Η πιο ισχυρά οχυρωμένη πυρηνική εγκατάσταση του Ιράν, το Fordo, κατασκευάστηκε βαθιά μέσα σε ένα βουνό για να την προστατεύει από μια επίθεση. Μόνο ο αμερικανικός στρατός διαθέτει τη βόμβα των 30.000 λιβρών ικανή να την φτάσει.
Η βόμβα είναι κοινώς γνωστή ως «bunker buster» επειδή έχει σχεδιαστεί για να καταστρέφει βαθιά υπόγεια καταφύγια ή καλά θαμμένα όπλα σε εγκαταστάσεις υψηλής προστασίας. Πιστεύεται ότι είναι ένα όπλο που μεταφέρεται μόνο από αέρος και ότι είναι το μόνο που θα είχε την πιθανότητα να καταστρέψει την εγκατάσταση.
Η αμερικανική βόμβα έχει πολύ παχύτερο χαλύβδινο περίβλημα και περιέχει μικρότερη ποσότητα εκρηκτικών από τις βόμβες γενικής χρήσης παρόμοιου μεγέθους. Το βαρύ περίβλημα της επιτρέπει στο πυρομαχικό να παραμένει άθικτο καθώς διαπερνά το έδαφος, τον βράχο ή το σκυρόδεμα πριν εκραγεί.
Το μέγεθός της βόμβας – μήκους 6 μέτρων και βάρους 30.000 λιβρών – σημαίνει ότι μόνο το αμερικανικό βομβαρδιστικό stealth B-2 μπορεί να τη μεταφέρει.
Η συμβατική άποψη είναι ότι το Ισραήλ δεν μπορεί να καταστρέψει το Fordo μόνο του. Οι Ηνωμένες Πολιτείες το έχουν εμποδίσει να αποκτήσει τον καταστροφέα καταφυγίων και, ενώ το Ισραήλ διαθέτει μαχητικά αεροσκάφη, δεν έχει αναπτύξει ακόμη βαριά βομβαρδιστικά ικανά να μεταφέρουν το όπλο.
Ωστόσο, το Ισραήλ μπορεί να πλησιάσει χτυπώντας πιο προσβάσιμα εργοστάσια παραγωγής και μεταφοράς ενέργειας που βοηθούν στη λειτουργία της εγκατάστασης, η οποία περιέχει τις πιο προηγμένες φυγοκεντρικές μηχανές του Ιράν, έχουν δηλώσει αξιωματούχοι του στρατού.
Σε συνδυασμό με τον αεροπορικό βομβαρδισμό του Ιράν από το Ισραήλ, η επίθεση στα εργοστάσια που γειτνιάζουν με το Fordo θα μπορούσε να επιβραδύνει σημαντικά την ικανότητα της πιο προστατευμένης πυρηνικής εγκατάστασης του Ιράν να συνεχίσει να εμπλουτίζει ουράνιο.
Οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις και οι μυστικοί πράκτορες θα μπορούσαν επίσης να αναζητήσουν άλλους τρόπους για να καταστρέψουν την εγκατάσταση, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφής της εισόδου σε αυτήν.
Η επίθεση στο Fordo είναι κεντρικής σημασίας σε κάθε προσπάθεια καταστροφής της ικανότητας του Ιράν να κατασκευάζει πυρηνικά όπλα.
Τον Μάρτιο του 2023, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας ανέφερε ότι ανακάλυψε ουράνιο που είχε εμπλουτιστεί σε καθαρότητα 83,7% στο Fordo – κοντά στο επίπεδο εμπλουτισμού, το 90%, που είναι απαραίτητο για πυρηνικά όπλα.
Το Ιράν, το οποίο έχει υπογράψει τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων, υποστηρίζει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει ειρηνικούς σκοπούς.
Η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ μετακινεί ανεφοδιαστικά δεξαμενόπλοια, αεροσκάφη και επιπλέον πολεμικά αεροσκάφη για να υποστηρίξει τυχόν πρόσθετες αμερικανικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή, δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι. Ωστόσο, ο Donald Trump δεν έχει, προς το παρόν, κινηθεί για να ανατρέψει την πολυετή αμερικανική πολιτική σχετικά με την παροχή στο Ισραήλ των βομβών κατά των καταφυγίων.
«Είχαμε μια πολιτική εδώ και πολύ καιρό να μην τα παρέχουμε στους Ισραηλινούς επειδή δεν θέλαμε να τα χρησιμοποιήσουν», δήλωσε ο στρατηγός Joseph Votel, ο οποίος ήταν διοικητής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ κατά την πρώτη θητεία Trump. Αντ’ αυτού, οι Ηνωμένες Πολιτείες έβλεπαν την βόμβα «bunker buster» σε μεγάλο βαθμό ως αποτρεπτικό μέσο, ένα περιουσιακό στοιχείο εθνικής ασφάλειας που κατείχε μόνο η Αμερική, αλλά όχι ένα που, εάν γινόταν διαθέσιμο, θα μπορούσε να ενθαρρύνει το Ισραήλ να ξεκινήσει πόλεμο με το Ιράν.
Το Ιράν κατασκεύασε την εγκατάσταση φυγοκέντρησης στο Fordo γνωρίζοντας ότι έπρεπε να την θάψει βαθιά για να αποτρέψει κάθε επίθεση σε αυτήν. Το 1981, χρησιμοποιώντας μαχητικά αεροσκάφη F-15 και F-16, το Ισραήλ βομβάρδισε μια πυρηνική εγκατάσταση κοντά στη Βαγδάτη στο πλαίσιο της προσπάθειάς του να εμποδίσει το Ιράκ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Η εγκατάσταση αυτή ήταν υπέργεια.
«Οι Ιρανοί κατάλαβαν πλήρως ότι οι Ισραηλινοί θα προσπαθούσαν να επέμβουν και έχτισαν το Fordo μέσα σε ένα βουνό πριν από πολύ καιρό για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα μετά το Ιράκ» που παρουσιάστηκε από την επίθεση του 1981, δήλωσε ο Vali Nasr, ειδικός στο Ιράν και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins.
Με τα χρόνια, οι Ισραηλινοί έχουν καταστρώσει μια ποικιλία σχεδίων για να επιτεθούν στο Fordo.
Σύμφωνα με ένα από αυτά τα σχέδια, το οποίο παρουσίασαν σε ανώτερους αξιωματούχους της κυβέρνησης Obama, ισραηλινά ελικόπτερα γεμάτα με κομάντος θα πετούσαν στην περιοχή. Οι κομάντος θα εισέβαλαν στη συνέχεια στις εγκαταστάσεις, θα τις παγίδευαν με εκρηκτικά και θα τις ανατίναζαν, δήλωσαν πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι.
Το Ισραήλ πραγματοποίησε με επιτυχία μια παρόμοια επιχείρηση στη Συρία πέρυσι, όταν κατέστρεψε μια εγκατάσταση παραγωγής πυραύλων της Hezbollah.
Αλλά το Fordo θα ήταν μια πολύ πιο επικίνδυνη επιχείρηση, δήλωσαν αξιωματούχοι του στρατού.
Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι τώρα που το Ισραήλ έχει αποκτήσει αεροπορική υπεροχή επί μεγάλου μέρους του Ιράν, τα ισραηλινά επιθετικά αεροσκάφη θα μπορούσαν να κάνουν κύκλους πάνω από το Fordo και να το καταστήσουν ανενεργό, τουλάχιστον προσωρινά, αλλά όχι να το καταστρέψουν.
«Οι Ισραηλινοί έχουν ξεκινήσει πολλές μυστικές επιχειρήσεις τελευταία, αλλά η φύση του προβλήματος παραμένει η ίδια», δήλωσε ο στρατηγός Kenneth F. McKenzie Jr., ο οποίος ήταν υπεύθυνος για τα πολεμικά σχέδια του Ιράν όταν διηύθυνε την Κεντρική Διοίκηση του Πενταγώνου μετά τον στρατηγό Votel. «Παραμένει ένας πολύ δύσκολος στόχος».
Ο David A. Deptula, ένας συνταξιούχος -τριών αστέρων- στρατηγός της Πολεμικής Αεροπορίας που σχεδίασε τις αμερικανικές αεροπορικές εκστρατείες στο Αφγανιστάν το 2001 και στον πόλεμο του Περσικού Κόλπου το 1991, συμφώνησε ότι το Ισραήλ έχει επιλογές που δεν θα απαιτούσαν αμερικανική βοήθεια.
Για παράδειγμα, οι ισραηλινές ειδικές δυνάμεις «θα μπορούσαν να εισάγουν/εφαρμόσουν ή να χρησιμοποιήσουν με άλλο τρόπο μια ποικιλία μέσων για να καταστήσουν ανενεργή την εγκατάσταση», είπε.
Ο Yechiel Leiter, πρέσβης του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπαινίχθηκε αυτές τις επιλογές την Κυριακή στην εκπομπή «This Week» του ABC News.
«Έχουμε μια σειρά από σχέδια, τα οποία θα μας επιτρέψουν να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα του Fordo», είπε. «Δεν είναι όλα θέμα πτήσεων και βομβαρδισμού από μακριά».
