-Γυμνάσου σαν τον RFK Jr, κολύμπα σαν τον Γιάννη Στουρνάρα που είναι αθλητής της κολύμβησης, δίψα για γνώση όπως η διψασμένη έρημος για νερό. Πολέμα!
Tρίτη 2 Σεπτεμβρίου 2025
Στη διάρκεια των τελευταίων ετών έχει, μεταξύ άλλων, καταρριφθεί σε μεγάλο βαθμό, εάν όχι ολοσχερώς, η εξής βεβαιότητα.
–Οι Aνόητοι είναι Αήττητοι
Είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι οι ανόητοι δεν έχουν μέλλον. Επίσης τείνει να καταρριφθεί και η βεβαιότητα
-Του φεύγα η μάνα δεν έκλαψε ποτέ…
Γιατί απλά δεν θα έχουν που να πάνε σε όποιο στρατόπεδο και εάν ανήκουν.
By Don’t Look Up
Αλλά η πιο σημαντική, κατά τη γνώμη μας βεβαιότητα που τείνει να καταρριφθεί είναι ότι
-Yπάρχουν βεβαιότητες!
Eπιτρέψτε μας σε αυτό το σημείο και μία πρόβλεψη για το πιο θα μπορούσε να είναι το πιο ασφαλές επάγγελμα του μέλλοντος.
Ανατρέχοντας στο παρελθόν θα προτείναμε το επάγγελμα του μετακινούμενου Βοσκού με το κοπάδι του. Οι Νομάδες είναι το επάγγελμα του μέλλοντος. Δεν εννοούμε τους ψηφιακούς νομάδες και τις λοιπές λαμπερές αλλά θανάσιμες ανοησίες της AI αλλά τους βοσκούς στη κυριολεξία. Ειδικά τους μετακινούμενους με το κοπάδι τους (και την επίσης μετακινούμενη οικογένειά τους)
Συνεχίζουμε ως εξής.
Τα τελευταία 24ωρα και ενώ ο Πρόεδρος Trump έδινε συνεντεύξεις και έπαιζε golf με την όμορφη εγγονή του Kai Trump είχε φουντώσει μια φημολογία που τον ήθελε νεκρό. Για την ακρίβεια το deep state ήταν εκείνο που μεθόδευσε τη σχετική διαρροή καθώς ο Trump ακουμπούσε τα ασημικά και το χρυσάφι του deep state. Τη FED.
Για πρώτη φορά από το Ioύνιο του 1918 που ιδρύθηκε η FED, Αμερικανός Πρόεδρος φθάνει τόσο κοντά στο να αρπάξει το Ιερό Δισκοπότηρο από τον έλεγχο του deep state επιχειρώντας να απομακρύνει τον πρόεδρο της FED Jerome Powell και έναν από τους 7 του ΔΣ την κυβερνήτη Lisa Cook που πιάστηκε να λαμβάνει δύο δάνεια για δύο διαφορετικά σπίτια με τους ευνοικούς όρους της πρώτης κατοικίας!
Η απόπειρα του Trump να ελέγξει την FED προκάλεσε συναγερμό στις ευρωπαίες αδελφές της. Την Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα και την Tράπεζα Διεθνών Διαπραγματεύσεων (BIS)
Aυτές οι τράπεζες ελέγχουν σχεδόν το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, ελέγχουν το παγκόσμιο χρέος και τα επιτόκια ως εργαλείο. Ο Trump και ο πυρήνας των σκληρών της κυβέρνησής του φέρονται αποφασισμένοι να πάρουν τον έλεγχο για λογαριασμό της αμερικανικής κυβέρνησης και να απαλλάξουν τους αμερικανούς και στη συνέχεια εκ των πραγμάτων και τους Ευρωπαίους από την πληρωμή τόκων για το δημόσιο χρέος.
Αυτό προκαλεί ανατριχίλα στo αντίπαλο στρατόπεδο. Έτσι η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Christine Lagarde, δήλωσε σε συνέντευξή της στο Radio Classique, τη Δευτέρα, ότι οι προσπάθειες απομάκρυνσης του προέδρου της Fed, Jerome Powell, ή της κυβερνήτη της Fed, Lisa Cook, θα «αντιπροσωπεύσουν έναν πολύ σοβαρό κίνδυνο για την οικονομία των ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία».
«Εάν η νομισματική πολιτική των ΗΠΑ δεν ήταν πλέον ανεξάρτητη (!) και αντ’ αυτού εξαρτιόταν από τις επιταγές αυτού ή εκείνου του ατόμου, τότε πιστεύω ότι η επίδραση στην ισορροπία της αμερικανικής οικονομίας θα μπορούσε, ως αποτέλεσμα των επιπτώσεων που θα είχε αυτό σε όλο τον κόσμο, να είναι πολύ ανησυχητική, επειδή είναι η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο», εξήγησε η Lagarde.
Φυσικά και οι παραπάνω οργανισμοί δεν είναι ανεξάρτητοι. Άλλωστε δεν δύνανται να παίρνουν εντολές απευθείας από τον Θεό. Την ίδια στιγμή -για να είμαστε δίκαιοι-ούτε και ο κόσμος ως επιχείρηση και μάλιστα χρεοκοπημένη είναι ανεξάρτητη. Ακόμη και η χρήση του τρόμου ως εργαλείου διακυβέρνησης αποδίδεται στους ευρηματικούς παγκόσμιους κυβερνήτες οι οποίοι εκτός από την κυβέρνηση Trump έχουν αντίπαλο και το χρόνο. Κυρίως λόγω γήρατος μερικών από τις πλέον εμβληματικές φιγούρες του deep state.
Μια και μιλήσαμε για τρόμο θα σας παρουσιάσουμε στη συνέχεια την πρώτη ομιλία του νέου επικεφαλής της BIS, του κ. Pablo Hernández de Cos η οποία δόθηκε στη εκδήλωση για την 100ή επέτειο της Κεντρικής Τράπεζας του Μεξικού. Η ομιλία του κ. de Cos που είναι φίλος του Γιάννη Στουρνάρα για τους προσεκτικούς, επιμελείς, σκεπτόμενους, υποψιασμένους αναγνώστες ήταν μια διαρκής προσομοίωση τρόμου, μια σειρά από αντίστοιχα σενάρια τα οποία δεν προκαλούν οι εξωγήινοι αλλά εκείνοι που δύνανται να τα προφητεύουν μια και τα προκαλούν.
Η ομιλία του κ. de Cos ένα διαρκές ήξεις-αφίξεις πολύ συνειδητό και ταυτόχρονα καθώς ολοκληρώνει την ομιλία του ζητά από το ακροατήριο του (τους επικεφαλής των κεντρικών τραπεζών που βρέθηκαν εκεί) να είναι ευρηματικοί στις προσομοιώσεις διαρκών ανατρεπτικών γεγονότων και ταυτόχρονα συνετοί στην αποστολή τους. Να παραμείνει ο έλεγχος του κόσμου στις κεντρικές τράπεζες και διά μέσω εκείνων στους “ιδιοκτήτες” των τραπεζών με not stop στόχο την παγκοσμιοποίηση και μια παγκόσμια διακυβέρνηση σε ένα πληθυσμό της γης που δεν θα ξεπερνάει το 1 δις κατοίκους.
Κάπως έτσι διαμορφώνεται ο παγκόσμιος Big Brother ενός κόσμου δίχως βεβαιότητες εκτός από εκείνη του διαρκούς πολέμου επιβίωσης ο οποίος απαιτεί και από τα δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα πολεμιστές με εξαιρετική φυσική κατάσταστη σαν εκείνη του RFK Jr. ή ακόμη και του Γιάννη Στουρνάρα που είναι αθλητής της κολύμβησης, πρωταθλητισμό στη γνώση, τη σκέψη, τη μελέτη ακόμη και όταν βρισκόμαστε στη θέση του ξυπόλητου θηράματος που τρέχει στο δάσος καθώς οι Headhunters του Παιγνιδιού το καταδιώκουν.
[Σημείωση Κουρδιστού Πορτοκαλιού> Ο Γιάννης Στουρνάρας είναι φίλος μας γιατί είναι Πολεμιστής]
Eκπλήρωση των εντολών των κεντρικών τραπεζών σε έναν κόσμο που αλλάζει
(σημείωση δική μας> επειδή εμείς προκαλούμε τις διαρκείς αλλαγές)
Mexico, 26 August 2025>[Bank of Mexico 100th Anniversary Conference Mexico City]
Ομιλία του Pablo Hernández de Cos, General Manager, Bank for International Settlements-BIS
[Bank of Mexico 100th Anniversary Conference Mexico City]
Introduction
Καλημέρα και σας ευχαριστώ που με προσκαλέσατε να μιλήσω σε αυτό το συνέδριο. Είναι η πρώτη μου φορά εδώ με την ιδιότητά μου ως Γενικού Διευθυντή της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών-Bank for International Settlements (BIS), και είναι μεγάλη μου χαρά που βρίσκομαι σήμερα μαζί σας. Είμαστε εδώ σήμερα για να γιορτάσουμε την 100ή επέτειο της Τράπεζας του Μεξικού – για να γιορτάσουμε μια κεντρική τράπεζα που εκπληρώνει την εντολή της να σταθεροποιεί την αγοραστική δύναμη του peso και, ως εκ τούτου, να συμβάλλει στην ευημερία του λαού της. Θα ήθελα να εκμεταλλευτώ αυτήν την ευκαιρία για να σκεφτώ τις προϋποθέσεις για να εκπληρώσουν οι κεντρικές τράπεζες τις εντολές σταθερότητας που έχουν αναλάβει και πώς οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να συνεχίσουν να το κάνουν αυτό σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς.
The foundations of central banks’ credibility and ability to deliver
Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω θέτοντας τα θεμέλια που επιτρέπουν στις κεντρικές τράπεζες να διατηρούν τη σταθερότητα των τιμών και, ειδικότερα, να διατηρούν την εμπιστοσύνη στο χρήμα. Αυτά τα θεμέλια σχηματίζονται από τρεις βασικούς θεσμικούς πυλώνες: μια σαφή εντολή για σταθερότητα τιμών, ανεξαρτησία και λογοδοσία. Μια σαφής εντολή για σταθερότητα τιμών ορίζει ότι η νομισματική πολιτική θα πρέπει να προστατεύει την αξία του χρήματος. Για έναν αυξανόμενο αριθμό χωρών, αυτό έχει λάβει τη μορφή στόχων για τον πληθωρισμό. Τέτοιες εντολές διασφαλίζουν ότι οι κεντρικές τράπεζες δίνουν προτεραιότητα στη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών ως βασική συμβολή στην οικονομική ευημερία. Παρέχουν σαφή προσανατολισμό στο κοινό, σταθεροποιώντας τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό και μετριάζοντας έτσι τις μακροοικονομικές και χρηματοοικονομικές επιπτώσεις οποιουδήποτε shock.
Η ανεξαρτησία επιτρέπει στις κεντρικές τράπεζες να λαμβάνουν αποφάσεις νομισματικής πολιτικής με βάση οικονομικές παραμέτρους προς το μακροπρόθεσμο δημόσιο συμφέρον, απαλλαγμένες από βραχυπρόθεσμες πολιτικές παρεμβάσεις. Αυτό τις βοηθά να ενεργούν γρήγορα και αξιόπιστα σε απάντηση στους κινδύνους για τη σταθερότητα των τιμών. Επιπλέον, προστατεύει τις κεντρικές τράπεζες από πιέσεις να χρησιμοποιήσουν τη νομισματική πολιτική για τη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων του κρατικού προϋπολογισμού.
Οι κεντρικές τράπεζες χρειάζονται θεσμική, λειτουργική, προσωπική και οικονομική ανεξαρτησία, η οποία πρέπει να υποστηρίζεται από ένα ισχυρό νομικό πλαίσιο.
Τέλος, η λογοδοσία αποτελεί βασικό αντίβαρο της ανεξαρτησίας. Υποστηρίζει τη νομιμότητα των πολιτικών των κεντρικών τραπεζών. Ως δημόσιοι θεσμοί, οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να λογοδοτούν στους νομοθέτες και στην κοινωνία, ιδίως όταν απολαμβάνουν υψηλό βαθμό ανεξαρτησίας από τις κυβερνήσεις. Η λογοδοσία προωθεί περαιτέρω τη διαφάνεια, η οποία ενισχύει την εμπιστοσύνη στις κεντρικές τράπεζες και ενισχύει την αποτελεσματικότητα της πολιτικής.
Ένα βασικό μέσο λογοδοσίας είναι η σαφής επικοινωνία για την επεξήγηση των πολιτικών αποφάσεων στο κοινό, την ορθολογική οργάνωση των ενεργειών της κεντρικής τράπεζας και την περιγραφή του τρόπου με τον οποίο αυτές συμβάλλουν στην επίτευξη της εντολής της. Αυτοί οι τρεις θεσμικοί πυλώνες ήταν βασικοί για τις κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως, ώστε να επιτύχουν σταθερότητα τιμών και να οικοδομήσουν ισχυρή αξιοπιστία στην καταπολέμηση του πληθωρισμού.
Η εμπειρία της Τράπεζας του Μεξικού αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως τεκμηριώνεται από τον Διοικητή Rodríguez και τους συν-συγγραφείς στον ειδικό τόμο της BIS με τίτλο «Κεντρικές τραπεζικές συναλλαγές στην Αμερική: μαθήματα από δύο δεκαετίες-Central banking in the Americas: lessons from two decades».
Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, το Μεξικό -μαζί με πολλές άλλες οικονομίες- βίωσε αρκετά επεισόδια υψηλού πληθωρισμού, που επηρέασαν την ευημερία του πληθυσμού. Αυτά τα επεισόδια καθοδηγούνταν εν μέρει από την πεποίθηση ότι η συστηματικά επεκτατική νομισματική πολιτική θα μπορούσε να υποστηρίξει μόνιμα υψηλότερη οικονομική ανάπτυξη ή ότι η εκτύπωση χρήματος θα μπορούσε να βοηθήσει στη χρηματοδότηση επίμονων δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Η υιοθέτηση ενός πλαισίου στόχευσης του πληθωρισμού το 2001, σε συνδυασμό με την επιχειρησιακή ανεξαρτησία και την λογοδοσία της νομισματικής πολιτικής, ήταν κρίσιμη για τη δημιουργία ενός αξιόπιστου πλαισίου νομισματικής πολιτικής και την επίτευξη σταθερότητας τιμών στο Μεξικό.
Η αξιοπιστία που αποκτήθηκε είναι σαφής στα δεδομένα. Από την υιοθέτηση της στόχευσης του πληθωρισμού, ο ρυθμός πληθωρισμού στο Μεξικό έχει μειωθεί σημαντικά, εμφανίζοντας χαμηλότερη μεταβλητότητα και επιμονή.
Ο πληθωρισμός έχει γίνει λιγότερο ευαίσθητος στις ειδήσεις, όπως φαίνεται για παράδειγμα από τη χαμηλότερη μετακύλιση των διακυμάνσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών στον πληθωρισμό.
Ταυτόχρονα, η καθιέρωση ενός αξιόπιστου καθεστώτος χαμηλού πληθωρισμού έχει αυξήσει το περιθώριο ελιγμών για τη νομισματική πολιτική ώστε να ενεργεί αντικυκλικά. Η εμπειρία του Μεξικού έχει μοιραστεί πολλές χώρες που υιοθέτησαν τη στόχευση του πληθωρισμού από τη δεκαετία του 1990. Πράγματι, μέχρι την πανδημία Covid-19, ο πληθωρισμός παγκοσμίως παρέμεινε αξιοσημείωτα χαμηλός και σταθερός.
Η απότομη αύξηση του πληθωρισμού του 2021-22, ωστόσο, έθεσε μια σημαντική δοκιμασία για τα πλαίσια της νομισματικής πολιτικής και τους θεσμικούς τους πυλώνες. Οι κεντρικές τράπεζες μείωσαν με επιτυχία τον πληθωρισμό και αποκατέστησαν τη σταθερότητα των τιμών, επιδεικνύοντας την αποφασιστικότητά τους να εκπληρώσουν τις εντολές τους. Μετά από μια αρχική καθυστέρηση – κυρίως σε προηγμένες οικονομίες και όχι σε πολλές emerging market economies (EMEs) λόγω της έλλειψης σαφήνειας σχετικά με την επιμονή του shock, οι κεντρικές τράπεζες αντέδρασαν με τον πιο παγκοσμίως συγχρονισμένο κύκλο σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής στην ιστορία. Αυτή η δυναμική σύσφιξη απέτρεψε την αποσταθεροποίηση των πληθωριστικών προσδοκιών και επανέφερε τον πληθωρισμό στον στόχο με περιορισμένο κόστος παραγωγής. Παρ ‘όλα αυτά, η απότομη αύξηση του πληθωρισμού άφησε τις οικονομίες με μεγάλη αύξηση του κόστους ζωής, η οποία δεν αντικατοπτριζόταν πάντα πλήρως στους ονομαστικούς μισθούς.
The challenges ahead
Οι συνεχιζόμενες διαρθρωτικές μεταβολές με τη μορφή της αποπαγκοσμιοποίησης, της γήρανσης των κοινωνιών, της κλιματικής αλλαγής, των τεχνολογικών διαταραχών και του υψηλού και αυξανόμενου δημόσιου χρέους είναι πιθανό να δημιουργήσουν περαιτέρω προκλήσεις για τις κεντρικές τράπεζες στο μέλλον. Αυτές οι μετατοπίσεις έχουν αυξήσει την αβεβαιότητα γύρω από δύο κρίσιμα στοιχεία για την αποτελεσματική διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής: την ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, η οποία επηρεάζει τις προοπτικές πληθωρισμού και ανάπτυξης, και το φυσικό επιτόκιο, το ποσοστό στο οποίο η νομισματική πολιτική δεν είναι ούτε επεκτατική ούτε συσταλτική (αυτό που οι οικονομολόγοι αναφέρουν ως r-star).
Η παγκοσμιοποίηση υποχωρεί στο πλαίσιο των αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων. Οι εμπορικοί δασμοί έχουν εισφέρει αβεβαιότητα στις βραχυπρόθεσμες μακροοικονομικές προοπτικές, καθώς μπορούν να επηρεάσουν τόσο την προσφορά αγαθών και υπηρεσιών σε μια οικονομία όσο και τη ζήτηση για αυτά. Ενώ οι δασμοί τείνουν να μειώνουν την παγκόσμια ανάπτυξη, μπορούν να δημιουργήσουν απόκλιση στον πληθωρισμό – αυξάνοντας περισσότερο τις τιμές στις χώρες που επιβάλλουν δασμούς, ενώ μειώνουν τον πληθωρισμό στους κύριους εμπορικούς τους εταίρους. Οι αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνουν τον κίνδυνο μεγάλων δυσμενών shocks στην προσφορά, ιδίως στις αγορές εμπορευμάτων. Ταυτόχρονα, μειώνουν τη ζήτηση μέσω της υψηλότερης αβεβαιότητας. Έτσι, η συνολική επίπτωση της αποπαγκοσμιοποίησης για την προσφορά και τη ζήτηση είναι αρκετά αβέβαιη και θα ποικίλλει μεταξύ των χωρών. Οι επιπτώσεις για το φυσικό επιτόκιο είναι επίσης ασαφείς. Η χαμηλότερη δυνητική ανάπτυξη μετά την αποπαγκοσμιοποίηση θα έτεινε να την μειώσει, ενώ μέτρα αντίδρασης, όπως η αναδιάρθρωση των επενδύσεων και η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, θα έτεινε να την αυξήσει. Οι δημογραφικές τάσεις χαρακτηρίζονται από γήρανση του πληθυσμού και βραδύτερη αύξηση του εργατικού δυναμικού σε πολλές οικονομίες.
Οι συνολικές επιπτώσεις αυτής της τάσης για την ισορροπία προσφοράς και ζήτησης είναι και πάλι αβέβαιες. Αφενός, η προσφορά εργασίας γίνεται όλο και πιο περιορισμένη, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει πληθωριστικές πιέσεις. Αφετέρου, η βραδύτερη αύξηση του πληθυσμού τείνει να μειώνει τη ζήτηση, γεγονός που μπορεί να αποδυναμώσει τις πληθωριστικές πιέσεις. Οι επιπτώσεις των επικρατουσών δημογραφικών τάσεων για το φυσικό επιτόκιο είναι επίσης ασαφείς. Ενώ η συνεχιζόμενη γήρανση και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής θα διατηρούσαν την αποταμίευση υψηλή, ένας συρρικνούμενος πληθυσμός σε ηλικία εργασίας μειώνει τα ποσοστά αποταμίευσης, ασκώντας ανοδική πίεση στα επιτόκια.
Climate change
Η κλιματική αλλαγή είναι μια παγκόσμια δύναμη που επηρεάζει τις οικονομίες μας. Οι αυξανόμενες θερμοκρασίες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα μπορούν να μειώσουν τόσο τη συνολική όσο και την τομεακή παραγωγή και να αυξήσουν τις τιμές των τροφίμων.
Τέτοιες διαταραχές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ιδιαίτερες προκλήσεις για τις αναδυόμενες οικονομίες της αγοράς, όπου τα τρόφιμα αποτελούν σχετικά μεγάλο συστατικό των καλαθιών κατανάλωσης και όπου ένα σημαντικό μερίδιο του πληθυσμού βασίζεται στη γεωργία. Επιπλέον, μια ανώμαλη μετάβαση από τις «καφέ» στις «πράσινες» τεχνολογίες, για παράδειγμα λόγω της υποεπένδυσης σε καφέ τεχνολογίες, θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή δυσμενών διαταραχών στις τιμές της ενέργειας μέχρι οι πράσινες τεχνολογίες να φτάσουν σε επαρκή κλίμακα.
Αυτοί οι κίνδυνοι συνεπάγονται κίνδυνο διαταραχών τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και από την πλευρά της προσφοράς, ενισχύοντας την αβεβαιότητα σχετικά με τη φύση των διαταραχών που θα αντιμετωπίσουν οι κεντρικές τράπεζες στο μέλλον. Για τον φυσικό ρυθμό, η κλιματική αλλαγή μπορεί να ασκήσει καθοδική ή ανοδική πίεση. Η αβεβαιότητα που φέρνει μαζί της και ο κίνδυνος μεγάλων δυσμενών διαταραχών θα τείνουν να αυξήσουν την αποταμίευση ως προφύλαξη. Ταυτόχρονα, η ευρύτερη υιοθέτηση τεχνολογιών φιλικών προς το κλίμα ή εκείνων που προστατεύουν από ένα μεταβαλλόμενο κλίμα, όπως ο κλιματισμός, θα αύξανε τις επενδύσεις.
Technological disruption
Οι τεχνολογικές αναταραχές, όπως οι ραγδαίες εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη, θα αλλάξουν ριζικά τη δομή των οικονομιών μας. Αυτές οι αναταραχές θα επηρεάσουν τα χρηματοπιστωτικά συστήματα καθώς και την παραγωγικότητα, την κατανάλωση, τις επενδύσεις και τις αγορές εργασίας. Οι επιπτώσεις στην ισορροπία προσφοράς και ζήτησης δεν είναι επίσης σαφείς εδώ, αυξάνοντας έτσι την αβεβαιότητα. Αφενός, θα επηρεάσουν τη συνολική προσφορά αυξάνοντας την παραγωγικότητα, ασκώντας καθοδική πίεση στις τιμές. Αφετέρου, θα μπορούσαν να αυξήσουν τις πληθωριστικές πιέσεις, ειδικά βραχυπρόθεσμα αυξάνοντας τη ζήτηση μέσω υψηλότερων επενδύσεων και κατανάλωσης.
Οι τεχνολογικές αναταραχές που οδηγούν στην αύξηση της παραγωγικότητας και των επενδύσεων σε νέες τεχνολογίες μπορεί να ενισχύσουν την ανάπτυξη και να αυξήσουν το φυσικό επιτόκιο. Ωστόσο, η πιθανή σημασία της επίδρασης είναι άγνωστη, προσθέτοντας ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας. Τέλος, η μετάβαση σε ένα δημοσιονομικό καθεστώς που χαρακτηρίζεται από υψηλό και αυξανόμενο δημόσιο χρέος σηματοδοτεί μια άλλη διαρθρωτική μετατόπιση που θέτει σημαντικές προκλήσεις για τις κεντρικές τράπεζες, κάτι για το οποίο η BIS προειδοποιεί εδώ και αρκετό καιρό.
Τα επίμονα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα μετά την πανδημία έχουν ωθήσει το δημόσιο χρέος σε πολλές χώρες σε ιστορικά υψηλά. Όσον αφορά το μέλλον, το χρέος αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω, κυρίως λόγω των αυξανόμενων δημοσιονομικών αναγκών που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού, την πράσινη μετάβαση και τις γεωπολιτικές εντάσεις. Οι λιγότερο ευνοϊκές διαφορές μεταξύ επιτοκίων και ρυθμών ανάπτυξης θα επιδείνωναν περαιτέρω τις δημοσιονομικές πορείες. Το υψηλότερο χρέος του δημόσιου τομέα μπορεί να περιορίσει το περιθώριο ελιγμών νομισματικής πολιτικής. Αυτό θα μπορούσε να εκτροχιάσει τον πληθωρισμό, όπως μας έχει διδάξει και η εμπειρία πολλών χωρών της Λατινικής Αμερικής στις δεκαετίες του 1980 και του 1990. Ταυτόχρονα, οι μη βιώσιμες δημοσιονομικές πορείες μπορούν να αυξήσουν τους κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να αυξήσουν τις πιέσεις για ενοποίηση, με αποτέλεσμα καθοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη. Τα επίμονα ελλείμματα μπορεί επίσης να συνεπάγονται υψηλότερα επιτόκια, καθώς μπορεί να αυξήσουν τα ασφάλιστρα κινδύνου στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, καθώς και το r-star, μειώνοντας τη συνολική αποταμίευση. Ωστόσο, η ισχύς της επίδρασης είναι αβέβαιη, καθώς η ιδιωτική αποταμίευση και οι επενδύσεις ενδέχεται επίσης να προσαρμοστούν σε ένα μεταβαλλόμενο δημοσιονομικό καθεστώς.
Continuing to deliver
Δεδομένων αυτών των αβεβαιοτήτων, πώς μπορούν οι κεντρικές τράπεζες να συνεχίσουν να εκπληρώνουν τις εντολές τους και να υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον; Οι τρεις θεσμικοί πυλώνες των σαφών εντολών, της ανεξαρτησίας και της λογοδοσίας παραμένουν κρίσιμοι για τη διασφάλιση της σταθερότητας των τιμών. Ωστόσο, για να διατηρήσουν την αποτελεσματικότητά τους, οι κεντρικές τράπεζες πρέπει επίσης να προσαρμοστούν στο εξελισσόμενο οικονομικό και χρηματοπιστωτικό τοπίο. Θα ήθελα να επισημάνω τρεις βασικές κατευθυντήριες αρχές που θα βοηθήσουν τις κεντρικές τράπεζες να πλοηγηθούν σε ένα ολοένα και πιο απαιτητικό μακροοικονομικό τοπίο: ευρωστία, ευελιξία και ρεαλισμός-robustness, flexibility and realism.
Ευρωστία
Τα πλαίσια νομισματικής πολιτικής πρέπει να είναι ανθεκτικά σε πολύ διαφορετικά σενάρια. Το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον αλλάζει συνεχώς, παρουσιάζοντας νέες προκλήσεις από απροσδόκητους παράγοντες. Η αβεβαιότητα και τα δυναμικά εξωτερικά σκηνικά στη χάραξη πολιτικής δεν είναι καινούργια.
Η Μεγάλη Οικονομική Κρίση -The Great Financial Crisis (GFC), η πανδημία Covid-19, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι εμπορικοί δασμοί ήταν σημαντικά shocks που έχουν θέσει εντελώς διαφορετικές προκλήσεις για τις κεντρικές τράπεζες. Μετά την GFC, πολλές κεντρικές τράπεζες αντιμετώπιζαν προβλήματα με επίμονα χαμηλό πληθωρισμό. Η υπέρβαση των περιορισμών στη νομισματική πολιτική που θέτει το αποτελεσματικό κατώτερο όριο των επιτοκίων θεωρήθηκε ως η κύρια πρόκληση. Οι αναθεωρήσεις των πλαισίων επικεντρώθηκαν στην απόκτηση μεγαλύτερου περιθωρίου ελιγμών για την καταπολέμηση των υφέσεων.
Η εμπειρία της απότομης αύξησης του πληθωρισμού μετά την πανδημία μας υπενθύμισε ότι τα μεγάλα shocks μπορούν να αλλάξουν ριζικά το περιβάλλον του πληθωρισμού. Η έντονη δημόσια δυσαρέσκεια για τις υψηλότερες τιμές υποδηλώνει ότι το να αφήσουμε τον πληθωρισμό να αυξηθεί σημαντικά και επίμονα πάνω από τον στόχο κινδυνεύει να υπονομεύσει την αξιοπιστία των κεντρικών τραπεζών και την εμπιστοσύνη του κοινού στο χρήμα. Ωστόσο, οι περιορισμοί στη νομισματική πολιτική που μπορεί να τεθούν από το αποτελεσματικό κατώτερο όριο των επιτοκίων παραμένουν σχετικοί. Αυτό σημαίνει ότι τα πλαίσια πρέπει να είναι κατάλληλα για τον σκοπό τους, ανεξάρτητα από το αν επικρατούν πληθωριστικές ή αντιπληθωριστικές πιέσεις.
Ευελιξία
Ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από υψηλή αβεβαιότητα απαιτεί επίσης ευελιξία για προσαρμογή στην πηγή, το μέγεθος και την επιμονή των διαταραχών. Η διαρκής και έντονη αντίδραση του πληθωρισμού στις διαταραχές της προσφοράς κατά τη διάρκεια της μετα-πανδημικής κρίσης μας διδάσκει ότι ο προσδιορισμός της πηγής δεν αρκεί για να προσδιοριστεί ο τρόπος αντιμετώπισης. Η κατάλληλη αντίδραση εξαρτάται περαιτέρω από τις οικονομικές συνθήκες. Οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές όταν οι μεγάλες διαταραχές ωθούν την οικονομία σε περιοχές όπου οι μη γραμμικότητες αυξάνουν τους κινδύνους αποσταθεροποίησης των προσδοκιών για τον πληθωρισμό. Σε τέτοιες καταστάσεις, η νομισματική πολιτική μπορεί να χρειαστεί να αλλάξει γρήγορα και δυναμικά για να σταθεροποιήσει την οικονομία.
Σε άλλες περιπτώσεις, η νομισματική πολιτική μπορεί να εξυπηρετηθεί καλύτερα από μια πιο σταδιακή προσέγγιση. Για παράδειγμα, οι διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία αυξάνουν την αβεβαιότητα σχετικά με το φυσικό επιτόκιο και τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής.
Τέτοιες συνθήκες απαιτούν σταδιακή προσαρμογή της νομισματικής πολιτικής για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου υπερβολικής διευκολυντικής ή συσταλτικής πολιτικής.
Η ανάγκη να παραμείνει κανείς ευέλικτος έχει επίσης επιπτώσεις στην εργαλειοθήκη πολιτικής των κεντρικών τραπεζών. Ένα βασικό στοιχείο ενός ευέλικτου πλαισίου είναι η δυνατότητα να βασίζεται κανείς σε ένα πλούσιο σύνολο εργαλείων νομισματικής πολιτικής, που περιλαμβάνουν όχι μόνο τα επιτόκια πολιτικής αλλά και τις μελλοντικές κατευθύνσεις και τις αγορές περιουσιακών στοιχείων όταν χρειάζεται. Η ευελιξία θα πρέπει επίσης να αποτελεί βασική παράμετρο στο σχεδιασμό αυτών των εργαλείων. Για παράδειγμα, είναι κρίσιμο οι μελλοντικές κατευθύνσεις να εξαρτώνται από την κατάσταση, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να εξαρτώνται από τις οικονομικές εξελίξεις. Επιπλέον, απαιτούνται βελτιώσεις στο σχεδιασμό για να διευκολυνθεί η ταχύτερη αποκλιμάκωση των αγορών περιουσιακών στοιχείων που χρησιμοποιούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής, χωρίς να εγείρονται ανησυχίες για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να προκαλούνται ακούσιες παρενέργειες. Στις αναδυόμενες οικονομίες της αγοράς, τα πλαίσια νομισματικής πολιτικής χρειάζονται πρόσθετη ευελιξία για τη διαχείριση μεγάλων διακυμάνσεων στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές συνθήκες.
Η υιοθέτηση πλαισίων στόχευσης του πληθωρισμού, σε αντίθεση με τα πλαίσια που δίνουν προτεραιότητα στη σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας, ήταν η πιο σημαντική αλλαγή προς αυτή την κατεύθυνση. Ωστόσο, οι διακυμάνσεις στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές συνθήκες μπορούν κατά καιρούς να δημιουργήσουν προκλήσεις για τις κεντρικές τράπεζες στις αναδυόμενες οικονομίες της αγοράς που στοχεύουν στον πληθωρισμό. Ως αποτέλεσμα, πολλές από αυτές συνδυάζουν τη στόχευση του πληθωρισμού με την παρέμβαση στις αγορές συναλλάγματος και τις μακροπροληπτικές πολιτικές, ως εργαλεία που, όταν χρησιμοποιούνται με σύνεση, μπορούν να βοηθήσουν στον μετριασμό αυτών των προκλήσεων. Πράγματι, η πολύ μεγαλύτερη οικονομική και εξωτερική σταθερότητα των αναδυόμενων οικονομιών της αγοράς τις τελευταίες δεκαετίες σε σύγκριση με το παρελθόν μαρτυρά την αποτελεσματικότητα των πλαισίων τους.
Ρεαλισμός
Αυτό με φέρνει στην τρίτη και τελευταία αρχή – τον ρεαλισμό. Καθώς οι κεντρικές τράπεζες αντιμετωπίζουν ένα δυνητικά πιο ασταθές οικονομικό τοπίο, πρέπει να επικεντρωθούν σε αυτό που μπορούν να προβλέψουν και να υλοποιήσουν. Η αβεβαιότητα που αντιμετωπίζουν οι κεντρικές τράπεζες αντικατοπτρίζεται στους περιορισμούς των μακροοικονομικών προβλέψεων. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι περιορισμοί αυτών των βοηθημάτων πλοήγησης είναι ιδιαίτερα μεγάλοι όταν μεγάλα shocks πλήττουν την οικονομία, όπως κατά τη διάρκεια της απότομης αύξησης του πληθωρισμού μετά την πανδημία. Ένας τρόπος για να μεταδοθεί καλύτερα η αβεβαιότητα που αντιμετωπίζουν οι κεντρικές τράπεζες κατά τον καθορισμό της πολιτικής είναι να είναι πλήρως διαφανείς σχετικά με τους παράγοντες και τους περιορισμούς αυτών των προβλέψεων και να παρέχεται εκ των υστέρων αξιολόγηση των σφαλμάτων πρόβλεψης.
Ένας άλλος τρόπος για να μεταδοθεί η αβεβαιότητα είναι μέσω εναλλακτικών σεναρίων και αναλύσεων ευαισθησίας.
Στην Αμερική, αρκετές κεντρικές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένης της Τράπεζας του Μεξικού, χρησιμοποιούν ανάλυση σεναρίων για να ποσοτικοποιήσουν την αβεβαιότητα και να δημοσιεύσουν ποσοτικά ή ποιοτικά σενάρια.
Τα σενάρια θα μπορούσαν να βοηθήσουν το κοινό και τους συμμετέχοντες στην αγορά να κατανοήσουν καλύτερα τους κινδύνους και τις απρόβλεπτες καταστάσεις που διέπουν τις πολιτικές αποφάσεις.
Προσθέτουν πολυπλοκότητα, αλλά μπορούν να βοηθήσουν στην αποσαφήνιση της λειτουργίας αντίδρασης της κεντρικής τράπεζας. Ωστόσο, οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να αξιολογήσουν προσεκτικά το κόστος και τα οφέλη τους, καθώς σενάρια δυσμενών (δυστοπικών) γεγονότων θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν ανεπιθύμητες δημόσιες και πολιτικές αντιδράσεις. Επομένως, η δημοσίευση αυτών των σεναρίων δεν θα πρέπει να γίνεται με άκαμπτο τρόπο, κάτι που θα μπορούσε να αποδυναμώσει την εστίαση στο βασικό σενάριο και να δυσχεράνει την επικοινωνία. Το κλειδί είναι να επικοινωνούμε περισσότερο σχετικά με τον κίνδυνο και την αβεβαιότητα, αναγνωρίζοντας παράλληλα τους περιορισμούς κάθε ατομικής προσέγγισης. Γενικότερα, μέσω της επικοινωνίας τους, οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να είναι ρεαλιστές σχετικά με το τι μπορούν και τι δεν μπορούν να επιτύχουν. Η νομισματική πολιτική θα πρέπει να επικεντρώνεται σε στόχους για τους οποίους είναι καλά εξοπλισμένη να επιτύχει ή να υποστηρίξει, όπως η σταθερότητα των τιμών και η χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Οι προσδοκίες ότι οι κεντρικές τράπεζες θα μπορούσαν να επιδιώξουν στόχους χωρίς να διαθέτουν τα κατάλληλα εργαλεία θα αύξαναν τελικά τους κινδύνους για τη φήμη και θα υπονόμευαν την αξιοπιστία και την ανεξαρτησία.
eurosystem-659
Concluding remarks
Επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω. Μια σαφής εντολή για σταθερότητα τιμών, ανεξαρτησία και λογοδοσία αποτελούν την άγκυρα, το κύτος και το κατάρτι του σκάφους νομισματικής πολιτικής. Ωστόσο, ένα ισχυρό σκάφος χρειάζεται κάτι περισσότερο από τη βάση του – απαιτεί επίσης πανιά, πηδάλιο, πυξίδα και χάρτες. Αυτά είναι τα πλαίσια που χρησιμοποιούν οι κεντρικές τράπεζες για να κατευθύνουν τη νομισματική πολιτική. Για να πλοηγηθούν στα ταραγμένα και απρόβλεπτα νερά μιας πιο ασταθούς οικονομίας, αυτά τα πλαίσια πρέπει να είναι εξοπλισμένα για να ανταποκρίνονται σε ένα ευρύτερο φάσμα σεναρίων. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να είναι ανθεκτικά ώστε να αντέχουν σε καταιγίδες, ευέλικτα ώστε να προσαρμόζουν την πορεία τους όταν χρειάζεται και ρεαλιστικά σε ό,τι μπορούν να προβλέψουν προκειμένου να πλεύσουν προς τους στόχους τους. Προκειμένου οι κεντρικές τράπεζες να τηρήσουν αυτές τις τρεις αρχές, πρέπει να διεξάγουν προσεκτική ανάλυση για να ενημερώνουν τη λήψη αποφάσεων. Αυτό συνεπάγεται αναλυτική αυστηρότητα, σαφή κατανόηση και προσδιορισμό των σχετικών οικονομικών μηχανισμών, καθώς και πρόσβαση σε δεδομένα υψηλής ποιότητας και σε άτομα υψηλής εξειδίκευσης που είναι σταθερά αφοσιωμένα στη δημόσια υπηρεσία. Διατηρώντας αυτήν την εστίαση, οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να προσαρμοστούν στις μεταβαλλόμενες παγκόσμιες παλίρροιες και αβεβαιότητες για να επιτύχουν αποτελεσματικά την εντολή τους.
Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να έχουμε επίγνωση των περιορισμών σε ό,τι μπορεί να επιτύχει η νομισματική πολιτική από μόνη της. Για να επιτευχθεί οικονομική σταθερότητα, η νομισματική πολιτική πρέπει να υποστηρίζεται από άλλες πολιτικές που παίζουν τον ρόλο τους. Η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να διασφαλίζει ότι το δημόσιο χρέος παραμένει βιώσιμο. Όχι μόνο στην τρέχουσα συγκυρία, αλλά και εάν εμφανιστούν δυσμενείς οικονομικές συνθήκες στο μέλλον. Οι βιώσιμες δημοσιονομικές πορείες είναι κρίσιμης σημασίας για να μπορέσουν οι κεντρικές τράπεζες να συνεχίσουν να εκπληρώνουν τις εντολές τους. Οι υγιείς διαρθρωτικές πολιτικές που ενισχύουν τη βιώσιμη ανάπτυξη θα βελτίωναν τις δημοσιονομικές θέσεις και θα βοηθούσαν στην ανακούφιση της νομισματικής πολιτικής από τις πιέσεις να επικεντρωθεί υπερβολικά στην ανάπτυξη.
Η υψηλότερη βιώσιμη ανάπτυξη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ενίσχυση του παραγωγικού δυναμικού της οικονομίας. Αυτό απαιτεί σχεδιασμό και εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για την τόνωση της καινοτομίας και του δυναμισμού. Τέλος, η χρηματοπιστωτική ρύθμιση και εποπτεία πρέπει να συνεχίσουν να επιδιώκουν ένα υγιές και σταθερό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Αυτή είναι η προϋπόθεση για τη μακροοικονομική σταθερότητα και την αποτελεσματική μετάδοση της νομισματικής πολιτικής. Για να επιτευχθεί αυτό στο πλαίσιο ενός ταχέως μεταβαλλόμενου χρηματοοικονομικού τοπίου χρειαζόμαστε παγκόσμια συνεργασία, έχοντας κατά νου ότι η χρηματοπιστωτική σταθερότητα είναι ένα παγκόσμιο δημόσιο αγαθό.
Ενισχύοντας τη διεθνή συνεργασία μεταξύ κεντρικών τραπεζών, εποπτικών αρχών και ρυθμιστικών αρχών, η BIS και οι φορείς καθορισμού προτύπων που υποστηρίζει συμβάλλουν στη διασφάλιση της ανθεκτικότητας του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω υπενθυμίζοντας τις αρχικές επιτυχίες της στόχευσης του πληθωρισμού και της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών. Οι κεντρικές τράπεζες άντλησαν πολύτιμα μαθήματα η μία από την άλλη που τις βοήθησαν να βελτιώσουν τα πλαίσιά τους και να τιθασεύσουν τον πληθωρισμό. Σήμερα, οι κεντρικές τράπεζες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν πολλές κοινές προκλήσεις. Για να βοηθήσει στην εκπλήρωση των εντολών τους, η BIS παρέχει ένα φόρουμ για την κοινότητα των κεντρικών τραπεζών για να ανταλλάσσουν εμπειρίες και να μαθαίνουν από προηγούμενα επεισόδια. Αυτό υποστηρίζει τις κεντρικές τράπεζες να αξιολογούν και να βελτιώνουν συνεχώς τα πλαίσιά τους για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών προς το δημόσιο συμφέρον και για την ευημερία όλων. Κατά τη γνώμη μου, ένα τέτοιο forum είναι ιδιαίτερα πολύτιμο σε αυτούς τους αβέβαιους καιρούς.
Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας.
