Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα εκδικάσει μια ιστορική διαμάχη σχετικά με τη συνταγματικότητα της προσπάθειας του Donald Trump να τερματίσει «το δικαίωμα υπηκοότητας εκ γενετής».
Η νομική διαμάχη πηγάζει από ένα εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος την πρώτη ημέρα της ανάληψης των καθηκόντων του, το οποίο δηλώνει ότι τα παιδιά που γεννιούνται από παράτυπους μετανάστες και από ορισμένους προσωρινούς αλλοδαπούς κατοίκους δεν θα λαμβάνουν πλέον αυτόματα υπηκοότητα.
Το εκτελεστικό διάταγμα, το οποίο ανεστάλη αμέσως από τα δικαστήρια χωρίς να τεθεί σε ισχύ, θα ανατρέψει την κοινώς αποδεκτή άποψη για την αμερικανική υπηκοότητα που εγγυάται από το 1898: ότι η υπηκοότητα θα πρέπει να παρέχεται σε όποιον γεννιέται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για ένα ζήτημα που θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση την υπηκοότητα εκατοντάδων χιλιάδων μωρών που γεννιούνται κάθε χρόνο στη χώρα.
Το δικαστήριο δεν έχει ανακοινώσει ημερομηνία για την ακρόαση των προφορικών αγορεύσεων, αλλά οι δικαστές πιθανότατα θα εκδικάσουν την υπόθεση τους επόμενους μήνες. Στη συνέχεια, αναμένεται απόφαση μέχρι τα τέλη Ιουνίου ή τις αρχές Ιουλίου.
Η υπόθεση αυτή προστίθεται σε αρκετές άλλες, με τους δικαστές να εκδικάζουν μια σειρά από αμφισβητήσεις για άλλες προεδρικές ενέργειες, συμπεριλαμβανομένων των σαρωτικών δασμών έκτακτης ανάγκης του Trump, των απολύσεων των επικεφαλής ανεξάρτητων οργανισμών και της προσπάθειάς του να απομακρύνει μία διοικητή του Συμβουλίου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας.
Εκτός από αυτές τις δοκιμασίες, το δικαστήριο εξετάζει νομικές διαμάχες σχετικά με τους τρανς αθλητές στα γυναικεία αθλήματα, μια αμφισβήτηση μιας κεντρικής αρχής του Νόμου για το Δικαίωμα Ψήφου και μια υπόθεση της Δεύτερης Τροπολογίας με μεγάλη δημοσιότητα.
Η ιθαγένεια λόγω γέννησης, δηλαδή η ιδέα ότι σχεδόν όλα τα παιδιά που γεννιούνται σε αμερικανικό έδαφος είναι αυτόματα πολίτες, ανεξάρτητα από την κατάσταση των γονέων τους, θεωρείται εδώ και καιρό βασική αρχή της χώρας.
Αυτή η έννοια, η οποία είναι σπάνια μεταξύ των πιο ανεπτυγμένων χωρών στον κόσμο, βασίζεται στη διατύπωση της 14ης Τροπολογίας. Η τροπολογία, η οποία επικυρώθηκε μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο, αναφέρει: «Όλα τα άτομα που γεννήθηκαν ή πολιτογραφήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες και υπόκεινται στη δικαιοδοσία τους, είναι πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Κράτους στο οποίο διαμένουν».
Ο Donald Trump έχει εκφράσει εδώ και καιρό σκεπτικισμό σχετικά με «το δικαίωμα υπηκοότητας εκ γενετής». Αφού κέρδισε τη δεύτερη θητεία του τον Νοέμβριο του 2024, δήλωσε στο NBC News κατά τη διάρκεια της πρώτης εκτεταμένης συνέντευξής του ως εκλεγμένος πρόεδρος ότι θα τερματίσει τον συγκεκριμένο νόμο. «Θα πρέπει να τον αλλάξουμε», είπε τότε. «Θα το τερματίσουμε αυτό επειδή είναι γελοίο».
Σύμμαχοι του Donald Trump έχουν υποστηρίξει ότι η 14η τροπολογία είχε σκοπό να επεκτείνει την υπηκοότητα μόνο στα παιδιά πρώην σκλάβων και έχει ερμηνευτεί λανθασμένα μέσω της εφαρμογής του στα παιδιά παράτυπων μεταναστών.
Ο Trump προσπάθησε να τηρήσει την υπόσχεσή του, υπογράφοντας το εκτελεστικό διάταγμα που όριζε ότι η πολιτική θα τεθεί σε ισχύ σε 30 ημέρες. Ωστόσο, οι νομικές προσφυγές ήρθαν σχεδόν αμέσως και οι δικαστές στην πολιτεία της Ουάσινγκτον, στο Μέριλαντ και στη Μασαχουσέτη πάγωσαν γρήγορα την απόφαση για ολόκληρη τη χώρα. Ένας ομοσπονδιακός δικαστής στο Σιάτλ, ο John C. Coughenour, χαρακτήρισε το διάταγμα του προέδρου «κατάφωρα αντισυνταγματικό».
Οι δικηγόροι της κυβέρνησης Trump ζήτησαν από το Ανώτατο Δικαστήριο να παρέμβει, αλλά η κυβέρνηση δεν επικέντρωσε αρχικά τα νομικά της επιχειρήματα στην ουσία της πολιτικής του προέδρου. Αντ’ αυτού, οι δικηγόροι της κυβέρνησης ζήτησαν από τους δικαστές να εξετάσουν εάν οι δικαστές του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου είχαν υπερβεί την εξουσία τους χορηγώντας πανεθνικό πάγωμα σε ένα εκτελεστικό διάταγμα, μια μακροχρόνια αμφιλεγόμενη πρακτική γνωστή ως καθολική διαταγή.
Οι δικαστές άκουσαν προφορικές διαφωνίες σχετικά με τη νομιμότητα των καθολικών διαταγών τον Μάιο. Τον Ιούνιο, σε μια απόφαση 6 προς 3, διχασμένοι σε ιδεολογικές γραμμές, οι δικαστές τάχθηκαν με την κυβέρνηση Trump, περιορίζοντας δραστικά την εξουσία των δικαστών των περιφερειακών δικαστηρίων. Λίγες ώρες αφότου το Ανώτατο Δικαστήριο ανακοίνωσε την απόφασή του, η Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών υπέβαλε αγωγή αμφισβητώντας για άλλη μια φορά την εντολή του προέδρου για «το δικαίωμα υπηκοότητας εξ γενετής».
Αυτή τη φορά, η οργάνωση πολιτικών δικαιωμάτων δοκίμασε την εμβέλεια της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου ασκώντας ομαδική αγωγή, την οποία οι δικαστές είχαν δηλώσει ότι παρέμενε ένα κατάλληλο νομικό εργαλείο για την αντιμετώπιση πολιτικών που επηρεάζουν μεγάλες ομάδες ανθρώπων. Οι αμφισβητίες υποστήριξαν ότι όλα τα παιδιά που γεννήθηκαν μετά την προγραμματισμένη έναρξη ισχύος της εκτελεστικής εντολής του προέδρου, μαζί με τους γονείς τους, αποτελούσαν μια συγκεκριμένη ομάδα.
Η A.C.L.U. υποστήριξε ότι, για πολλές οικογένειες σε όλη τη χώρα, «η ιθαγένεια με δικαίωμα γέννησης αντιπροσωπεύει την υπόσχεση ότι τα παιδιά τους μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους ως Αμερικανοί» και προειδοποίησε ότι η εντολή του προέδρου θα ενείχε τον κίνδυνο να καταστήσει «ουσιαστικά ανιθαγενή» τα παιδιά που γεννήθηκαν από γονείς στη χώρα παράνομα.
Στο Ανώτατο Δικαστήριο, η A.C.L.U. υποστήριξε ότι το δικαστήριο θα πρέπει να διατηρήσει το προηγούμενο που έθεσε στην ιστορική υπόθεση του 1898, την «USA εναντίον Wong Kim Ark», όταν έκρινε ότι ο Wong, ο οποίος γεννήθηκε στο Σαν Φρανσίσκο από γονείς που δεν ήταν Αμερικανοί πολίτες, ήταν ο ίδιος Αμερικανός πολίτης.
Σε δήλωσή της την Παρασκευή, η Cecillia Wang, εθνική νομική διευθύντρια της A.C.L.U., δήλωσε ότι «για πάνω από 150 χρόνια, είναι νόμος και εθνική μας παράδοση ότι όλοι όσοι γεννιούνται σε έδαφος των ΗΠΑ είναι πολίτης από τη γέννησή τους». «Τα ομοσπονδιακά δικαστήρια έχουν ομόφωνα αποφανθεί ότι το εκτελεστικό διάταγμα του Προέδρου Trump είναι αντίθετο με το Σύνταγμα, μια απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου του 1898 και έναν νόμο που θεσπίστηκε από το Κογκρέσο», πρόσθεσε.
Τον Ιούλιο, ο δικαστής Joseph N. Laplante του Περιφερειακού Δικαστηρίου των ΗΠΑ για την Περιφέρεια του Νιου Χάμσαϊρ τάχθηκε υπέρ της A.C.L.U..
Σε υπόμνημα προς το δικαστήριο, ο Γενικός Εισαγγελέας D. John Sauer υποστήριξε ότι η 14η Τροπολογία είχε ως στόχο να διασφαλίσει την υπηκοότητα μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο για «τους πρόσφατα απελευθερωμένους σκλάβους και τα παιδιά τους, όχι για τα παιδιά αλλοδαπών που επισκέπτονται προσωρινά τις Ηνωμένες Πολιτείες ή παράνομων μεταναστών».
Η άποψη ότι η 14η Τροπολογία εγγυόταν την υπηκοότητα σε παιδιά που γεννήθηκαν σε έδαφος των ΗΠΑ είναι «λανθασμένη», έγραψε ο Sauer, και έγινε «διάχυτη, με καταστροφικές συνέπειες». Υποστήριξε ότι η εντολή του Trump απλώς θα «επαναφέρει την αρχική έννοια της ρήτρας».
Μετά την ανακοίνωση του δικαστηρίου ότι θα εκδικάσει την υπόθεση, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Abigail Jackson δήλωσε ότι η υπόθεση «θα έχει τεράστιες συνέπειες για την ασφάλεια όλων των Αμερικανών και την ιερότητα της αμερικανικής υπηκοότητας». Πρόσθεσε: «Η κυβέρνηση Trump προσβλέπει στην υπεράσπιση του ζητήματος της υπηκοότητας εκ μέρους του αμερικανικού λαού».
