Ο Μανιερισμός ήταν ένα καλλιτεχνικό ρεύμα που αναδύθηκε στην Ευρώπη κατά τον δέκατο έκτο αιώνα, κυρίως μεταξύ 1520 και 1600.
Ο ίδιος ο όρος “Μανιερισμός” (από το ιταλικό maniera, που σημαίνει “τρόπος” ή “ύφος”) χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά γύρω στα τέλη του 18ου αιώνα από τον Ιταλό αρχαιολόγο Luigi Lanzi για να ορίσει τους καλλιτέχνες του 16ου αιώνα που ήταν οπαδοί των μεγάλων αναγεννησιακών δασκάλων.
Η Ανάδυση του Όρου “Multimanierist” (Πολυμανιεριστής) ως Έννοια
Ο όρος “Multimanierist” (Πολυμανιεριστής) εισήχθη από τον Έλληνα καλλιτέχνη και θεωρητικό Σπύρο Πουλημένο από το 2013 και μετά.
Αυτό σηματοδοτεί μια συνειδητή και πρόσφατη εννοιολογική καινοτομία εντός της σύγχρονης θεωρίας της τέχνης, με στόχο να περιγράψει μια συγκεκριμένη καλλιτεχνική προσέγγιση ή ευαισθησία.
Ενώ τα διαθέσιμα στοιχεία δεν παρέχουν έναν άμεσο, ρητό ορισμό του “Πολυμανιερισμού” από τον ίδιο τον Πουλημένο, το πρόθεμα “πολυ-” είναι ιδιαίτερα ενδεικτικό. Σε αντίθεση με τον ενιαίο “Μανιερισμό” του 16ου αιώνα, ο οποίος, παρά τις εσωτερικές του παραλλαγές, ήταν μια ενιαία αντίδραση στην Υψηλή Αναγέννηση, ο “Πολυμανιερισμός” πιθανότατα υποδηλώνει μια ενασχόληση με την πληθώρα, τις πολλαπλές οπτικές γωνίες και ίσως μια πολυεπίπεδη ή ποικίλη προσέγγιση στον καλλιτεχνικό “τρόπο” ή ύφος. Αυτό υποδηλώνει μια τέχνη που αγκαλιάζει ταυτόχρονα μια πληθώρα επιρροών, τεχνικών ή εννοιολογικών επιπέδων, ενδεχομένως ξεπερνώντας μια γραμμική ιστορική εξέλιξη της τέχνης.
Η έννοια του “Πολυμανιερισμού” σηματοδοτεί μια συνειδητή εννοιολογική επέκταση του ιστορικού Μανιερισμού, ενσωματώνοντας σύγχρονες φιλοσοφικές ιδέες της “πολλαπλότητας”.
Αυτό υποδηλώνει ότι η έννοια του Πουλημένου υπερβαίνει έναν απλό υφολογικό χαρακτηρισμό, οδηγώντας σε μια βαθύτερη θεωρητική στάση σχετικά με τη φύση της καλλιτεχνικής δημιουργίας σε έναν ολοένα και πιο σύνθετο και διασυνδεδεμένο κόσμο, αντικατοπτρίζοντας μια μη-συνολοποιήσιμη, πολυεπίπεδη πραγματικότητα.
Η έννοια της “πολλαπλότητας” στη σύγχρονη φιλοσοφία προσφέρει έναν κρίσιμο θεωρητικό φακό για την κατανόηση του “Πολυμανιερισμού”.
Η κατανόηση της πολλαπλότητας από τον Badiou τονίζει τον “μη-συνολοποιήσιμο” χαρακτήρα της, αντλώντας παραλληλισμούς με τη θεωρία συνόλων όπου η έννοια ενός “συνόλου όλων των συνόλων” οδηγεί σε παράδοξο.
Αυτό υποδηλώνει ότι η “Πολυμανιεριστική” τέχνη θα μπορούσε να αντιστέκεται στην πλήρη κατηγοριοποίηση ή τη μοναδική ερμηνεία, αντανακλώντας μια πραγματικότητα που είναι εγγενώς κατακερματισμένη και πέρα από τις συνολικές αφηγήσεις.
Αυτό το φιλοσοφικό πλαίσιο υποδηλώνει ότι η έννοια του “Πολυμανιερισμού” του Πουλημένου πιθανότατα δεν αφορά απλώς τον συνδυασμό πολλαπλών στυλ, αλλά μια πιο βαθιά θεωρητική στάση σχετικά με τη φύση της καλλιτεχνικής δημιουργίας σε έναν ολοένα και πιο σύνθετο, διασυνδεδεμένο και ψηφιακά διαμεσολαβημένο κόσμο. Τοποθετεί την τέχνη ως αντανάκλαση μιας πραγματικότητας που γίνεται αντιληπτή μέσω πολλαπλών, συχνά αντιφατικών, επιπέδων και οπτικών γωνιών.
WHY (2003) Υβριδική ζωγραφική
Σπύρος Πουλημένος: Ένα Προφίλ στην Τέχνη και τη Θεωρία
Ο Σπύρος Πουλημένος αποτελεί μια ξεχωριστή και επιδραστική προσωπικότητα που δραστηριοποιείται στη διασταύρωση της τέχνης, της επιστήμης της τεχνολογίας και της φιλοσοφίας.
*Γεννημένος στην Κέρκυρα το 1953, ο Σπύρος Πουλημένος ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Διαθέτει ένα αξιοσημείωτα διεπιστημονικό εκπαιδευτικό υπόβαθρο. Σπούδασε Ηλεκτρονική Τεχνολογία, Σχέδιο, Ιστορία της Τέχνης , Καλές Τέχνες και Σχεδιασμό.
Έχει μεταπτυχιακό τίτλο Master of Arts in Design με διάκριση από το Middlesex University του Λονδίνου.
Είναι επίσης υποψήφιος διδάκτορας στις Καλές Τέχνες & Τεχνολογία – Νέα Μέσα & Εκπαίδευση Τέχνης στο ίδιο Πανεπιστήμιο.
Είναι μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος και της Επιστημονικής και Επαγγελματικής Ένωσης Μηχανικών.
Το εκτεταμένο ακαδημαϊκό υπόβαθρο του Πουλημένου στο σχεδιασμό, σε συνδυασμό με την ιδιότητά του υποδηλώνει μια ιδιαίτερα αναλυτική και δομημένη προσέγγιση στη θεωρία της τέχνης. Αυτή η μοναδική διεπιστημονική βάση πιθανότατα διαμορφώνει τη συστηματική ανάπτυξη των όρων που έχει επινοήσει (Νευροσχεδιαστική, Νευροσχεδιασμός, Πολυμανιερισμός), ξεπερνώντας την αμιγώς υποκειμενική καλλιτεχνική έκφραση για να εξερευνήσει τους υποκείμενους γνωστικούς και συστημικούς μηχανισμούς της δημιουργικότητας.
Οι θεωρίες του, συνεπώς, εδράζονται σε μια αυστηρή, βασισμένη σε δεδομένα νοοτροπία.
Πρωτοποριακός Ρόλος στην Ψηφιακή Τέχνη
Ο Σπύρος Πουλημένος αναγνωρίζεται ως ο πρώτος διεθνώς ψηφιακός ζωγράφος που εξέθεσε αμιγώς ψηφιακά έργα.
Αυτή η σημαντική έκθεση πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Βορρέ στην Αθήνα τον Μάιο-Ιούνιο του 2008.
Εδραίωσε περαιτέρω την ψηφιακή ζωγραφική ως αναγνωρισμένη μορφή τέχνης μέσω έξι ατομικών εκθέσεων που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 2008 και 2016.
Μια σημαντική θεωρητική συμβολή στον διάλογο της ψηφιακής τέχνης είναι η επινόηση του όρου “συμβατική” για να αναφέρεται στην παραδοσιακή ζωγραφική και, γενικότερα, στην τέχνη που δημιουργήθηκε πριν από την ψηφιακή εποχή. Αυτός ο όρος έχει έκτοτε καθιερωθεί στον χώρο.
Ο πρωτοποριακός ρόλος του Πουλημένου ως “πρώτου διεθνούς ψηφιακού ζωγράφου” και η συνειδητή του επινόηση του όρου “συμβατική” τέχνη για να τη διακρίνει από την ψηφιακή, υπογραμμίζουν τον βαθύ και μετασχηματιστικό αντίκτυπο της τεχνολογίας στο θεωρητικό του πλαίσιο. Τα ψηφιακά μέσα, με την εγγενή τους ικανότητα για χειραγώγηση, πολυεπίπεδη διάρθρωση, αποδόμηση και αναδόμηση , λειτουργούν ως πρακτικός και εννοιολογικός καταλύτης για την “Πολυμανιεριστική” προσέγγιση. Αυτό επιτρέπει τη δημιουργία “πολυσήμαντων και εκρηκτικών” καλλιτεχνικών συμπάντων που θα ήταν δύσκολο ή αδύνατο να επιτευχθούν με παραδοσιακά μέσα.
