Η σειρά μη βέλτιστων αποφάσεων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ τους τελευταίους 12 μήνες σχετικά με τον πληθωρισμό σημαίνει ότι η επόμενη πολιτική της απόφαση είναι επίσης πιθανό να μην είναι βέλτιστη. Αντί να είναι σε θέση να προσφέρει μια ομαλή προσγείωση για την οικονομία των ΗΠΑ, η Fed πρέπει τώρα να κρίνει ποια είναι η λιγότερο επιβλαβής επιλογή.
By Mohamed A. El-Erian
Feb 28, 2022/project-syndicate.org
Ένας στενός φίλος που ήταν απίστευτα επιτυχημένος στην τεχνολογική του σταδιοδρομία παρατήρησε κάποτε ότι μια αρχική μη βέλτιστη απόφαση είναι πιθανό να οδηγήσει σε μια σειρά από επακόλουθες κακές αποφάσεις. Οι οικονομολόγοι το αποκαλούν αυτό «πολλαπλές ισορροπίες». Και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, το νομισματικό ίδρυμα με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο, βρίσκεται στη μέση μιας τέτοιας κατάστασης όσον αφορά τον πληθωρισμό – με επιπτώσεις που εκτείνονται πολύ πέρα από την οικονομία και τη χρηματοδότηση των ΗΠΑ.
Η αρχική φάση του συνεχιζόμενου λάθους της Fed για τον πληθωρισμό -ένα σφάλμα που πιθανότατα θα μείνει στη μνήμη μας ως ένα από τα μεγαλύτερα ποτέ- ξεκίνησε με τον παρατεταμένο εσφαλμένο χαρακτηρισμό του περασμένου έτους και την απόρριψη των αυξήσεων τιμών ως «παροδικών». Αν και οι ενδείξεις επίμονα υψηλών δυναμικών του πληθωρισμού ήταν ολοένα και πιο ορατές, η Fed απέρριψε επανειλημμένα αυτά τα σημάδια, αποτυγχάνοντας, κυρίως, να λάβει υπόψη τις προειδοποιήσεις που εξέφρασαν οι εταιρείες στο ένα μετά το άλλο earnings call.
Δεν είναι απολύτως σαφές τι κρύβεται πίσω από το αρχικό λάθος της Fed για τον πληθωρισμό. Αυτό που παραμένει μπερδεμένο είναι ότι, για το μεγαλύτερο μέρος του 2021, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής φαινόταν πρόθυμοι να διπλασιάσουν τον «παροδικό» ισχυρισμό τους, αντί να δείξουν ταπεινότητα, καθώς οι προβλέψεις τους για τον πληθωρισμό αποκαλύφθηκαν επανειλημμένα και θεαματικά λανθασμένες. Ακόμη και σήμερα, οι αξιωματούχοι εμποδίζουν την αποκατάσταση της σοβαρά κατεστραμμένης αξιοπιστίας της Fed, μη εξηγώντας γιατί έκαναν αυτό το παρατεταμένο λάθος.
Υποψιάζομαι ότι ο λόγος περιλαμβάνει κάποιο συνδυασμό γνωστικής σύλληψης, απώλειας εστίασης, απροθυμίας να παραδεχτεί κανείς το λάθος και απροθυμίας να εγκαταλείψει ένα «νέο νομισματικό πλαίσιο» που γρήγορα έγινε ξεπερασμένο και αντιπαραγωγικό. Μόλις στα τέλη Νοεμβρίου 2021, ο πρόεδρος της Fed, Jerome Powell – τελικά και καθυστερημένα – δήλωσε ότι ήταν καιρός να «αποσυρθεί» η λέξη «παροδική». Αλλά μετά ήρθε το δεύτερο στάδιο της πολύπλευρης γκάφας της Fed. Οι προσαρμογές πολιτικής που ακολούθησαν τη δήλωση του Powel ήταν εξαιρετικά μέτριες, με τη Fed να ανακοινώνει μόνο ότι το πρόγραμμα αγοράς περιουσιακών στοιχείων μεγάλης κλίμακας, γνωστό ως ποσοτική χαλάρωση (QE), θα είχε ολοκληρωθεί μέχρι τον Μάρτιο του 2022.
Τότε ήταν η στιγμή που η Fed έπρεπε να κάνει δύο πράγματα για να αποκαταστήσει τα διαπιστευτήριά της για τον πληθωρισμό και να διατηρήσει τον επαρκή έλεγχο της αφήγησης της πολιτικής της. Πρώτον, θα έπρεπε να είχε εξηγήσει γιατί μπέρδεψε τόσο άσχημα την έκκλησή της για τον πληθωρισμό και πώς είχε προσαρμόσει τα μοντέλα πρόβλεψής της ώστε να είναι λιγότερο λάθος στο μέλλον. Δεύτερον, η Fed θα έπρεπε να είχε λάβει σημαντικά αρχικά μέτρα πολιτικής και να παράσχει καθοδήγηση για το τι θα ακολουθούσε.
Έχοντας αποτύχει να κάνει κανένα από τα δύο, η Fed εισήλθε στη συνέχεια στο τρίτο στάδιο του ιστορικού της λάθους χάνοντας τον έλεγχο της αφήγησης της πολιτικής, τη στιγμή που οι αναγνώσεις του πληθωρισμού χειροτέρευαν.
Τίποτα δεν ανέδειξε καλύτερα τη μεγάλη τρύπα που είχε σκάψει η Fed από το γεγονός ότι, ήδη από τον Φεβρουάριο του 2022, συνέχιζε τις εγχύσεις ρευστότητας QE, παρόλο που ο πληθωρισμός έτρεχε στο 7,5%, υψηλό 40 ετών. Παραδόξως, και παρά τις εκκλήσεις για δράση, η Fed είχε απορρίψει την άμεση διακοπή του QE στις συνεδριάσεις πολιτικής της τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο. Όλα αυτά μας φέρνουν στο σήμερα.
Οι αναγνώσεις του πληθωρισμού συνεχίζουν να εκπλήσσουν ανοδικά και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία θα αυξήσει τον κίνδυνο ενός στασιμοπληθωριστικού σοκ. Εν τω μεταξύ, αξιωματούχοι της Fed έχουν εκφράσει διαφορετικές απόψεις δημόσια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η κεντρική τράπεζα θα πρέπει να προσεγγίσει τόσο τις αυξήσεις των επιτοκίων όσο και τη μείωση του διογκωμένου ισολογισμού της ύψους 9 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Χωρίς την κατάλληλη καθοδήγηση από τη Fed, η αγορά έσπευσε να αυξήσει τις τιμές 7-8 μόνο το 2022. Ορισμένοι αναλυτές της Wall Street έφτασαν μέχρι και δέκα, συμπεριλαμβανομένης μιας αύξησης 50 μονάδων βάσης αμέσως μετά τη συνεδρίαση της Fed στα μέσα Μαρτίου. Άλλοι προέτρεψαν τη Fed να εφαρμόσει έκτακτη αύξηση επιτοκίων εντός της συνεδρίασης.
Οι μη βέλτιστες αποφάσεις της Fed τους τελευταίους 12 μήνες σημαίνουν ότι η επόμενη πολιτική της απόφαση είναι επίσης πιθανό να μην είναι βέλτιστη. Ακόμα κι αν είχε μια καλή αίσθηση για την τρέχουσα «πρώτη καλύτερη» πολιτική απάντηση, η Fed είναι απίθανο να είναι σε θέση να την εφαρμόσει, δεδομένου του πόσο πολύ έχουν μείνει πίσω από την οικονομική πραγματικότητα οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής. Για να παραφράσουμε το παλιό ιρλανδικό αστείο, δεν μπορείτε να φτάσετε σε μια πρώτη καλύτερη πολιτική ξεκινώντας από εδώ.
Αντί να είναι σε θέση να προσφέρει μια ομαλή προσγείωση για την οικονομία των ΗΠΑ, η Fed πρέπει τώρα να κρίνει ποια είναι η λιγότερο επιβλαβής εναλλακτική λύση. Μια τέτοια επιλογή είναι σαν να αναγκάζεσαι να επιλέξεις ένα ήδη βρώμικο πουκάμισο επειδή δεν υπάρχουν πια καθαρά. Και αυτό δεν είναι καλή εμφάνιση.
>Mohamed A. El-Erian, President of Queens’ College at the University of Cambridge, is a professor at the Wharton School of the University of Pennsylvania and the author of The Only Game in Town: Central Banks, Instability, and Avoiding the Next Collapse (Random House, 2016).
