά όλοι γνωρίζουμε τον Jean Monnet ως έναν από τους ιδρυτές αυτού που θα γινόταν η Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό όμως που είναι λιγότερο γνωστό είναι ότι ήταν και αρκετά παγκόσμιος τύπος.
Ακόμη και σε νεαρή ηλικία, είχε ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο για να εξερευνήσει νέες αγορές για την επιχείρηση κονιάκ της οικογένειάς του. Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, συνεργάστηκε στενά με τους Αμερικανούς για να συντονίσει την προμήθεια τροφίμων των συμμαχικών στρατευμάτων στη Γαλλία. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, υπηρέτησε στην Ουάσιγκτον ως σύνδεσμος μεταξύ της βρετανικής και της αμερικανικής κυβέρνησης για την οικονομική υποστήριξη στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ήταν ένας από τους αρχιτέκτονες της πράξης μίσθωσης γης και της περίφημης ομιλίας του Προέδρου Roosevelt «Το οπλοστάσιο για τη δημοκρατία». Αμέσως μετά τον πόλεμο, συνειδητοποίησε ότι οποιαδήποτε σχέδια για ευρωπαϊκή συνεργασία θα λειτουργούσαν μόνο εάν ήταν συμβατά με τις αμερικανικές ιδέες, εξασφαλίζοντας έτσι την τόσο αναγκαία Marshall aid.
Έτσι, το μεταγενέστερο όραμα του Monnet για την Ευρώπη βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε όσα είχε μάθει στην παγκόσμια σκηνή τις προηγούμενες δεκαετίες.Το ίδιο πνεύμα του Jean Monnet χρειάζεται σήμερα. Το πνεύμα μιας παγκόσμιας Ευρώπης. Το πνεύμα που προκάλεσε όχι μόνο τη Συνθήκη της Ρώμης και τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, αλλά και τη Συμφωνία του Bretton Woods και τις μεταρρυθμίσεις της G20 μετά την κρίση. Όπως εμείς οι Ευρωπαίοι επιλέξαμε να συνεργαστούμε για την επιδίωξη κοινών συμφερόντων, πρέπει να συνεργαστούμε και σε παγκόσμιο επίπεδο, για να διατηρήσουμε τα χρηματοπιστωτικά μας συστήματα ασφαλή και υγιή και κατάλληλα για τους σκοπούς του 21ου αιώνα.
>ΒΙS
