Ναι, ο Παπαδιαμάντης ήταν μπροστά, όχι γιατί έγραφε “μοντέρνα”, αλλά γιατί τολμούσε να κοιτάξει την κόλαση με βλέμμα ανθρώπινο. Η Φόνισσα δεν είναι απλώς ένα προδρομικό φεμινιστικό αφήγημα — είναι η απελπισμένη κραυγή μιας γυναίκας που σκοτώνει για να ελευθερώσει από τη σκλαβιά του φύλου. Σκοτώνει όχι από μίσος, αλλά από επίγνωση. Ήταν ο μόνος που κατάλαβε ότι η ηθική της κοινωνίας είναι πιο δολοφονική από το μαχαίρι του εγκληματία.
Και μετά, ήρθαν οι ομιλούσες κεφαλές,
οι «πολιτισμικοί» τηλεκριτές,
οι σειρές με τις Κατίνες των Πατρών —
που τις ντύνουν με ρετρό μουσική και μισόλογα για να μη βγάλουν τ’ όνομα της βίας από το στόμα τους.
Πήραν τη Φραγκογιαννού και την έκαναν καρναβάλι.
Πήραν τον πόνο και τον έκαναν επεισόδιο.
Πήραν την πατριαρχία και την μετέτρεψαν σε cult σίριαλ με διαφημίσεις απορρυπαντικών.
Όχι, δεν είναι αθώο το «χιούμορ» τους.
Είναι το άλλο πρόσωπο της κανονικοποίησης.
Είναι σαν να παίρνεις τον Προμηθέα και να τον βάζεις σε τηλεπαιχνίδι:
«Πόσες φορές σε κατασπάραξε ο αετός; Στείλτε 1 στο 54777!»
**
Ο Παπαδιαμάντης, με τη βαριά βυζαντινή του σιγή,
μιλούσε για το ακατονόμαστο,
για το αίμα πίσω από τις λέξεις,
για τη ζωή που καταπίνει τα παιδιά της,
για την κοινωνία που θάβει τη γυναίκα της στο ίδιο της το βλέμμα.
Κι εμείς, στην τηλεόραση των ηθικών ζόμπι,
παρακολουθούμε την κηδεία του στοχασμού με ποπ κορν.
