Οσα περιγράφει ο μπαρουτοκαπνισμένος διεθνής ανταποκριτής του ABC-TV, Jim Laurie για όσα συμβαίνουν στη Kabul και την προδοσία της αστικής τάξης στο Βιετνάμ από τους Αμερικανούς ας γίνουν ένα μάθημα και για τους εγχώριους πρόθυμους οι οποίοι δεν διαθέτουν ουδένα προσόν ώστε να ανήκουν στους εκλεκτούς-παρότι έχουν την ψευδαίσθηση του αντιθέτου. Ο Jim Laurie τώρα παρακολούθησε επίσης τους Ρώσους να εγκαταλείπουν το Αφγανιστάν. σε μία πιο τακτική έξοδο από τα όσα διαδραματίζονται τα τελευταία 24ωρα στη Kabul.
By Jim Laurie
Aπόδοση> Κουρδιστό Πορτοκάλι
-Βιώνω λίγο το άγχος του déjà vu, εξηγεί ο Laurie. Αυτό που συμβαίνει στην Κabul είναι συγκλονιστικό.
Το πρωί της 12ης Απριλίου 1975, πέταξα έξω από την Phnom Penh, την πολιορκημένη πρωτεύουσα της Καμπότζης, με ένα ελικόπτερο των Πεζοναυτών των ΗΠΑ, το οποίο προσγειώθηκε στο πολεμικό πλοίο USS Okinawa καθώς η αμερικανική πρεσβεία πραγματοποιούσε την εκκένωσή της.
Λίγες εβδομάδες αργότερα στις 30 Απριλίου στη Saigon – σύντομα θα γίνει η Πόλη του Ho Chi Minh παρακολούθησα τα τελευταία ελικόπτερα να φεύγουν από τη στέγη της πρεσβείας των ΗΠΑ. Ξέρω πώς είναι η σύγχυση και ο αυξανόμενος πανικός.
Ημουν επίσης με τους Ρώσους τον Ιανουάριο-Φεβρουάριο του 1989, καθώς αποχώρησαν από το Αφγανιστάν. Κοιτάζοντας πίσω στο χρόνο μπορώ να σας πως πως οι Σοβιετικοί εγκατέλειψαν τη χώρα με πολύ πιο τακτικό τρόπο από τους Αμερικανούς αυτό το Σαββατοκύριακο. Φυσικά, ο άνθρωπος που άφησε πίσω του η Μόσχα στην Καμπούλ, ο πρόεδρος Mohammad Najibullah δέθηκε και σκοτώθηκε από τους Ταλιμπάν έξι και μισό χρόνο αργότερα. Ο πρόεδρος Ashraf Ghani δεν κινδύνευσε με τέτοια τύχη την Κυριακή, όταν κατέφυγε στο Ουζμπεκιστάν. Ο ηγέτης της συμφιλίωσης Abdullah Abdullah, ο μακροχρόνιος αντίπαλος του Ghani, είπε ότι «ο Θεός θα τον κάνει να λογοδοτήσει» για την εγκατάλειψη της πρωτεύουσας.
Το πιο θλιβερό μέρος αυτής της ταχέως εξελισσόμενης ανθρωπιστικής κρίσης είναι φυσικά οι άξιοι άνθρωποι, νέοι και νέες, που έχουν μείνει πίσω. Για μένα ο πόνος του 1975 παραμένει ζωντανός μέσα μου ακόμη και σήμερα.
Ελικόπτερα εγκατέλειπαν με επιπλέον χωρητικότητα τη Phnom Penh το 1975. Πολύ λίγοι στρατιώτες της Καμπότζης επέλεξαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους. Όλοι οι στρατιωτικοί και κυβερνητικοί ηγέτες που παρέμειναν εκτελέστηκαν έξι ημέρες αργότερα. Και φυσικά οι άνθρωποι της πρωτεύουσας σύντομα ενώθηκαν με εκατομμύρια στην ύπαιθρο για να υπομείνουν – αν ζούσαν – χρόνια ταλαιπωρίας στα διαβόητα πεδία δολοφονίας. Διηγήθηκα μέρος της ιστορίας της τύχης αυτών των εκατομμυρίων πολιτών στο βιβλίο μου, Το τελευταίο ελικόπτερο: Δύο ζωές στην Ινδοκίνα-The Last Helicopter: Two Lives in Indochina, που κυκλοφόρησε πέρυσι.
Στη Saigon τον Απρίλιο του 1975 περίπου 45.000 Βιετναμέζοι διέφυγαν με αμερικανική βοήθεια – 5.595 πέταξαν με ελικόπτερο σε μια μέρα. Αλλά σχεδόν 40.000 και πλέον Βιετναμέζοι και οι οικογένειές τους που είχαν κυβερνητικές ή στρατιωτικές διασυνδέσεις με τις ΗΠΑ εγκαταλείφθηκαν στη μοίρα τους. Η απόδραση με βάρκα ήταν ένα χαρακτηριστικό της βιετναμέζικης ζωής για τα επόμενα 15 χρόνια.
Τα συναισθήματα προδοσίας στην Kabul σήμερα είναι τα ίδια που άκουσα στην Phnom Penh και στη Saigon εκείνα τα χρόνια.
Οι αμερικανικές στρατιωτικές αποστολές δεν είναι ποτέ μόνο στρατιωτικές αποστολές – εξελίσσονται σε οικοδόμηση έθνους.
Περιλαμβάνουν πάντα στενές σχέσεις με τους ντόπιους, αλλά συνήθως κυρίως με την αστική ελίτ. Στη διατήρηση της εμπιστοσύνης, στο έργο οικοδόμησης έθνους στο Αφγανιστάν, η Αμερική για άλλη μια φορά απέτυχε.
Φυσικά, οι κομμουνιστικές δυνάμεις του Βιετνάμ δεν μοιάζουν με τις δυνάμεις των Ταλιμπάν. Στον ακραίο ριζοσπαστισμό τους, ίσως, είναι οι άγριοι Khmer Rouge της Καμπότζης και οι Ταλιμπάν που έχουν περισσότερα κοινά. Αναφορές για εκτελέσεις στην ύπαιθρο εμφανίζονται στην πρωτεύουσα.
Εκεί πρέπει να τελειώσουν οι συγκρίσεις μου.
Στην Κabul το 1989, υπήρχε μεγάλη νευρικότητα αλλά ελάχιστος πανικός. Αφγανοί στρατιώτες αποχαιρέτησαν τους Ρώσους κατά την αναχώρησή τους. Και πάλι, η αστική κοινωνία του Αφγανιστάν έχει αλλάξει στα 20 χρόνια της αμερικανικής εμπλοκής. Μπορούν οι Ταλιμπάν να γυρίσουν το ρολόι τόσο εύκολα πίσω;
Επέστρεψα για λίγο στο Αφγανιστάν τον Νοέμβριο του 2001. Φάνηκε να υπάρχει τόση ελπίδα μια και οι Ταλιμπάν είχαν εκδιωχθεί από τις περισσότερες περιοχές. Οι πρόσφυγες επέστρεφαν σπίτι τους. Ποιες είναι οι καλύτερες ελπίδες τώρα;
Παρακολουθούμε με βαθιά ανησυχία και χωρίς αμφιβολία με στενοχώρια, χιλιάδες απελπισμένους ανθρώπους να κατακλύζουν το Διεθνές Αεροδρόμιο Hamid Karzai της Καμπούλ ενώ τόσες πολλές τραγωδίες περιμένουν τους καλούς Αφγανούς που έχουν μείνει πίσω.
