Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότεροι νέοι άνθρωποι αυτοκτονούν, ενώ η πανδημία φαίνεται να δίνει τη χαριστική βολή. Ποιοί είναι, όμως, οι λόγοι που εξωθούν έναν νεαρό άτομο στο απονενοημένο διάβημα; Το ερώτημα απαντούν τα ίδια τα παιδιά που αποπειράθηκαν να δώσουν τέλος στη ζωή τους, αλλά, ευτυχώς επέζησαν.
Γράφει η Αντιγόνη Τζοβάρα
Γυρισμένο κατά τη διάρκεια της πανδημίας, το ντοκιμαντέρ του MTV «Each and Every Day» που σκηνοθέτησε η Alexandra Shiva υπό την αιγίδα του Ιδρύματος Jed, θέτει σε πρώτο πλάνο εννέα νεαρούς επιζώντες σε μια σειρά αποκαλυπτικών συνεντεύξεων, κατά τη διάρκεια των οποίων εξομολογούνται πώς πήραν τη μοιραία απόφαση και τι πραγματικά τους οδήγησε ως εκεί.
Κατά τραγική ειρωνεία, οι περισσότεροι λόγοι είναι ήδη λίγο-πολύ γνωστοί και έχουν έναν κοινό παρονομαστή, την πανδημία. Η τηλεκπαίδευση και η φυσική απομόνωση που αυτή συνεπάγεται, οι απαγορευμένες δραστηριότητες, οι χαμένοι στόχοι, οι διακρίσεις, η οικονομική κατάρρευση και η ανεργία είναι μερικοί μόνο από τους παράγοντες που οδηγούν στη αυτοκτονία.
Οι νέοι που μιλούν στο ντοκιμαντέρ είναι χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι της αμερικανικής νεολαίας, οι οποίοι καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα φυλετικού, εθνικού, θρησκευτικού και κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου από διάφορες γωνιές των ΗΠΑ. Τα παιδιά αυτά μοιράζονται τις προσωπικές τους ιστορίες, εκμυστηρεύονται τα προβλήματά τους και, ταυτόχρονα, δίνουν ένα μήνυμα ελπίδας, μιλώντας με το παράδειγμά τους και δείχνοντας πόσο σημαντικό είναι να ζητά κανείς βοήθεια και να συζητά με ειλικρίνεια για όλα όσα του βασανίζουν την ψυχή.
«Έχω ανάγκη να το κάνω αυτό, πρέπει να εκμεταλλευτώ αυτήν την ευκαιρία για να πω την ιστορία μου», λέει η Hannah, φοιτήτρια κολεγίου, που δέχθηκε αμέσως όταν της έγινε η πρόταση να συμμετάσχει στο ντοκιμαντέρ. (Τα επώνυμα των συμμετεχόντων δεν αναφέρονται στο φιλμ).
«Ελπίζω ότι τα παιδιά και ο κόσμος που παρακολουθούν εκεί έξω, θα ακούσουν την ιστορία μου. Ελπίζω να δουν ότι ξεπέρασα τόσα πολλά εμπόδια και ότι μπορούν κι αυτοί επίσης να τα καταφέρουν», λέει η Hannah και τονίζει πως «είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσεις ότι δεν μπορείς να το περάσεις μόνος σου».
«Πάλευα πάρα πολύ σκληρά και δεν ζήτησα βοήθεια και το να μην ζητήσω βοήθεια παραλίγο να μου κοστίσει τη ζωή μου», εξομολογείται η Hannah. «Θέλω να δουν τι δεν πρέπει να κάνουν».
Η οικογένεια και οι φίλοι έχουν επίσης καθοριστικό ρόλο, σύμφωνα με την Alexandra Shiva. «Αν πιστεύετε ότι κάποιος σκέφτεται να αυτοκτονήσει, ρωτήστε τον. Το να μιλήσει γι’ αυτό, δεν πρόκειται να θέσει κάποιον σε περισσότερο κίνδυνο».
Τον Αύγουστο του 2020, το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) ανέφερε ότι το ένα τέταρτο των νεαρών ενηλίκων (στην Αμερική) έχουν σκεφτεί σοβαρά την αυτοκτονία κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ειδικότερα, το ποσοστό αυτοκτονιών σε εθνικό επίπεδο μεταξύ ατόμων ηλικίας 10 έως 24 ετών αυξήθηκε κατά 57,4% από το 2007 έως το 2018 -από 6,8 ανά 100.000 το 2007 σε 10,7 το 2018. Συγκριτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία, το ποσοστό ήταν στατιστικά σταθερό από το 2000 έως το 2007. Η πανδημία φαίνεται να υπονομεύει ακόμα περισσότερο την ψυχική υγεία στην Αμερική, όπου οι νεαροί ενήλικες, ηλικίας 18 έως 24 ετών, συγκαταλέγονται μεταξύ των ομάδων που είναι πιο επιρρεπείς σε σκέψεις αυτοκτονίας, σύμφωνα με την έρευνα του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων.
Το ντοκιμαντέρ «Each and Every Day» παραμερίζει τα στατιστικά στοιχεία, επικεντρώνοντας κυρίως στις μαρτυρίες των νέων που δέχτηκαν να συμμετάσχουν, παραχωρώντας προσωπικές συνεντεύξεις. Συμπεριλαμβάνει επίσης και μια ομαδική συζήτηση μέσω Zoom, που δίνει τη δυνατότητα στους νεαρούς ενήλικες να επικοινωνήσουν τόσο μεταξύ τους, όσο και, εμμέσως, με τους θεατές.
Χωρίς μελοδραματισμούς και με αφοπλιστική ειλικρίνεια, τα νεαρά άτομα που δέχτηκαν να μιλήσουν δημόσια αναφέρονται στη μακροχρόνια μάχη τους με την κατάθλιψη –ορισμένοι πάλευαν από το γυμνάσιο- αλλά και στο τι χρειάστηκε για να συνειδητοποιήσουν ότι δεν μπορούσαν να επιβιώσουν χωρίς υποστήριξη. Για κάποιους από αυτούς το διαφορετικό χρώμα, η καταγωγή, ο σεξουαλικός προσανατολισμός υπήρξαν επιπλέον επιβαρυντικοί παράγοντες. Άλλοι αντιθέτως, προερχόμενοι από υγιή οικογενειακά περιβάλλοντα χωρίς προκαταλήψεις, επιβεβαιώνουν με τις δικές τους ιστορίες ότι κανείς δεν εξαιρείται από τον κίνδυνο της αυτοχειρίας.
Η πρόθεση των δημιουργών του ντοκιμαντέρ ήταν να διασφαλίσουν, όπως λέει η Alexandra Shiva, ότι «θα είχαμε ένα ευρύ φάσμα εμπειριών, ώστε όταν κάποιος το δει να μη νιώσει ότι δεν εκπροσωπείται. Μπορούν πραγματικά να δουν τον εαυτό τους σε ένα από αυτά τα παιδιά». Παράλληλα, καταβλήθηκε μια προσπάθεια να συμπεριληφθούν οι πολύ διαφορετικές θεραπείες -συνταγογραφούμενες ή μη- που ακολούθησαν οι συμμετέχοντες και βοηθήθηκαν.
Σημαντική ήταν και η συνεισφορά του Ιδρύματος Jed που αποσκοπεί στην προαγωγή της συναισθηματικής υγείας και στην πρόληψη της αυτοκτονίας μεταξύ εφήβων και νεαρών ενηλίκων. Η ομάδα του ιδρύματος βοήθησε τους δημιουργούς του ντοκιμαντέρ να βρουν τους συμμετέχοντες, καθώς η επικεφαλής του Donna Satow, αφ’ ενός θαυμάζει τη δύναμή τους να ξεπεράσουν τα προβλήματά τους και εφ’ ετέρου πιστεύει ότι οι μαρτυρίες τους θα έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα για τους συνομήλικούς τους που θα παρακολουθήσουν το φιλμ. Η ίδια δημιούργησε μαζί με το σύζυγό της Phil το ίδρυμα μετά την αυτοκτονία του μικρότερου γιού τους Jed to 1998.
«Πολλοί νέοι υποφέρουν σιωπηρά. Πραγματικά, δεν θέλουν να μιλήσουν για αυτά τα συναισθήματα», λέει η Donna Satow και καταλήγει: « Έτσι, όταν βλέπουν τη δική τους ηλικιακή ομάδα να μιλάει και να μιλάει στη γλώσσα τους -αυτή που μιλούν και καταλαβαίνουν οι ίδιοι- το μήνυμα είναι δυνατό και, πραγματικά, προχωρεί τη συνομιλία στο επόμενο βήμα».
Το ντοκιμαντέρ «Each and Every Day» προβάλλεται απόψε δωρεάν στο κανάλι MTV, ενώ θα είναι επίσης διαθέσιμο στο mtv.com και στην εφαρμογή (app) MTV.
ΙΔΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΧΕΙΡΕΣ
Γυρίζουν τὸ κλειδὶ στὴν πόρτα, παίρνουν
τα παλιά, φυλαγμένα γράμματά τους,
διαβάζουν ἥσυχα, κ’ ἔπειτα σέρνουν
γιὰ τελευταία φορὰ τὰ βήματά τους.
Ἦταν ἡ ζωή τους, λένε, τραγωδία.
Θεέ μου, τὸ φριχτὸ γέλιο τῶν ἀνθρώπων,
τὰ δάκρυα, ὁ ἱδρώς, ἡ νοσταλγία
τῶν οὐρανῶν, ἡ ἐρημία τῶν τόπων!
Στέκονται στὸ παράθυρο, κοιτᾶνε
τὰ δέντρα, τὰ παιδιά, πέρα τὴ φύση,
τοὺς μαρμαράδες ποὺ σφυροκοπᾶνε,
τὸν ἥλιο ποὺ γιὰ πάντα πάει νὰ δύσῃ.
Ὅλα τελείωσαν. Τὸ σημείωμα νά το,
σύντομο, ἁπλό, βαθύ, καθὼς ταιριάζει,
ἀδιαφορία, συγχώρηση γεμᾶτο
γιὰ κεῖνον ποὺ θὰ κλαίῃ καὶ θὰ διαβάζῃ
Βλέπουν τὸν καθρέφτη, βλέπουν τὴν ὥρα,
ρωτοῦν ἂν εἶναι τρέλα τάχα ἢ λάθος,
«ὅλα τελείωσαν, ψιθυρίζουν, τώρα»
πῶς θ’ ἀναβάλουν βέβαιοι κατὰ βάθος.
Κ. Γ. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ
