Μετά από μια σκληρή μάχη τριών εβδομάδων με τις αγορές ομολόγων, η πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Liz Truss παραδέχθηκε την ήττα της την Παρασκευή. Απέλυσε τον υπουργό Οικονομικών της και διέλυσε το οικονομικό της πρόγραμμα, υποσχόμενη να επαναφέρει μια μεγάλη αύξηση φόρων στις εταιρείες.
Από την Julia Horowitz/CNN Business
Η Truss είπε ότι ενεργεί προς το εθνικό συμφέρον για να διασφαλίσει την οικονομική σταθερότητα και να «καθησυχάσει τις αγορές για τη δημοσιονομική μας πειθαρχία». Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν η Βρετανίδα πρωθυπουγός έκανε αρκετά προκειμένου να πείσει τους δύσπιστους επενδυτές και οι ανακοινώσεις της Παρασκευής δεν έκαναν τίποτα για να κατευνάσουν τις εικασίες σχετικά με το αν μπορεί να διατηρηθεί στη θέση της.
Η τιμή του 30ετούς κρατικού ομολόγου του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο έχει χτυπηθεί ανελέητα τις τελευταίες εβδομάδες, μειώθηκε μετά τη συνέντευξη Τύπου. Η βρετανική λίρα, η οποία είχε κερδίσει έδαφος τις τελευταίες ημέρες στις συζητήσεις όσον αφορά την κυβέρνηση, υποχώρησε 1% για να διαπραγματευτεί στα 1,12 δολάρια.
«Αυτό που θέλουν να δουν οι αγορές είναι μια συνεκτική εικόνα, πώς ταιριάζουν όλα μαζί», δήλωσε ο Charlie Bean, πρώην αναπληρωτής διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας. «Ελλείψει αυτού, θα δείτε τη στερλίνα και τα ομόλογα να πιέζονται ξανά».
Οι εταιρικοί φόροι θα αυξηθούν
Οι επενδυτές απέρριψαν μια ανακοίνωση της κυβέρνησης Truss στα τέλη Σεπτεμβρίου ότι θα μείωνε τους φόρους ενώ θα ενίσχυε τον δανεισμό σε μια προσπάθεια να επιτύχει ταχύτερη ανάπτυξη, επικαλούμενοι ανησυχίες ότι το σχέδιο θα ενίσχυε τον πληθωρισμό που προσπαθεί αππελπισμένα να μειώσει η Τράπεζα της Αγγλίας. Φόβοι εισήλθαν επίσης για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους σε μια εποχή ραγδαίας αύξησης των επιτοκίων.
Η λίρα κατέρρευσε σε ιστορικό χαμηλό έναντι του δολαρίου ΗΠΑ, ενώ οι τιμές των ομολόγων κατρακύλησαν, εκτινάσσοντας τις αποδόσεις στα ύψη. Αυτό ώθησε τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων πολύ υψηλότερα και έφερε ορισμένα συνταξιοδοτικά ταμεία στο χείλος της χρεοκοπίας. Η Τράπεζα της Αγγλίας αναγκάστηκε να ανακοινώσει τρεις ξεχωριστές παρεμβάσεις για να αποφευχθεί μια πλήρης κατάρρευση στην αγορά κρατικών ομολόγων του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η Truss είπε την Παρασκευή ότι αυξάνοντας τον εταιρικό φόρο της Βρετανίας από 19% σε 25%, η χώρα θα συγκεντρώσει 18 δισεκατομμύρια λίρες (20 δισεκατομμύρια δολάρια), τα οποία ανέφερε ότι «θα λειτουργήσουν ως προκαταβολή για το πλήρες μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό μας σχέδιο».
Αλλά η αξιοπιστία του Ηνωμένου Βασιλείου δεν θα αναβιώσει τόσο εύκολα.
«Η αναπτυξιακή ατζέντα της κυβέρνησης έχει καταρρεύσει», δήλωσε στο BBC ο πρώην υπουργός Οικονομικών Philip Hammond. «Φοβάμαι να πω ότι πετάξαμε χρόνια επίπονης δουλειάς για να οικοδομήσουμε και να διατηρήσουμε τη φήμη ως κόμματος δημοσιονομικής πειθαρχίας και ικανότητας στην κυβέρνηση».
Η αγορά δεν ήταν εξασφαλισμένη. Στην πραγματικότητα, οι επενδυτές συνέχισαν να κάνουν ανοιχτά εικασίες για το εάν η Truss θα μπορούσε να παραμείνει στη θέση της, ακόμη και με τον Jeremy Hunt να αναλαμβάνει τη θέση του υπουργού Οικονομικών.
«Οι αγορές φωνάζουν προκειμένου να γίνουν περισσότερα για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στη βρετανική κυβέρνηση», δήλωσε ο Paul Dales, επικεφαλής οικονομολόγος στο Ηνωμένο Βασίλειο της Capital Economics. «Η απαλλαγή από την Truss, νομίζω, θα ήταν ένας τρόπος για να γίνει αυτό».
Η πρωθυπουργός είπε ότι θέλει να είναι σοβαρή ως προς τον περιορισμό του δημόσιου χρέους του Ηνωμένου Βασιλείου ως μερίδιο της οικονομικής δραστηριότητας, αλλά οι αριθμοί δεν αθροίζονται. Οι νέες φορολογικές περικοπές αξίας περίπου 25 δισεκατομμυρίων λιρών (28 δισεκατομμυρίων δολαρίων) παραμένουν στο παιχνίδι, πέρα από το τεράστιο κόστος των χειμερινών ενεργειακών επιδοτήσεων. Η σταθεροποίηση του λόγου του χρέους προς το ΑΕΠ έως το 2024-2025 εξακολουθεί να φαίνεται απρόσιτη, σύμφωνα με την Capital Economics.
Αυτό φέρνει τους επενδυτές σε αδιέξοδο, ειδικά επειδή περισσότερες λεπτομέρειες για το αναθεωρημένο σχέδιο Truss δεν αναμένονται επίσημα μέχρι τις 31 Οκτωβρίου. Ο Bean πιστεύει ότι αυτή η ημερομηνία, η οποία έχει ήδη ανακοινωθεί, μπορεί να χρειαστεί να μεταφερθεί ξανά. «Όσον αφορά τις αγορές, θέλουν να δουν μια ουσιαστική αλλαγή κατεύθυνσης», είπε.
Η κυβέρνηση είπε την Παρασκευή ότι ο Hunt τηρούσε το χρονοδιάγραμμα του προκατόχου του για το Halloween.
Ο Bryn Jones, επικεφαλής του τμήματος σταθερού εισοδήματος της Rathbones, ανέφερε ότι η ομάδα του αγόρασε κρατικά ομόλογα του Ηνωμένου Βασιλείου με μεγαλύτερη ημερομηνία αυτή την εβδομάδα. Επωφελήθηκαν καθώς οι τιμές αυξήθηκαν εν αναμονή της στροφής. Την Παρασκευή, ωστόσο, πούλησαν αυτές τις εκμεταλλεύσεις, επιλέγοντας να αποκομίσουν κέρδος.
«Αγοράστε τη φήμη, πουλήστε το γεγονός», είπε ο Jones, επικαλούμενος ένα πολύ συνηθισμένο ρητό μεταξύ των επενδυτών.
Τι θα συμβεί μετά
Καθώς οι επενδυτές αφομοιώνουν τις τελευταίες εξελίξεις, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της βρετανικής κυβέρνησης και η Τράπεζα της Αγγλίας είναι πλέον επαγρύπνηση. Η κεντρική τράπεζα βρίσκεται σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο συναγερμού δεδομένου ότι το πρόγραμμά της για αγορά ομολόγων ύψους έως και 65 δισεκατομμυρίων λιρών –που ανακοινώθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου– έληξε την Παρασκευή. Ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Andrew Bailey δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι δεν θα παραταθεί.
Η κεντρική τράπεζα συγκέντρωσε ομόλογα αξίας σχεδόν 19,3 δισεκατομμυρίων λιρών (21,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων) μέχρι την Παρασκευή. Αυτό είναι πολύ χαμηλότερο από αυτό που θα μπορούσε να είχε αγοράσει. Αλλά η προθυμία της να ενεργήσει ως αγοραστής έσχατης ανάγκης έχει χρησιμεύσει ως βάλσαμο για τις αγορές και δεν είναι σαφές εάν το άγχος θα επιστρέψει μόλις υποχωρήσει.
Η παγκόσμια δυναμική θα μπορούσε επίσης να καταστήσει πιο δύσκολο για τις αγορές του Ηνωμένου Βασιλείου να βρουν τα πατήματά τους ακόμη και όταν η κυβέρνηση υποχωρεί.
Καθώς ο υψηλός πληθωρισμός παραμένει, οδηγώντας την αβεβαιότητα σχετικά με το πόσο περαιτέρω θα πρέπει να αυξηθούν τα επιτόκια, πολλοί επενδυτές επιλέγουν να διατηρούν μετρητά αντί για χρέος. Η απόφασή τους να παραμείνουν στο περιθώριο επιδεινώνει τις διακυμάνσεις στην αγορά ομολόγων σε μια ευαίσθητη στιγμή.
«Θα περίμενα ότι οι προκλήσεις ρευστότητας θα επιμείνουν», δήλωσε ο στρατηγικός αναλυτής της UBS, Rohan Khanna. «Δεν νομίζω ότι θα φύγουν τόσο γρήγορα». Οι έμποροι και οι ρυθμιστικές αρχές θα παρακολουθούν το πώς θα εξελιχθούν οι επόμενες ημέρες. Το ίδιο θα κάνουν και οι πολιτικοί, με πολλούς να ψιθυρίζουν ότι εάν η κατάσταση στις αγορές δεν σταθεροποιηθεί σύντομα, η Truss θα μπορούσε να λειτουργεί με δανεικό χρόνο.
