kourdistoportocali.comNews DeskH Eλλάδα μπροστά σε μία νέα κατάρρευση;

Η εμπειρία του 2010-2011

H Eλλάδα μπροστά σε μία νέα κατάρρευση;

Μια ξαφνική αλλαγή πορείας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομο σοκ

Κατά τη διάρκεια της ίδιας εβδομάδας τον Ιανουάριο, που η Γουχάν πήγε σε πλήρες lockdown, η Fitch αναβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας σε μόλις δύο βαθμίδες μακριά από την επενδυτική τάξη. Την επόμενη εβδομάδα, η Ελλάδα εξέδωσε το πρώτο δεκαπενταετές της ομόλογο, προσελκύοντας έντονο ενδιαφέρον και πολύ ελκυστική απόδοση. Αυτό προκάλεσε έναν ασύγκριτο κύκλο εκδηλώσεων για το κρατικό χρέος της χώρας.

CONTRIBUTOR>YIANNIS MOUZAKIS

Μόλις πριν από έξι εβδομάδες, η απόδοση του 10ετούς ομολόγου αναφοράς διαπραγματευόταν στο 0,92% και η Ελλάδα χαιρετίστηκε ως μία από τις πιο ελκυστικές συναλλαγές στην Ευρώπη. Τα εγχώρια μέσα ενημέρωσης έφθασαν στο βαθμό να υποδεικνύοθν ότι η ανάπτυξη θα μπορούσε να ξεπεράσει τις κυβερνητικές εκτιμήσεις για αύξηση 2,8% το τρέχον έτος.

Φαινόταν ότι η Ελλάδα ήταν σε μια ανέμελη διαδρομή προς ένα ευνοϊκό 2020, αλλά ξαφνικά κάποιος έβγαλε το χειρόφρενο.

Η πρώτη επιβεβαιωμένη υπόθεση Covid-19 στην Ελλάδα ήταν στις 26 Φεβρουαρίου και μόλις πέντε εβδομάδες έκτοτε όλη η οικονομία, εκτός των βασικών λειτουργιών και προϊόντων, έχει σταματήσει. Στις 22 Μαρτίου, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα πλήρες lockdown που περιορίζει τις κινήσεις του καθενός στο ελάχιστο.

Το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε μέτρα στήριξης της οικονομίας μέχρι τα τέλη Απριλίου. Θα μπορούσαν ενδεχομένως να φθάσουν σε ποσοστό 90% οι εταιρείες που έχουν πληγεί από την αναγκαστική παύση λειτουργίας ή έχουν δει τις επιχειρήσεις τους να καταρρέουν.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να ενεργοποιήσει τη ρήτρα διαφυγής που απαλλάσσει τα κράτη μέλη από δημοσιονομικούς περιορισμούς και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε αγορές έκτακτων περιουσιακών στοιχείων που συμπεριλαμβάνουν ακόμη και την Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι το χρέος της είναι χαμηλότερο από τον επενδυτικό βαθμό. Υπάρχουν συζητήσεις σχετικά με τη χρησιμοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας για την παροχή εγγυήσεων ρευστότητας με 410 δισεκατομμύρια ευρώ αχρησιμοποίητης δυναμικότητας και μάλιστα μιλάμε για τη χρήση του για υποστήριξη ενός ευρωομολόγου για την αντιμετώπιση της κρίσης, παρόλο που οι πιθανότητές του μετά την αποτυχία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την τελευταία εβδομάδα φαίνονται περιορισμένες.

Αυτές είναι ασυνήθιστες στιγμές.

Προηγούμενη κατάρρευση

Η Ελλάδα γνώρισε τη δική της άνευ προηγουμένου οικονομική κατάρρευση μεταξύ 2010-2012, όταν – ως μέρος των προϋποθέσεων του πρώτου προγράμματος προσαρμογής που χορήγησε η ευρωζώνη και το ΔΝΤ – ξεκίνησε μια βίαιη προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης για να κλείσει ένα δημοσιονομικό έλλειμμα 36 δις ευρώ, ή 15% του ΑΕΠ.

Ο τρόπος με τον οποίο η οικονομία αντέδρασε σε αυτό το σοκ θα μπορούσε να δώσει μια ένδειξη για τη ζημία που θα μπορούσε να προκαλέσει ο ιός μια δεκαετία αργότερα.

Κατά το πρώτο έτος της προσαρμογής το 2010, το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 5,5%. Ακολούθησε η βαθύτερη πτώση που παρατηρήθηκε σε μια ανεπτυγμένη οικονομία στη σύγχρονη εποχή: 9,1% το 2011. Περαιτέρω απώλειες 7,3% σημειώθηκαν το 2012. Ο κύκλος έκλεισε το 2013, με την οικονομία να υποχωρεί κατά 3,2%

Μέχρι το 2013, η συνολική ελληνική οικονομική δραστηριότητα έπεσε στα 184,22 δις από τα 250,72 δισ. το 2007, σημειώνοντας σωρευτική μείωση κατά 26,5%.

Η σύνθεση του ελληνικού ΑΕΠ μεταβλήθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης, με μείωση των επενδύσεων κατά το ήμισυ, κυρίως λόγω της κατάρρευσης της αγοράς ακινήτων. Οι εξαγωγές έχουν πλέον σημαντικό ρόλο, καθώς η ιδιωτική κατανάλωση παραμένει βασική συνιστώσα στην περιοχή του 68 έως 70%. Οι κυβερνητικές δαπάνες κυμαίνονται μεταξύ 20 και 22%. Οι επενδύσεις μειώθηκαν στο 12% του ΑΕΠ. Το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου έχει σχεδόν εξαλειφθεί σε 0,5% του ΑΕΠ, με τις εξαγωγές να αυξάνονται σε 35% και τις εισαγωγές να φθάνουν στο 35,6% του ΑΕΠ.

Νέα κρίση

Η κρίση του Covid-19 έπληξε την ελληνική οικονομία εξαιτίας της εξωτερικής απαίτησης. Αυτό ήταν αρχικά εμφανές στις υπηρεσίες, καθώς ο τουρισμός σταμάτησε και οι ναυτιλιακές διαδρομές εξαφανίστηκαν καθώς το παγκόσμιο εμπόριο περιορίστηκε, με επικεφαλής την Κίνα, η οποία έκλεισε πολλά από τα εργοστάσιά της. Ο πόνος θα είναι επίσης εμφανής στις εξαγωγές αγαθών, καθώς ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ελλάδας, η Ευρωπαϊκή Ένωση, υποφέρει. Η Ιταλία είναι σταθερά ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ελληνικών προϊόντων.

Αναφορικά με τα στοιχεία του ισοζυγίου πληρωμών του 2019 από την Τράπεζα της Ελλάδος, οι ταξιδιωτικές και θαλάσσιες μεταφορές λαμβάνουν το μερίδιο του λέοντος των εισπράξεων από υπηρεσίες, που αντιπροσωπεύουν πάνω από το 83% των συνολικών εσόδων στο δεύτερο τρίμηνο και σχεδόν το 88% στο τρίτο τρίμηνο. Οι υψηλές αποδόσεις στο τρίτο τρίμηνο οφείλονται στην υψηλή εποχικότητα, αντιπροσωπεύοντας το 65% των εσόδων από υπηρεσίες, ενώ η ναυτιλία είναι πιο συνεπής στην περιοχή του 3,4 έως 3,9 δισ. ευρώ ανά τρίμηνο.

Αυτό αφήνει την Ελλάδα ιδιαίτερα εκτεθειμένη στην εξωτερική ζήτηση υπηρεσιών. Κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2009, τα έσοδα από τις ελληνικές θαλάσσιες μεταφορές μειώθηκαν κατά περισσότερο από 30% σε ετήσια βάση. Δεδομένου ότι η Κίνα έχει ουσιαστικά μεγαλύτερο ρόλο στο παγκόσμιο ΑΕΠ και το εμπόριο από ό, τι το 2009 και δεδομένης της αιφνίδιας διακοπής των εμπορικών δρομολογίων από τον Φεβρουάριο, η πτώση των εσόδων από τις θαλάσσιες μεταφορές φέτος θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη. Η ναυτιλιακή βιομηχανία κινδυνεύει να χάσει περίπου 4 δισ. ευρώ σε έσοδα.

Το μεγάλο χτύπημα θα συμβεί στον τομέα του τουρισμού. Υπήρξε ένας σταδιακός τερματισμός της λειτουργίας του κλάδου τον Μάρτιο, καθώς ακυρώθηκαν οι κρατήσεις, τα αστικά ξενοδοχεία και τα εποχικά θέρετρα αναγκάστηκαν να κλείσουν και τα ταξίδια σταμάτησαν καθώς οι χώρες έκλειναν τα σύνορά τους και οι πτήσεις απαγορεύονταν. Ακόμα και κάτω από τις πιο αισιόδοξες προϋποθέσεις, το δεύτερο τρίμηνο είναι ολοκληρωτικά ξεγραμμένο, με την πρόκληση αυτό να σπάσει ή να φτιαχτεί το τρίτο τρίμηνο.

Τον περασμένο Ιούλιο, οι εισπράξεις από ταξιδιωτικές υπηρεσίες ανήλθαν σε 3,7 δισ. ευρώ, οι εισπράξεις του Αυγούστου αντιπροσώπευαν την κορύφωση στα 4,1 δισ. ευρώ και τον Σεπτέμβριο ολοκληρώθηκε το τρίμηνο με 2,9 δισ. ευρώ. Οι γνώστες του τουριστικού τομέα παραδέχονται ότι ακόμα και αν η κατάσταση είναι υπό έλεγχο μέχρι τον Ιούνιο, θα χρειαστεί αρκετός χρόνος για την αποκατάσταση των αεροπορικών συνδέσεων και θα χρειαστεί ακόμα περισσότερος χρόνος για τους ανθρώπους να επαναποκτήσουν την εμπιστοσύνη για να ξαναρχίσουν τα ταξίδια αναψυχής λόγω της απελπισίας που έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρη την ήπειρο και την υδρόγειο.

Πέρυσι, η Ελλάδα δέχτηκε τους περισσότερους επισκέπτες της από τη Γερμανία, ακολουθούμενη από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τις ΗΠΑ. Τα έσοδα από τη Γερμανία ήταν κοντά στα 3 δισεκατομμύρια, το Ηνωμένο Βασίλειο 2,6 δισεκατομμύρια, τη Γαλλία 1,1 δισεκατομμύρια και τις ΗΠΑ 1,2 δισεκατομμύρια. Αυτές όλες οι χώρες είναι που έχουν επηρεαστεί περισσότερο σε διάφορους βαθμούς από τη διάδοση του ιού. Εάν οι ταξιδιώτες μείνουν στο σπίτι αυτό το καλοκαίρι, τα συνολικά έσοδα που διακινδυνεύονται είναι 17 δισ. ευρώ.

Για να συμπληρωθεί η εικόνα της εξωτερικής ζήτησης, από τα ίδια στοιχεία του ισοζύγιου πληρωμών, εξαιρουμένου του πετρελαίου και των πλοίων, η Ελλάδα εμπορεύεται περισσότερα από 5 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε τρίμηνο σε αγαθά, τα περισσότερα από τα οποία πηγαίνουν στην ΕΕ. Η δεύτερη μεγαλύτερη εξαγωγή είναι το πετρέλαιο, σχεδόν 2,5 δισ. ευρώ.

Κατά την παγκόσμια κρίση του 2009, οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών μειώθηκαν κατά 15%, ενώ οι εξαγωγές πετρελαίου διαμορφώθηκαν σε μόλις 2,8 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά 17%. Μια παρόμοια αντίδραση φέτος θέτει σε κίνδυνο περίπου 5 δισ. ευρώ σε έσοδα από εξαγωγές αγαθών.

Εσωτερική ζήτηση

Τα κανάλια διαβίβασης μεταφέρθηκαν γρήγορα στην εγχώρια ζήτηση καθώς η κυβέρνηση έπρεπε να αναγκάσει τις επιχειρήσεις να κλείσουν πριν ανακοινώσει lockdown στις 22 Μαρτίου. Είναι χρήσιμο να δούμε πώς τα στοιχεία της εγχώριας ζήτησης ανταποκρίθηκαν στα βάθη της κρίσης του χρέους ως δείκτης για τις τρέχουσες συνθήκες. Οι υπολογισμοί βασίζονται σε αριθμητικά στοιχεία του ονομαστικού ΑΕΠ, δεδομένου ότι είναι πραγματικά ποσά σε ευρώ.

Η κατανάλωση των νοικοκυριών το πρώτο τρίμηνο του 2011 μειώθηκε κατά περισσότερο από 10%. Αυτό προηγήθηκε από μια πτώση κοντά στο 9% το 4ο τρίμηνο του 2010 και ακολούθησε μια πτώση σχεδόν 8% το β τρίμηνο του 2011. Την εποχή εκείνη το οικονομικό κλίμα και η εμπιστοσύνη των καταναλωτών επιδεινωνόταν και η ανεργία αυξανόταν σταθερά από 14,4% το 4ο τρίμηνο του 2010 σε 16,5 το δεύτερο τρίμηνο του 2011.

Ωστόσο, αυτό δεν είναι τίποτα μπρος στη στασιμότητα που βιώνει η Ελλάδα τώρα, με το Υπουργείο Οικονομικών να εκτιμά ότι 900.000 επιχειρήσεις ή 90% του ενεργού συνόλου, έχοντας ένα είδος υποστήριξης, το οποίο περιλαμβάνει συνολικά 2 εκατομμύρια μισθωτού προσωπικού και αυτοαπασχολούμενους. Το 4ο τρίμηνο του τελευταίου έτους, η Ελλάδα απασχολούσε 3,9 εκατομμύρια άτομα.

Η κατανάλωση των νοικοκυριών κυμάνθηκε γύρω στα 32 δισεκατομμύρια ευρώ ανά τρίμηνο κατά το τελευταίο έτος, με μέσο όρο περίπου 10 δισεκατομμύρια ευρώ το μήνα. Μέχρι στιγμής, μόνο τα σούπερ μάρκετ έχουν δει αύξηση των πωλήσεων και ακόμη και εκεί τα πράγματα έχουν καταπραϋνθεί μετά την αποθήκευση που έκαναν οι αγοραστές στα αρχικά στάδια της κρίσης.

Με τους Έλληνες να μένουν στο σπίτι τους, οι περισσότεροι από τους μισούς από αυτούς να απασχολούνται, βασίζονται σε κρατικές παροχές ή σε εργασία με βάρδιες με μειωμένες ώρες, αν εξακολουθήσουν να εργάζονται. Μια διψήφια πτώση των δαπανών των νοικοκυριών είναι σχεδόν βέβαιη και η πιθανότητα είναι ότι θα ξεπεραστεί κατά πολύ η μείωση κατά 10% του 2011. Η συνδυασμένη έκθεση δαπανών των νοικοκυριών μεταξύ Μαρτίου και Σεπτεμβρίου είναι 74 δισ. ευρώ. Ακόμη και μια συντηρητική υπόθεση πτώσης κατά 10% θέτει σε κίνδυνο περισσότερα από 7 δισεκατομμύρια ευρώ του ΑΕΠ.

Η εμπειρία του 2010 και του 2011 καθιστά ακόμη πιο δύσκολες τις προοπτικές στις επενδυτικές δαπάνες. Μολονότι το 2011 η μεγαλύτερη πτώση του παγίου κεφαλαίου στην Ελλάδα προήλθε από την κατάρρευση της αγοράς ακινήτων και των κατασκευών, οι επιχειρήσεις δαπάνησαν 25% λιγότερα για εξοπλισμό και μεταφορικού εξοπλισμό.

Οι επενδυτικές δαπάνες το τέταρτο τρίμηνο του 2010 μειώθηκαν κατά 26% σε ετήσια βάση, αν και η μεγαλύτερη πτώση ήρθε το τρίτο τρίμηνο του 2012, όταν έφθασε στο 34%.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι ελληνικές εταιρείες ξοδεύουν σχεδόν 900 εκατομμύρια ευρώ σε μεταφορικό εξοπλισμό ανά τρίμηνο και πάνω από 400 εκατομμύρια σε εξοπλισμό παραγωγής. Οι συνολικές επενδυτικές δαπάνες είναι περίπου 5,5 δισ. ευρώ ανά τρίμηνο. Η συνδυασμένη έκθεση των επενδυτικών δαπανών μεταξύ Μαρτίου και Σεπτεμβρίου είναι κοντά στα 12 δισ. ευρώ. Μια πτώση κατά το ένα τρίτο, παρόμοια με τις σκοτεινές ημέρες της κρίσης χρέους, θέτει σε κίνδυνο 4 δισεκατομμύρια ευρώ του ΑΕΠ.

Όσον αφορά τις εκτιμήσεις του ΑΕΠ, μέρος αυτής της κατάρρευσης της οικονομικής δραστηριότητας αναμένεται να αντισταθμιστεί από τις υψηλότερες κυβερνητικές δαπάνες για την υποστήριξη της οικονομίας και από την απότομη πτώση των εισαγωγών καθώς το παγκόσμιο εμπόριο πάγωσε και οι επιχειρήσεις σταμάτησαν να παραγγέλλουν ενδιάμεσα αγαθά για την παραγωγή.

Το Υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει να δεσμεύσει μέχρι 2% του ΑΕΠ με τη μορφή άμεσης στήριξης, η οποία υπερβαίνει τα 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ για να μετριάσει κάπως το χτύπημα.

Στα πρώτα στάδια της κρίσης του χρέους, οι εισαγωγές μειώθηκαν κατά σχεδόν το ένα τρίτο. Η ύφεση έμεινε λίγο κάτω από το 10%. Καθώς η ζήτηση ανάκαμψε σταδιακά τα τελευταία χρόνια, οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών ανά τρίμηνο ξεπέρασαν τα 17,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Σε μια απότομη πτώση στο δεύτερο τρίμηνο και σε μια πιο μέτρια πτώση στο τρίτο τρίμηνο, οι εισαγωγές μειώθηκαν κατά 8 δισ. ευρώ.

Όταν όλα αυτά προστεθούν μαζί, είναι προφανές ότι οι εξελίξεις κατά το τρίτο τρίμηνο θα είναι καθοριστικές για τον καθορισμό της τύχης της ελληνικής οικονομίας φέτος. Στην περιοχή των 20 δισεκατομμυρίων ευρώ της οικονομικής δραστηριότητας θα μπορούσε να χαθεί αν η κατάρρευση επεκταθεί σε δύο τρίμηνα στο κρίσιμο μέσον του έτους.

Εάν θεωρήσουμε ότι η Ελλάδα ξεκίνησε φέτος μετά από μια συρρίκνωση το τελευταίο τρίμηνο του 2019, το πρώτο τρίμηνο θα είναι χαμηλότερο λόγω των επιπτώσεων των γεγονότων τον Μάρτιο, και υποθέτοντας ότι το τελευταίο τρίμηνο – στην καλύτερη περίπτωση – θα έχει μια ανάκαμψη μετά το τεράστιο σοκ που επέφερε ο ιός, η ελληνική οικονομία θα μπορούσε να οδηγηθεί σε μια πολύ βαθιά συρρίκνωση παρόμοια με αυτή που παρατηρήθηκε το 2011, όταν μειώθηκε κατά 9%.

macropolis.gr

SHARE

Περισσότερα

MORE NEWS DESK

TOP LINE

Αποστομωτική απάντηση Άδωνι στο Mega-σώου τρόμου και κιτρινισμού [VIDEO]
Bloomberg Opinion>Ένα συγκλονιστικό άρθρο εξηγεί γιατί δεν πρέπει να φοβάσαι το εμβόλιο
Foreign Policy> Τι πραγματικά αλλάζει στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις με την εκλογή Μπάιντεν
Ποιος είναι ο πραγματικός λόγος που δεν πέφτουν τα νούμερα
Σωκράτης Κόκκαλης>Τα drones του θα προστατεύουν τα σύνορα της Ευρώπης!
Ο άνθρωπος που υποδέχεται πριγκίπισες και μοντέλα στη Μύκονο [VIDEO]
Τα παχύσαρκα παιδάκια και ο Τσιτσιπάς που είπε μια κουβέντα χωρίς την άδεια της Ακρίτα
Σοκ για τον ελληνικό τουρισμό οι επιφυλάξεις της Γερμανίας για τον εμβολιασμό!
Ρεσιτάλ τρομολαγνείας από Ευαγγελάτο-Δερμιτζάκη
Παγκόσμια ντροπή η γραφειοκρατική χυδαιότητα στις μεταβιβάσεις ακινήτων. Είμαστε πιο πίσω από Ουγκάντα, Ζιμπάμπουε, Γκάνα, Καμπότζη, Σομαλία
Τι είναι αυτό που κάνει τον CEO του Ομίλου ΟΤΕ ξεχωριστό
Η μπαλαρίνα της οδού Σάκη Καράγιωργα