Το στρατηγικό βάθος της Τουρκίας αποτελεί πλέον μέρος του στρατιωτικού υπολογισμού του Ισραήλ.
Απλώς και μόνο επειδή η Τουρκία είναι κράτος μέλος του ΝΑΤΟ δεν σημαίνει ότι προστατεύεται στη Συρία. Το Ισραήλ φέρεται να έπληξε την αεροπορική βάση Abu al-Duhur της Συρίας πριν φτάσουν οι τουρκικές δυνάμεις. Το δόγμα: άρνηση υποδομών πριν προσγειωθεί η σημαία – γιατί μόλις φτάσουν τα τουρκικά στρατεύματα, το χτύπημα διακινδυνεύει επίσης τουρκικές απώλειες, αντίποινα, αμερικανική επέμβαση.
By Shay Gal
Το καθοριστικό γεγονός της φερόμενης επίθεσης του Ισραήλ στο Abu al-Duhur είναι αυτό που απουσίαζε από τον στόχο: τα τουρκικά στρατεύματα.
Οκτώ χτυπήματα στόχευσαν τον διάδρομο προσγείωσης και τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις της συριακής αεροπορικής βάσης στις 18 Αυγούστου. Δεν αναφέρθηκαν θύματα. Το Abu al-Duhur βρίσκεται στην Idlib, περίπου 70 χιλιόμετρα από τα τουρκικά σύνορα. Το Ισραήλ δήλωσε αργότερα ότι η Συρία επρόκειτο να παραβιάσει ένα συμφωνημένο status quo ασφαλείας επιτρέποντας στις τουρκικές δυνάμεις να αναπτυχθούν εκεί παρά τις επανειλημμένες ισραηλινές προειδοποιήσεις. Η Άγκυρα αρνήθηκε ότι είχε σχεδιαστεί ανάπτυξη.
Το Ισραήλ δεν περίμενε τουρκικά στρατεύματα, αεροσκάφη, radar ή συστήματα αεράμυνας. Κατέστρεψε την υποδομή που απαιτείται για να τα δεχτεί πριν εδραιωθεί η απειλή. Ο επιχειρησιακός κανόνας είναι η άρνηση πριν εδραιωθούν τα πράγματα. Πριν φτάσουν τα τουρκικά στρατεύματα, ο στόχος είναι οι υποδομές. Μόλις φτάσουν, το χτύπημα διακινδυνεύει επίσης τουρκικές απώλειες, αντίποινα, αμερικανική επέμβαση και αντιπαράθεση με ένα μέλος του ΝΑΤΟ. Αυτό το κόστος αλλάζει τον υπολογισμό, όχι την εξουσία του Ισραήλ να αποφασίσει.
Ο πρώτος Τούρκος στρατιώτης αλλάζει την τιμή κάθε ισραηλινής βόμβας που ακολουθεί. Δεν αποφασίζει αν θα πέσει. Η Ιερουσαλήμ έχει μελετήσει όχι μόνο πώς λειτουργεί το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, αλλά και πού εφαρμόζεται. Η συνθήκη προστατεύει το τουρκικό έδαφος. Τα τουρκικά στρατεύματα δεν μεταφέρουν αυτό το έδαφος μαζί τους σε συριακό ή κατεχόμενο κυπριακό έδαφος. Τα τουρκικά πλοία και αεροσκάφη που επιχειρούν στη Μεσόγειο εγείρουν ξεχωριστά ερωτήματα συνθήκης, αλλά ακόμη και όπου εφαρμόζεται το Άρθρο 5, η συλλογική δράση δεν είναι αυτόματη. Το ΝΑΤΟ ενεργεί με συναίνεση και κάθε κράτος μέλος καθορίζει την απάντηση που κρίνει απαραίτητη.
Η Άγκυρα δεν μπορεί να μεταφέρει την προστασία του ΝΑΤΟ στο εξωτερικό με στολή. Η απάντηση του Tom Barrack στον Abu al-Duhur ανέστρεψε την ευθύνη. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία χαρακτήρισε την επίθεση περιττή κλιμάκωση, επικαλέστηκε την έλλειψη προειδοποίησης της Τουρκίας και ζήτησε ισχυρότερη αποκλιμάκωση. Το Ισραήλ είχε αναγνωρίσει την πιθανή τουρκική ανάπτυξη ως απειλή, προειδοποίησε τη Δαμασκό να μην την επιτρέψει και φέρεται να ενήργησε όταν η Δαμασκός αγνόησε την προειδοποίηση. Η κλιμάκωση δεν ξεκίνησε με την καταστροφή του διαδρόμου. Ξεκίνησε με την προσπάθεια αλλαγής του στρατιωτικού status quo σε αυτό.
Ο Barrack μετατρέπει επανειλημμένα τις τουρκικές ευαισθησίες σε περιορισμούς που πρέπει να διαχειριστούν και τις ισραηλινές απαιτήσεις ασφαλείας σε κλιμάκωση που πρέπει να περιοριστεί. Η αποσυμφόρηση μπορεί να αποτρέψει ατυχήματα. Δεν μπορεί να απαιτήσει από το Ισραήλ να προσαρμοστεί στην απειλή που κατέστησε απαραίτητη την αποσυμφόρηση. Η Ουάσινγκτον μπορεί να εκπολιτίζει τον Εrdogtan, αλλά η Ιερουσαλήμ δεν θα τιμωρήσει την ισραηλινή ασφάλεια μέσω της διευκόλυνσης της Άγκυρας από την Ουάσινγκτον. Ένας Αμερικανός απεσταλμένος με έδρα την Άγκυρα δεν αποκτά δικαίωμα ψήφου για τις ισραηλινές κόκκινες γραμμές.
Ο στόχος στο Abu al-Duhur ήταν η Συρία. Το απαγορευμένο στρατιωτικό γεγονός ήταν η Τουρκία. Η ευθύνη παρέμεινε στη Δαμασκό. Ένα κράτος δεν μπορεί να αναθέσει σε τρίτους μια απειλή διατηρώντας παράλληλα την ασυλία για την υποδομή που την επιτρέπει. Η Συρία ελέγχει το έδαφος, παρέχει πρόσβαση και εξουσιοδοτεί την ανάπτυξη. Η κυριαρχία περιλαμβάνει την ευθύνη για ό,τι επιτρέπει η κυριαρχία. Το συριακό σχέδιο της Τουρκίας έχει ξεπεράσει την πολιτική επιρροή. Η Άγκυρα εκπαιδεύει τις συριακές δυνάμεις και ανοικοδομεί στρατιωτικούς θεσμούς. Το 2025, τουρκικές στρατιωτικές ομάδες εξέτασαν την T4, την Palmyra και τη Hama ως τοποθεσίες για τουρκικό στρατιωτικό βάθος. Το Ισραήλ στη συνέχεια έπληξε αυτές τις εγκαταστάσεις σύμφωνα με αναφορές.
Το ζήτημα δεν είναι η σημαία, αλλά τι εμφανίζεται από κάτω της. Το radar βλέπει ισραηλινή δραστηριότητα. Η αεράμυνα την περιορίζει. Ο ηλεκτρονικός πόλεμος την αμφισβητεί. Η πολεμική αεροπορία προβάλλει την τουρκική ισχύ. Η υποδομή διοίκησης συνδέει τις τοπικές αναπτύξεις σε ένα τουρκικό στρατιωτικό σύστημα. Μαζί μετατρέπουν την επιρροή σε δύναμη για να βλέπουν, να περιορίζουν και να τιμολογούν την ισραηλινή δράση στη Συρία.
Η αναμονή επιτρέπει σε κάθε επίπεδο να προστατεύει το επόμενο. Μόλις τεθεί σε λειτουργία, μια βάση προσελκύει τα συστήματα που απαιτούνται για την προστασία του προσωπικού της, οι κυβερνήσεις απαιτούν διαβούλευση και η Ουάσιγκτον απαιτεί αυτοσυγκράτηση. Η πρόσβαση γίνεται παρουσία. Η παρουσία γίνεται υποδομή. Η υποδομή γίνεται δικαίωμα. Το δικαίωμα γίνεται veto.
Η Κύπρος είναι η πιο δύσκολη περίπτωση. Η κατοχή της βόρειας Κύπρου από την Τουρκία είναι παράνομη. Τον Μάρτιο, η Τουρκία ανέπτυξε έξι μαχητικά F-16 και συστήματα αεράμυνας στον κατεχόμενο βορρά, όπου η Άγκυρα διατηρεί μια αποσχισθείσα οντότητα που δεν αναγνωρίζεται από κανένα άλλο κράτος. Τα κατεχόμενα εδάφη βρίσκονται εντός του στρατηγικού χώρου που συνδέει το Ισραήλ, την Κυπριακή Δημοκρατία, την Ελλάδα και την Ευρώπη. Η πολεμική αεροπορία, η ολοκληρωμένη αεράμυνα, τα radar, ο ηλεκτρονικός πόλεμος και οι ναυτικές δυνατότητες εκεί μπορούν να μετατρέψουν μια κατοχή σε προωθημένη τουρκική ισχύ έναντι των ισραηλινών προσεγγίσεων, των ενεργειακών υποδομών και της στρατηγικής συνδεσιμότητας.
Η Συρία δείχνει τη φθηνότερη περίπτωση: Το Ισραήλ ενήργησε πριν ωριμάσει το τουρκικό στρατιωτικό βάθος. Στην κατεχόμενη Κύπρο, αυτό το βάθος υπάρχει ήδη και συνεχίζει να βαθαίνει. Ο χρόνος αυξάνει το κόστος της αντιστροφής. Δεν νομιμοποιεί ούτε την κατοχή ούτε ανοσοποιεί την στρατιωτική αρχιτεκτονική που βασίζεται σε αυτήν. Η αποκατάσταση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας επί του κατεχόμενου βορρά είναι η νόμιμη τελική κατάσταση. Εάν η Άγκυρα μετατρέψει τον κατεχόμενο βορρά σε επιχειρησιακό βάθος εναντίον του Ισραήλ, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Ελλάδας ή των υποδομών που τα συνδέουν, η αποκατάσταση γίνεται επίσης ισραηλινή απαίτηση ασφαλείας.
Η Οργή του Ποσειδώνα [Poseidon’s Wrath] ξεκινά εκεί. Η πιθανότητα να αφαιρεθεί η κατοχή από τις στρατιωτικές λειτουργίες που την μετατρέπουν σε προωθημένο τουρκικό βάθος εναντίον του Ισραήλ, της Κυπριακής Δημοκρατίας ή της Ελλάδας, αρνούμενη την ενίσχυση και αποκαθιστώντας την κυρίαρχη τελική κατάσταση όπου η Άγκυρα έχει περάσει πενήντα δύο χρόνια προσπαθώντας να κάνει τα πράγματα μη αναστρέψιμα. Ένα εδραιωμένο στρατιωτικό γεγονός δεν αποκτά ασυλία μόνο και μόνο επειδή η αντιστροφή του έγινε δαπανηρή. Η Άγκυρα δεν πρέπει να μπερδεύει πενήντα δύο χρόνια αντοχής με ασφάλεια.
Η ίδια τουρκική μέθοδος εμφανίζεται στη θάλασσα χωρίς φρουρά. Το ναυτικό υπόμνημα Τουρκίας-Λιβύης του 2019 χάραξε ένα όριο στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ αρνήθηκε την ναυτική επίδραση που η Ελλάδα αποδίδει στην Κρήτη. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το υπόμνημα παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει νομικές συνέπειες γι’ αυτά. Η Άγκυρα συνεχίζει να επικαλείται αυτή την έννοια κατά της ελληνικής δραστηριότητας νότια της Κρήτης.
Αυτό είναι το τετελεσμένο γεγονός που μεταφράζεται σε χαρτογραφία: η γραμμή επαναλαμβάνεται μέχρι να σκληρύνει η πολιτική γύρω από αυτήν, και στη συνέχεια παρουσιάζεται για διαπραγμάτευση σαν η επανάληψη να την είχε καταστήσει σύνορο. Ένας ισχυρισμός που δεν δημιουργεί νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη δεν μπορεί να αποκτήσει στρατηγικές συνέπειες μέσω εξαναγκασμού.
Τα ύδατα γύρω από την Κρήτη και την Κύπρο είναι ο στρατηγικός διάδρομος του Ισραήλ προς την Ευρώπη: Ενέργεια, καλώδια, ναυτιλία και στρατιωτική πρόσβαση μέσω Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Άγκυρα δεν μπορεί να ασκήσει ναυτικό βέτο σε αυτόν τον χώρο και να περιμένει ότι η αντοχή θα μετατρέψει την επιβεβαίωση σε συναίνεση.
Η Τουρκία επιχειρεί στη Σομαλία με την έγκριση της Mogadishu. Διατηρεί τη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση εκπαίδευσης στο εξωτερικό στην πρωτεύουσα της Σομαλίας, έχει εμβαθύνει τους αμυντικούς και ναυτιλιακούς δεσμούς, έχει αναπτύξει μαχητικά αεροσκάφη εκεί φέτος και προωθεί ένα διαστημικό και συγκρότημα δοκιμών πυραύλων κοντά στο Warsheikh.
Israel struck Syria after Turkey 'crossed a red line', envoy to US says | The Jerusalem Post https://t.co/ufGyd7I075
— Ian Ford (@IannFord) August 20, 2026
Ένα πεδίο δοκιμών βαλλιστικών πυραύλων δεν χρειάζεται να απειλεί το Ισραήλ από τη Σομαλία. Υπάρχει για να ωριμάσει έναν πύραυλο που μπορεί αργότερα να αναπτυχθεί αλλού. Η Ιερουσαλήμ παρακολουθεί τι σκοπεύει να μάθει η Τουρκία στο Warsheikh, όχι απλώς τι αναπτύσσει εκεί. Η πρόωση, η καθοδήγηση και η εμβέλεια δοκίμασαν τις ώριμες δυνατότητές τους για θέατρα πολύ πέρα από το Κέρας της Αφρικής-Horn of Africa. Η σομαλική συναίνεση δεσμεύει την Άγκυρα και τη Mogadishu, όχι την Ιερουσαλήμ. Μόλις οι δυνατότητες που αναπτύσσονται εκεί περιορίσουν την ισραηλινή πρόσβαση ή απειλήσουν το ισραηλινό έδαφος, τις υποδομές ή τα στρατηγικά συμφέροντα, η ανάπτυξη παύει να είναι διμερές ζήτημα. Το Warsheikh βρίσκεται πέρα από την Υεμένη και τα ιρανικά βάθη που έχει δημοσίως χτυπήσει το Ισραήλ. Η Υεμένη επέδειξε επανειλημμένη ακτίνα μεγάλης εμβέλειας. Το Ιράν, συνεχείς αεροπορικές εκστρατείες σε στρατηγικό βάθος.
Η απόσταση δεν είναι πλέον το επιχείρημα της Άγκυρας. Είναι η μεταβλητή σχεδιασμού του Ισραήλ. Η μέθοδος της Άγκυρας είναι να μετατρέψει την παρουσία σε μονιμότητα και στη συνέχεια τη μονιμότητα σε veto. To Abu al-Duhur έσπασε αυτή την ακολουθία. Το Ισραήλ θα ενεργήσει ενώπιον της σημαίας όταν μπορεί. Η σημαία δεν θα προστατεύσει την απειλή όταν δεν μπορεί.
Ο Shay Gal, είναι ιδρυτής και επικεφαλής της Line of State, μιας στρατηγικής εταιρείας που συνεργάζεται με κυβερνήσεις, θεσμούς και φορείς λήψης αποφάσεων σχετικά με τη στρατηγική, τον κίνδυνο, την πρόσβαση και τις αποφάσεις ασφαλείας σε περιβάλλοντα υψηλού διακυβεύματος.
israelhayom.com
