kourdistoportocali.comNews DeskCharles T. Munger> Πέθανε ο πιο πιστός συνεργάτης, φίλος και σχεδόν συνεταίρος του Warren E. Buffett στην Berkshire Hathaway

Γράφουν οι Andrew Ross Sorkin και Robert D. Hershey Jr./New York Times

Charles T. Munger> Πέθανε ο πιο πιστός συνεργάτης, φίλος και σχεδόν συνεταίρος του Warren E. Buffett στην Berkshire Hathaway

Μια επένδυση 1.000 δολαρίων στον επενδυτικό όμιλο από την Omaha που έγινε το 1964 αξίζει σήμερα περισσότερα από 10 εκατ. δολάρια

Ο Charles T. Munger, ο οποίος εγκατέλειψε μια καλά εδραιωμένη δικηγορική σταδιοδρομία για να γίνει ο συνεργάτης του Warren E. Buffett και το alter-ego που εξέφραζε το μέγιστο, καθώς οι δυο τους μετέτρεψαν μια εταιρεία κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων της Νέας Αγγλίας στην εντυπωσιακά επιτυχημένη επενδυτική εταιρεία Berkshire Hathaway, πέθανε την Τρίτη στη Santa Barbara της Καλιφόρνια. Ήταν 99 ετών. Ο θάνατός του, σε νοσοκομείο, ανακοινώθηκε από την Berkshire Hathaway. Ο ίδιος έμενε στο Λος Άντζελες.

Από τους Andrew Ross Sorkin και Robert D. Hershey Jr./New York Times

Αν και επισκιάστηκε από τον Buffett, ο οποίος απολάμβανε όλα τα φώτα της δημοσιότητας, ο Munger, ένας δισεκατομμυριούχος από μόνος του (το Forbes κατέγραψε την περιουσία του στα 2,6 δισεκατομμύρια δολάρια φέτος), είχε πολύ μεγαλύτερη επιρροή στην Berkshire από ό,τι υποδήλωνε ο τίτλος του αντιπροέδρου της εταιρείας.

Ο Buffett τον είχε περιγράψει ως τον εμπνευστή της επενδυτικής προσέγγισης της Berkshire Hathaway. «Το σχέδιο που μου έδωσε ήταν απλό: Ξέχνα ό,τι ξέρεις για την αγορά μέτριων επιχειρήσεων σε υπέροχες τιμές. Αντίθετα, αγοράστε υπέροχες επιχειρήσεις σε δίκαιες τιμές», έγραψε κάποτε ο Buffett σε μια ετήσια έκθεση του.

Αυτή η επενδυτική στρατηγική ήταν μια αποκάλυψη για τον Buffett, ο οποίος είχε δημιουργήσει όνομά τη δεκαετία του 1950 αγοράζοντας προβληματικές εταιρείες με μεγάλες εκπτώσεις (τις είχε ονομάσει «γόπες τσιγάρων», επειδή η επένδυση σε αυτές, έλεγε, ήταν σαν «να σηκώνεις από το πάτωμα ένα πεταμένο τσιγάρο που είχε να καπνίσεις ακόμα μια τζούρα»).

Ο Munger συμβούλευε τον Buffett ότι εάν ήθελε να δημιουργήσει μια μεγάλη, βιώσιμη εταιρεία που θα ξεπερνούσε τους άλλους επενδυτές, θα έπρεπε να αγοράζει σταθερές επώνυμες εταιρείες. «Ήταν ο αρχιτέκτονας και εγώ ο γενικός ανάδοχος», έλεγε ο Buffett για τη σχέση τους.

Η συνεργασία τους, που εκτείνονταν σε περισσότερα από 50 χρόνια, δημιούργησε έναν από τους πιο επιτυχημένους και μεγαλύτερους ομίλους στην ιστορία. Μεταξύ άλλων, η Berkshire, η οποία εδρεύει στην Omaha της Nebraska, κατέχει τον ασφαλιστικό γίγαντα Geico και τη σιδηροδρομική εταιρεία Burlington Northern Santa Fe και κατέχει μερίδια στην Coca-Cola, την American Express, την IBM, την Wells Fargo και άλλες «βαριές» εταιρείες. Μέχρι το 2022 είχε περίπου 372.000 υπαλλήλους.

Ο Munger, ένας σοφός άνθρωπος που πασπάλιζε τις συνομιλίες του με αναφορές στον Κικέρωνα, τον Άλμπερτ Αϊνστάιν, τον Μαρκ Τουέιν και τον Κομφούκιο, ήταν ευρέως γνωστός για τα πνευματώδη κοινής λογικής γνωμικά του, που ήταν τόσο διάσημα που ονομάστηκαν Μουνγκερισμοί και συγκεντρώθηκαν σε βιβλία, όπως το «Poor Charlie’s Almanack: The Wit and Wisdom of Charles T. Munger» (2005).

«Ο φθόνος είναι μια πραγματικά ηλίθια αμαρτία», έλεγε το ένα, «γιατί είναι η μόνη με την οποία δεν θα μπορούσες ποτέ να διασκεδάσεις». Ένα άλλο: «Το ήθος του να μην κοροϊδεύεις τον εαυτό σου είναι ένα από τα καλύτερα που θα μπορούσες να έχεις. Είναι ισχυρό γιατί είναι πολύ σπάνιο».

Ο Buffett και ο Munger μιλούσαν ο ένας στον άλλο στο τηλέφωνο για ώρες κάθε μέρα, ο πρώτος από το γραφείο του στην Omaha (η κοινή πατρίδα τους) και ο Munger από το Λος Άντζελες.

«Δεν είχαμε ποτέ λογομαχία», είχε πει ο Buffett. Επαναλαμβάνοντας μία από τις αγαπημένες ατάκες του Munger, ο Buffett είχε πει ότι όταν διαφωνούσαν, ο Munger έλεγε: «Warren, σκέψου το καλά και θα συμφωνήσεις μαζί μου γιατί είσαι έξυπνος και έχω δίκιο».

Ο Buffett και ο Munger ήταν τα πρόσωπα της ετήσιας συνάντησης της Berkshire στην Omaha, αυτό που έγινε γνωστό ως το Γούντστοκ του Καπιταλισμού. Θα έδιναν από κοινού το παρών μπροστά σε δεκάδες χιλιάδες ενθουσιασμένους μετόχους της Berkshire, απαντώντας σε ερωτήσεις για έως και έξι ώρες και διανέμοντας την επενδυτική τους σοφία.

«Το πρόβλημα με όλες αυτές τις δηλώσεις είναι ότι οι άνθρωποι αρχίζουν σταδιακά να πιστεύουν ότι ξέρουν κάτι», είχε πει ο Munger στο κοινό το 2015. «Είναι πολύ καλύτερο να πιστεύεις ότι είσαι αδαής». Και είχε προσθέσει: «Αν οι άνθρωποι δεν έκαναν τόσο συχνά λάθος, δεν θα ήμασταν τόσο πλούσιοι».

Πολλοί από αυτούς τους ακροατές είχαν γίνει πολύ πλούσιοι οι ίδιοι επενδύοντας στον Buffett και στον Munger. Μια επένδυση 1.000 δολαρίων στη Berkshire που έγινε το 1964 αξίζει περισσότερα από 10 εκατομμύρια δολάρια σήμερα.

Ο Munger θεωρoύνταν συχνά ως η ηθική πυξίδα της Berkshire Hathaway, συμβουλεύοντας τον Buffett για θέματα προσωπικού καθώς και για επενδύσεις. Η πολιτική προσλήψεών του: «Πρώτα εμπιστευτείτε τον άνθρωπο και μετά την ικανότητα του».

Γιος δικηγόρου

Ο Charles Thomas Munger είχε γεννηθεί στην Omaha την 1η Ιανουαρίου 1924 και ήταν γιος του Alfred Case Munger, δικηγόρου, και της Florence (Russell) Munger. Ως νεαρό αγόρι δούλευε τα Σάββατα σε ένα παντοπωλείο που τότε ανήκε στον παππού του Buffett (ο Buffett εργάστηκε και ο ίδιος εκεί για ένα διάστημα, αλλά οι δυο τους συναντήθηκαν πολύ αργότερα). Στα 17, ο Charles πήγε στο Πανεπιστήμιο του Michigan για να σπουδάσει μαθηματικά, αλλά στο δεύτερο έτος, μετά την επίθεση στο Pearl Harbor, κατατάχθηκε στο Αεροπορικό Σώμα Στρατού.

Με προαγωγή σε ανθυπολοχαγό, στάλθηκε στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνια στην Pasadena για να εκπαιδευτεί ως μετεωρολόγος. Εκεί συνάντησε τη Nancy Huggins, κόρη ενός ιδιοκτήτη τοπικού καταστήματος παπουτσιών, και παντρεύτηκαν, αυτός στα 21 και εκείνη στα 19. Έκαναν τρία παιδιά.

Σύντομα διορίστηκε στο Nome της Αλάσκας, όπου ανέπτυξε ένα ταλέντο που θα τον εξυπηρετούσε πολύ στο μέλλον: «Το να παίζω πόκερ στον στρατό και ως νέος δικηγόρος βελτίωσα τις επιχειρηματικές μου δεξιότητες», είχε πει ο Munger στην Janet Lowe για το βιβλίο της το 2000, «Damn Right! Behind the Scenes with Berkshire Hathaway Billionaire Charlie Munger». «Αυτό που πρέπει να μάθεις είναι να κάνεις κράτει νωρίς όταν οι πιθανότητες είναι εναντίον σου», είχε πει, «ή αν έχεις μεγάλο πλεονέκτημα, να το υποστηρίξεις όσο μπορείς περισσότερο, γιατί δεν έχεις συχνά μεγάλο πλεονέκτημα, γι’ αυτό άρπαξε την ευκαιρία όταν σου παρουσιαστεί».

Ακόμη και πριν από την απόλυσή του από τον στρατό το 1946, ο Munger, ο οποίος κάποτε είπε ότι είχε μαύρη ζώνη στο chutzpah (προέρχεται από την εβραϊκή λέξη ḥuṣpāh, που σημαίνει «αυθάδεια», «μάγουλο» ή «θράσος»), έκανε αίτηση στη Νομική Σχολή του Harvard, από την οποία είχε αποφοιτήσει ο πατέρας του, παρόλο που δεν πληρούσε τα κριτήρια. Έγινε δεκτός μόνο μετά από παρέμβαση ενός συναδέλφου του από τη Nebraska, του Roscoe Pound, συνταξιούχου κοσμήτορα του σχολείου και οικογενειακού φίλου.

Αποφοιτώντας με άριστα, ο Munger επέστρεψε στην Καλιφόρνια και άρχισε να ασκεί τη δικηγορία. Τελικά τα κατάφερε μόνος του ιδρύοντας τη δικηγορική εταιρεία Munger, Tolles & Olson. Αλλά η ζωή του είχε αρχίσει να καταρρέει: Αυτός και η γυναίκα του χώρισαν. Ο μοναχογιός τους, ο Teddy, πέθανε από λευχαιμία σε ηλικία 9 ετών και ο ίδιος υπέστη διάφορες οικονομικές ανατροπές.

Αναζητώντας την ανοικοδόμηση και βασιζόμενος στις προγενέστερες μαθηματικές του δεξιότητες («πάντα παρακολουθούσα μαθήματα μαθηματικών γιατί μπορούσα να πάρω ένα “Α” χωρίς να κάνω καμία εργασία», είχε πει), ξεκίνησε να επενδύει σε μετοχές, επιχειρήσεις και ακίνητα. «Σύντομα σκέφτηκα ότι θα προτιμούσα να είμαι ένας από τους πλούσιους και ενδιαφέροντες πελάτες μας παρά να είμαι ο δικηγόρος τους», είχε πει. Οι επενδύσεις του απέφεραν τα πρώτα του εκατομμύρια δολάρια.

Ο Munger παντρεύτηκε τη Nancy Barry Borthwick το 1956 και γνώρισε τυχαία τον Buffett τρία χρόνια αργότερα. Ο Munger είχε πετάξει πίσω στην Omaha για να οργανώσει τις υποθέσεις του πρόσφατα αποθανόντος πατέρα του όταν προσκλήθηκε για μεσημεριανό γεύμα στο τοπικό Omaha Club. Εκεί τον σύστησε στον Buffett ένας κοινός φίλος τους.

Αργότερα την ίδια εβδομάδα, ο Munger παρέστη σε ένα δείπνο στο οποίο είχε προσκληθεί και ο Buffett. Πέρασαν όλο το βράδυ μιλώντας. Ο Buffett θυμήθηκε αργότερα ότι «κυλιόταν στο πάτωμα γελώντας με τα δικά του αστεία και σκέφτηκα, “Αυτός είναι ο τύπος μου”. Κάνω το ίδιο πράγμα».

Μέρες αργότερα, αυτοί και οι γυναίκες τους πήγαν για μεσημεριανό γεύμα στο Johnny’s Cafe. Όπως αναφέρεται στο «The Snowball», τη βιογραφία του 2008 της Alice Schroeder για τον Buffett, η Nancy Munger ρώτησε κάποια στιγμή τον σύζυγό της: «Γιατί του δίνεις τόση σημασία;». Ο Munger απάντησε: «Δεν καταλαβαίνεις. Αυτό δεν είναι ένα συνηθισμένο ανθρώπινο ον».

«Πάθος για να γίνεις πλούσιος»

Σύντομα οι δύο άνδρες βρέθηκαν στο τηλέφωνο σχεδόν κάθε μέρα να μιλούν για επενδυτικές στρατηγικές. «Ο Warren είχε προφανώς καλύτερο επιχειρηματικό μοντέλο από εμένα», είχε πει ο Munger, αναφερόμενος στη χρέωσή του ανά ώρα για τις νομικές του υπηρεσίες. «Μου υπέδειχνε συνεχώς ότι είχα έναν τρελό τρόπο να βιοπορίζομαι και ότι ο δικός του ήταν καλύτερος και ότι έπρεπε να κάνω αυτό που έκανε».

Tελικά, κέρδισε ο Munger. «Όπως ο Warren, είχα μεγάλο πάθος να γίνω πλούσιος», φέρεται να είχε πει ο Munger στο βιβλίο του Roger Lowenstein «Buffett: The Making of an American Capitalist» (1995). «Όχι επειδή ήθελα Ferrari -ήθελα την ανεξαρτησία. Την ήθελα απεγνωσμένα. Σκέφτηκα ότι ήταν αναξιοπρεπές να πρέπει να στέλνω τιμολόγια σε άλλους ανθρώπους».

Ο Munger άρχισε να επενδύει δίπλα-δίπλα με τον Buffett, σε εταιρείες όπως η Westco Financial και η See’s Candies, πριν γίνει επίσημα μαζί του αντιπρόεδρος. Για τον πρώτο χρόνο, είπε, «Κράτησα το ένα δάχτυλο του ποδιού στο δικηγορικό γραφείο σε περίπτωση που η καπιταλιστική μου καριέρα κατέρρεε».

Μαζί ανέδειξαν την Berkshire σε έναν οδοστρωτήρα αξίας 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων, του οποίου οι αρχικές μετοχές σημείωσαν ετήσια κέρδη κατά μέσο όρο 21,6% μεταξύ 1965 και 2014, υπερδιπλάσια από την άνοδο 9,9% του δείκτη Standard & Poor’s 500 (η εταιρεία πήρε το όνομά της όταν, νωρίς, ο Buffett ανέλαβε μια εξασθενημένη υφαντουργία της Μασαχουσέτης που ονομάζεται Berkshire Hathaway).

Τα χρήματα που έβγαλε ο Munger ξεπέρασαν κατά πολύ τις μεγαλύτερες προσδοκίες του, είχε πει, αλλά θα μπορούσαν να ήταν ακόμη περισσότερα. Ανέφερε ότι τα μεγαλύτερα λάθη του δεν ήταν οι κακές επενδύσεις, αλλά οι επενδύσεις που η Berkshire απέτυχε να κάνει. Αυτός και ο Buffett «προσφέρθηκαν από νωρίς να αναλάβουν ένα μερίδιο της McDonald’s αλλά τελικά αποφάσισαν να μην προχωρήσουν, είχε αποκαλύψει. «Ήταν δισεκατομμύρια που έπρεπε να είχαμε αποκτήσει. Αποφύγαμε τελείως τη φαρμακοβιομηχανία και ήταν η πιο εύκολη βιομηχανία να βγάλεις πολλά χρήματα από όλους τους γύρω και ποτέ δεν βγάλαμε το παραμικρό σεντς από αυτήν».

Ο Munger χρησιμοποίησε ωστόσο τα πολλά του σεντς για ένα ασυνήθιστο φιλανθρωπικό πάθος: Την αρχιτεκτονική. Έδωσε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε έργα αρχιτεκτονικής πανεπιστημίων, συμπεριλαμβανομένων 65 εκατομμυρίων δολαρίων για το Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής Kavli στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στη Santa Barbara. Τουλάχιστον ένα από τα έργα του προκάλεσε διαμάχη: Το σχέδιό του για ένα κτήριο κοιτώνα χωρίς παράθυρα στην πανεπιστημιούπολη της Santa Barbara, για το οποίο συνεισέφερε 200 εκατομμύρια δολάρια, επικρίθηκε από ορισμένους αρχιτέκτονες και φοιτητές. Το υπερασπίστηκε ως αποτελεσματικό και επιδραστικό.

Ενεργός στα 90 του

Ο Buffett παρέμεινε ένθερμος υποστηρικτής της φιλανθρωπίας μέσω του Giving Pledge, μιας οργάνωσης που ίδρυσε μαζί με τον Bill και τη Melinda Gates και η οποία προσπαθεί να πείθει τους δισεκατομμυριούχους να δίνουν τουλάχιστον τη μισή περιουσία τους. Αλλά ο Munger δεν ήταν στη λίστα. Είχε πει ότι η σύζυγός του, η Nancy, η οποία πέθανε το 2010 στα 86 της, ήθελε το μισό της περιουσίας της να περάσει στα παιδιά τους, «και έτσι έκανα περισσότερο από αυτό». Και πρόσθεσε: «Ένιωσα ότι θα ήταν υποκριτικό να είμαι μεγάλος ενεχυροδανειστής. Έχω ήδη παραβιάσει το απόλυτο πνεύμα όλου αυτού».

Ο Munger είχε δύο κόρες από τον πρώτο του γάμο, τη Wendy και τη Molly Munger, μια κόρη από τον δεύτερο γάμο του, την Emilie Munger Ogden και τρεις γιους επίσης από το δεύτερο γάμο του, τον Charles Jr., τον Barry και τον Philip, δύο θετούς γιους, τον William και τον David Borthwick, 15 εγγόνια και επτά δισέγγονα.

Ένα πολύτιμο καταφύγιό του ήταν μια φάρμα άγριας φύσης στη βόρεια Minnesota, στο Star Island, στη λίμνη Cass, όπου οι παππούδες του ξεκίνησαν το καλοκαίρι το 1932 και η οποία έγινε η έδρα της οικογένειας. Εκτός από το Λος Άντζελες, είχε επίσης σπίτι στη Χαβάη.

Υπό τον Buffett και τον Munger, η Berkshire επένδυσε πολλά σε εφημερίδες, μεταξύ των οποίων η Washington Post, η Buffalo News και η Omaha World-Herald. Ο ίδιος ο Munger ήταν πρόεδρος της Daily Journal Corporation από το 1977 έως το 2022.

Παρέμεινε ενεργός στην Berkshire Hathaway μέχρι τα 90 του, ενώ υπηρέτησε για δεκαετίες ως πρόεδρος του Good Samaritan Hospital στο Λος Άντζελες, στο οποίο έκανε αφειδώς δωρεές. Ρεπουμπλικανός, ήταν επίσης ειλικρινής υπέρ του Planned Parenthood.

Ίσως σε μια άλλη ζωή ο Munger, με όλη του την ορμή και τη σιγουριά του, θα ήταν ο αρχηγός μιας γιγάντιας εταιρείας. Αλλά δεν μετάνιωσε που έκανε την περιουσία του στη σκιά του Buffett. «Δεν με πείραζε καθόλου να παίξω δεύτερο βιολί δίπλα στον Warren», είχε πει σε μια συνέντευξη του. «Συνήθως, όπου κι αν πάω κυριαρχώ, αλλά όταν κάποιος άλλος είναι καλύτερος, είμαι πρόθυμος να παίξω το δεύτερο βιολί. Απλά ήμουν σπάνια σε αυτή τη θέση, εκτός από την περίπτωση του Warren. Αλλά δεν με πείραξε καθόλου».

*Ο Alex Traub συνέβαλε στην αναφορά

SHARE

Περισσότερα

MORE NEWS DESK