Οι πολιτικές ταυτότητας και η DEI έχουν καταλάβει τη βιομηχανία ψυχαγωγίας. Ιδεολόγοι της αριστεράς έχουν ξεγελάσει τους ηγέτες του Χόλιγουντ ώστε να ασπαστούν ιστορίες και σκοπούς που θέτουν την αρετή και το κύρος πάνω από την αυθεντικότητα και την ακεραιότητα.
Από την Ayaan Hirsi/The Daily Mail
Αυτή η δυναμική ξετυλίγεται σε πλήρη μορφή αυτή τη στιγμή στις έντονες συζητήσεις γύρω από την κινηματογραφική μεταφορά της Οδύσσειας (The Odyssey) από τον Christopher Nolan.
Η κίνηση να επιλεγεί η Lupita Nyong’o ως Ελένη της Τροίας έχει άθελά της αποκαλύψει την ηθική κρίση που παραλύει τώρα το Χόλιγουντ. Οι διαδικτυακοί σχολιαστές και οι σεβαστοί ιστορικοί κατήγγειλαν γρήγορα την απόφαση ως μια αναίσχυντη αναθεώρηση της κλασικής ευρωπαϊκής κληρονομιάς.
Οι υπερασπιστές αντέδρασαν δηλώνοντας ότι η Ελένη είναι πλάσμα ενός μύθου και ότι η επιλογή μιας μαύρης ηθοποιού διευρύνει την παγκόσμια απήχηση του κειμένου.
Ο Elon Musk μπήκε στη συζήτηση, κατηγορώντας τον Nolan ότι παραιτήθηκε της καλλιτεχνικής του ακεραιότητας για να κατευνάσει τις εντολές της DEI και τους εταιρικούς σηματοδότες της αρετής.
Ο Musk, ο οποίος επέκρινε επίσης την επιλογή του τρανς ηθοποιού Elliot Page ως Έλληνα στρατιώτη Σίνων, είχε απόλυτο δίκιο που συνέβαλε κρίσιμα σε αυτή την αντιπαράθεση.
Το σύγχρονο οικοσύστημα ψυχαγωγίας λειτουργεί υπό μια ανεστραμμένη ηθική τάξη. Εν ολίγοις, η αποφυγή της προσβολής είναι πολύ ασφαλέστερη από την αναζήτηση του μεγαλείου.
Οι ιδεολόγοι και τα ιντερνετικά δίκτυα πίεσης ασκούν απόλυτο δικαίωμα αρνησικυρίας στην πολιτιστική παραγωγή, επειδή η θεσμική απάντηση είναι πάντα η υποταγή. Όσοι περιορίζουν αυτό που μπορεί να απεικονιστεί στην τέχνη διαμορφώνουν ολοένα και περισσότερο τα όρια της δημιουργικής έκφρασης. Οι συγγραφείς που επιχειρούν να εξερευνήσουν δύσκολες, ασταθείς ανθρώπινες δυναμικές αποθαρρύνονται συστηματικά.
Αυτός ο μετασχηματισμός έχει ακόμη και μετρήσιμους δείκτες. Το 2020, η Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών κωδικοποίησε τις απαιτήσεις ποικιλομορφίας όσον αφορά τις υψηλότερες διακρίσεις της. Μια ταινία δεν μπορεί να διεκδικήσει το βραβείο Καλύτερης Ταινίας στα Όσκαρ χωρίς να πληροί αυστηρούς αριθμητικούς στόχους για το καστ στην οθόνη και τις λίστες ελέγχου ταυτότητας. Οι γραφειοκράτες τώρα αστυνομεύουν τη φαντασία, απαιτώντας έντυπα συμμόρφωσης για φυλετικές και σεξουαλικές ταξινομήσεις.
Τα σημερινά διοικητικά πλαίσια θα καθιστούσαν αδύνατη τη δημιουργία κλασικών ταινιών όπως ο Νονός, ο Λόρενς της Αραβίας ή ο Πολίτης Κέιν. Σύμφωνα με αυτούς τους κανόνες, οι κινηματογραφιστές κρίνονται με ιδεολογικά κριτήρια και όχι απλώς με την ποιότητα του έργου τους.
Το προκύπτον καλλιτεχνικό τοπίο είναι εντυπωσιακά φτωχό. Τα στελέχη των στούντιο βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην παραδοσιακή πνευματική ιδιοκτησία και στα franchise υπερηρώων, επειδή προσφέρουν οικονομική ασφάλεια.
Το μεγαλύτερο θύμα αυτού του περιβάλλοντος είναι οι χιλιάδες ταινίες που ακόμα δεν έχουν γυριστεί και τα σενάρια που δεν έχουν γραφτεί και που θάβουν οι δημιουργοί λόγω αυτολογοκρισίας.
Όμηροι του χρήματος και της πολιτικής, το Χόλιγουντ προτιμά να ξαναφτιάχνει τον κατάλογο του χθες παρά να παράγει τα κλασικά του αύριο.
Η ίδια αυτή δειλία διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο το Χόλιγουντ αντιμετωπίζει τα μη λευκά ταλέντα όπως η Nyong’o. Αντί να επενδύουν σε πρωτότυπες ιστορίες, τα στούντιο πολύ συχνά επιλέγουν μαύρους, Ασιάτες και άλλους ηθοποιούς μειονοτήτων σε ρόλους που παραδοσιακά γράφονται για λευκούς ηθοποιούς. Ή τοποθετούν τρανς ηθοποιούς όπως η Page σε παραδοσιακά cisgender (άτομο του οποίου η ταυτότητα φύλου ταυτίζεται με το φύλο που του αποδόθηκε κατά τη γέννηση) ρόλους.
Δεν υπάρχει αμφιβολία για το καλλιτεχνικό επίπεδο της Nyong’o. Έχει γνήσιο εύρος και αναμφισβήτητη παρουσία στην οθόνη. Αλλά γιατί η στιγμή του θριάμβου της να εξαρτάται από την ανάκτηση ενός ευρωπαϊκού μύθου; Η Nyong’o είναι κόρη της ηπείρου με το νεότερο δημογραφικό στοιχείο στον κόσμο. Γιατί να μην χτίσουμε ένα έπος με ηθοποιούς όπως η Lupita γύρω από τα βασίλεια της Ανατολικής Αφρικής, αντί να συμβιβαστούμε με την επιφανειακή ποικιλομορφία ρόλων που της έχουν παραδοθεί;
Αυτή η προσέγγιση θα απέδιδε μεγαλύτερη δικαιοσύνη τόσο στην ηθοποιό όσο και στο κοινό. Θα αντιμετώπιζε την Nyong’o ως μια καλλιτέχνιδα άξια πρωτότυπου υλικού, γιορτάζοντας το ταλέντο της αντί να την ορίζει κυρίως από αυτό που υποτίθεται ότι αντιπροσωπεύει.
Η διαμάχη γύρω από τον James Bond αποτελεί άλλο ένα σαφές παράδειγμα. Για χρόνια, οι σχολιαστές υποστήριζαν ότι ο Βρετανός κατάσκοπος θα έπρεπε να αναδιαμορφωθεί, πιθανώς ως μαύρος, ώστε να αντικατοπτρίζει τις σύγχρονες δημογραφικές προσδοκίες. Ο μαύρος ηθοποιός Idris Elba μπήκε άμεσα στη συζήτηση, υπονοώντας ότι το κοινό δεν θα δεχόταν ποτέ έναν μαύρο ηθοποιό στον ρόλο. Η οπτική γωνία του Elba είναι αξιοσημείωτη επειδή αναγνωρίζει και σέβεται τα όρια των προσδοκιών του κοινού και γι’ αυτό, του αξίζει η αναγνώριση.
Ο Bond είναι ένας Αγγλο-Σκωτσέζος πράκτορας, που δημιουργήθηκε από τον συγγραφέα Ian Fleming για να αποτυπώσει τις συγκεκριμένες ανησυχίες της βρετανικής αυτοκρατορικής παρακμής στα μέσα του εικοστού αιώνα. Η ταυτότητά του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτό το συγκεκριμένο ιστορικό σκηνικό.
Υπάρχουν και πρακτικές πραγματικότητες. Ένα franchise όπως ο Bond απαιτεί έναν ηθοποιό που να μπορεί να αφοσιωθεί σε έναν απαιτητικό ρόλο για πολλά χρόνια. Στα 53 του, ο Elba θα έμπαινε σε έναν εξαντλητικό μαραθώνιο που παραδοσιακά χτίζεται γύρω από μια δεκαετία – ή και περισσότερο – υψηλών οκτανίων ερμηνειών.
Ο τελευταίος ηθοποιός που υποδύθηκε τον Bond, ο Daniel Craig, ξεκίνησε τη θητεία του το 2006, όταν ήταν 38 ετών. Ακολούθησε τον Pierce Brosnan, ο οποίος υποδύθηκε για πρώτη φορά τον Bond το 1995, όταν ήταν 42 ετών. Ο Elba είναι πλέον μια καλή δεκαετία μετά από την ηλικία αυτών των ανδρών. Με άλλα λόγια, δεν είναι ότι ο Elba είναι απαραίτητα πολύ μαύρος για να αρχίσει να υποδύεται τον Bond. Είναι απλώς πολύ μεγάλος.
Η συζήτηση, επομένως, αποκαλύπτει μια βαθύτερη μετατόπιση στον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε τον σκοπό της αφήγησης. Η εστίαση έχει μετατοπιστεί από τη διατήρηση της ακεραιότητας του χαρακτήρα στο πολιτικό μήνυμα του ίδιου του καστ.
Η θεμελιώδης διαμάχη γύρω από τον 007 μας επιστρέφει στην Οδύσσεια. Η διαμάχη δεν αφορούσε ποτέ αποκλειστικά μια ηθοποιό ή έναν ηθοποιό ή ακόμα και τη λήψη αποφάσεων του Christopher Nolan. Αντανακλά έναν ευρύτερο αγώνα, αντιπαραθέτοντας την υπεράσπιση της τέχνης ως ζωντανής δημιουργίας με τη δική της ιστορική αλήθεια ενάντια στη σύγχρονη προσπάθεια αξιοποίησης διαχρονικών έργων ως διαφημιστικά μέσα για σύγχρονες ανησυχίες.
Κατά ειρωνικό τρόπο, τα πρόσφατα σχόλια της Nyong για τον συγγραφέα της Οδύσσειας, τον Όμηρο, για παραμέληση των γυναικείων φωνών, έχουν μόνο ενισχύσει αυτή τη διχοτομία.
Καθώς οι θεατές συρρέουν στην Οδύσσεια αυτό το Σαββατοκύριακο, δεν είμαι σίγουρη ότι υπάρχει δρόμος επιστροφής για το Χόλιγουντ. Με το κοινό να απομακρύνεται και την εμπιστοσύνη του να διαβρώνεται, ο λογαριασμός για την λανθασμένη σκέψη της βιομηχανίας έχει καθυστερήσει πολύ. Η έξυπνη ανανέωση της εικόνας δεν θα είναι αρκετή για να αλλάξει απλώς την κατάσταση στην DEI. Η αφήγηση της αλήθειας, η δεξιοτεχνία και το θάρρος είναι οι μόνοι αποτελεσματικοί τρόποι για να προχωρήσουμε. Ή ίσως είναι καιρός για μια νέα βιομηχανία αφήγησης χωρίς ιδεολογικά δεσμά.
Και ίσως ο Elon Musk είναι το κατάλληλο άτομο για να τη χρηματοδοτήσει.
