Έχουν περάσει περίπου τέσσερα χρόνια από τότε που η πανδημία της Covid-19 ανέτρεψε για πρώτη φορά την κοινωνία. Οι πόλεις και οι κωμοπόλεις στις ΗΠΑ έχουν ως επί το πλείστον ξαναζωντανέψει, αλλά μια πτυχή της καθημερινής ζωής έχει αλλάξει, πιθανά για πάντα: Η κάποτε πανταχού παρούσα πραγματικότητα της εργασίας σε ένα γραφείο για οκτώ ώρες την ημέρα, πέντε ημέρες την εβδομάδα είναι νεκρή.
Καθώς πολλές εταιρείες στις ΗΠΑ ασπάζονται την εξ αποστάσεως και την υβριδική εργασία, η ζήτηση για χώρους γραφείων έχει αποδυναμωθεί και οι αξίες των ακινήτων έχουν μειωθεί δραματικά. Η δύσκολη θέση στην οποία βρίσκονται τα κτίρια γραφείων είναι εντυπωσιακά παρόμοια με αυτή των περιφερειακών εμπορικών κέντρων πριν από μια 20ετία περίπου, στην αλλαγή του αιώνα, όταν οι Αμερικανοί άρχισαν για πρώτη φορά να έλκονται μαζικά στις ηλεκτρονικές αγορές, σύμφωνα με ανάλυση του Γραφείου Οικονομικών Ερευνών του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ.
Πολλά εμπορικά κέντρα έχουν κλείσει από τότε, καθώς οι λιανοπωλητές απέσυραν τα καταστήματα τους. Ωστόσο, ορισμένα εμπορικά κέντρα-ζόμπι έχουν αποκτήσει νέα ζωή, καθώς επαναχρησιμοποιήθηκαν για άλλες χρήσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις, αφού έμειναν άδεια και εγκαταλειμμένα για χρόνια.
«Οι ανανεωμένες χρήσεις για περιφερειακά εμπορικά κέντρα περιλαμβάνουν νέους χώρους λιανικής με μικρότερο αποτύπωμα, μικτή χρήση και χώρο αποθήκης/διανομής», ανέφερε η ανάλυση του Γραφείου Οικονομικών Ερευνών. «Πιο εκλεκτικές επιλογές περιλαμβάνουν τη χρήση ως… γήπεδα κρίκετ, αστυνομικά τμήματα και… εσωτερική φάρμα κάνναβης».
Τα κτίρια γραφείων όμως θα μπορούσαν να μετατραπούν τελικά σε κατοικίες, γήπεδα ή εσωτερικές φάρμες; Είναι αρκετά πιθανό.
Ο αποφασιστικός παράγοντας για να φανεί κάτι τέτοιο είναι εάν η αγορά εμπορικών ακινήτων δει τα ποσοστά πληρότητας σε κτίρια γραφείων να επιστρέφουν στα επίπεδα πριν από την πανδημία. «Αυτό που απασχολεί όλους είναι το πόσος χώρος γραφείου χρειάζεται μια εταιρεία εάν οι εργαζόμενοι δουλεύουν εξ αποστάσεως και αυτό θα παραμείνει για λίγο αιωρούμενο», είπε στο CNN ο John Toohig, επικεφαλής του τμήματος συναλλαγών δανείων στο Raymond James.
«Και αν κοιτάξουμε λίγο πιο βαθιά, τα δάνεια για χώρους γραφείων που καθυστερούν στην εξόφλήση τους αφορά κτίρια στα αστικά κέντρα των πόλεων», είπε.
Αυτό σημαίνει ότι τα άδεια κτίρια γραφείων σε πόλεις όπως το Σαν Φρανσίσκο και η Ουάσιγκτον έχουν περισσότερες πιθανότητες να υποστούν τελικά αλλαγές, λόγω του μεγάλου προβλήματος που αντιμετωπίζουν, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της αξίας των ακινήτων.
Μια έκθεση από το Παγκόσμιο Ινστιτούτο McKinsey ανέφερε ότι η εξ αποστάσεως εργασία κινδυνεύει να εξαφανίσει 800 δισεκατομμύρια δολάρια από την αξία των κτιρίων γραφείων σε μεγάλες πόλεις παγκοσμίως έως το 2030. Πολλά εξαρτώνται επίσης από τη βιωσιμότητα της επαναχρησιμοποίησης ενός αποτυχημένου κτιρίου γραφείων, είπε ο Toohig, η οποία συνήθως περιλαμβάνει μια μελέτη που γίνεται για να καθοριστεί εάν το κόστος της επαναχρησιμοποίησης ενός εμπορικού κτιρίου θα άξιζε τον κόπο μακροπρόθεσμα.
Για να μετατραπεί ένα εμπορικό κτίριο σε οικιστικές μονάδες, για παράδειγμα, μια μελέτη θα πρέπει να εξετάσει εάν υπάρχει αρκετή ζήτηση για στέγαση στην περιοχή (άλλες μελέτες θα εξετάσουν διαφορετικές μεταβλητές).
Ωστόσο, οι προοπτικές για τα κτίρια γραφείων το 2024 δεν είναι πολύ ρόδινες.
Η CBRE, μια εταιρεία παροχής υπηρεσιών εμπορικών ακινήτων, δήλωσε σε εκτιμήσεις που δημοσιεύθηκαν την Πέμπτη ότι οι κενές θέσεις γραφείων στις ΗΠΑ πιθανότατα θα αυξηθούν περαιτέρω το επόμενο έτος, φτάνοντας το ποσοστό του 19,8%, από 12,1% στο τέλος του 2019.
Η επιστροφή των εργαζομένων στα γραφεία δεν ήταν εύκολη για ορισμένους εργοδότες. Και δεδομένου ότι η ζήτηση για χώρους γραφείων πιθανότατα θα παραμείνει ασθενής, η οικοδομική δραστηριότητα αναμένεται να προσαρμοστεί ανάλογα. «Η κατασκευή γραφείων θα επιβραδυνθεί στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2014, αυξάνοντας την προοπτική έλλειψης διαθέσιμου χώρου Class-A αργότερα μέσα στο έτος», ανέφερε η εταιρεία.
